Ènyaa peptidewo abe Pinealon ene ate ŋu ana ahɔhɔ̃a nanɔ lãmesẽ me eye wòakpɔ ame ta tso tsitsi mea? Pinealon nye bioregulator peptide si ate ŋu ana ŋkuɖoɖonudzi kple susu ƒe dɔwɔwɔ nanyo ɖe edzi.Le nyati sia me la, míadzro alesi Pinealon wɔa dɔe, eƒe viɖewo na ahɔhɔ̃a, kple alesi wòdoa alɔ susu ƒe lãmesẽ si nɔa anyi didi.
Àsrɔ̃ nu tso eƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi ɖe ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ, ŋkuɖoɖonudzi, kple lãmenugbagbeviwo ƒe tsitsi dzi ŋu.Srɔ̃ nu geɖe tso míaƒe adzɔnuwo ŋu le Cocer Peptides kple alesi wodoa alɔ susu ƒe lãmesẽ.
Pinealon nye peptide etɔ̃ si wowɔ si me glutamic acid, aspartic acid, kple arginine le, si woɖe kpuie be EDR. Enɔ bioregulator peptides ƒe ƒomea me, siwo nye amino acid siwo woɖe tso ŋutinu vovovowo me ƒe kɔsɔkɔsɔ kpuiwo. Woxɔe se be peptide siawo ɖɔa lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ tɔxɛwo ɖo le lãkusi siwo me woɖe wo tsoe me. Pinealon ƒe molecule sue (si ade dalton 390) na wòte ŋu gena ɖe lãmenugbagbeviwo ƒe lãkusiwo kple nucleus siaa me, afisi wòwɔa nu kple DNA le eye wòkpɔa ŋusẽ ɖe domenyiŋusẽfianu ƒe ɖeɖefia dzi. Ŋutete tɔxɛ sia nana Pinealon te ŋu kpɔa ŋusẽ ɖe ahɔhɔ̃a ƒe dɔwɔwɔ dzi to dɔwɔwɔ vevi siwo kpɔa gome le lãmenugbagbeviwo ƒe ŋusẽ wɔwɔ, domenyiŋusẽfianu ƒe dɔwɔwɔ, kple nuteɖeamedzi ƒe ŋuɖoɖo me dzi kpɔkpɔ me.
Pinealon ƒe mɔnu vevitɔe nye be wòawɔ nu kple ahɔhɔ̃mekawo ƒe DNA tẽ. To eƒe lolome sue kple eƒe dzoxɔxɔ ƒe mama me la, Pinealon ate ŋu atso lãmenugbagbeviwo kple nuklia ƒe lãkusiwo, si wɔnɛ be wòte ŋu blana ɖe DNA ƒe akpa aɖewo koŋ ŋu. Kadodo sia kpɔa ŋusẽ ɖe domenyiŋusẽfianu siwo do ƒome kple ahɔhɔ̃mekawo ƒe agbetsitsi, nuteɖeamedzi ƒe ŋuɖoɖo, kple tsitsi ƒe ɖeɖefia dzi. Pinealon wɔa dɔ nyuie ŋutɔ le domenyiŋusẽfianu siwo kpɔa gome le lãmenugbagbeviwo ƒe dzidziɖedzi, antioxidant takpɔkpɔ, kple apoptosis, si nye lãmenugbagbeviwo ƒe ku si ŋu wowɔ ɖoɖo ɖo ƒe dɔwɔwɔ dzi kpɔkpɔ me. To mɔ siawo tɔtrɔ me la, Pinealon kpena ɖe ahɔhɔ̃menugbagbeviwo ƒe lãmesẽ kple dɔwɔwɔ ŋu, enaa ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ eye wòdoa alɔ susu ƒe agbenɔƒe didi.

