Yala i tun b’a dɔn wa pepitiriw i n’a fɔ Pinealon bɛ se ka hakili kɛnɛya sabati ani ka mɔgɔ tanga kɔrɔya ma wa? Pinealon ye bioregulateur peptide ye min bɛ se ka hakilijagabɔ ni hakililata baara ɲɛ.Nin barokun in kɔnɔ, an bɛna Pinealon baara cogo sɛgɛsɛgɛ, a nafaw bɛ sɔrɔ hakili la, ani a bɛ hakili kɛnɛya kuntaalajan dɛmɛ cogo min na.
Aw bɛna a nɔw dɔn farikolo lakanani, hakilijagabɔ, ani selilɛri kɔrɔya la.Aw ye kunnafoni caman sɔrɔ an ka fɛn dilannenw kan Cocer Peptides la ani u bɛ hakili kɛnɛya dɛmɛ cogo min na.
Pinealon ye tripeptide synthétique ye min dilannen don ni asidi glutamiki, asidi aspartitique ani arginine ye, a surunyalen don ni EDR ye. A bɛ biyoregulatɛri pepitiriw ka denbaya kɔnɔ, olu ye asidi aminikiw cakɛda surunw ye minnu bɛ bɔ farikolo yɔrɔ suguya caman na. A bɛ fɔ ko o pepitiriw bɛ selilɛri taabolo kɛrɛnkɛrɛnnenw ɲɛnabɔ u bɛ bɔ farikolo yɔrɔ minnu na. Pinealon ka molekiyɔmu hakɛ fitinin (dalton 390 ɲɔgɔn) b’a to a bɛ se ka don selilɛriw ni nukili fila bɛɛ la, yɔrɔ min na a bɛ jɛɲɔgɔnya kɛ ni ADN ye ani ka nɔ bila jeninida jirali la. O se kɛrɛnkɛrɛnnen in bɛ Pinealon dɛmɛ a ka se ka nɔ bila hakili baara la, a kɛtɔ ka taabolo jɔnjɔnw labɛn minnu bɛ kɛ selilɛriw ka fanga sɔrɔli la, jamu baara la, ani degun jaabi la.
Pinealon ka fɛɛrɛ fɔlɔ ye ka jɛɲɔgɔnya tilennen kɛ ni kunsɛmɛnasumaya banakisɛw ka ADN ye. A bonya fitinin n’a ka charge (sara) tilatilali fɛ, Pinealon bɛ se ka selilɛriw ni nukilila-yɔrɔw tigɛ, o b’a to a bɛ se ka siri ADN yɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnenw na. O jɛɲɔgɔnya bɛ nɔ bila jamu jirali la minnu bɛ tali kɛ senfagabana ɲɛnamaya la, degun jaabi la, ani kɔrɔya la. Pinealon bɛ se kosɛbɛ kɛrɛnkɛrɛnnenya la ka jeninida minnu sen bɛ selilɛriw caya la, farikolo tangalanw lafasali la, ani apoptose la, olu ka baara ɲɛnabɔ, o min ye selilɛriw ka saya bolodalen ye. Ni Pinealon bɛ o siraw sɛmɛntiya, a bɛ dɛmɛ don ka hakili seliluw ka kɛnɛya ni u ka baara sabati, ka farikolo lakanani di ani ka hakililata si jan dɛmɛ.
Oksidan degun ye fɛnba ye min bɛ kɛ sababu ye ka farikolojidɛsɛbanaw ni hakiliɲagami dɔgɔya. Pinealon jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ oksidan degunw dɔgɔyali la, a kɛtɔ ka hakili ka farikolo tangacogo dafalenw bonya. A bɛ o sɔrɔ ni a bɛ farikolo tangalanw wuli ka taa sanfɛ i n’a fɔ superoxide dismutase (SOD), catalase ani glutathione peroxidase (GPx), olu bɛ radikali libres jugumanw ni oksizɛni suguya minnu bɛ se ka kɛ (ROS) bali. Ni a bɛ senfagabana tanga oksidan tiɲɛni ma, Pinealon bɛ dɛmɛ don ka hakili baara lakana, wa a bɛ se ka kɛ sababu ye ka banaw kunbɛn i n’a fɔ Alzheimer ni Parkinson.
