ޓިރްޒެޕަޓިޑް ދަނީ ހަކުރުބައްޔާއި ފަލަވުމަށް ދޭ ޒަމާނީ ފަރުވާ އަލުން ބައްޓަން ކުރަމުންނެވެ. މި އާ ބޭހަކީ ލޭގެ ހަކުރު އަދި ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ވަރުގަދަ އަސަރުތަކެއް ކުރާ ބޭހެކެވެ. އެތައް ބަޔަކު އެނގެން ބޭނުންވަނީ އެކަން ކުރާ ގޮތާއި އެއީ ކީއްވެގެން ކަމެއް މުހިންމެވެ. މި ލިޔުމުގައި ޓިރްޒެޕަޓައިޑް އަކީ ކޮބައިކަމާއި، މިއީ މަސައްކަތްކުރާ ގޮތާއި، މެޓަބޮލިކް ފަރުވާގައި ކުރިއަށް އޮތް ބޮޑު ފިޔަވަޅެއް ތަމްސީލުކުރާ ސަބަބު ދަސްކުރާނެ އެއްޗެކެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓިޑަކީ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ހާއްސަކޮށްގެން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އެންޓިޑައިބެޓިކް އަދި ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް ބޭނުންކުރާ ޒަމާނީ ބޭހެކެވެ. އެއީ ގިނަ މެޓަބޮލިކް މަގުތަކެއް ހުރަސްކޮށް މަސައްކަތް ކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި، ކާހިތްވުން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމާއި، ބަރުދަން ކުޑަކުރުމަށް ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދާ އެއްޗެކެވެ. މިހާރު މި ބޭސް މާކެޓް ކުރަނީ އެފްޑީއޭ އިން ފާސްކޮށްފައިވާ ދެ ބްރޭންޑް ނަމެއްގެ ދަށުންނެވެ.
● މައުންޖާރޯ – ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި ހުންނަ ބޮޑެތި މީހުންގެ ގްލައިސެމިކް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައެވެ.
● ޒެޕްބައުންޑް – ދިގު މުއްދަތަކަށް ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށާއި ފަލަވާ ބޮޑެތި މީހުންގެ އޮބްސްޓްރަކްޓިވް ސްލީޕް އެޕްނިއާ (އޯއެސްއޭ) އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށެވެ.
މި ނިޝާންތަކުން ދައްކުވައިދެނީ ޒަމާނީ މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ޓިރްޒެޕަޓައިޑްގެ ދައުރު ބޮޑުވަމުންދާ ކަމެވެ.
ޓިރޒެޕަޓިޑް ނިސްބަތްވަނީ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓް ޑްރަގް ކްލާހަކަށް ކަމަށާއި، މިއީ މިދެގޮތުގެ ގޮތުގައި ވެސް ޙަރަކާތްތެރިވާ އެއްޗެކެވެ.
● ޖީއައިޕީ (ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް) އެނަލޮގް އެއް
● ޖީއެލްޕީ-1 (ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1) ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއް
މި ގުޅިފައިވާ މެކޭނިޒަމްގެ ސަބަބުން ގިނަ ހޯރމޯން މަގުތަކެއް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ސެމަގްލޫޓައިޑް ފަދަ ސިންގަލް ޓާގެޓް ޖީއެލްޕީ-1 ބޭސްތަކުގެ މެޓަބޮލިކް އަސަރުތައް އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓް ޑިޒައިންގެ ސަބަބުން ލޭގެ ހަކުރު މަދުކުރުމާއި، އިންސިއުލިންގެ ނާޒުކުކަން އިތުރުކުރުމާއި، ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަކުރުމާއި، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
އެފްޑީއޭ އިން މިހާރު ޓިރްޒެޕަޓައިޑް ފާސްކުރަނީ ބޮޑެތި ތިން ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަނަކަށެވެ.
ޙާލަތު |
އެފްޑީއޭ ސްޓޭޓަސް |
އުންމީދު ކުރެވޭ ފައިދާ |
ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި |
ހުއްދަލިބިފައިވުން |
ގްލައިސެމިކް ކޮންޓްރޯލް އާއި އިންސިއުލިން ރިސްޕޮންސް ރަނގަޅުވުން |
ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުން |
ހުއްދަލިބިފައިވުން |
ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ބަރުދަން ލުއިވުން |
ފަލަވުމާއެކު މެދުމިނުގެ އޯއެސްއޭ އާއި ސީރިއަސް އޯއެސްއޭ އެވެ |
ހުއްދަލިބިފައިވުން |
ބަރުދަން ކުޑަވުމުން އެޕްނިއާ އެޕިސޯޑް މަދުވުމެވެ |
މި އެޕްރޫވަލްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެންޑޮކްރައިން އަދި ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ސިއްހަތުގައި ވެސް ޓިރްޒެޕަޓައިޑްގެ އަގު ބޮޑުވެ އެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓިޑް ދެނީ ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ހަމުގެ ދަށުން އިންޖެކްޝަންގެ ގޮތުގައެވެ.