Oxidative stress nye nu vevi aɖe si nana ahɔhɔ̃mekawo ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie kple susu ƒe dɔwɔwɔ dzi ɖena kpɔtɔna. Pinealon wɔa akpa vevi aɖe le oxidative stress dzi ɖeɖe kpɔtɔ me to ahɔhɔ̃a ƒe dzɔdzɔme antioxidant defenses dzi ɖeɖe kpɔtɔ me. Ewɔa esia to antioxidant enzymes abe superoxide dismutase (SOD), catalase, kple glutathione peroxidase (GPx) ene, siwo ɖea free radicals siwo gblẽa nu le ame ŋu kple oxygen ƒomevi siwo wɔa dɔ (ROS) ɖa la dzi ɖeɖe kpɔtɔ me. To ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ tso oxidative ƒe nugbegblẽ me la, Pinealon kpena ɖe ahɔhɔ̃a ƒe dɔwɔwɔ ta eye ate ŋu awɔ akpa aɖe le mɔxexe ɖe dɔlélewo abe Alzheimer kple Parkinson ene nu.
Enzyme si tsia dzoxɔxɔ nu |
Pinealon ƒe Ŋusẽkpɔɖeamedzi |
Akpa si Wowɔna le Ahɔhɔ̃a Me Le Gbãtɔ |
Superoxide Dismutase (SOD) ƒe dɔlékuiwutike . |
Enaa dɔwɔna dzina ɖe edzi |
Enaa superoxide radicals mewɔa dɔ o |
Catalase ƒe dɔléle |
Doa dɔwɔnawo ɖe ŋgɔ |
Egbãa haidrodzin peroxide |
Glutathione Peroxidase (GPx) ƒe dɔlékuiwutike . |
Enaa dɔwɔna nyona ɖe edzi |
Eɖea oxidative ƒe nugbegblẽ le lipids kple proteins ŋu dzi kpɔtɔna |
Mitochondria nye lãmenugbagbeviwo ƒe ŋusẽŋusẽ, eye woƒe dɔmawɔmawɔ nyuie nye tsitsi kple ahɔhɔ̃mekawo ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie ƒe dzesi. Wokpɔe be pinealon doa alɔ mitochondria ƒe dɔwɔwɔ, si le vevie ŋutɔ na lãmenugbagbeviwo ƒe ŋusẽ ƒe agbɔsɔsɔ me léle ɖe asi kple nuteɖeamedzi dzi ɖeɖe kpɔtɔ. Le lãwo ŋuti numekukuwo me la, Pinealon dodo na mitochondrial membranes li ke wu eye wòna ATP wɔwɔ nyo ɖe edzi le ahɔhɔ̃mekawo me, le oxidative stress ƒe nɔnɔmewo gɔ̃ hã me. Mitochondria ƒe kpekpeɖeŋu sia le vevie ŋutɔ na susu ƒe dɔwɔwɔ léle ɖe te, vevietɔ ne ahɔhɔ̃a le tsitsim.
Pinealon ɖe ŋusẽ si doa ŋusẽ ame ƒe susu ɖe nu ŋu fia, vevietɔ le ŋkuɖoɖonudzi kple susu ƒe dɔwɔwɔ ƒe akpawo me. Numekuku siwo wowɔ le lãwo ƒe kpɔɖeŋuwo kple amegbetɔwo siaa me ɖee fia be Pinealon ate ŋu ana ŋkuɖoɖonudzi kple nusɔsrɔ̃ ƒe ŋutetewo nanyo ɖe edzi. Le kpɔɖeŋu me, numekuku siwo wowɔ le sisiblisiwo ŋu ɖee fia be Pinealon nana dɔwɔwɔ nyona ɖe edzi le maze dɔwo kple nuwo ƒe dzesidede dodokpɔwo me, siwo wozãna zi geɖe tsɔ dzidzea susu ƒe dɔwɔwɔ. Tsɔ kpe ɖe ŋkuɖoɖonudzi ƒe nyonyo ŋu la, Pinealon kpena ɖe ame ŋu le susu ƒe dɔwɔwɔ me hã, si le vevie ŋutɔ be woalé ŋku ɖe nu ŋu le dɔ siwo bia ame ƒe susu me.