Enzyme min bɛ farikolo tanga bana ma |
Pinealon ka nɔ bila |
Jɛkuluba jɔyɔrɔ min bɛ sɔrɔ hakili la |
Superoxyde Dismutase (SOD) ye . |
A bɛ dɔ fara baara kan |
A bɛ superoxide radicals (superoxyde radicals) kɛ fɛn ye min tɛ fɛn wɛrɛ ye |
Katalase (katalase) ye |
A bɛ baara kɛcogo ɲɛ |
A bɛ perokisidi idɔrɔzi kari |
Glutatiyɔni perokisidazi (GPx) . |
A bɛ baara kɛcogo ɲɛ |
A bɛ dɔ bɔ oksidan tiɲɛni na tulumafɛnw ni farikolojɔli dumuniw na |
Mitokondriyaw ye farikolokisɛw fanga fangatigiw ye, wa u baarakɛbaliya ye kɔrɔya ni farikolojidɛsɛ taamasiɲɛ ye. A jirala ko pinealon bɛ mitokondriyaw ka baara dɛmɛ, o min nafa ka bon kosɛbɛ farikolo fanga hakɛ sabatili la ani ka degunw dɔgɔya. Baganw ka sɛgɛsɛgɛliw la, Pinealon tali kɛra sababu ye ka mitokondriyaw ka fɛnɲɛnamafagalanw sabati ka ɲɛ ani ka ATP bɔli ɲɛ senfagabana kɔnɔ, hali ni oksidan degun bɛ yen. O mitokondriyaw dɛmɛni nafa ka bon kosɛbɛ hakililabaara sabatili la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni hakili bɛ kɔrɔbaya.
Pinealon ye hakililata sabatili nɔ jira, kɛrɛnkɛrɛnnenya la hakilijagabɔ ni sinsin siratigɛ la. Sɛgɛsɛgɛli minnu kɛra baganw ka misaliw ni hadamadenw ka kalanw bɛɛ la, olu b’a jira ko Pinealon bɛ se ka hakilijagabɔ ni kalan seko ɲɛ. Misali la, sɛgɛsɛgɛli minnu kɛra sosow kan, olu y’a jira ko Pinealon bɛ baara kɛcogo ɲɛ maze baara la ani fɛnw dɔnni sɛgɛsɛgɛliw la, minnu bɛ kɛ ka caya walasa ka dɔnniya baara suman. Ka fara hakilijagabɔ yiriwali kan, Pinealon bɛ dɛmɛ fana don ni hakilijagabɔ ye, o min nafa ka bon walasa ka hakili to a la baara minnu bɛ kɛ hakili la.
Ni an bɛ kɔrɔbaya, hakililata dɔgɔyali bɛ kɛ fɛn ye min tɛ se ka bali mɔgɔ caman bolo. Pinealon bɛ layidu jira hakililata dɔgɔyali kɛlɛli la min bɛ sɔrɔ kɔrɔya fɛ, a kɛtɔ ka farikolo lakanani sabati ani ka hakili selilu baara sabati. Kɔlɔsili minnu kɛra sogo kɔrɔbaw kan, olu y’a jira ko Pinealon bɛ dɛmɛ ka hakililata sekow lakana, ka sinankunya plastiki ɲɛ, ani ka dɔ bɔ kunsɛmɛnasumaya taamasiɲɛw la minnu bɛ sɔrɔ kɔrɔya fɛ. Nin sɔrɔlen ninnu b’a jira ko Pinealon bɛ se ka kɛ baarakɛminɛn ɲuman ye walasa ka hakililata dɔgɔyali sumaya min bɛ tali kɛ kɔrɔya la ani ka se ka kɔrɔya banaw daminɛni bila kɔfɛ.