އެއީ:ބަނޑުގައި އިންޖެކްޓް ކުރެވިދާނެ އެއްޗެކެވެ
ފަލަމަސްގަނޑު
މަތީ އަތްތިލަ
އޭގެ ދިގު ހާފް ލައިފްގެ ސަބަބުން ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ސްޓޭބަލް ޑޯޒް ދިނުމުން ފަސޭހަކަމާއި އެޑެރެންސް ރަނގަޅުވެ އެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓިޑް އަށް އެފްޑީއޭ އިން ފުރަތަމަ ދަރަޖައިގެ ޝަރަފު ލިބުނީ:
ޔުނިކް ޑައުއަލް-އެގޮނިސްޓް ސްޓްރަކްޗަރ އެވެ
ވަކިވަކި ސިގްނަލިންގ ޕްރޮޕަޓީސް
ގްލޫކޯޒް ދަށްކުރުމާއި ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގައި ވަރުގަދަ ކްލިނިކަލް އައުޓްކަމްސް ހޯދުން
ދިގުމުއްދަތުގެ އެތައް ހާލަތްތަކެއްގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކުރިއެރުންތަކެއް
މިކަމުގެ ސަބަބުން މިއީ މިއަދު ލިބެން ހުރި އެންމެ އާ މެޓަބޮލިކް ޓްރީޓްމަންޓްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ޓްރީޓްމަންޓެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓިޑް އަކީ ޚާއްޞަކޮށް ބޮޑެތި މީހުންނަށް ފައިދާހުރި އެއްޗަކަށް ވެދާނެއެވެ.
ގްލައިސެމިކް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅު ކުރަން ޖެހޭ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި ހުރުން
ކާޑިއޯމެޓަބޮލިކް ރިސްކްތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ފަލަވުން ނުވަތަ ބަރުދަނާ ގުޅުންހުރި ހާލަތްތަކުގައި ދިރިއުޅެމުންދާ މީހުންނެވެ
މެދުމިނުގެ އޯއެސްއޭ އާއި ސީރިއަސް އޯއެސްއޭ ހުންނައިރު، ބަރުދަން ކުޑަކުރުމަކީ މުހިއްމު ތަރުބިއްޔަތުގެ އަމާޒެވެ
އޭގެ ފުޅާ އަސަރުގެ ސަބަބުން ކްލިނިޝަނުންނަށް އެއްފަހަރާ ގުޅިފައިވާ އެތައް މެޓަބޮލިކް މައްސަލަތަކެއް ހައްލުކުރެވޭނެ އެވެ.
ފަރުވާ ފެށުމުގެ ކުރިން ކްލިނިޝަނުން ކޮންޓްރެއިންޑިކޭޝަންތައް ވަޒަންކުރަން ޖެހެ އެވެ. ޓިރްޒެޕަޓިޑް ބޭނުން ނުކުރަންވާނީ:
● މެޑަލަރީ ތައިރޮއިޑް ކާސިނޯމާ (އެމްޓީސީ) ގެ އަމިއްލަ ނުވަތަ އާއިލީ ތާރީޚެއް ހުރުން
● މަލްޓިޕަލް އެންޑޮކްރައިން ނިއޯޕްލޭޝިއާ ސިންޑްރޯމް ޓައިޕް 2 (MEN2)
● ސީރިއަސް ގޭސްޓްރޯޕެރެސިސް ނުވަތަ ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ދަށްވުން
● ޓިރޒެޕަޓައިޑް ނުވަތަ ފޯރމިއުލޭޝަން ކޮމްޕޯނެންޓްތަކަށް ހައިޕަރސެންސިޓިވިޓީ އެނގޭކަން
ނޯޓްސް: ސޭފްޓީ ސްކްރީނިންގ ގެ ސަބަބުން ކޮންމެހެން ބޭނުން ނުވާ ފަރުވާގެ ނުރައްކާތައް ހުއްޓުވޭނެއެވެ.
