▎ އޮވޭޖަން ރިސާޗް
ކްރިސްޓަޖަންގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
ކްރިސްޓަޖަންގެ ދިރާސާގެ ފަހަތުގައިވާ ކަންތައްތައް މުހިންމު ގޮތެއްގައި އުފެދިފައިވަނީ ދިފާއީ ނިޒާމު ރެގިއުލޭޓްކުރުމާއި މުސްކުޅިވުމާ ގުޅުންހުރި ބަޔޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކުގެ ފުން ތަހުގީގުތަކުންނެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވުމާއެކު ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް އާއި ފުންކްޝަންގެ ބެލެންސް ގެއްލި، ތަފާތު ބަލިތައް ފެށެއެވެ. ކުރު ޗޭން ޕެޕްޓައިޑް ބަޔޯ މޮޑިއުލޭޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ކްރިސްޓަޖަންގެ ސިކުއެންސް - ގްލޫޓާމިކް އެސިޑް (Glu)، އެސްޕާޓިކް އެސިޑް (Asp)، އަދި ޕްރޮލައިން (Pro) އިން އެކުލެވިގެންވާ- ވަކި ޑީއެންއޭ ސައިޓްތަކާ ކޮމްޕްލިމެންޓަރީ ގޮތެއްގައި ގުޅިގެން ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން އެކްޓިވޭޓް ކުރެއެވެ. މިއީ ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމަކަށް ވާއިރު، މިކަމުގެ ސަބަބުން ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންތައް ދެމެހެއްޓޭ ކަމެކެވެ. މި މެކޭނިޒަމަކީ މުސްކުޅިވުން ލަސްކުރުމާއި ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް އިތުރުކުރުމަށް ތިއަރީ ބިންގާއެއް ފޯރުކޮށްދޭ މެކޭނިޒަމެކެވެ.
ކްރިސްޓަޖަންގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
ދިފާޢީ ނިޒާމުގައި ހުންނަ ބީ ސެލްތައް އެކްޓިވޭޓް ވުން
ބީ ސެލްތައް ސީދާ އެކްޓިވޭޓްވުން: ކްރިސްޓަޖަން އިން ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ބީ ސެލްތައް އެކްޓިވޭޓް ކުރެއެވެ. ބީ ސެލްތަކުން މުހިންމު ގޮތެއްގައި އެންޓިބޮޑީ އުފައްދައި، ހިއުމޯރަލް އިމިއުން ރިސްޕޮންސްތަކުގައި ބައިވެރިވެއެވެ. ޕެތޯޖަންސް ހަށިގަނޑަށް އަރައިގަތުމުން ބީ ސެލްތަކުން އެންޓިޖެންތައް ދެނެގަނެ، ސިގްނަލިންގ މަގުތަކުގެ ސިލްސިލާއެއް މެދުވެރިކޮށް އެކްޓިވޭޓް ވެއެވެ. އެއަށްފަހު އެމީހުން ތަފާތުވެ ޕްލާސްމާ ސެލްތަކަށް ބަދަލުވެ ވަކި އެންޓިބޮޑީތަކެއް ނިކުމެ ޕެތޯޖަންތައް ނައްތާލައެވެ. ކްރިސްޓޭޖަން ބީ ސެލްތަކުގެ ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ ވަކި ރިސެޕްޓަރތަކާ ގުޅިގެން ބީ ސެލްތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އުފެދިދާނެއެވެ. މިއީ ބީ ސެލްތަކަށް އެންޓިޖެންތައް ދެނެގަނެ ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ ޖަވާބުތައް ފެށުމުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ [1] ..
ކްރިސްޓަޖަންގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟
އިމިއުން މޮޑިއުލޭޝަންގައި ކްރިސްޓަޖަން އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާތީ، ދިފާއީ ނިޒާމާ ގުޅުން ހުރި އެކި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ފައިދާހުރި އެއްޗެކެވެ. މިއީ ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ އިންފެކްޝަން (ފަރިންޖައިޓިސް، ބްރޮންކައިޓިސް، ސައިނަސައިޓިސް، ނިއުމޯނިއާ ފަދަ)، ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމުގެ އިންފެކްޝަން (ސިސްޓައިޓިސް، ޕައިލޯނެފްރައިޓިސް ފަދަ)، ޕްރޮސްޓޭޓައިޓިސް، އަދި އެޑްނެކްސައިޓިސް ފަދަ ސީރިއަސް ނުވަތަ ދިގުދެމިގެންދާ ދުޅަހެޔޮކަމަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެއްޗެކެވެ. އަދި އޮޓޯއިމިއުން ބަލިތަކާއި ސިސްޓަމިކް ކަނެކްޓިވް ޓިޝޫ ޑިސްއޯޑަރސް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވެސް ކްރިސްޓޭޖަން އިން ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރާއިރު، މި ހާލަތްތަކަށް އާ ފަރުވާގެ ގޮތްތައް ހުށަހަޅަ އެވެ.