Ne míele tsitsim la, susu ƒe dɔwɔwɔ ƒe toɖeɖe va zua nusi womate ŋu aƒo asa na na ame geɖe o. Pinealon ɖe ŋugbedodo fia le avuwɔwɔ kple susu ƒe dɔwɔwɔ ƒe toɖeɖe si do ƒome kple tsitsi to ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ kple ahɔhɔ̃mekawo ƒe dɔwɔwɔ dodo ɖe ŋgɔ me. Numekuku siwo wowɔ tso lãkle tsitsiwo ŋu ɖee fia be Pinealon kpena ɖe ame ŋu be susuŋutetewo nɔa anyi, enaa ahɔhɔ̃mekawo ƒe dɔwɔwɔ nyona ɖe edzi, eye wòɖea ahɔhɔ̃ ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie ƒe dzesi siwo tso tsitsi gbɔ dzi kpɔtɔna. Nusiwo ŋu woke ɖo siawo ɖee fia be Pinealon ate ŋu anye dɔwɔnu nyui aɖe le susu ƒe dɔwɔwɔ ƒe toɖeɖe si do ƒome kple tsitsi dzi ɖeɖe kpɔtɔ me eye wòate ŋu ahe ahɔhɔ̃mekawo ƒe dɔléle siwo tso tsitsi gbɔ ƒe gɔmedzedze ɖe megbe.
Sidzedze ƒe Dɔwɔwɔ ƒe Nuto |
Dɔ si Pinealon kpɔna ɖe ame dzi |
Kpeɖodzi/Emetsonu |
Ŋkuɖodzinyawo ƒe Nyonyome |
Enaa ŋkuɖoɖonudzi kple nusɔsrɔ̃ ƒe ŋutetewo nyona ɖe edzi |
Dɔwɔwɔ nyuie wu le maze kple dzesidede dɔwo me le lãwo ŋuti numekukuwo me |
Léku Ðe Nu Ŋu Kple Lélékuiwo Ðe Nu Ŋu |
Enaa wò susu nɔa nu ŋu eye wòtsɔa susu ɖoa nu ŋui |
Enaa dɔwɔwɔ nyona ɖe edzi le dɔ siwo bia be woalé ŋku ɖe wo ŋu me |
Mɔxexe Ðe Sidzedze ƒe Ðeɖekpɔkpɔ Nu |
Eɖea susu ƒe dɔwɔwɔ ƒe toɖeɖe si do ƒome kple tsitsi dzi kpɔtɔna eye wòdoa alɔ ahɔhɔ̃mekawo ƒe dɔwɔwɔ |
Lãwo ŋuti numekukuwo ɖee fia be wodzra susu ƒe dɔwɔwɔ ɖo le tsitsi ƒe kpɔɖeŋuwo me |
Ŋutete si le Pinealon si be wòaɖɔ domenyiŋusẽfianu ƒe ɖeɖefia ɖo le domenyiŋusẽfianu ƒe ɖoɖo nu nye eƒe nɔnɔme ɖedzesitɔwo dometɔ ɖeka. To nuwɔwɔ kple DNA kple histone proteinwo me la, Pinealon ate ŋu akpɔ ŋusẽ ɖe domenyiŋusẽfianu tɔxɛ siwo kpɔa gome le ahɔhɔ̃a ƒe dɔwɔwɔ me ƒe dɔwɔwɔ dzi. Le kpɔɖeŋu me, numekukuwo ɖee fia be Pinealon ate ŋu adzi domenyiŋusẽfianu siwo kpɔa ahɔhɔ̃mekawo ƒe vovototodedeameme dzi eye wòaɖiɖi domenyiŋusẽfianu siwo do ƒome kple nuteɖeamedzi ƒe apoptosis ɖe anyi. Ŋutete sia si le esi be wòatrɔ asi le domenyiŋusẽfianu ƒe dɔwɔwɔ ŋu kpena ɖe Pinealon ŋu wòdoa ahɔhɔ̃menugbagbevi siwo le lãmesẽ me ɖe ŋgɔ eye wòdoa alɔ susu ƒe agbenɔƒe didi.
