ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ ދެން އަންނަ ޖީލުގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭހުގެ ފުރިހަމަ ގައިޑެއް

ތަޢާރަފު

ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމާއި ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމާ ބެހޭ ގޮތުން ދުނިޔޭގެ ވާހަކަތައް ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ބަދަލުވެފަ އެވެ. މެޑިކަލް ސައިންސް އިން އަންނަނީ ކުރެވޭނެ ކަންކަމުގެ ވަކިތައް ކޮއްޕާލަމުން، ލައިފްސްޓައިލް އެޑްވައިސް އާއި އަސާސީ ބޭސްތަކުން ކުރިއަށް ގޮސް ކުރިއަރާފައިވާ، މަލްޓި ޓާގެޓް ތެރަޕީތަކާ ދިމާއަށެވެ. އެންމެ ގިނައިން ވާހަކަ ދައްކާ އެއް ކުރިއެރުމަކީ ރެޓަޓްރޫޓިޑް —މިހާރު ކްލިނިކަލް އިންވެސްޓިގޭޝަން ކުރިއަށްދާ އަންނަ ޖީލުގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭހެކެވެ. ކުރީގެ ފަރުވާތަކާ ހިލާފަށް ރެޓަޓްރޫޓިޑް މަސައްކަތް ކުރަނީ މަލްޓިޕަލް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އާ މެކޭނިޒަމެއްގެ ތެރެއިން ކަމަށާއި، މިއީ ހަމައެކަނި ބަރުދަން ބޮޑުތަނުން ކުޑަކުރުމުގެ އިތުރުން މެޓަބޮލިކް ސިއްހަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށް ވެސް ވައުދުތަކެއް ހުށަހަޅާ އެއްޗެކެވެ. މި ލިޔުމުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަށް ފުރިހަމަ، ފުން ގައިޑެއް ލިބިގެންދާއިރު ، މި ލިޔުމުގައި މަސައްކަތްކުރާ ގޮތާއި، އޭގެ ފައިދާތަކާއި، ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާއި، ކްލިނިކަލް ހެކިތަކާއި، ފަލަވުމާއި ހަކުރުބަލި މެނޭޖްކުރުމުގައި ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި އޭގެ ފުރުސަތުތައް ހިމެނެއެވެ.

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ އޯވަރވިއުއެއް

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ މަލްޓި އެގޮނިސްޓް ތެރަޕީތަކުގެ އާ ކްލާހަކަށް ނިސްބަތްވާ އެލީ ލިލީ އުފެއްދި ތަޖުރިބާގެ ބޭހެކެވެ. ސެމަގްލޫޓައިޑް (GLP-1 agonist) ފަދަ ސިންގަލް ޕަތްވޭ ބޭސްތަކާ ހިލާފަށް ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން އެއްފަހަރާ ތަފާތު ތިން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ކުރެއެވެ :

• ޖީއެލްޕީ-1 (ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1) – ފުރިހަމަކޮށްދީ، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށްދީ، ލޭގައި ހަކުރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

• ޖީއައިޕީ (ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް) – އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދީ، ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

• ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ – ހަކަތަ ޚަރަދު އިތުރުކޮށްދީ، ފެޓް ބްރޭކްޑައުން އަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.

މި 'ޓްރިޕްލް އެގޮނިސްޓް' އުސޫލަކީ އުފެއްދުމަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ އުސޫލެކެވެ . ސިނަޖިސްޓިކް އެފެކްޓެއް ބަރުދަން ކުޑަކުރުމާއި، ކާހިތްވުން ކޮންޓްރޯލްކުރުމާއި، މެޓަބޮލިކް ރަނގަޅުކުރުމަށް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްގެ ކުރީގެ ޑޭޓާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން މިހާރު ފާސްކޮށްފައިވާ ބޭސްތަކަށް ވުރެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ނަތީޖާ ލިބިދާނެ އެވެ.

ރިޓަޓްރޫޓިޑް މަސައްކަތްކުރާ ގޮތް: މަސްތުވާތަކެތީގެ ފަހަތުގައިވާ ސައިންސް

ރެޓަޓްރޫޓިޑް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ސަބަބަކީ ބަނޑުހައިހޫނުކަމާއި ހަކަތަ ބެލެންސްގައި ބައިވެރިވާ ގުދުރަތީ ގޮތުން އުފެދޭ ހޯރމޯންތަކުގެ އަސަރުތައް ނަކަލުކޮށް އިތުރުކޮށްދޭތީ އެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑަށް އަމަލުކުރާ ގޮތް:

• ޖީއެލްޕީ-1 އެކްޓިވޭޝަން : ސިކުނޑިއަށް ފުރިހަމަކަމުގެ ސިގްނަލް ދީގެން ކާހިތްވުން ކުޑަކޮށްދީ، ބަނޑު ހުސްވުން ލަސްކޮށްދީ، ލޭގެ ހަކުރު ސްޓޭބަލްކޮށްދެއެވެ.

