ރިޓަޓްރޫޓިޑް ސައިޑް އިފެކްޓްސް: ފަރުވާ ފެށުމުގެ ކުރިން އެނގެން ޖެހޭ ކަންތައްތައް

ތަޢާރަފު

ރެޓަޓްރޫޓިޑަކީ ފަލަވުމާއި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބައްޔަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އޭގެ ގާބިލްކަން ހުރި މިންވަރަށް ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ލިބިފައިވާ އަންނަ ޖީލުގެ ތަހުގީގީ ބޭހެކެވެ. އޭގެ ވައުދަކީ ފޯރިގަދަ ވައުދެއް ނަމަވެސް، ފަރުވާ ފެށުމުގެ ކުރިން ބަލިމީހުންނާއި ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ދެނެގަތުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. މެޓަބޮލިކް މަގުތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ބޭނުންކުރާ އެހެން ބޭސްތަކެކޭ އެއްފަދައިން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ވެސް ހަޖަމުކުރުމުގައި ކުޑަ އުދަނގޫތަކުން ފެށިގެން މެޓަބޮލިކް ނުވަތަ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ކަންބޮޑުވުންތަކާ ހަމައަށް ގިނަ ޖަވާބުތަކެއް ލިބިދާނެ އެވެ. މި ލިޔުމުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ފުރިހަމައަށް ތަހުގީގުކޮށް، ފަރުވާއަށް ވިސްނުމުގެ ކުރިން އެނގެން ޖެހޭ ކަންކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ފިޔަވަޅު އެޅޭނެ ވިސްނުންތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ.

ރިޓަޓްރޫޓިޑް މަސައްކަތްކުރާ ގޮތާއި ސައިޑް އިފެކްޓްސް ދިމާވަނީ ކީއްވެގެންކަން

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ޓްރިޕްލް އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، މިއީ ޖީއެލްޕީ-1، ޖީއައިޕީ، އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރސް އެއްފަހަރާ އަމާޒުކޮށްގެން ކުރާ އެއްޗެކެވެ. މި މެކޭނިޒަމްގެ މަގުސަދަކީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކުރުމާއި، ކާހިތްވުން ކުޑަކުރުމާއި، ހަކަތައަށް ކުރާ ހަރަދު އިތުރުކުރުމެވެ. ނަމަވެސް އެއްފަހަރާ އެތައް މަގަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވާތީ، ހަށިގަނޑު އެޑްޖަސްޓް ކުރާވަރަކަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރިމަތިވެދާނެ އެވެ. އާންމު އަސަރުތައް ގިނަ ފަހަރަށް އުފެދެނީ ގޮހޮރުގެ މޮޓިލިޓީއަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި، ހޯރމޯން ބަދަލުވުމާއި، މެޓަބޮލިކް އެޑެޕްޓޭޝަންތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. މި ބޭހުގެ މެކޭނިޒަމް ދެނެގަތުމުން ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާގެ ކުރީކޮޅު ނޭދެވޭ އަސަރުތައް އާންމުވަނީ ކީއްވެގެން ކަމާއި، ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް އެކަންކަން އުފެދިދާނެ ގޮތްތައް ދެނެގަތުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އާންމު ނޭދެވޭ އަސަރުތައް

ގިނަ ބަލިމީހުންނަށް ރެޓަޓްރޫޓިޑް ފެށުމުން މަޑު އާއި މެދުމިނުގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ގިނައީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް އެވެ. މިކަންކަން ގިނަ ފަހަރަށް ރަނގަޅުވަނީ ހަށިގަނޑު ފަރުވާއަށް ހޭނިގެން ދިއުމުންނެވެ. އެންމެ ގިނައިން ރިޕޯޓްކުރެވޭ ކަންކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ:

އާންމު ސައިޑް އިފެކްޓް	ފްރީކުއެންސީ	ނޯޓްސް އެވެ
ބޯއެނބުރުން	އުސް	ގިނަ ފަހަރަށް ފުރަތަމަ ހަފްތާއެއްހާ ދުވަސް ފަހުން މަދުވެއެވެ
ހޮޑުލުން	މެދުމިން	ޑޯޒް އިތުރުވުމާ ގުޅިފައިވެ އެވެ
ބޭރަށް ހިންގުން	މެދުމިން	އާންމުކޮށް ހައިޑްރޭޝަން އާއި އެކު މެނޭޖް ކުރެވޭނެ އެވެ
ބަނޑުހަރުވުން	ލޯ-މެޑެރޭޓް	ޑައިޓް/ފައިބަރ އަށް ބަދަލު ގެނައުމުން ލުއި ލިބިދާނެއެވެ

މި ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަކީ އާންމުކޮށް ނުރައްކާތެރި ކަންތައްތަކެއް ނޫން ނަމަވެސް، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރާއި ތަބާވުމަށް އަސަރު ފޯރުވާފާނެ އެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ޑޮކްޓަރުގެ ބެލުމުގެ ދަށުން މަޑުމަޑުން ޑޯޒް އެޖެސްޓް ކުރުމަކީ އުނދަގޫ އެންމެ ކުޑަކުރުމަށް ލަފާދޭ ކަމެކެވެ.