Tsɔ kpe ɖe akpa si Pinealon wɔna le domenyiŋusẽfianu ƒe ɖoɖowɔwɔ me ŋu la, ekpɔa ŋusẽ ɖe lãmenugbagbeviwo ƒe tsitsi hã dzi. To ŋusẽkpɔkpɔ ɖe domenyiŋusẽfianu ƒe dzesiwo abe DNA methylation kple histone acetylation dzi me la, Pinealon kpena ɖe sɔhɛmenɔɣi ƒe domenyiŋusẽfianu ƒe ɖeɖefia ƒe ɖoɖowo ŋu le ahɔhɔ̃a me. Epigenetic ƒe tɔtrɔ sia ate ŋu akpe ɖe ame ŋu wòaxe mɔ ɖe lãmenugbagbeviwo ƒe tsitsi nu, aɖe lãmenugbagbevi siwo le tsitsim ƒe ƒuƒoƒo dzi akpɔtɔ, eye wòado ahɔhɔ̃meka siwo le lãmesẽ me ƒe gbugbɔgadzɔ ɖe ŋgɔ. Ŋutete si le Pinealon si be wòana lãmenugbagbeviwo ƒe tsitsi nagbɔdzɔ ate ŋu anye nu vevi aɖe si ana wòate ŋu ana eƒe susu nanɔ agbe didi eye wòaxe mɔ ɖe ahɔhɔ̃mekawo ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie nu.
Ahɔhɔ̃ me nuveviwɔame (TBI) nye nu vevitɔ si hea susu ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie vɛ ɣeyiɣi didi, eye Pinealon ɖee fia be yeate ŋu aɖe nusiwo abi mawo gblẽna dzi akpɔtɔ. Numekuku siwo wowɔ le lãwo ƒe TBI ƒe kpɔɖeŋuwo me ɖee fia be Pinealon ate ŋu akpɔ ahɔhɔ̃mekawo ta tso oxidative damage me eye wòado lãmenugbagbeviwo ɖɔɖɔɖo ɖe ŋgɔ le abixɔxɔ vɔ megbe. To mitochondria ƒe dɔwɔwɔ dzi ɖeɖe kpɔtɔ kple dɔdzẽ dzi ɖeɖe kpɔtɔ me la, Pinealon kpena ɖe ame ŋu wòhayana bɔbɔe eye wòléa susu ƒe dɔwɔwɔ ta le ahɔhɔ̃a ƒe abixɔxɔ megbe.
Pinealon ƒe ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ ƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi keke ta ɖo ʋu ƒe sisi ƒe nɔnɔmewo abe ʋusɔgbɔdɔ kple hypoxia (oxygen ƒe agbɔsɔsɔ si bɔbɔ) ene. Numekukuwo ɖee fia be Pinealon kpena ɖe ahɔhɔ̃menugbagbeviwo ŋu wokpɔa wo ta tso nusiwo oxygen ƒe agbɔsɔsɔ si dzi ɖe kpɔtɔ, si nye nusi bɔ ɖe ʋusɔgbɔdɔ kple ʋusɔgbɔdɔ ƒe nudzɔdzɔ bubuwo me la me. To oxidative stress dzi ɖeɖe kpɔtɔ kple apoptosis mɔwo tɔtrɔ me la, Pinealon kpena ɖe ahɔhɔ̃mekawo ŋu be woatsi agbe ahahaya le nɔnɔme siwo me ya mesɔ gbɔ ɖo o me, si doa alɔ ahɔhɔ̃ ƒe lãmesẽ le nɔnɔme sesẽwo gɔ̃ hã me.