Hakilila-baarakɛyɔrɔ |
Pinealon nɔ min bɛ sɔrɔ a la |
Dalilu/A kɔlɔlɔw |
Hakilila-jɔ-cogo ɲuman |
A bɛ hakilijagabɔ ni kalan seko bonya |
Baara kɛcogo ɲuman maze ni dɔnni baara la baganw ka kalanw na |
I sinsin ani k’i janto |
A bɛ dɔ fara a ka ɲɛmajɔli ni a hakili bɛɛ kan |
A bɛ baara kɛcogo ɲɛ baara minnu bɛ mɔgɔ bila ka jateminɛ kɛ |
Hakilila-dɛsɛ kunbɛnni |
A bɛ dɔ bɔ hakililata dɔgɔyali la min bɛ sɔrɔ kɔrɔya fɛ ani ka neuroplasticité dɛmɛ |
Baganw ka sɛgɛsɛgɛliw b’a jira ko hakililata baara maralen don kɔrɔya misaliw la |
Pinealon ka se ka jeninida jiracogo ɲɛnabɔ epijeni hakɛ la, o ye a ka fɛn kabakoma dɔ ye. Ni Pinealon bɛ jɛɲɔgɔnya kɛ ni ADN ni histone poroteyini ye, a bɛ se ka nɔ bila jamu kɛrɛnkɛrɛnnenw ka baara la minnu sen bɛ hakili baara la. Misali la, ɲininiw y’a jira ko Pinealon bɛ se ka jeninida minnu bɛ senfagabana danfara ɲɛnabɔ, olu kɔrɔta ani ka jamu minnu bɛ tali kɛ degun fɛ apoptose la, olu jigin. O se in ka jeninida baara caman sɛmɛntiya, o bɛ Pinealon dɛmɛ ka kunsɛmɛnasumaya kɛnɛmanw sabati ani ka hakililata ɲɛnamaya jan dɛmɛ.
Ka fara a jɔyɔrɔ kan jamu labɛnni na, Pinealon bɛ nɔ bila fana selilɛriw ka kɔrɔya la. Ni a bɛ nɔ bila epijeni taamasiɲɛw la i n’a fɔ ADN metilasi ni histone asetili, Pinealon bɛ dɛmɛ don ka funankɛninw ka jeninida jiracogo sabati hakili la. O epijenitiki sɛgɛsɛgɛli bɛ se ka dɛmɛ don ka selilu kɔrɔbayali bali, ka dɔ bɔ farikolokisɛ kɔrɔlenw dalajɛli la, ani ka senfagabana kɛnɛmanw lasegin u cogo kɔrɔ la. Pinealon ka se ka selilɛriw ka kɔrɔya sumaya, o bɛ se ka kɛ sababuba ye a ka se ka hakililata si janya ani ka farikolojidɛsɛbanaw bali.
Sugunɛ joginni (TBI) ye hakiliɲagami kuntaalajan sababuba ye, wa Pinealon y’a jira ko a bɛ se ka tiɲɛniw nɔgɔya o jogin suguw fɛ. Sɛgɛsɛgɛli minnu kɛra TBI baganw ka misaliw kan, olu y’a jira ko Pinealon bɛ se ka senfagabana tanga oksidan tiɲɛni ma ani ka farikolo yɔrɔw dilancogo sabati jogin kɔfɛ. Ni Pinealon bɛ mitokondriyaw ka baara dɛmɛ ani ka funu dɔgɔya, a bɛ dɛmɛ don ka kɛnɛya nɔgɔya ani ka hakililata baara lakana kunsɛmɛ jogin kɔfɛ.