• ޖީއައިޕީ އެކްޓިވޭޝަން : ޖީއެލްޕީ-1 އާއި އެކު މަސައްކަތް ކުރަނީ ކާހިތްވުން އިތުރަށް ކޮންޓްރޯލްކޮށް، އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ ރަނގަޅުކޮށް، ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ހިތްވަރު ދިނުމަށެވެ.

• ގްލޫކަގަން އެކްޓިވޭޝަން : ހަށިގަނޑުގައި ރައްކާކުރެވިފައިވާ ހަކަތަ ދޫކޮށް، މެޓަބޮލިކް ރޭޓް އިތުރުކުރުމަށް ބާރުއަޅައި، ކެލޮރީ ގިނައިން އަންދާލުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.

މިދެންނެވި އަސަރަކީ ކާނާ މަދުވުމާއި، ކެލޮރީ ގިނައިން އަނދާ، އަދި ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅުވުން — ފަލަވުމާއި ގުޅުންހުރި މެޓަބޮލިކް ހާލަތްތަކާ ކުރިމަތިލާ ފަރުދުންނަށް ވަރުގަދަ ތިން ކަމެއް.

ހޯރމޯން ޕަތްވޭ	ޕްރައިމަރީ ފަންކްޝަން އެފެކްޓް	ރެޓަޓްރޫޓިޑްގައި
ޖީއެލްޕީ-1	ފުރިހަމަވުން، ހަޖަމުކުރުން މަޑުޖެހުން، ލޭގައި ހަކުރު ކޮންޓްރޯލްކުރުން	ކާހިތްވުން މަދުކޮށްދީ، ގްލޫކޯޒް ސްޓޭބަލްކޮށްދެއެވެ
ޖީއައިޕީ އެވެ	އިންސިއުލިން ދޫކުރުން، ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް	އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ، ފެޓް ޔުޓިލިޒޭޝަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ
ގްލޫކަގަން އެވެ	ހަކަތަ ހޭދަކުރުމާއި، ގްލޫކޯޒް ދޫކުރުން	ކެލޮރީ ބާން ބޫސްޓްކޮށް، ފެޓް ސްޓޯރސް މޮބިލައިޒް ކުރެއެވެ

ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލްސް އެންޑް އެވިޑެންސް އޮން ރެޓަޓްރޫޓިޑް

މިހާތަނަށް ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ވަނީ ފޭސް 2 ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލްސް , ނަތީޖާތަކުގެ ސަބަބުން މެޑިކަލް ކޮމިއުނިޓީގައި ބޮޑު ފޯރިއެއް އުފެދިފައެވެ. ފަލަ ބޮޑެތި މީހުންނާ ގުޅޭ ދިރާސާތަކުން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި؛

• ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %20 އަށްވުރެ އެވްރެޖްކޮށް ބަރުދަން ލުއިވުން . 48 ހަފްތާ ފަހުން ބައެއް ބައިވެރިންގެ

• ސެމަގްލޫޓައިޑް ފަދަ މިހާރު ހުރި ޖީއެލްޕީ-1 ބޭސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ރަނގަޅު ނަތީޖާތަކެކެވެ.

• ލޭގެ ހަކުރު، ކޮލެސްޓްރޯލް، އަދި ލޭގެ ޕްރެޝަރު ހިމެނޭ ގޮތަށް މެޓަބޮލިކް މާކެރސް އަށް ރަނގަޅުވުން.

ބަރުދަން ކުޑަކުރުމުގެ މި މިންވަރަކީ ފާމަކޯލޮޖިކަލް ފަރުވާތަކުގައި ކުރިން ނުފެންނަ މިންވަރެއް ކަމަށާއި، މިއީ އާންމުކޮށް ބެރިއޭޓްރިކް ސާޖަރީ އިން ފެންނަ ނަތީޖާތަކާ ގާތް ކަމެއް ނަމަވެސް އިންވޭސިވް ރިސްކްތަކާ ނުލައި ކަމަށް ވެސް ޑރ.

ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަނެއް ހޯދުންތަކަކީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި ހުންނަ މީހުން ހިމެނޭ ގޮތަށް ތަފާތު ބަލިމީހުންގެ ގްރޫޕްތަކުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް ފައިދާހުރި ކަމަށް ފެންނަ ކަމެވެ.

މިހާރު ހުރި ފަރުވާތަކާ އަޅާބަލާއިރު ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ފައިދާތައް

ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ޕޮޓެންޝަލް ދެނެގަތުމަށްޓަކައި، ފަދަ މަޝްހޫރު އެހެން ބޭސްތަކާ އަޅާކިޔުމަކީ އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. ސެމަގްލޫޓައިޑް (ވެގޯވީ، އޮޒެމްޕިކް) އަދި ޓިރްޒެޕަޓައިޑް (މައުންޖާރޯ) .