Togbɔ be Pinealon nye ahɔhɔ̃mekawo takpɔnu sẽŋu aɖe hã la, menye eya koe nye peptide si ŋu viɖe mawo tɔgbe le o. Cortexin, si nye peptide bubu si woɖe tso ahɔhɔ̃mekawo me, hã naa ahɔhɔ̃mekawo takpɔnu kple susu ƒe dɔwɔwɔ nyuie wu. Gake Pinealon le sue wu eye wòli ke wu, si wɔnɛ be lãmekawo te ŋu gena ɖe ahɔhɔ̃a me nyuie wu eye wotsɔa wo yia ahɔhɔ̃a me nyuie wu. Nenema ke wonya Epitalon, si nye peptide si tso pineal gland me be etsia tsitsi nu, gake Pinealon ƒe dɔwɔwɔ si wòɖo ɖe domenyiŋusẽfianu ƒe ɖeɖefia kple ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ ŋu na wòto vovo be enye ahɔhɔ̃mekawo takpɔnu tɔxɛ aɖe.
Pinealon ƒe molecule ƒe wɔwɔme tɔxɛ kple ŋutete si le esi be wòatrɔ asi le domenyiŋusẽfianu ƒe ɖeɖefia ŋu le domenyiŋusẽfianu ƒe ɖoɖo nu naa viɖe vovovowo le ahɔhɔ̃a ƒe lãmesẽ ŋu. To vovo na ahɔhɔ̃mekawo takpɔnu siwo wozãna ɖaa la, Pinealon wɔa dɔ to asitɔtrɔ le lãmenugbagbeviwo ƒe mɔ geɖe ŋu nyuie me, si naa viɖe siwo keke ta wu na ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ, susu ƒe agbenɔƒe didi, kple lãmenugbagbeviwo ƒe gbugbɔgadzɔ. Alesi wòwɔa nu ɖe ahɔhɔ̃a ƒe molecule mɔ̃wo ŋu si woɖo taɖodzinu na la na wònye dɔwɔnu vevi aɖe si woatsɔ axe mɔ ɖe susu ƒe dɔwɔwɔ ƒe toɖeɖe si tso tsitsi ta nu eye wòado ahɔhɔ̃a ƒe lãmesẽ si nɔa anyi didi ɖe ŋgɔ.
Peptide si woyɔna be peptide |
Dzᴐtsoƒe |
Dɔwɔwɔ ƒe Mɔnu |
Viɖe Veviwo |
Pinealon ƒe ŋkɔ |
Ahɔhɔ̃ me tsonu |
Trɔa asi le domenyiŋusẽfianu ƒe ɖeɖefia, antioxidant takpɔkpɔ ŋu |
Ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ, susu ƒe agbenɔƒe didi, mɔxexe ɖe tsitsi ta |
Cortexin si woyɔna be cortexin |
Ahɔhɔ̃ me tsonu |
Enaa ahɔhɔ̃mekawo ƒe gbugbɔgadzɔ kple wo dzadzraɖo nyona ɖe edzi |
Sidzedze ƒe ŋgɔyiyi, ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ, nuteɖeamedzi ƒe ŋuɖoɖo |
Epitalon ƒe agbalẽ |
Pineal gland-si woɖe tsoe |
Eɖɔa circadian rhythm, antioxidant ŋusẽkpɔɖeamedziwo ɖo |
Tsitretsitsi ɖe tsitsi ŋu, agbenɔƒe didi, doa alɔ telomere ƒe lãmesẽ |
Zi geɖe la, wodoa pinealon to atike si wodona ɖe ŋutigbalẽ te dzi, eye wokafui be woazãe be wòanye mg 1 gbesiagbe. Zi geɖe la, wononɛ ŋkeke atɔ̃ le kwasiɖa me, eye ɖiɖiɖemeŋkekewo nɔa wo dome be wòakpɔ ŋusẽ ɖe edzi. Be nu nyuitɔ kekeake nado tso eme la, ele be woado Pinealon ɖe lãme na ame le ŋdi alo ŋdɔ ga wuieve me be wòasɔ kple eƒe ŋusẽ si doa ŋusẽ ame ƒe susu. Ele be ezãlawo natsɔ tsi si tsia dɔlékuiwo nu agbugbɔ peptide la awɔ hafi adoe eye woadzrae ɖo ɖe fridzi me be wòanɔ te.