ޕޯސްޓޯޕަރޭޓިވް އަދި ރިހެބިލިޓޭޝަން ސެޓިންގްސްގައި އޮޕަރޭޝަންތަކުގެ ކުރިންނާއި ފަހުން އެކި ސާޖިކަލް ޕްރޮސީޖަރތަކުގެ ތެރޭގައި ކްރިސްޓަޖަން އުނގުޅައިގެން ޖިސްމާނީ ބާރާއި ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް އަލުން ހޯދުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ހާޓް އެޓޭކް ނުވަތަ ސްޓްރޯކް ޖެހިގެން ރަނގަޅުވާ ބަލިމީހުންނަށް ކްރިސްޓޭޖަން އިން ހަށިގަނޑު ރަނގަޅުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް ކުރިމަތިވުން މަދުކޮށްދެއެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ ބަލިމީހުންނާއި އިމިއުނޯ ކޮމްޕްރޮމައިޒްޑް ފަރުދުންގެ ގައިގައި ވެސް އޭގެ ބޭނުން ކުރުމަކީ ވެސް ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ލިބެމުންދާ ކަމެކެވެ. އެއީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އަދި އުމުރާ ގުޅިގެން ދިފާއީ ނިޒާމު ދަށްވުން ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އިންފެކްޝަން، ރޭޑިއޭޝަން، ކީމޯތެރަޕީ، އިމޯޝަނަލް ސްޓްރެސް، ތިމާވެށީގެ ކަންތައްތައް، މޫސުމީ ހާލަތު، އެންޑެމިކް ބަލިތައް، އަދި އަޔަނައިޒިން ރޭޑިއޭޝަން ފަދަ ނުރަނގަޅު ކަންތައްތަކުގެ އަސަރު ކުރާ ބަލިމީހުންނަށް ކްރިސްޓޭޖަން އިން ޕޮޒިޓިވް ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތަކެއް ކޮށް، ހަށިގަނޑުގެ ބަލިތަކާ ދެކޮޅުވެރިކަން އިތުރުކޮށްދެ އެވެ.
އަދި ޓިއުމަރު ހުއްޓުވުމުގައި ވެސް ކްރިސްޓޭޖަންގެ ގާބިލްކަން ދައްކަ އެވެ. ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް މޮޑިއުލޭޓް ކުރުމުން، ޓިއުމަރު އުފެދުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެވިދާނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ކްރޮނިކް ވިހަވުމުގެ ފަރުވާގައި ކްރިސްޓަޖަން ބޭނުންކުރެވިދާނެ ކަމަށާއި، މިއީ ވިހަ ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުން ރަނގަޅުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ.
ނިންމުން
ސިންތެޓިކް ޕެޕްޓައިޑް އަށް ބިނާކޮށްފައިވާ ބަޔޮލޮޖިކަލް މޮޑިއުލޭޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ކްރިސްޓަޖަން އިން އިމިއުނޯމޮޑިއުލޭޓަރީ އަސަރުތައް ދައްކައި، ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް އިތުރުކޮށްދީ، އެކި ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން ދިފާއީ ނިޒާމު ދަށްވުމުގެ ހާލަތު ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. އެއީ ސީރިއަސް ނުވަތަ ދިގުމުއްދަތުގެ ދުޅަހެޔޮކަމާއި، ވައިރަލް އިންފެކްޝަންތަކާއި، ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް ރިކަވަރީއާއި، އުމުރާ ގުޅިގެން ދިފާއީ ނިޒާމު ދަށްވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ފައިދާހުރިކަން ދައްކުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ. އަދި ޓިއުމަރު ހުއްޓުވުމާއި ދިގު މުއްދަތަކަށް ވިހަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވެސް ކްރިސްޓޭޖަންގެ ސަބަބުން ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރެ އެވެ.
ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން
މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.
ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ
ޗެރްވިއާކޯވާ އެންއޭ އަކީ ރަޝިޔާގެ ސެއިންޓް ޕީޓާސްބާގް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ބަޔޯރެގިއުލޭޝަން އެންޑް ޖެރޮންޓޮލޮޖީގެ ރިސާޗަރެއް ކަމަށާއި އޭނާ ފޯކަސް ކުރަނީ އިމިއުނޯމޮޑިއުލޭޝަންގެ މޮލިކިއުލަރ އެސްޕެކްޓްތަކާއި އުމުރާ ގުޅިގެން ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތްތަކަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށެވެ. ޗެރްވިއަކޯވާ އެންއޭ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [1] ގައެވެ.