ފީޗާ	ސެމަގްލޫޓިޑް	ޓިރްޒެޕަޓިޑް	ރެޓަޓްރޫޓިޑް އެވެ
ރިސެޕްޓަރ ޓާގެޓްސް	ޖީއެލްޕީ-1	ޖީއެލްޕީ-1 + ޖީއައިޕީ އެވެ	ޖީއެލްޕީ-1 + ޖީއައިޕީ + ގްލޫކަގަން އެވެ
އެވްރެޖް ބަރުދަން ލުއިވުން	10–15% އެވެ.	15–20% އެވެ.	%24 އާ ހަމައަށް (އަވަސް ޓްރައިލްތައް)
ބްލަޑް ޝުގަރ އިމްޕެކްޓް	ވަރުގަދަ	ވަރަށް ވަރުގަދަ	ވަރަށް ވަރުގަދަ
މެޓަބޮލިކް އިމްޕެކްޓް	މެދުމިން	އުސް	ވަރަށް މަތީގައެވެ

ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ސަބަބުން ލިބިދާނެ ފައިދާތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ؛

1. ބަރުދަން ލުއިވުން ބޮޑުވުން – މިހާރު ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކަށްވުރެ އެވްރެޖްކޮށް ބަރުދަން ލުއިވުން މަތިވުން.

2. މެޓަބޮލިކް ބެނެފިޓްސް – ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިއްހަތާއި އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް އަށް ރަނގަޅު އަސަރުތަކެއް ކުރުން.

3. ސާޖަރީ ލަސްކުރުމުގެ ފުރުސަތު – ބެރިއޭޓްރިކް ސާޖަރީ ހެދުމަށް ވިސްނަމުންދާ ބަލިމީހުންނަށް ބަދަލެއް ފޯރުކޮށްދެވިދާނެއެވެ.

ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވެދާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ޕްރޮފައިލް

ހުރިހާ ބޭސްތަކެކޭ އެއްފަދައިން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ވެސް ކުރިމަތިވެދާނެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކެއް ކުރާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ގިނައީ ހަޖަމުކުރުމާއި މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ކުރާ އަސަރާ ގުޅުން ހުރި ބޭސްތަކެކެވެ. ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ؛

• މޭނުބައިކުރުން، ހޮޑުލުން، އަދި ބޭރަށްހިންގުން – ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އެހެން ބޭސްތަކާ އެއްގޮތަށް، ހަށިގަނޑު ހަޖަމުކުރުން ލަސްވުމުން އެޑެޕްޓްވާތީ އެވެ.

• ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައިދިނުން – ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ފައިދާހުރި ނަމަވެސް، ބައެއް ބަލިމީހުންނަށް ކާހިތްވުން ކުޑަވުމަކީ އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވެދާނެއެވެ.

• ކުޑަ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޑިސްކޮމްފޯޓް – އާންމުކޮށް ވަގުތީ ގޮތުން ދިމާވާއިރު، ބޭނުންކުރުން ކުރިއަށް ގެންދިއުމުން މަދުވެއެވެ.

މިހާތަނަށް ޓްރައިލްތަކުގައި ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ސީރިއަސް ހައިޕޮގްލައިސެމިއާ ނުވަތަ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ މައްސަލަތައް ފަދަ ރައްކާތެރިކަމުގެ ބޮޑު ކަންބޮޑުވުމެއް ނެތް ނަމަވެސް ދިގު މުއްދަތަކަށް ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށް ބޮޑެތި ފޭސް 3 ދިރާސާތައް ކުރަން ޖެހެ އެވެ.

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން އެންމެ ބޮޑު ފައިދާއެއް ލިބޭނީ ކާކަށް ހެއްޔެވެ؟

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަދި ވިޔަފާރީގެ ގޮތުން ލިބެން ނެތް ނަމަވެސް ޓްރައިއަލް ޑޭޓާއަށް ބަލާއިރު އެންމެ ބޮޑަށް ފައިދާ ލިބިދާނެ މީހުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ؛

• ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށް ދިފާޢުވާ ފަލަ ފަރާތްތަކެވެ.

• ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނާއި ފަލަވުން , ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ވެސް ބޭނުންވާ ބަލިމީހުން.

• ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ބޮޑު ފަރުދުން , ކޮލެސްޓްރޯލް އަދި ލޭގެ ޕްރެޝަރު ރަނގަޅުވުމުން ފައިދާ ލިބިދާނެ ފަރާތްތަކެވެ.