Pinealon ka farikolo tangacogo bɛ taa se jolidɛsɛbanaw ma i n’a fɔ jolida ni oksizɛni dɔgɔyali (oksizɛni hakɛ dɔgɔyali). Kɔlɔsiliw y’a jira ko Pinealon bɛ dɛmɛ ka kunsɛmɛnasumaya banakisɛw tanga tiɲɛni ma min bɛ sɔrɔ oksizɛni sɔrɔli dɔgɔyali fɛ, o min ye sɔgɔsɔgɔninjɛ ni joli-sira-funu-ko wɛrɛw kɛcogo ye min ka teli ka kɛ. Ni a bɛ dɔ bɔ oksidan degun na ani ka apoptose siraw sɛmɛntiya, Pinealon bɛ senfagabana dɛmɛ u ka ɲɛnamaya ani ka kɛnɛya ni oksizɛni dɔgɔyara, o bɛ hakili kɛnɛya dɛmɛ hali ni ko gɛlɛnw kɛra.
Hali ni Pinealon ye pepitiri barikama ye min bɛ farikolo tanga, a kelen tɛ pepitiri ye min nafa bɛ o cogo kelen na. Kɔrtɛkisini, n’o ye pepitiri wɛrɛ ye min bɛ bɔ kunsɛmɛ na, o fana bɛ farikolo tanga ani ka hakililata sabati. Nka, Pinealon ka dɔgɔn ani a sabatilen don, o bɛ kɛ sababu ye ka farikolo yɔrɔw don ka ɲɛ ani ka a lase ka ɲɛ ka taa a fɛ kunsɛmɛ na. O cogo kelen na, Epitalon, n’o ye pepitiri ye min bɛ bɔ pine glande la, o dɔnna a ka kɔrɔya kɛlɛli nɔ fɛ, nka Pinealon ka wale laɲinilen min bɛ kɛ ka ɲɛsin jeninida jirali ma ani farikolo lakanani ma, o b’a bɔ tɔw la i n’a fɔ farikolo tangalan kɛrɛnkɛrɛnnen.
Pinealon ka molekiyɔmu jɔcogo kɛrɛnkɛrɛnnen ani a seko ka jeninida jiracogo sɛmɛntiya epijeni hakɛ la, o bɛ nafa danfaralenw di hakili kɛnɛya ma. Pinealon tɛ i n’a fɔ farikolo tangalan kɔrɔlenw, a bɛ baara kɛ ni selilɛri sira caman labɛnni ye ka ɲɛ, ka nafa caman di farikolo lakanani ma, hakililata ɲɛnamaya jan, ani selilɛriw ka segin u cogo kɔrɔ la. A ka wale laɲininen min bɛ kɛ hakili ka molekiyɔmu masinw kan, o b’a kɛ baarakɛminɛn nafama ye walasa ka hakililata dɔgɔyali bali min bɛ sɔrɔ kɔrɔya fɛ ani ka hakili kɛnɛya kuntaalajan sabati.
Pepitiridi (péptide). |
Bununda |
Fɛɛrɛ min bɛ Kɛ ni wale ye |
Nafa jɔnjɔnw |
Pinealon (Pinealon) ye |
Min bɛ bɔ hakili la |
A bɛ jeninida jiracogo sɛmɛntiya, farikolo tangalanw lafasali |
Hakilila lakanani, hakililata ɲɛnamaya jan, dɔgɔyali kunbɛnni min bɛ sɔrɔ kɔrɔya fɛ |
Kɔrtɛkisini (cortexin). |
Min bɛ bɔ hakili la |
A bɛ senfagabana seginni ni u dilancogo ɲɛ |
Hakilila-jɔ-yɔrɔ-ko, farikolo-ɲɛnajɛ-lafasali, degun jaabi |
Epitalɔn ye |
Pineal gland bɛ bɔ a la |
A bɛ circadian rhythm labɛn, farikolo tangalanw nɔw |
Kɔrɔya kɛlɛli, ɲɛnamaya jan, bɛ telomɛrɛw ka kɛnɛya dɛmɛ |
A ka ca a la, pinealon bɛ kɛ farikolo jukɔrɔ pikiri fɛ, ni a tata hakɛ fɔlen ye miligaramu 1 ye tile kɔnɔ. A ka ca a la a bɛ ta tile duuru dɔgɔkun kɔnɔ, lafiɲɛ donw bɛ kɛ u ni ɲɔgɔn cɛ walasa a nɔ ka caya. Walasa ka ɲɛtaa ɲuman sɔrɔ, Pinealon ka kan ka pikiri kɛ sɔgɔma walima wulada daminɛ na walasa ka bɛn a ka hakililata nɔfɛkow ma. Baarakɛlaw ka kan ka pepitiri in labɛn kokura ni banakisɛfagalan ji ye sani u ka a pikiri kɛ ka a mara friji kɔnɔ walasa a ka sabati.
