|
1kits(10Fiyɛliw) .
| Hakɛ: | |
|---|---|
▎ Kupu-cu Jatebɔ
Sɔrɔyɔrɔ: PubChem |
A kɛcogo: Gly-His-Lys Formula molekilɛri: C 28H 46CuN 12O8 Molecules girinya: 742,3g/mol CAS nimɔrɔ: 130120-56-8 PubChem ka CID: 9831891. Bamako, Mali Kɔrɔɲɔgɔnmaw: Bisprezatide copper;DL1TR6W6VM |
▎ Kupu-cu Sɛgɛsɛgɛli
Copper-cu ka ɲininiw kɛcogo ye mun ye?
Sɛgɛsɛgɛli ɲɛtaa min kɛra pepitidi baarakɛtaw kan:
Kabini san kɛmɛ 20nan na, ɲinini minnu kɛra pepitiri biyowatiw kan ɲɛnamaya dɔnniya siratigɛ la, olu bɛ ka juguya ka taa a fɛ. Dɔnniyakɛlaw y’a faamu dɔɔnin dɔɔnin ko pepitiriw jɔyɔrɔ ka bon fɛnɲɛnamaw la. U tɛ farikolojɔlifɛnw dɔrɔn ye nka u bɛ ɲɛnamaya kɛcogo yɛrɛmahɔrɔnyalenw fana kɛ ani u bɛ u sen don fɛnɲɛnamaw ka farikoloɲɛnajɛ kɛcogo suguya caman labɛnni na, i n’a fɔ selilɛriw falenni, u danfara ani u farikolo tangacogo. Nin pepitiriw faamuyali kuncɛlen in bɛ hakilinata basigilen ni ɲinini ɲɛminɛni di Copper-cu sɔrɔli n’a kalanni ma.
Plasma yɔrɔw sɛgɛsɛgɛli:
Adamadenw ka joli-sira-funu yɔrɔw sɛgɛsɛgɛli caman na, dɔnnikɛlaw cɛsirilen don ka biyomolekuli suguya caman kɛcogo n’u baarakɛcogo sɛgɛsɛgɛ joli la. I n’a fɔ farikoloji nafama min bɛ hadamaden farikolo la, farikolojɔli dumuni suguya caman bɛ joli la, farikolojɔli dumuniw, pepitiriw, ɔrimɔni, ɛlektrɔlitikiw ani fɛn wɛrɛw, wa a ye fɛɛrɛ jɔnjɔn ye walasa ka hadamaden farikolo ka farikoloɲɛnajɛ kɛcogo ɲumanw sabati. San 1970 waatiw la, ɲininikɛlaw ye tripeptide kɛrɛnkɛrɛnnen dɔ sɔrɔ bala la, joli la farikolojɔli dumuniw sɛgɛsɛgɛli senfɛ. A asidi aminikiw sigiyɔrɔma ye glycyl-histidyl-lysine ye, n’o ye GHK ye. O sɔrɔli ye dɔnnikɛlaw ka nafa caman lase u ma, wa a y’u bila ka nin tripeptide in jɔyɔrɔ n’a jogo sɛgɛsɛgɛ ka taa a fɛ joli la.
Kupu ionw nafa biologiki la:
O waati kelen na, nɛgɛ ionw jɔyɔrɔba min bɛ ɲɛnamayako la, o ye mɔgɔw hakili sama dɔɔnin dɔɔnin. Kupu ye fɛn nafama dɔ ye min bɛ hadamaden farikolo la, wa a bɛ a sen don biyokimiki wale caman na. A ye anzimu koloma caman yɔrɔ dɔ ye walima a kɛbaga ye, wa a jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ farikolokisɛw ka farikoloɲɛnajɛ kɛcogo ɲuman sabatili la, ninakilicogo la, ani kolajɛni sɔrɔli la. Kupu ionw ka ɲɛnamaya kɛcogo sɛgɛsɛgɛli senfɛ, dɔnnikɛlaw y’a ye ko nɛgɛ ionw bɛ se ka siri pepitiri fɛn dɔw la walasa ka fɛnɲɛnɛmaw dilan minnu bɛ ni ɲɛnamaya kɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnenw ye. Nin sɔrɔli in bɛ taamasiyɛn nafama di GHK ni nɛgɛ ionw sirili n’u baarakɛcogo seko sɛgɛsɛgɛli kama.