މަދު ނަމަވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ސައިޑް އިފެކްޓްސް

ގިނަ ބަލިމީހުން ރެޓަޓްރޫޓިޑް ރަނގަޅަށް ތަޙައްމަލުކުރާއިރު، ބައެއް ބަލިމީހުންނަށް ދިމާވާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް އާންމުކަން ކުޑަ ނަމަވެސް މާ ކަންބޮޑުވެދާނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނިދާނެއެވެ.

• ޕެންކްރިއަޓައިޓިސްގެ ނުރައްކާ : އެހެން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްތަކާ އެއްގޮތަށް ޕެންކްރިއަޓައިޓިސްގެ ނުރައްކާ އިތުރުވުމާމެދު ކަންބޮޑުވުން ހުރެއެވެ. ބަނޑުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ރިއްސާތީ އަވަހަށް ރިޕޯޓް ކުރަން ޖެހެއެވެ.

• ގޭލްބްލެޑަރގެ މައްސަލަތައް : ހަލުވިކަމާއެކު ބަރުދަން ލުއިވުމަކީ ބައެއް ފަހަރު ގޭލްބްލެޑަރ ނުވަތަ ގޭލްބްލެޑަރ ދުޅަވުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވާ ކަމެކެވެ.

• އިންޖެކްޝަން ޖަހާ ތަނުގައި ރިއެކްޝަންތައް : އާންމުކޮށް ކުޑަކޮށް ނަމަވެސް އިންޖެކްޝަން ޖަހާ ތަނުގައި ރަތްވުން، ދުޅަވުން ނުވަތަ އުނދަގޫވުން ކުރިމަތިވެދާނެއެވެ.

• ވަރުބަލިވުމާއި ބޯއެނބުރުން : ބައެއް ބަލިމީހުން ރިޕޯޓްކުރާ ގޮތުގައި ހަކަތަ ދަށްވެ، މިއީ މެޓަބޮލިކް ހަލުވިކަމާއެކު ބަދަލުވުމާ ގުޅުންހުރި ކަމެއް ކަމަށް ވެދާނެ އެވެ.

އަވަސް ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހޭ ސީރިއަސް ސައިޑް އިފެކްޓްސް

މަދުން ނަމަވެސް ސީރިއަސް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން އަވަސް މެޑިކަލް އިވެލުއޭޝަން އެއް ކުރަން ޖެހެ އެވެ. ބަލިމީހުންނާއި ބެލެހެއްޓުންތެރިން ތިރީގައިވާ ރަތް ދިދަތަކަށް ސަމާލުކަން ދޭންވާނެއެވެ.

ސީރިއަސް ސައިޑް އިފެކްޓް	އިންޒާރުގެ ނިޝާންތައް
ޕެންކްރިއަޓައިޓިސް އެވެ	ބަނޑުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ރިއްސުން ބުރަކަށީގައި ރޭޑިއޭޓްވެ، ދިގުދެމިގެންދާ ހޮޑުލެވުން
ތައިރޮއިޑްގެ ކަންބޮޑުވުންތަކެވެ	ކަރުގައި ދުޅަވުން، ނިވާކުރަން އުނދަގޫވުން، އަޑުގަދަވުން
ސީރިއަސް އެލާޖިކް ރިއެކްޝަން	ރޯގާ، މޫނު/ދުލުން ދުޅަވުން، ނޭވާލާން އުނދަގޫވުން
ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އިވެންޓްސް	މޭގައި ރިހުން، ނޭވާ ކުރުވުން، ހިތުގެ ތެޅުން ގަވާއިދުން ނުޖެހުން

މި ނުރައްކާތައް ދެނެގަތުމުން، ބަލިމީހުންނަށް ބޭނުންވެއްޖެނަމަ ވަގުތުން އެހީތެރިކަން ހޯދައިދެވޭނެކަން ކަށަވަރުވެ، ބޮޑެތި އުދަނގޫތަކުން ރައްކާތެރިވެވޭނެއެވެ.

ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އެހެން ބޭސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުރާ ގޮތް

ގިނަ ފަހަރަށް ބަލިމީހުން އެނގެން ބޭނުންވަނީ ރެޓަޓްރޫޓިޑް ސެމަގްލޫޓިޑް ނުވަތަ ޓިރްޒެޕަޓިޑް ފަދަ އެހެން ބޭސްތަކާ އެއްވަރަށް ސްޓޭކް ކުރާ ގޮތެވެ. ހުރިހާ އެންމެންގެ ވެސް ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ސައިޑް އިފެކްޓްސް ހިއްސާވާއިރު، ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ފުޅާ މެކޭނިޒަމްގެ ސަބަބުން ވަކި ޖަވާބުތަކެއް ބޮޑުވެދާނެ އެވެ. ނަމަވެސް ކުރީގެ ޓްރައިލްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ބަރުދަން ކުޑަކުރުމާއި މެޓަބޮލިކް ފައިދާ ބޮޑުވެދާނެ ކަމަށާއި މާނައަކީ ފައިދާ-ރިސްކް ބެލެންސް އަދިވެސް ރަނގަޅުވެދާނެ ކަމަށެވެ. މިއީ އަޅާކިޔުމުގެ ސްނެޕްޝޮޓެކެވެ.

މަސްތުވާތަކެތި	މެކޭނިޒަމް	އާންމު ސައިޑް އިފެކްޓްސް	ޔުނިކް ރިސްކްސް
ރެޓަޓްރޫޓިޑް އެވެ	ޖީއެލްޕީ-1، ޖީއައިޕީ، ގްލޫކަގަން އެވެ	މޭނުބައިކުރުން، ހޮޑުލުން، ބޭރަށްހިންގުން	ތައިރޮއިޑް އަދި ގޭލްބްލެޑަރ އަށް ދިމާވެދާނެ މައްސަލަތައް
ސެމަގްލޫޓިޑް އެވެ	ޖީއެލްޕީ-1 އެކަނި	މޭނުބައިކުރުން، ބަނޑުހައިވުން	ޕެންކްރިއަޓައިޓިސްގެ ނުރައްކާ
ތިރްޒެޕަޓިޑް އެވެ	ޖީއެލްޕީ-1، ޖީއައިޕީ އެވެ	މޭނުބައިކުރުން، ބޭރަށްހިންގުން	އިންޖެކްޝަން ޖަހާ ތަނުގައި ރިއެކްޝަންތައް

މި އަޅާކިޔުމުން ދައްކާ ގޮތުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގައި އޮވަރލެޕް ރިސްކްތައް ހުރެދާނެ ނަމަވެސް، އޭގެ އިތުރުން ބަލިމީހުންނަށް ލިބިދާނެ ފައިދާތަކާ އެކު ވިސްނަންޖެހޭ ޚާއްޞަ ޕްރޮފައިލެއް ވެސް އެބަހުއްޓެވެ.

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އާއި އެކު ދުރުހެލިވާންވީ ނުވަތަ ސަމާލުކަން ދޭންވީ ކޮންބައެއްތޯ

ވަކި އާބާދީތަކުން ސަމާލުވާން ނުވަތަ ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން މުޅިން ދުރުހެލިވާން ޖެހެއެވެ:

• ޕެންކްރިއަޓައިޓިސްގެ ތާރީޚެއް ހުރި ބަލިމީހުންނެވެ

• މެޑަލަރީ ތައިރޮއިޑް ކާސިނޯމާގެ އަމިއްލަ ނުވަތަ އާއިލީ ތާރީޚެއް ހުރި ފަރާތްތައް

• ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވޭ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޑިސްއޯޑަރސް ހުންނަ މީހުން

• މާބަނޑު ނުވަތަ ގާތުން ކިރުދޭ އަންހެނުން

އާންމުކޮށް ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކުން ފަރުވާ ފެށުމުގެ ކުރިން ފުރިހަމަ އެސެސްމަންޓެއް ހަދައި، ރިސްކްތައް ފައިދާއަށް ވުރެ ބޮޑު ނުވާނެކަން ޔަގީން ކުރެ އެވެ.

ރެޓަޓްރޫޓިޑް ސައިޑް އިފެކްޓްސް މެނޭޖް ކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ސްޓްރެޓެޖީސް

ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން އަބަދުވެސް ފަރުވާ ހުއްޓާލަން ނުޖެހެއެވެ. ރަނގަޅު ސްޓްރެޓެޖީތަކާއެކު ގިނަ ބަލިމީހުންނަށް ތެރަޕީ ކާމިޔާބުކަމާއެކު ކުރިއަށް ގެންދެވޭނެއެވެ. މެނޭޖްމަންޓްގެ ފައިދާހުރި ގޮތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ؛

• މަޑުމަޑުން ޑޯޒް އިތުރުކުރުން : ހަށިގަނޑު އިތުރަށް އޮމާންކަމާއެކު އެޑްޖަސްޓް ވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.