ކެއުމަށްފަހު އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ޖީއައިޕީ މަގަކީ މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ލޭގެ ގްލޫކޯޒް މަތިވުމުން ޖީއައިޕީ ރިސެޕްޓަރސް އިން ޕެންކްރިއާސް ސްޓިމިއުލޭޓް ކޮށް، އިންސިއުލިން ރިސްޕޮންސް ވަރުގަދަ ވެއެވެ. ޓިރްޒެޕަޓިޑް އަކީ ގުދުރަތީ ޖީއައިޕީ އެކްޓިވިޓީ ނަކަލުކޮށް، ކެއުމަށްފަހު ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް އިތުރުކޮށްދީ، ޖުމްލަ އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ޚާއްޞަކޮށް ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގައި ގިނައިން ފެންނަ އިންކްރެޓިންގެ މަސައްކަތް ދަށްވެފައިވާ ބޮޑެތި މީހުންނަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި ބަނޑުހައިހޫނުކަމަށް އަސަރުކުރާ އަނެއް އިންކްރެޓިން ހޯރމޯން އެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް، ޓިރޒެޕަޓައިޑް އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން:
● ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށްދީ، ލޭގައި ހަކުރު ހުންނަ މިންވަރު މަދުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ
● ކާހިތްވުން ދަށްކޮށްދީ، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ކެލޮރީ ދަށްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ
● ކެއުމަށްފަހު ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓްވުން ރަނގަޅުކޮށް، މެޓަބޮލިކް ސްޓްރޭން ދަށްކޮށްދެއެވެ
މި މަގަކީ ޓިރްޒެޕަޓައިޑް އާއި ގުޅިގެން ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް ލިބޭ ގިނަ ފައިދާތަކެއް ލިބޭ މަގެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓިޑްގެ އެންމެ މުހިންމު ސިފައަކީ ޖީއައިޕީ އަދި ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ ވެސް ޑައުއަލް އެކްޓިވޭޓް ވުމެވެ، މިއީ މިހާރު އެހެން އެއްވެސް ފާސްކޮށްފައިވާ މެޓަބޮލިކް ބޭހެއް ނުލިބޭ ކަމެކެވެ. މި އެއްކޮށްފައިވާ މެކޭނިޒަމްގެ ސަބަބުން ސިންގަލް އެގޮނިސްޓް ތެރަޕީތަކުގެ ޕާފޯމަންސަށްވުރެ މާ ބޮޑު އަސަރުތަކެއް އުފެދެއެވެ.
● އިންސިއުލިން ދޫކުރުން ރަނގަޅުވެ، ގްލޫކޯޒް އުފެއްދުން މަދުކުރުމުގެ ތެރެއިން ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލްކުރުން އިތުރުކުރުން
● އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ ވަރުގަދަވެ، މެޓަބޮލިކް ބެލެންސް ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ
● މާ ބޮޑަށް ބަރުދަން ލުއިވުން، ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަވުމާއި ހަކަތަ ރަނގަޅަށް ރެގިއުލޭޓް ވުމުގެ ސަބަބުން
ތިރީގައި މިވަނީ އެއްކޮށްފައިވާ ފައިދާތަކަށް އަލިއަޅުވާލުމަށް ފަސޭހަކޮށްފައިވާ އަޅާކިޔުމެކެވެ.
މެކޭނިޒަމް |
ޖީއައިޕީ އެކަނި |
ޖީއެލްޕީ-1 އެކަނި |
ޓިރްޒެޕަޓިޑް (ޑައުއަލް) |
އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން |
އުސް |
މެދުމިން |
އެންމެ މަތީ… |
ކާހިތްވުން ކުޑަކުރުން |
ދަށް |
އުސް |
ވަރަށް މަތީގައެވެ |
ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރު |
އެންމެ ކުޑަމިނުން |
ވަރުގަދަ |
އެންމެ ވަރުގަދަ... |
ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުން |
މެދުމިން |
ވަރުގަދަ |
ވަރަށް ވަރުގަދަ |
ޓިރްޒެޕަޓިޑް އިން ދައްކުވައިދެނީ ޔުނިކް ސިގްނަލިންގ ބަޔާސް އެއް ކަމަށާއި، މާނައަކީ އެއީ ވަކި ސެލްއުލަރ މަގުތަކެއް އެހެން މަގުތަކަށްވުރެ ވަރުގަދައަށް އެކްޓިވޭޓް ކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ ގައި، އެއީ:
● cAMP ސިގްނަލިންގ، މިއީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ
● β-އެރެސްޓިން ރިކްރޫޓްމަންޓް ދަށްވެ، ރިސެޕްޓަރ ޑިސެންސިޓައިޒޭޝަން ދަށްވެއެވެ
މި ސިގްނަލިންގ ޕެޓަރން އަކީ ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް އެފެކްޓިވްކަން ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، ސަގާފީ ޖީއެލްޕީ-1 ތެރަޕީތަކާ އަޅާބަލާއިރު ޓިރްޒެޕަޓައިޑްގެ ކްލިނިކަލް ނަތީޖާ ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ.
ސައިންޓިފިކް އިންސައިޓް: ބަޔާސްޑް އެގޮނިޒަމް އަކީ ބޭހުގެ ޕްރެސިޝަން ރަނގަޅުކޮށް، އޭގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަކުރުމަށް އަންނަ ޖީލުގެ ތަރުބިއްޔަތު ސްޓްރެޓެޖީއެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ.
