1ކިޓް(10ވައިއަލް)
| ލިބޭނެ ގޮތް: | |
|---|---|
| ޢަދަދު: | |
▎ ރެޓަޓްރޫޓިޑް އޯވަރވިއު
ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ އާ ޕެޕްޓައިޑް ބޭހެކެވެ. ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (GLP-1)، ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް (GIP) އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އަށް އެއްފަހަރާ އަމަލުކުރެއެވެ. އެއީ ކާހިތްވުން ފުރިހަމައަށް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށް، ބަނޑުހައިހޫނުކަން ފިލުވައިދީ، ހަކަތައަށް ކުރާ ހަރަދު އިތުރުކޮށްދީ، ފަރުދުންގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ލޭގެ ޕްރެޝަރު، ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން، ރޯދައަށް ހުންނަ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް، އިންސިއުލިން، ޓޯޓަލް ކޮލެސްޓްރޯލް، ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް، އަދި ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް ފަދަ ގިނަ ކާޑިއޯމެޓަބޮލިކް ރިސްކް އިންޑިކޭޓަރުތައް ވެސް ރަނގަޅުކޮށްދެ އެވެ. އަދި ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކޮށް، ގިނަ ބައިވެރިންގެ ލިވަރ ފެޓް ކޮންޓެންޓް އާންމު ހާލަތަށް އައުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.
ސިންގަލް ނުވަތަ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ފަދަ ތަކެތި އެއްފަހަރާ ޖީއެލްޕީ-1، ޖީއައިޕީ، އަދި ގްލޫކަގަން (ޖީސީޖީ) ގެ ތިން ރިސެޕްޓަރު އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން އެތައް ޑިމޭންޝަނަކުން ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. ތިއަރީ ގޮތުން ބަލާއިރު މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރސް މާ ފުރިހަމައަށް ރަނގަޅުކޮށްދޭއިރު، ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި، ހެޕަޓިކް ސްޓިއޭޓޯސިސް ދަށްވުމާއި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އާންމުވުން ފަދަ ކަންކަމުގައި ޚާއްޞަ ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ.
ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އެތައް ރިސެޕްޓަރެއްގެ ސިނަޖިސްޓިކް އެކްޝަންގެ ސަބަބުން މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގައި މިހާރު ހުރި ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ނުވަތަ ޑައުއަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްތަކަށްވުރެ މާ ފައިދާހުރި ކަމަށާއި، ފަލަވުމާއި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް އާ ފަރުވާގެ ގޮތްތައް ލިބިގެންދާ ކަމަށެވެ.
▎ ރެޓަޓްރޫޓިޑް ރިސާޗް
ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟
ފަލަވުމަކީ މިޒަމާނުގެ މުޖުތަމައުގައި އާންމު ސިއްހަތަށް ދިމާވާ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ގޮންޖެހުމަކަށް ވެއްޖެ އެވެ. އެއީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބައްޔާއި، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކާއި، ހައިޕަރޓެންޝަން، ޑިސްލިޕިޑެމިއާ، އަދި ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް ފަދަ އެތައް ސިއްހީ މައްސަލަތަކެއް ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ. ފަލަވުމުގެ ހާދިސާތައް މެދުނުކެނޑި އިތުރުވަމުންދާއިރު، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި މެނޭޖްކޮށް، ސިއްހީ ހާލަތު ރަނގަޅުކުރެވޭނެ އާ ފަރުވާތަކުގެ ބޭނުން އިތުރުވަމުންދެއެވެ [1] . ފިޒިކަލް އެކްޓިވިޓީ އިތުރުކުރުމާއި ޑައިޓޭރިއަން ކޮންޓްރޯލް ފަދަ ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަންތަކަކީ ބަރުދަން މެނޭޖްކުރުމުގެ މައިގަނޑު ފިޔަވަޅުތައް ނަމަވެސް، ގިނަ ބޮޑެތި ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުން ދެމެހެއްޓުމަކީ އިންތިހާއަށް އުނދަގޫ ކަމެކެވެ.
ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ އާ ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ (
ޖީއެލްޕީ-1އާރ)، ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (ޖީއައިޕީއާރު)، އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ (ޖީސީޖީއާރު) އެވެ. މި މަލްޓި ރިސެޕްޓަރ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަންގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ދާއިރާއިން ބޮޑެތި ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ހަމައެކަނި އެއް ރިސެޕްޓަރަކަށް އަމަލުކުރާ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު، ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ހަށިގަނޑުގެ މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސްތައް މާ ފުރިހަމައަށް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭނެއެވެ [1] . ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ހާސިލް ކުރަނީ ގިނަ ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރސް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ކަމަށާއި، ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފައިދާއެއް ދެއްކުމުގެ އިތުރުން ނިސްބަތުން ކުޑަ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ސައިޑް އިފެކްޓްސް ވެސް ކުރާ ކަމަށެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އެހެން އާ ބޭސްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ވަރުގަދަ އަސަރެއް އަދި އެޕްލިކޭބަލް ޕޮޕިއުލޭޝަންތަކުގެ ފުޅާ ދާއިރާއެކެވެ.
ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ އާ ދިގު މުއްދަތަކަށް އަމަލުކުރާ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 (ޖީއެލްޕީ-1) ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެކެވެ. މިއީ ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ސްޓްރަކްޗަރ އަށް ބަލައިގެން ބަދަލުކޮށް އޮޕްޓިމައިޒް ކުރެވޭ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އާއި ވަކިން ގުޅިގެން ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 އާއި އެއްގޮތް ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތައް ހިންގާ، އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމާއި، ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވުމާއި، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކުރުމާއި، ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަކުރުމާއި، ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާއާއި ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ފުޅާ އެޕްލިކޭޝަން ޕްރޮސްޕެކްޓްސް އެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ.
ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟
ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް އުފެދެނީ އެތައް ރިސެޕްޓަރަކަށް އޭގެ އެގޮނިސްޓިކް އަސަރުތަކުންނެވެ. ފުރަތަމަ ކަމަކީ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ (GLP-1R) އަށް އޭގެ އެގޮނިސްޓިކް އަސަރު އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށް، ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށް، ހަމައެއާއެކު ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށް، ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށް، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދެއެވެ [2] . ދެވަނަ ކަމަކަށް، ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (GIPR) އަށް އޭގެ އެގޮނިސްޓިކް އަސަރަކީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމާއި، ގްލޫކޯޒް ބޭނުންކުރުން އިތުރުކޮށް، ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް އަސަރުކޮށް، ލިޕޮލައިސިސް ހުއްޓުވައި، ފެޓް ސިންތެސިސް ކުރިއެރުވުމެވެ [2] . މީގެ އިތުރުން ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އެގޮނިސްޓިކް އަސަރު ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ (GCGR) އަށް އާންމުކޮށް ފުރަމޭގައި ގްލައިކޯޖެނޮލައިސިސް އާއި ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ކުރިއަރުވައި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އިތުރުވެއެވެ. ނަމަވެސް ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އަމަލުގެ ދަށުން ގްލޫކޯޒް އިތުރުކުރުމުގެ މި އަސަރު އަނެއް ދެ ރިސެޕްޓަރުގެ އަސަރުތަކުން ފޫބައްދަން ޖެހޭއިރު، ލިޕޮލައިސިސް ކުރިއަރުވައި ސަރުބީ ޖަމާވުން މަދުވެއެވެ [2] . މި މަލްޓި ޓާގެޓް މޯޑް އޮފް އެކްޝަން އަކީ ސިންގަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސް އަށް ވުރެ ފަލަވުމަށް ފަރުވާކުރުމުގައި މާ ފައިދާހުރި އެއްޗަކަށް ވެދާނެއެވެ.
މި ތިން ރިސެޕްޓަރު އެއްފަހަރާ އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ތަފާތު މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތައް ކޮށް، ފަލަވުމާއި ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާގެ އަސަރުތައް އުފެއްދިދާނެ އެވެ. ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ގޮތުން، ޖީއެލްޕީ-1އާރ އަދި ޖީއައިޕީއާރު އެކްޓިވޭޓްވުމުން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކުރިއަރުވައި ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، އަދި ޖީސީޖީއާރު އެކްޓިވޭޓްވުން އަނެއް ދެ ރިސެޕްޓަރުގެ އަސަރުތަކުން ފޫބައްދަން ޖެހޭތީ، ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ލެވެލް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭތީ، މިއީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާއަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ [1، 2] . ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކުރުމުގެ ގޮތުން ޖީސީޖީއާރު އެކްޓިވޭޓްވުމުން ލިޕޮލައިސިސް ކުރިއަރުވައި ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކޮށްދޭއިރު ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓްވުމުން ފުރިހަމަކަން އިތުރުވެ ކާނާ ކެއުން މަދުވެ، ފެޓް ސިންތެސިސް އިތުރަށް ދަށްވެއެވެ [1] . މީގެ އިތުރުން ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ސަބަބުން ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ވެސް ރަނގަޅު އަސަރެއް ކުރެއެވެ. އެއީ ފުރަމޭގައި ހުންނަ ސަރުބީ މަދުކޮށް، ފުރަމޭގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.