A jirala ko pinealon ka baga ka dɔgɔn, a kɔlɔlɔ man ca. Nka, i n’a fɔ pepitiri furakɛli suguya bɛɛ, a kɛbagaw ka kan ka taa kɛnɛyabaarakɛla dɔ fɛ sani u ka furakɛli daminɛ. Kɔnɔnatumu nɔgɔman dɔw bɛ se ka sɔrɔ, i n’a fɔ pikiri kɛyɔrɔ, kungolodimi walima sɛgɛn, nka a ka ca a la, olu tɛ mɛn. Pinealon jatera ko farati tɛ a tali la waatijan kɔnɔ, nka kalan wɛrɛw ka kan ka kɛ walasa k’a lakanani kuntaalajan cogoya sigi sen kan ka ɲɛ.
Pinealon (Pinealon) ye pepitiri ye biyoregulateur barikama ye min bɛ farikolo lakanani, hakili ɲɛnamaya jan, ani epijenitiki ɲɛnabɔli di. A bɛ dɛmɛ ka hakili baara sabati, ka oksidan degun dɔgɔya, ani ka mitokondriyaw ka kɛnɛya dɛmɛ. A kɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnen b’a danfara bɔ pepitiri tɔw la, o b’a kɛ baarakɛminɛn nafama ye walasa ka hakili kɛnɛya kuntaalajan sabati.
Ni ɲininiw bɛ ka taa ɲɛ, Pinealon bɛ se ka kɛ fɛnba ye hakili baara lakanani na ani ka farikolojidɛsɛbanaw kɛlɛ. Ni yiriwali bɛ senna, Pinealon bɛ se ka kɔrɔya kɛnɛman ni hakili kɛnɛya dɛmɛ.
Fɛ Cocer Peptides , an bɛ furaw di minnu dabɔra ka hakili kɛnɛya sabati ani ka hakiliɲagami furakɛli dɛmɛ.
A: Pinealon peptide ye biyoregulateur ye min bɛ farikolo lakanani, hakililata ɲɛnamaya jan, ani epijenitiki ɲɛnabɔli sabati. A bɛ baara kɛ ni jeninida jiracogo caman sɛgɛsɛgɛli ye, ka oksidan degun dɔgɔya, ani ka mitokondriyaw ka kɛnɛya dɛmɛ.
A: Pinealon pepitiri bɛ dɛmɛ ka mɔgɔ tanga hakililata dɔgɔyali ma, a kɛtɔ ka oksidan degun dɔgɔya, ka mitokondriyaw ka baara dɛmɛ, ani ka jeninida kɛnɛman jirali sabati hakili selilu kɔnɔ.
A: Ɔwɔ, Pinealon pepitiri y’a jira ko a bɛ se ka hakililata dɔgɔyali bali min bɛ sɔrɔ kɔrɔya fɛ, a kɛtɔ ka hakili baara dɛmɛ ani ka hakiliɲagami sabati, ka dɛmɛ don hakili kɛnɛya sabatili la.
A: Pinealon pepitiri ka se kɛrɛnkɛrɛnnen ka jeninida jiracogo sɛmɛntiya ani ka mitokondriyaw ka kɛnɛya dɛmɛ, o b’a danfara bɔ, a bɛ farikolo lakanani kuntaalajan di ani hakililata nafa minnu tɛ ye pepitiri wɛrɛw la.