ޖީއައިޕީ، ޖީއެލްޕީ-1، އަދި ސިގްނަލިންގ ބަޔާސް އިންޓަރެކްޓް ކުރާ ގޮތް ދެނެގަތުމަކީ ކްލިނިޝަނުންނާއި ގަންނަ ފަރާތްތަކަށް ޓިރްޒެޕަޓައިޑް ފަދަ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓް ތެރަޕީތަކުގެ ފައިދާ ދުވަސްވީ މެޓަބޮލިކް ބޭސްތަކަށް ވުރެ ވަޒަންކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
ހާއްސަކޮށް އާ މެޓަބޮލިކް ތެރަޕީތަކަށް ޝައުގުވެރިކަން ބޮޑުވަމުންދާ ވަރަކަށް ޓިރްޒެޕަޓައިޑް ބޭނުންކުރަނީ ކޮން ކަމަކަށްތޯ މީހުން ގިނައިން ސުވާލު ކުރެ އެވެ. ޓިރްޒެޕަޓިޑް މިހާރު ކްލިނިކަލް ބޮޑެތި ތިން އިންޑިކޭޝަނަކަށް ފާސްކޮށްފައިވާއިރު، ގިނަ މެޓަބޮލިކް އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ހާލަތްތަކުގައި އޭގެ އަސަރު ފުޅާކުރުމުގެ މަސައްކަތް ދިރާސާތައް ކުރަމުންދެއެވެ.
ޓިރޒެޕަޓިޑް އިން ގްލައިސެމިކް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅުކޮށްދެނީ HbA1c ދަށްކޮށްދީ، ދުވާލަކު ގްލޫކޯޒް ތަފާތުވުން ސްޓޭބަލްކޮށްދީގެންނެވެ. އޭގެ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓް އެކްޝަންގެ ސަބަބުން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދޭއިރު ގްލޫކަގަން ދަށްވެ، ގްލޫކޯޒް ބޭނުންކުރުމުގެ ފުރުސަތު މާ ރަނގަޅަށް ކުރެވޭނެ އެވެ. ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ބެސަލް އިންސިއުލިން އާއި ސިންގަލް ޕަތްވޭ ޖީއެލްޕީ-1 ބޭސްތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް ދުވަސްވީ ގިނަ ފަރުވާތަކަށް ވުރެ އެޗްބީއޭ1ސީ ދަށްވުން ވަރުގަދަ އެވެ.
ބަލިމީހުންނަށް ގިނަ ފަހަރަށް ދިމާވަނީ:
● ރޯދަ ހިފުމާއި ކެއުމަށްފަހު ގްލޫކޯޒް ރަނގަޅުވުން
● އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ދަށްވުން
● ޖުމްލަ ގްލައިސެމިކް ޕެޓަރންސްގައި ބޮޑު ސްޓެބިލިޓީއެއް
ކްލިނިކަލް އިންސައިޓް: ގްލައިސެމިކް ސްޓެބިލިޓީ ރަނގަޅުވުމަކީ ހަކުރުބައްޔާއި ގުޅުންހުރި އުދަނގޫތައް ލަސްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓިޑް އިން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ކުރާ މުހިންމު އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން ސަމާލުކަން ލިބިފައިވެ އެވެ. ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައި، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުމާއި، އިންސިއުލިންގެ ނާޒުކުކަން ރަނގަޅުވުމުގެ ތެރެއިން، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ފުންކޮށް ދަށްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
● %15–21% އެވްރެޖްކޮށް ޖުމްލަ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ލުއިވުން، ޑޯޒަށް ބަލާފައި
● ޕްލޭސިބޯއަށްވުރެ ބޮޑަށް ބަރުދަން ކުޑަވުން
● ބައެއް ޓްރައިލްތަކުގައި ސެމަގްލޫޓައިޑަށް ވުރެ ވަރުގަދަ ނަތީޖާތަކެއް ލިބިފައިވުން (ވަކި އާބާދީއަކަށް ވެލިޑޭޝަން ޕެންޑިންގ)
● ފާހަގަކޮށްލެވޭ ގޮތުގައި ބަނޑުހައިހޫނުކަން މަދުވެ، ޕޯޝަން ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅުވުން
މި ނަތީޖާތަކުން ޓިރްޒެޕަޓައިޑް ޕޮޒިޝަން ކުރަނީ މިހާރު ލިބެން ހުރި އެންމެ ފައިދާހުރި އެއް ނޮން ސާޖިކަލް އޮބެސިޓީ ޓްރީޓްމަންޓްގެ ގޮތުގައެވެ.