• ހައިޑްރޭޝަން އަދި ޑައިޓޭރިއަން އެޖެސްޓްމަންޓްސް : ކުދިކުދި، ގިނަގިނައިން ކެއުމާއި އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ފެން ބޭނުންކުރުމަކީ މޭނުބައިކުރުމާއި ބޭރަށްހިންގުން މެނޭޖްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.

• އިންޒާރުގެ ނިޝާންތައް މޮނިޓަރކުރުން : އަލާމާތްތައް ބެލެހެއްޓުމަކީ ސީރިއަސް މައްސަލަތައް އަވަހަށް ދެނެގަތުން ކަށަވަރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

• ޕްރޮވައިޑަރުންނާ މުއާމަލާތްކުރުން : ގަވާއިދުން ޗެކްއިން ކުރުމުން ދުވަހުން ދުވަހަށް ދިރިއުޅުމަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާނަމަ ޑޯޒް ބަދަލުކުރެވޭނެއެވެ.

ނިންމުން

ފަލަވުމާއި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި މެނޭޖްކުރުމުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ބޮޑު ގާބިލްކަމެއް ހުރި ނަމަވެސް ފަރުވާ ފެށުމުގެ ކުރިން އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ދެނެގަތުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ގިނަ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް މެނޭޖްކުރެވޭ އަދި ވަގުތީ ގޮތުން ކުރިމަތިވާއިރު، މަދުން ނަމަވެސް ސީރިއަސް ނުރައްކާތައް ފަރުވާތެރިކަމާއެކު މޮނިޓަރ ކުރަން ޖެހެއެވެ. ރަނގަޅު މެޑިކަލް ގައިޑްލައިންތަކެއް ލިބިގެން ބަލިމީހުންނަށް ކުރިމަތިވެދާނެ ފައިދާތަކާއި ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކާތައް ބަރުދަންކޮށް، މައުލޫމާތު ލިބިފައިވާ ނިންމުންތައް ނިންމޭނެ އެވެ.

އެފްއޭކިއު

1. ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން މޭނުބައިކުރުން ދާއިމީ ހެއްޔެވެ؟
ނޫން، އާންމުކޮށް މޭނުބައިކުރުން ރަނގަޅުވަނީ ފުރަތަމަ ހަފްތާތަކުގެ ފަހުން ހަށިގަނޑު އެޑްޖަސްޓް ވުމުންނެވެ.

2. ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވެދާނެ ހެއްޔެވެ؟
ދިރާސާތައް ކުރިއަށްދާ ނަމަވެސް ތައިރޮއިޑް ކެންސަރުގެ ތާރީޚު ހުރި ބަލިމީހުން އެކަމުން ދުރުހެލިވާން ޖެހެނީ ކުރިމަތިވެދާނެ ނުރައްކާތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ.

3. ރެޓަޓްރޫޓިޑް ގައި ހުންނައިރު ބަނގުރާ ބޯލެވޭނެ ހެއްޔެވެ؟
ބަނގުރާ ބުއިމަކީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ސައިޑް އިފެކްޓްސް ގޯސްކޮށްދީ ޕެންކްރިއަޓައިޓިސްގެ ނުރައްކާ އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާތީ މެދުމިނަށް ބޭނުން ކުރުން ރަނގަޅެވެ.

4. ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކިހާ ދުވަހަކު ދެމިގެންދެއެވެ؟
ގިނަ ފަހަރަށް މަޑު ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ހަފްތާތަކެއްގެ ތެރޭގައި ފިލައިގެން ދިޔަ ނަމަވެސް މޮނިޓަރ ކުރުމަކީ ދިގުދެމިގެންދާ ނުވަތަ ބޮޑެތި ރިއެކްޝަންތައް ދެނެގަތުމަށް މުހިއްމު ކަމެކެވެ.

5. ރެޓަޓްރޫޓިޑް ކެއުމުން ބަނޑުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ރިއްސާނަމަ ކުރާނީ ކޮންކަމެއް ހެއްޔެވެ؟
ވަގުތުން ޑޮކްޓަރުގެ އެހީތެރިކަން ހޯދާށެވެ، މިއީ ޕެންކްރިއަޓައިޓިސް ނުވަތަ ގޭލްބްލެޑަރ މައްސަލަތަކެއް ހުރިކަން އަންގައިދޭ ކަމެކެވެ.