▎ އަޑަމެކްސް ރިސާޗް
އަޑަމަކްސްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
އެޑަމެކްސް އުފެދުނީ އޮޕްޓިމައިޒްޑް ޑްރަގް ސްޓެބިލިޓީ އާއި އެކު ވަރަށް ފައިދާހުރި އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަދި ޓިޝޫ ރިޕެއާ އެޖެންޓްތަކުގެ ބޭނުންތެރިކަމުންނެވެ. ދިގުދެމިގެންދާ އިންފްލެމޭޓަރީ ބަލިތަކާއި ޓިޝޫތަކަށް އަނިޔާވުމުގެ ހާލަތްތައް ޖެހުމުގެ ނިސްބަތް އިތުރުވުމާއެކު، ސަގާފީ ފަރުވާތަކަށް ކުރިމަތިވަނީ މަޑުމަޑުން ފިޔަވަޅު އެޅުން ފަދަ ލިމިޓެޝަންތަކެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ބަޔޮލޮޖިކަލް އެޖެންޓްތައް ތިމާވެށީގެ ސަބަބުން އިންއެކްޓިވޭޓް ވުމަށް ފަސޭހަވެ، ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަން ހަނިވެގެންދެއެވެ. ދިރާސާވެރިން އަވަސް އަވަހަށް ހޯދީ ސެލްއުލަރ ސިގްނަލިން މަގުތައް ސީދާ ގޮތެއްގައި މޮޑިއުލޭޓްކޮށް، އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަދި ރިޕަރޭޓިވް ފަންކްޝަންތައް އެއްކޮށްލައިގެން ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީ އިތުރުކޮށްދޭ އެކްޓިވް މާއްދާތަކެކެވެ. އެޑަމެކްސް އިން ފޯރުކޮށްދެނީ ޓާގެޓްޑް ރެގިއުލޭޝަން އަދި ފަންކްޝަނަލް އެންހަންސްމަންޓެވެ.
އަޑަމަކްސްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
އެކްޓިވިޓީ ޑިޕެންޑެންޓް ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް ޕްރޮޓީން (ADNP) އަށް ނަކަލުކުރާ ސިންތެޓިކް ޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި މައިކްރޯޓިއުބިއުލް އެންޑް ބައިންޑިންގ ޕްރޮޓީންތަކާ މުއާމަލާތްކޮށް މައިކްރޯޓިއުބިއުލް އެސެމްބްލީ އާއި ސްޓެބިލިޓީ އިތުރުކޮށް، ނިއުރޯނަލް ސަރވައިވަލް އަދި ސިނެޕްޓިކް ޕްލާސްޓިސިޓީ ރަނގަޅުވެއެވެ. އެއީ ސިކުނޑިން އުފެދޭ ނިއުރޯޓްރޮފިކް ފެކްޓަރ (BDNF) އަދި ނާރު ގްރޯތް ފެކްޓަރ (NGF) ރިލީޒްވުން ވަރަށް ބޮޑަށް އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، ހިޕޯކެމްޕަލް TrkB ރިސެޕްޓަރ ސެންސިޓިވިޓީ އިތުރުކޮށް، TrkB/ERK މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، މާގިނައިން GSK-3β ފޮސްފޮރައިލޭޝަން ހުއްޓުވާ އެއްޗެކެވެ. މިއީ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެކްޓިވިޓީ، އެންޓި-އިންފްލެމޭޝަން، އަދި β-އެމިލޮއިޑް ޑިޕޮސިޝަން ދަށްވުން ފަދަ އެތައް ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަސަރުތަކެއް އުފެދޭ ކަމެކެވެ.
އަޑަމަކްސްގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟
އެޑަމެކްސް އަކީ ހިޕޯކެމްޕަސް އާއި ސެރެބްރަލް ކޮޓަކްސް އާއި ދެމެދު ސިނެޕްޓިކް ޕްލާސްޓިސިޓީ ކުރިއެރުވައިގެން އުނގެނުމާއި ހަނދާން ހިފެހެއްޓުމާއި ހަނދާން އާކުރުން އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ β-އެމިލޮއިޑް ޕްލެކް ޑިޕޮސިޝަން އަދި ޓާއު ހައިޕަރފޮސްފޮރައިލޭޝަން މަދުކޮށްދީ އަލްޒައިމާ ބަލިން ރައްކާތެރިވެ ލަސްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އޯޓިޒަމް އަދި ފްރެޖިލް އެކްސް ސިންޑްރޯމްގެ މޮޑެލްތަކުގައި، އިޖުތިމާއީ އަދި ކޮގްނިޓިވް ޑެފިސިޓްތައް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. 5-އެޗްޓީ އަދި ޑީއޭ ސިސްޓަމްތައް މޮޑިއުލޭޓްކޮށްގެން، އެންޒިއޮލައިޓިކް އަދި އެންޓިޑިޕްރެޝަން އަސަރުތައް ކޮށްދެއެވެ. އޭގެ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް، އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ، އަދި އެންޓި-ޓޮކްސިކް ޕްރޮޕަޓީތަކުގެ ސަބަބުން އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އާއި އިންފްލެމެޓަރީ ޑެމޭޖް އާއި ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކޮށް އުމުރާ ގުޅިގެން ކޮގްނިޓިވް ދަށްވުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަވެއެވެ. އަދި ނިދުމުގެ ފެންވަރާއި މުއްދަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި ނިދި-ހޭއެރުމުގެ ސައިކަލް އޮޕްޓިމައިޒް ކުރެއެވެ. އެޑަމެކްސް އަކީ ކެތްތެރިކަމާއި ރިކަވަރީ ސްޕީޑް އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، އެތުލީޓުންނަށް ނިއުރޯމަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް ޓްރެއިނިން ސަޕޯޓް ދިނުމުގައި ބޭނުން ކުރުމަށް ދަނީ ތަހުގީގު ކުރަމުންނެވެ.
ނިންމުން
އެޑަމެކްސް އިން މޮޅު ސްޓެބިލިޓީ އާއި ބަޔޯއެވޭލަބިލިޓީ ދައްކުވައިދޭއިރު، މުހިންމު ގޮތެއްގައި އޭގެ އަސަރުތައް ކުރަނީ މެޓަބޮލިކް، އިންފްލެމެޓަރީ، އަދި ރިޕޭއާ ގުޅުންހުރި ސިގްނަލިންގ މަގުތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެންނެވެ. އެއީ ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައި، އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ ރަނގަޅުކޮށް، ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، އިމިއުނޯމޮޑޫލޭޓަރީ އަދި ޓިޝޫ މަރާމާތު ކުރުމުގެ އަސަރުތައް ވެސް ދައްކުވައިދެ އެވެ. މަތީ ސްޕެސިފިކްޓީއާއި ސޭފްޓީއާއެކު، އެޑަމަކްސް އިން މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރސް، އިންފްލެމެޓަރީ ޑިޒީޒްސް، އަދި ރިޖެނެރޭޓިވް މެޑިސިންގައި ފުޅާ އެޕްލިކޭޝަން ޕްރޮސްޕެކްޓްސް ދައްކުވައިދޭއިރު، މިއީ ޕެޕްޓައިޑް ބެސްޓް ބަޔޮލޮޖިކްސްގައި ޕްރެސިޝަން ޑިވެލޮޕްމަންޓަށް އޮތް ޓްރެންޑް ދައްކުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ.
ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން
މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