ނޯޓް: ބަރުދަން ކުޑަކުރުމަކީ ލޭގެ ޕްރެޝަރާއި ލިޕިޑް ޕްރޮފައިލް ފަދަ ކާޑިއޯމެޓަބޮލިކް މާކެރސް ވެސް އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ޑިސެމްބަރު 2024 ގައި އެފްޑީއޭ އިން ވަނީ ފަލަ އަދި އާދައިގެ އޯއެސްއޭ އާއި ސީރިއަސް އޯއެސްއޭ ހުންނަ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ޓިރްޒެޕަޓައިޑް ދިނުމަށް ފާސްކޮށްފަ އެވެ. ފަލަވުމަކީ ނޭވާލާ ނިޒާމު ހުއްޓުވުމުގެ އަސާސީ ޑްރައިވަރެއް ކަމަށާއި، ބަރުދަން ލުއިކުރުމަކީ ނިދާއިރު ނޭވާލުން ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓިޑްގެ ފައިދާ އޯއެސްއޭ އަށް ލިބެނީ:
● ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރުބީ މަދުކުރުން
● ފުއްޕާމޭގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކުރުމާއި ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ޕްރެޝަރު ރަނގަޅުކުރުން
● އެޕްނިއާ–ހައިޕޮޕްނިއާ އެޕިސޯޑްތައް މަދުވުން
މި ރުހުން ލިބުމަކީ ސީޕީއޭޕީ ފަދަ ޑިވައިސްތަކުގެ އިތުރުން އޯއެސްއޭ މެނޭޖްމަންޓަށް މެޓަބޮލިކް ބެސްޓް އޮޕްޝަނެއް ލިބިގެންދާ ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ.
މި އިޝާރާތްތަކަށް އަދި ފާސް ނުކުރެވުނު ނަމަވެސް، ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މެޓަބޮލިކް ސިއްހަތުގައި ޓިރްޒެޕަޓައިޑްގެ ވައުދު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ދިރާސާތައް ކުރަމުންދެ އެވެ.
● ފުރަމޭގައި ސަރުބީ މަދުވުން (މެޓަބޮލިކް އެސޯސިއޭޓެޑް ސްޓިއޭޓޮޓިކް ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ލިބިދާނެ ފައިދާ)
● އެޗްއެފްޕީއީއެފް ރަނގަޅުވުން، މިތަނުގައި ބަރުދަން ލުއިވުމާއި މެޓަބޮލިކް ރިލީފް ލިބުމުން އަލާމާތްތައް ކުޑަވެދާނެ އެވެ
● ހަކުރުބަލި ނެތް ފަރާތްތަކުގައި ވެސް އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ އިތުރުވުން
ޕޮޓެންޝަލް ބެނެފިޓް |
އެވިޑެންސް ސްޓޭޓަސް |
ވައި އިޓް މެޓަރސް |
ފުރަމޭގެ ސަރުބީ މަދުކުރުން |
ދިރާސާގެ ދަށުންނެވެ |
މެޓަބޮލިކް އަދި ފުރަމޭގެ ސިއްހަތަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ |
އެޗްއެފްޕީއީއެފް ރަނގަޅުވުން |
ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތައް ކުރިއަށް އެބަދެއެވެ |
ފަލަވުމުގައި ހިތުގެ ފޭލްވުން ޙައްލުކުރެއެވެ |
އިންސިއުލިންގެ ނާޒުކުކަން އިތުރުވެއެވެ |
ކުރީގެ ދިރާސާތަކުގައި ފާހަގަކުރެވުނެވެ |
ޓީ2ޑީ ޕްރޮގްރެޝަން ހުއްޓުވުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ |
ސައިންޓިފިކް ނޯޓް: މި ކުރީގެ ހޯދުންތަކުން ވައުދުތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް ކޮންޓްރޯލްޑް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގެ ތެރެއިން ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ސައްހަ ކުރަން ޖެހެ އެވެ.
SURPASS އަދި SURMOUNT ޓްރައިލްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ވަރުގަދަ HbA1c އާއި ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ނަތީޖާ ލިބެ އެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓިޑް ގިނައިން ފޯރުކޮށްދެނީ:
● އެޗްބީއޭ1ސީ ގިނައިން ދަށްވުން
● ކާހިތްވުން ވަރުގަދަވުން ދަމަހައްޓައިދިނުން
● ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ރަނގަޅު ދިގުމިނެއް
ގިނަ އަހަރުތަކެއް ވަންދެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ދިރާސާއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕްރީޑައިބެޓީސް އާއި ފަލަވުން ހުންނަ ބޮޑެތި މީހުންގެ ހަކުރުބައްޔަށް ދިއުމުގެ ފުރުސަތު %94 ދަށްވެއެވެ.