Wokpɔe be aɖi mele pinealon ŋu o, eye womegblɔ eƒe nugbegblẽ le ame ŋu boo o. Gake abe alesi wòle le peptide-dɔdamɔnu ɖesiaɖe gome ene la, ele be ezãlawo naƒo nu kple lãmesẽdɔwɔla hafi adze atikewɔwɔ gɔme. Nu gbegblẽ aɖewo siwo mesẽ o, abe alesi wodoa atike na ame le, taɖuame, alo ɖeɖiteameŋu ene, ate ŋu ado mo ɖa, gake zi geɖe la, esiawo nɔa anyi ɣeyiɣi kpui aɖe ko. Wobua pinealon be ele dedie ne wozãe ɣeyiɣi didi, gake ehiã be woagawɔ numekuku bubuwo be woatsɔ aɖo kpe eƒe dedienɔnɔ si anɔ anyi ɣeyiɣi didi dzi bliboe.
Pinealon ƒe ŋkɔ peptide nye bioregulator sẽŋu aɖe si naa ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ, susu ƒe agbenɔƒe didi, kple epigenetic regulator. Ekpena ɖe ahɔhɔ̃a ƒe dɔwɔwɔ ŋu, eɖea oxidative stress dzi kpɔtɔna, eye wòdoa alɔ mitochondrial ƒe lãmesẽ. Eƒe mɔnu tɔxɛa na wòto vovo tso peptide bubuwo gbɔ, si wɔe be wònye dɔwɔnu vevi aɖe si woatsɔ ado ahɔhɔ̃a ƒe lãmesẽ si nɔa anyi didi ɖe ŋgɔ.
Ne numekukuwo le edzi yim la, Pinealon ate ŋu ava zu nu vevi aɖe le susu ƒe dɔwɔwɔ ta kpɔkpɔ kple avuwɔwɔ kple ahɔhɔ̃mekawo ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie. Ne Pinealon yi edzi le tsitsim la, ate ŋu ado alɔ tsitsi le lãmesẽ me kple ahɔhɔ̃ ƒe hayahaya.
Le Cocer Peptides , míenaa atike siwo ŋu wotrɔ asi le be woana susu ƒe lãmesẽ nanyo ɖe edzi eye woado alɔ ahɔhɔ̃mekawo takpɔnu ƒe atikewɔwɔwo.
A: Pinealon peptide nye bioregulator si doa ŋusẽ ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ, susu ƒe agbenɔƒe didi, kple epigenetic regulation. Ewɔa dɔ to domenyiŋusẽfianu ƒe dɔwɔwɔ ƒe tɔtrɔ, oxidative stress dzi ɖeɖe kpɔtɔ, kple mitochondria ƒe lãmesẽ dodo ɖe ŋgɔ me.
A: Pinealon peptide kpena ɖe ame ŋu be wòakpɔ ame ta tso susu ƒe dɔwɔwɔ ƒe gbegblẽ me to oxidative stress dzi ɖeɖe kpɔtɔ, mitochondrial ƒe dɔwɔwɔ dzi ɖeɖe kpɔtɔ, kple domenyiŋusẽfianu ƒe ɖeɖefia le lãmesẽ me dodo ɖe ŋgɔ le ahɔhɔ̃menugbagbeviwo me me.
A: Ẽ, Pinealon peptide ɖee fia be yeate ŋu axe mɔ ɖe susu ƒe dɔwɔwɔ ƒe toɖeɖe si do ƒome kple tsitsi nu to kpekpeɖeŋu nana ahɔhɔ̃ ƒe dɔwɔwɔ kple ahɔhɔ̃mekawo ƒe dɔwɔwɔ dodo ɖe ŋgɔ me, si kpena ɖe ame ŋu be susu ƒe lãmesẽ nanɔ anyi.
A: Pinealon peptide ƒe ŋutete tɔxɛ si le esi be wòatrɔ asi le domenyiŋusẽfianu ƒe ɖeɖefia ŋu eye wòado alɔ mitochondria ƒe lãmesẽ la na wòto vovo, si naa ahɔhɔ̃mekawo takpɔkpɔ ɣeyiɣi didi kple susu ƒe viɖe siwo womekpɔna le peptide bubuwo me o.