HbA1c، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން، ލޭގެ ޕްރެޝަރު، އަދި ލިޕިޑްސް ޑޭޓާއަކީ، އެހެން ގޮތަކަށް ފާހަގަކޮށްފައި ނުވާނަމަ، އެފިސިކޭޝަން އެނަލިސިސް ސެޓުން ލެސްޓް-ސްކުއަރސް މީންސް (އެސްއީތައް ދައްކާ އެރަރ ބާރތަކާއެކު) އެވެ.
މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް [4]
ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އަސަރުތައް ދައްކަނީ ކޮން ކަންކަމުގައި ހެއްޔެވެ؟
ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން އެތައް ގޮތަކުން ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ދައްކައެވެ
ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ބޮޑު އަސަރެއް: ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ވަނީ ގިނަ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކެއްގައި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޮޑު އަސަރުތަކެއް ކުރާކަން ދައްކާފައެވެ. މިސާލަކަށް 338 ބޮޑެތި މީހުން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރި ކްލިނިކަލް ދިރާސާއެއްގައި (ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމްއެމް، 2023) ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ތަފާތު ޑޯޒްތަކުން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން 48 ހަފްތާގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 12އެމްޖީ ޑޯޒް ގްރޫޕްގެ ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %24.2 ދަށްވެފައިވާއިރު، ގިނަ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިވުން ތަފާތު މިންވަރަކަށް ހާސިލްކޮށްފައިވެއެވެ. މިސާލަކަށް 4އެމްޖީ، 8އެމްޖީ، އަދި 12އެމްޖީ ޑޯޒް ލިބުނު ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން %92، %100، އަދި %100 ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %5 ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން ލުއިވެފައިވެއެވެ. އަނެއް ދިރާސާއަކުން [3] ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ 353 ބަލިމީހުން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ދެ ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން 11.89 ކިލޯ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދީ، ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން (HbA1C) ވެސް ދަށްކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ހަކުރުބަލި ނެތް ފަލަ ބޮޑެތި ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ކުރި ޓްރައިލްތަކުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ސަބަބުން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން %24.2 ދަށްވެފައިވާއިރު، %83 ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ %15 ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން 48 ހަފްތާގައި ލުއިވެފައިވެއެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު އެއްޗެކެވެ.
ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާ: ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާގައި ވެސް ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ވަކި ގާބިލްކަމެއް ދައްކަ އެވެ. ބައެއް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ވަނީ ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން (HbA1c) ދަށްވެ، ޑޯޒަށް ބަރޯސާވެގެން ބަރުދަން ލުއިވުން ދައްކާފައެވެ. މިސާލަކަށް އެއް ދިރާސާއެއްގައި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ. ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން %1.64 ދަށްވެފައިވެއެވެ [3] . މީގެ އިތުރުން ރެންޑަމް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ އަދި އެކްޓިވް ކޮންޓްރޯލްޑް ޕެރެލަލް ގްރޫޕް ފޭސް 2 ޓްރައިއަލްއެއްގައި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ޖަނަވާރު މޮޑެލްތަކުން، ރެޓަޓްރޫޓިޑް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު، ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިންގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ވެސް ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ގޮތަކަށް ދަށްވެފައިވެއެވެ [4] . މިކަން ނިސްބަތްކުރެވޭނީ ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ހަކަތަ ބެލެންސް ރަނގަޅުކޮށްދޭ ޖީއެލްޕީ-1، ޖީސީޖީއާރު، އަދި ޖީއައިޕީއާރު އަށް މި ބޭހުގެ ފުރިހަމަ އަސަރުތަކަށެވެ.
ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ރިސްކް ފެކްޓަރސް ރަނގަޅުވުން: ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ކުޑަކުރުމުގެ އިތުރުން ސީރަމް ލިޕިޑް ޕްރޮފައިލް އަދި ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން ލެވެލް ފަދަ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ރިސްކް ފެކްޓަރސް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. މިއީ ފަލަވުމާއި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކާ ދެމެދު ގާތް ޕެތޯފިޒިއޮލޮޖިކަލް ގުޅުމެއް އޮތްކަން ދޭހަވާ ކަމެއް ކަމަށާއި، ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިއްހަތު އެތައް މަގެއް މެދުވެރިކޮށް ރަނގަޅު ކުރެވިދާނެ ކަމަށެވެ. މިސާލަކަށް ނޮން-އެޗްޑީއެލް-ސީ، އެޕޯބީ، އަދި އެލްޑީއެލްޕީ ލެވެލް ދަށްކުރުމަކީ އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ؛ ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިންގެ މިންވަރު ދަށްކުރުމަކީ ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅުކޮށް، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ކޮމްޕްލިކޭޝަންތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ [3، 5، 6]..
ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (NAFLD) އަށް ފަރުވާ ދިނުން: ރެޓަޓްރޫޓިޑަކީ ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ (GCGR)، ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޯޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ (GIPR) އަދި ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ (GLP-1R) އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުފައްދާ އާ ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ޕެޕްޓައިޑެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ގާބިލްކަން ހުރި އެއްޗެކެވެ. އެއް ދިރާސާއެއްގައި މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން އާއި ގުޅުންހުރި ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަދި ލިވަރ ފެޓް ކޮންޓެންޓް ≥10% ހުރި ބައިވެރިންގެ މައްޗަށް 48 ހަފްތާ ވަންދެން ރެންޑަމްކޮށް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްއެއް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވެއެވެ. ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން 24 ހަފްތާގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ތަފާތު ޑޯޒްތަކުން (1އެމްޖީ، 4އެމްޖީ، 8އެމްޖީ، އަދި 12އެމްޖީ) ފަރުވާ ދިން ބައިވެރިންގެ ފުރަމޭގެ ސަރުބީއަށް ބޭސްލައިން އިން އެވްރެޖް ރިލޭޓިވް ބަދަލުތައް -42.9%، -57.0%، -81.4%، އަދި -82.4% އަށް އަރާފައިވާއިރު ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގައި +0.3% އަށް އަރާފައިވެއެވެ [7] . މިކަމުން ދޭހަވަނީ ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ފަރުވާގެ ގޮތުން ބޮޑު އަސަރެއް ކޮށްފާނެ ކަމެވެ.
ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، އާ ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ފަލަވުމާއި އެއާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވަރަށް ބޮޑު ގާބިލްކަމެއް ދައްކައެވެ. އެއީ ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ، ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިނޮޓްރޮޕިކް ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް ރިސެޕްޓަރ، އަދި ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ރަނގަޅުކޮށް، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްކޮށް، ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން އެތައް ޑިމޭންޝަނަކުން އިންސާނާގެ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭނެ އެއްޗެކެވެ. ރެޓަޓްރޫޓިޑް އުފެދުމުން ފަލަވުމާއި، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ މެލިޓަސް ފަދަ ބަލިމީހުންނަށް އާ ފަރުވާގެ ގޮތްތައް ގެނެސްދީފައިވާއިރު، މިއީ ސަގާފީ ސިންގަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ބޭސްތަކުގެ ލިމިޓެޝަންތައް މުގުރާލައި، ފަލަވުމާއި މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކުގެ އިތުރުވަމުން އަންނަ ސީރިއަސް މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް ވަރުގަދަ ހަތިޔާރެއް ފޯރުކޮށްދީ، ގުޅުންހުރި މެޑިކަލް ދާއިރާތައް އިތުރަށް ތަރައްގީކޮށް، ބަލިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށް، އިޖުތިމާއީ މެޑިކަލް ދަށްކޮށްދޭނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ ބުރައެއް.
ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން
މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.
ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ
ރޮސެންސްޓޮކް ޖޭ އަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޓެކްސަސް ސައުތުވެސްޓަން މެޑިކަލް ސެންޓަރާއި ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޓެކްސަސް ޑަލަސް ފަދަ މުއައްސަސާތަކާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރައްވާ މެޑިކަލް ދާއިރާއިން ވަރަށް ނުފޫޒުގަދަ އިލްމުވެރިއެކެވެ. އަދި ކެނެޑާގެ ވިގޯ ސެންޓަރާއި ވެލޮކް ކްލިން ރެސް ސީޓީއާރު މެޑް ސިޓީ ފަދަ މަރުކަޒުތަކުގައި ވެސް ރިސާޗް ކުރައްވަ އެވެ.
އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގައި އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އާއި މެޓަބޮލިޒަމް، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް އެންޑް ކާޑިއޮލޮޖީ، ފާމަކޯލޮޖީ، އަދި އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މެޑިސިން ފަދަ ދިރާސާތައް ހިމެނޭއިރު، ހަކުރުބައްޔާއި ފަލަވުމާއި އެއާ ގުޅުންހުރި ފަރުވާތަކާއި ބޭސް އުފެއްދުމަށް ފޯކަސްކޮށްފައިވެއެވެ. ޖޭ ރޮސެންސްޓޮކް ވަނީ ކްލިނިކަލް މެޑިސިންގައި ބޮޑު ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައި، 2017 އިން 2024 އަށް ހައިލީ ސައިޓެޑް ރިސާޗަރެއްގެ ގޮތުގައި ހޮވިވަޑައިގެންފައެވެ.މިކަމުން އޭނާގެ މަސައްކަތުގެ ބޮޑު އަސަރާއި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ފާހަގަކުރެވޭކަން ހާމަވެގެންދެއެވެ. އެތައް ރިސާޗް އިންސްޓިޓިއުޝަންތަކަކާ ގުޅިގެން ދިރާސާގެ އަސާސީ ހޯދުންތައް ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންތަކަށް ކާމިޔާބުކަމާއެކު ތަރުޖަމާކޮށް، މެޓަބޮލިކް އަދި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ބަލިމީހުންނަށް ފައިދާކޮށް، މެޑިކަލް ސައިންސް ކުރިއަރުވައިފިއެވެ. ރޮސެންސްޓޮކް ޖޭ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [4] ގައެވެ.
▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް
[1] ކައުރު އެމް، މިސްރާ އެސް.ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ އާ ޓްރިޕްލް އެގޮނިސްޓް އޭޖެންޓެއް ކަމަށްވާ އިންވެސްޓިގޭޝަނަލް ޑްރަގް ރިޓަޓްރޫޓައިޑްގެ ރިވިއުއެއް[J]. ޔޫރަޕިއަން ޖާނަލް އޮފް ކްލިނިކަލް ފާމަކޯލޮޖީ، 2024،80(5):669-676.DOI:10.1007/s00228-024-03646-0.
[2] ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް، ކެޕްލަން އެލްއެމް، ފްރިއަސް ޖޭޕީ، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް-ހޯރމޯން-ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓިޑް ފޯރ އޮބެސިޓީ - އެ ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[ޖޭ]. ނިއު އިނގިރޭސި ޖާނަލް އޮފް މެޑިސިން، 2023،389(6):514-526.DOI:10.1056/NEJMoa2301972.
[3] ލޮޕޭޒް ޑީސީ، ޕަޖިމްނާ ޖޭޓީ، މިލާން އެމްޑީ، އެޓް އަލް. 7792 ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އެފިސިކޭޝަން ފޯރ ވެއިޓް ރިޑަކްޝަން އެންޑް އިޓްސް ކާޑިއޯމެޓަބޮލިކް އިފެކްޓްސް އެމޮންގް އެޑަލްޓްސް: އެ ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއު އެންޑް މެޓާ-އެނަލިސިސް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް ދަ އެންޑޮކްރައިން ސޮސައިޓީ، 2024،8(1):163-749.DOI:10.1210/jendso/bvae163.749.
[4] ރޮސެންސްޓޮކް ޖޭ، ފްރިއަސް ޖޭ، ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް، އެޓް އަލް. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި ހުންނަ މީހުންނަށް ޖީއައިޕީ، ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއް ކަމަށްވާ ރެޓަޓްރޫޓިޑް: ޔޫއެސްއޭގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ރެންޑަމް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ އަދި އެކްޓިވް ކޮންޓްރޯލްޑް، ޕެރެލަލް ގްރޫޕް، ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[ޖޭ]. ލަންސެޓް، 2023،402(10401):529-544.ޑީއޯއައި:10.1016/އެސް0140-6736(23)01053-އެކްސް.
[5] ނިކޮލްސް އެސް، ޕިރޯ ވީ، ލިން ވައި، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބައިވެރިންގެ ލިޕޯޕްރޮޓީން އަދި އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ޕްރޮފައިލް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް، 2024،45.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.1501.
[6] ރޭ އޭ ރެޓަޓްރޫޓިޑް: ފަލަވުން މެނޭޖްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ޓްރިޕްލް އިންކްރެޓިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއް[J]. އެކްސްޕާޓް އޮޕިނިއަން އޮން އިންވެސްޓިގޭޝަނަލް ޑްރަގްސް، 2023،32(11):1003-1008.DOI:10.1080/13543784.2023.2276754.
[7] ސަނިޔަލް އޭޖޭ، ކެޕްލަން އެލްއެމް، ފްރިއަސް ޖޭޕީ، އެޓް އަލް. މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން-އެސޯސިއޭޓެޑް ސްޓިއޭޓޮޓިކް ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ޓްރިޕްލް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓައިޑް: ރެންޑަމް ފޭސް 2a ޓްރައިއަލް[J]. ނޭޗާ މެޑިސިން، 2024،30(7):2037-2048.ޑީއޯއައި:10.1038/s41591-024-03018-2.
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.