އާންމުކޮށް ބަރުދަން އަލުން އިތުރުވުން ދިމާވާއިރު، ލުއިވެފައިވާ ބަރުދަނުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި އަހަރެއްހާ ދުވަހުގެ ތެރޭގައި އަލުން ބަރުދަން އިތުރުވެއެވެ.
އިރުޝާދުތައް: ރިބައުންޑް ވެއިޓް އިތުރުވުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި ދިގު މުއްދަތަކަށް ޕްލޭން ކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓައިޑް ތެރަޕީގެ ތެރޭގައި އެންމެ ގިނައިން ރިޕޯޓްކުރާ އަސަރުތަކަކީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް އަލާމާތްތަކެވެ. މި ރިއެކްޝަންތައް ގިނަ ފަހަރަށް ފެންނަނީ ޑޯޒް ބޮޑުވުމުގެ ތެރޭގައި ކަމަށާއި އާންމުކޮށް ހަށިގަނޑު އެޑްޖަސްޓް ކުރާވަރަކަށް ކުޑަވާ ކަމަށް ވެސް ޑރ.
އާންމުކޮށް ޖީއައިގެ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނެނީ؛
● ޚާއްޞަކޮށް ކެއުމަށްފަހު މޭނުބައިކުރުން
● ބޭރަށްހިންގުން، ގޮހޮރުގެ ހަރަކާތް އަވަސްވުމުގެ ސަބަބުން
● ބަނޑުހައިވުން، ހަޖަމުކުރުން ލަސްވުމުންނެވެ
● ހޮޑުލުން، ބައެއް ފަހަރު ހަލުވިކަމާއެކު ޑޯޒް އިތުރުވުމުން ކުރިމަތިވެއެވެ
● ކާހިތްވުން މަދުވެ، ބަރުދަން ލުއިވުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ
މި އަސަރުތައް އާންމުކޮށް މަޑުމަޑުން އާދައިގެ ވަރަކަށް ނަމަވެސް މޮނިޓަރިންގ ގެ ސަބަބުން ބަލިމީހާގެ އަރާމުކަމާއި ތަބާވުން ކަށަވަރުވެއެވެ.
ކްލިނިކަލް ޓިޕް: ކުދިކުދި ކާނާ ކެއުމާއި ސަރުބީ ގިނަ ކާނާ ކެއުމުން ދުރުހެލިވުމަކީ އަވަހަށް މޭނުބައިކުރުން ކުޑަވެދާނެ ކަމެކެވެ.
ގިނަ ބަލިމީހުންނަށް ޓިރްޒެޕަޓައިޑް ރަނގަޅަށް ތަޙައްމަލު ކުރެވޭ ނަމަވެސް، ސީރިއަސް ބައެއް ނުރައްކާތައް ފަރުވާގެ ކުރިންނާއި ފަރުވާގެ ތެރޭގައި ފަރުވާތެރިކަމާއެކު ވަޒަންކުރަން ޖެހެއެވެ.
● ތައިރޮއިޑް ޓިއުމަރު، އޭގެ ތެރޭގައި މެޑަލަރީ ތައިރޮއިޑް ކާސިނޯމާ ހިމެނޭ ގޮތަށް ބަލިޖެހޭ މީހުންގެ ގައިގައި ހިމެނެއެވެ
● ގޭލްބްލެޑަރގެ މައްސަލަތައް، ގޭލްސްޓޯން ނުވަތަ ދުޅަވުން ފަދަ މައްސަލަތައް
● ޕެންކްރިއަޓައިޓިސް، މިއީ ބަނޑުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ރިއްސުމުގެ ގޮތުގައި ފެނިދާނެ ކަމެކެވެ
● ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ވަރަށް ބޮޑަށް ލަސްވެ، އަވަހަށް ފުރިހަމަ ވުން ނުވަތަ މޭނުބައިކުރުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވެއެވެ
ތެރަޕީއަށް ކެންޑިޑޭޓުން ހޮވުމުގައި މި މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ނަމަވެސް މުހިންމު ނުރައްކާތަކަށް ވިސްނަން ޖެހެ އެވެ.