މިއީ ރެޓަޓްރޫޓިޑް ޕޮޒިޝަން ކުރަނީ ގޭމް ޗޭންޖަރެއްގެ ގޮތުގައި ޕޮޓެންޝަލް ގޮތަކަށެވެ. ލިމިޓެޑް ކާމިޔާބީއަކާއެކު އެހެން ތެރަޕީތައް ޓްރައިކޮށްފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް

ދަ ފިއުޗަރ އޮފް ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ވެއިޓް މެނޭޖްމަންޓް

މިވަގުތު ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަދިވެސް އޮތީ ކްލިނިކަލް ޓެސްޓިން މަރުހަލާގައި ކަމަށާއި، އޭގެ ލިބުން ބިނާވެފައިވަނީ ފޭސް 3 ގެ ޓްރައިއަލްތައް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ނިންމުމާއި ރެގިއުލޭޓަރީ އެޕްރޫވަލްގެ މައްޗަށެވެ. ތަޖުރިބާކާރުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި ފާސްކޮށްފިނަމަ އެއީ:

• އަލުން ކަނޑައެޅުން ފަލަ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ މިންގަނޑުތައް .

• އޭގެ ފައިދާ ހުރި ގޮތުން ސީދާ ބެރިއޭޓްރިކް ސާޖަރީއާ ވާދަކުރުން.

• މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރސް އަށް އަށް އާ ދިރާސާތަކެއް ހުޅުވާލުން މަލްޓި-ޕޭތްވޭ ތެރަޕީސް .

ބަލިމީހުންނާއި ސިއްހީ ހިދުމަތްދޭ ފަރާތްތަކަށް ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ވަށައިގެންވާ ފޯރިއަކީ ހަމައެކަނި ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އެހެން ގޮތެއް ނޫން- އެއީ ފަލަވުމުގެ ފަރުވާގައި އާ ޒަމާނެއް އައުމުގެ ފުރުސަތު އޮތް ގޮތެވެ .

ނިންމުން

ރެޓަޓްރޫޓިޑް ތަމްސީލުކުރަނީ ފަލަވުމާއި މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އެންމެ އުއްމީދީ އެއް ތަރައްގީ އެވެ. ޖީއެލްޕީ-1، ޖީއައިޕީ، އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރސް އެއްފަހަރާ އަމާޒުކޮށްގެން، ފުރުސަތުތައް ދައްކާފައިވެއެވެ މީގެ ކުރިން ދުވަހަކުވެސް ނުފެންނަ ވަރުގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި، ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅުވުމާއި، މެޓަބޮލިކް ހެލްތު އިތުރުވުމުގެ . އަދިވެސް ތަހުގީގު ކުރަމުންދާއިރު، އާންމުންނަށް ބޭނުން ކުރުމަށް އަދި ފާސްކޮށްފައި ނުވާއިރު، މިހާތަނަށް ލިބުނު ކްލިނިކަލް ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މިއީ އަންނަ ޖީލުގެ ރަން މިންގަނޑަކަށް ވެދާނެ އެވެ. ފަލަ މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި އުނދަގޫތަކެއް ކުރިމަތިވާ އެތައް މިލިއަން ބަޔަކަށް ރެޓަޓްރޫޓިޑަކީ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްދޭ ކުރިއެރުމަކަށް ވެދާނެ އެވެ.

އެފްއޭކިއު

1. ރެޓަޓްރޫޓިޑް އާއި އޮޒެމްޕިކް ނުވަތަ ވެގޯވީ އަޅާކިޔާއިރު ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟
ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަމާޒުކުރަނީ އެއް ހޯރމޯންގެ ބަދަލުގައި ތިން ހޯރމޯން މަގަށް ކަމަށާއި، ކުރީގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓައިޑް (އޮޒެމްޕިކް/ވެގޯވީ) އަށް ވުރެ ބޮޑަށް ބަރުދަން ލުއިވެދާނެ ކަމަށެވެ.

2. ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ބަލިމީހުންނަށް އުންމީދު ކުރެވޭނީ ކޮންކަހަލަ ބަރުދަން ލުއިވުމެއް ހެއްޔެވެ؟
ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ބައެއް ބައިވެރިންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %20 އަށްވުރެ ގިނައިން ލުއިވެފައި ވާއިރު، މިއީ ބެރިއޭޓްރިކް ސާޖަރީއާ އަޅާކިޔާލެވޭ ނަތީޖާތަކެކެވެ.

3. ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ބޮޑެތި ހެއްޔެވެ؟
މިހާތަނަށް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގިނަ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަކީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް (މޭނުބައިކުރުން، ބޭރަށްހިންގުން، ހޮޑުލުން) ކަމަށާއި، ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް ރަނގަޅުވާ ކަމަށް ވެސް ޑރ.