ރިސްކް ޓައިޕް |
ކްލިނިކަލް ކަންބޮޑުވުން |
އިވެލުއޭޓް ކުރަންވީ ކޮން އިރަކު |
ތައިރޮއިޑް ޓިއުމަރުތަކެވެ |
ރިސްކް ބޮޑު ބަލިމީހުންގެ ގައިގައި ޓިއުމަރު ބޮޑުވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވުން |
ޕްރީ ޓްރީޓްމަންޓް ސްކްރީނިންގ |
ގޭލްބްލެޑަރ ބަލި |
ރިހުން، ހުމުގެ އަސަރު، ހޮޑުލުން |
ބަނޑުގައި އެއްވެސް އަލާމާތެއް ފެންނާނެއެވެ |
ޕެންކްރިއަޓައިޓިސް އެވެ |
ގަދަ، ދިގުދެމިގެންދާ ބަނޑުގައި ރިއްސުން |
ވަގުތުން އިވެލުއޭޓް ކުރުން |
ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުމެވެ |
ހަޖަމުވުން މަޑުމަޑުން، ފުއްޕާމޭ ފުއްޕާމޭ |
ދިގުދެމިގެންދާ ޖީއައިގެ އަލާމާތްތައް |
އިންޒާރު: މާޒީގައި ޕެންކްރިއަޓައިޓިސް ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުން ގާތުން މޮނިޓަރ ކުރަން ޖެހޭ ނުވަތަ ބަދަލު ފަރުވާ ބޭނުންވެދާނެ އެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓިޑް ގްލޫކޯޒް ދަށްކުރާ ބައެއް ބޭސްތަކާ މުއާމަލާތް ކުރެވިދާނެ އެވެ.
މިކަން އެއްކޮށްލާއިރު ޚާއްޞަ ސަމާލުކަމެއް ދޭންޖެހެއެވެ:
● އިންސިއުލިން
● ސަލްފޮނައިލްޔޫރިއާސް
މި ކޮމްބިނޭޝަންތަކުގެ ސަބަބުން ހައިޕޮގްލައިސެމިއާ ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެ، ހާއްސަކޮށް ޑޯޒް ބަދަލުވާ ވަގުތުތަކުގައި ނުވަތަ ކާނާ ކެއުން މަދުވުމުންނެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ޕްރޮވައިޑަރުން ޓިރްޒެޕަޓައިޑް އާއި އެހެން އެންޓިޑައިބެޓިކް އެޖެންޓްތައް އެއްކޮށްލުމުން ޑޯޒް އެޖެސްޓް ނުވަތަ ގްލޫކޯޒް މޮނިޓަރިންގ އިތުރުކުރެއެވެ.
ރައްކާތެރިކަމުގެ ހަނދާންކޮށްދިނުން: ލޭގައި ހަކުރު މަދުވުމުގެ އަލާމާތްތައް ކަމަށްވާ ތެޅުން، ފޮނިވުން، ނުވަތަ ބޯއެނބުރުން ފަދަ އަލާމާތްތައް ދެނެގަތުމަށް ބަލިމީހުންނަށް ތައުލީމު ދޭން ޖެހެއެވެ.
● ޓިރްޒެޕަޓައިޑް ތެރަޕީގެ ތެރޭގައި ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް ކުރިމަތިވުމުން ރައްކާތެރިވުމަށްޓަކައި ވަކި އާބާދީތަކެއް މޮނިޓަރިންގ އިތުރުކުރަން ޖެހެއެވެ.
● ކިޑްނީގެ ބަލި ހުންނަ މީހުން — ޑީހައިޑްރޭޝަން އާއި ގުޅިގެން ކިޑްނީ ސްޓްރެސް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ
● ހަކުރުބަލީގެ ރެޓިނޯޕެތީ ހުންނަ ފަރާތްތައް — ހަލުވިކަމާއެކު ގްލޫކޯޒް ރަނގަޅުވުމުން ވަގުތީ ގޮތުން އަލާމާތްތައް ގޯސްވެދާނެއެވެ
● ޑީހައިޑްރޭޝަން ތަޖުރިބާކުރާ މީހުންނަށް — ޖީއައިގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން ފެން ގެއްލުން އިތުރަށް ގޯސްވެދާނެ އެވެ
● ޕެންކްރިއަޓައިޓިސްގެ ތާރީޚެއް ހުރި ބަލިމީހުން — ރިކަރެންސް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވުން
މޮނިޓަރިންގ ސްޓްރެޓެޖީތަކުގެ ތެރޭގައި ލެބް ޓެސްޓްތަކާއި، އަލާމާތްތައް ޗެކްއިން ކުރުމާއި، ނުވަތަ ޑޯޒް އެޖެސްޓްކުރުން ހިމެނިދާނެއެވެ.
އިންޖެކްޝަން ޖަހާ ތަނުގައި ރިއެކްޝަންތައް މަދުކުރުމަށްޓަކައި ބަނޑު، އުނަގަނޑު ނުވަތަ އަތުގެ ތަންތަން އެނބުރުވާށެވެ.
ކުޑަ ޑޯޒްތަކެއްގައި ތެރަޕީ ފެށުން.
މޭނުބައިކުރުމާއި ޖީއައިގެ އަލާމާތްތައް މެނޭޖްކުރުމަށްޓަކައި މަޑުމަޑުން އިތުރުކުރުން.
ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުން ރޫޓިން ގްލޫކޯޒް ޗެކްތަކާއި އޭ1ސީ އިވެލުއޭޝަންތައް ހަދަން ޖެހެ އެވެ.
ހައިޑްރޭޝަން، ނިއުޓްރިއެންޓް ގިނަ ކެއުންތަކާއި، ޖިސްމާނީ ހަރަކާތްތެރިކަމުން ފަރުވާގެ ނަތީޖާ ވަރުގަދަވެގެންދެއެވެ.
ބަލިމީހާއަށް ތަބާވުން އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި ފަސޭހައިން ވިސްނޭ ތަމްރީނު ވަސީލަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުން.
އަޅާކިޔުމުގެ ދާއިރާ |
ތިރްޒެޕަޓިޑް އެވެ |
އެހެން މީހުންނެވެ |
ބަރުދަން ލުއިކުރުން |
އެތައް ޝަރީޢަތެއްގައި ވަރުގަދައެވެ |
ސެމަގްލޫޓިޑް ތަފާތުވެއެވެ |
ކަވަރޭޖް |
ޑައުއަލް-އެގޮނިސްޓް، މަލްޓި-ޕަތްވޭ |
އެއް މަގެވެ |
ފަރުވާ ފިޓް |
ފަލަވުން-ހަކުރުބަލީގެ މޮޑެލްތަކެވެ |
ސަގާފީ މެޓަބޮލިކް ކެއާ |
ލިމިޓެޝަންސް |
ކޮސްޓް އެންޑް ޓޮލަރެންސް |
ޚަރަދު ކުޑަ ބަދަލުތަކެވެ |
ނޯޓް: ޗާޓްތަކުގެ އެހީގައި ބީ2ބީ ކަސްޓަމަރުންނަށް އޮޕްޝަންތައް އިވެލުއޭޓް ކުރެވެއެވެ.
ޓްރައިލްތަކުގައި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ، ހެޕަޓިކް، އަދި މެޓަބޮލިކް ފައިދާތައް ތަހުގީގު ކުރެ އެވެ.
ހައިބްރިޑް ތެރަޕީ ޕްލަސް ލައިފްސްޓައިލް އެޖެސްޓްމަންޓްސް ދިގު މުއްދަތަކަށް ބެލެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދެވިދާނެ އެވެ.
މަލްޓި އެގޮނިސްޓް ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މެޓަބޮލިކް އެކްޝަން އަށް ވައުދުތަކެއް ދައްކައެވެ.
މާޒީގެ ދަތިކަމުން ޑިމާންޑް ބޮޑުވުމާއި ސަޕްލައި ޗޭން ސްޓްރެސް އަށް އަލިއަޅުވާލަ އެވެ.
ޓިރްޒެޕަޓިޑް ތަމްސީލުކުރަނީ މެޓަބޮލިކް ކެއާގައި ކުރިއަށް އެޅި ބޮޑު ފިޔަވަޅެކެވެ. އޭގެ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓް ޑިޒައިންގެ ސަބަބުން ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި، ބަރުދަނުގެ ނަތީޖާއާއި، ސްލީޕް އެޕްނިއާ ސަޕޯޓް ރަނގަޅުވެއެވެ. ދިރާސާތައް ފުޅާވަމުންދާ ވަރަކަށް ދިގުދެމިގެންދާ ހާލަތްތަކަށް ދޭ މައިގަނޑު ފަރުވާއަކަށް ވެދާނެ އެވެ. ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް TM އިން އަލިއަޅުވާލަނީ ޒަމާނީ ޕެޕްޓައިޑް ސޮލިއުޝަންތަކުން އިނޮވޭޝަނަށް އެހީތެރިވެދީ ފަރުވާގެ އަސަރު ރަނގަޅުކޮށްގެން ހަގީގީ އަގު އުފައްދާ ގޮތެވެ.
ޖ: ޓިރްޒެޕަޓިޑް އަކީ ހަކުރުބައްޔާއި ބަރުދަނަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓް ބޭހެކެވެ.
ޖ: ޓިރޒެޕަޓިޑް އިން ޖީއައިޕީ އަދި ޖީއެލްޕީ-1 މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް ގްލޫކޯޒް އާއި ބަރުދަން ރަނގަޅު ކުރެއެވެ.
ޖ: ޓިރްޒެޕަޓިޑް އިން ވަރުގަދަ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް އާއި ސްޓޭޑިއަމް ވެއިޓް ސަޕޯޓް ލިބެ އެވެ.
ޖ: ޓިރްޒެޕަޓިޑް އެއްގޮތަކަށް ބޭނުން ނުކުރާނަމަ ދިގުމުއްދަތުގެ ބަރުދަނުގެ ލަނޑުދަނޑިތަކަށް ތާއީދުކުރެއެވެ.