Kɔrɔyako ɲininiw yiriwali:
Jamana yiriwali fɛ ani jamanadenw ka kɔrɔya gɛlɛya min bɛ ka bonya ka taa a fɛ, ɲinini minnu ɲɛsinnen bɛ kɔrɔya ma, olu kɛra barokun nafama ye ɲɛnamaya dɔnniyaw siratigɛ la. Dɔnniyakɛlaw b’a ɲini ka biyomarkɛriw ni sariyaw sɔrɔ minnu ni kɔrɔya taabolo bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na kosɛbɛ walasa ka kɔrɔya kɛcogo jira ani ka fɛɛrɛw ɲini minnu bɛ se ka kɔrɔya bila kɔfɛ. O hukumu kɔnɔ, a jirala ko Copper-cu hakɛ bɛ dɔgɔya hadamaden farikolo la dɔɔni dɔɔni ni mɔgɔ si bɛ kɔrɔbaya, o b’a jira ko Copper-cu bɛ se ka jɛɲɔgɔnya dɔ kɛ ni kɔrɔya taabolo ye. O sɔrɔli in bɛ ɲininikɛlaw bila ka sɛgɛsɛgɛli kuncɛlenw kɛ Kupu-cu bɔyɔrɔ, a baarakɛcogo ani a kɛcogo kan kɔrɔya kɛlɛli siratigɛ la, wa a bɛ ɲininiw yiriwa ka taa a fɛ minnu bɛ tali kɛ o la.
Copper-cu ka baarakɛcogo ye mun ye?
Ka farikolo yɔrɔw dilancogo ni u labɛncogo kura sabati:
Joli siraw ni farikolojidɛsɛw ka bonya lawulili:
Kalan minnu kɛra, olu y’a jira ko Copper-cu bɛ se ka joli siraw ni farikolojidɛsɛw bonya. A bɛ se ka o nɔ in sɔrɔ ni a ye bonyafɛn kɛrɛnkɛrɛnnenw ni taamasiɲɛw siraw labɛn. Misali la, a bɛ se ka joli-sira-funu-kɔnɔ-fɛnw (VEGF) jirali sabati, o la, a bɛ joli-sira-funu lawuli [1] . Nɛrɛmuguma yiriwali siratigɛ la, a bɛ se ka farikolojidɛsɛbanakisɛw ka ɲɛnamaya, u caya ani u ka axonal bonya sabati ni a bɛ nɔ bila taamasiɲɛw la minnu bɛ tali kɛ nɛrɛmuguma bonya la.
Dɔ farali Kolazɛni, Ɛlasitini ani Glikozaminoglycans (Glycosaminoglycans) sɔrɔli kan:
Kupu-cu bɛ se ka dɔ fara kolajɛ, ɛlasini ani glycosaminoglycans sɔrɔli kan. Kolajeni ye farikolo yɔrɔw yɔrɔ nafamaba ye i n’a fɔ fari ni kolo, ɛlasini bɛ farikolo yɔrɔw lamaga, ani glycosaminoglycans jɔyɔrɔ ka bon farikolo yɔrɔw nɔgɔ ni u ka wulicogo sabatili la. Fɛɛrɛ kɛrɛnkɛrɛnnen bɛ se ka kɛ ka jɛnɛya ni taamasiɲɛ siraw jira minnu bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na, i n’a fɔ ka sɛbɛnnikɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnenw baara fibroblaste kɔnɔ walasa ka jɛnɛya jirali sabati min bɛ tali kɛ kolajɛ sɔrɔli la.
Farikolo fiɲɛw ka baara dɛmɛni:
Farikolo fiɲɛw jɔyɔrɔ ka bon fari jɔcogo n’a baara sabatili la. Kupu-cu bɛ se ka farikolojidɛsɛbanakisɛw ka baara dɛmɛ, o la, a bɛ se ka selilɛriw caya, ka taa yɔrɔ wɛrɛw la, ani ka selilu kɔkan matiriyali yɔrɔw labɛn. O bɛ se ka kɛ ni taamasiɲɛw siraw ni jeninida jirali ye fibroblaste kɔnɔ.
Kɔnɔnatumuw lakanani nɔ minnu bɛ sɔrɔ:
Kansɛri kɛlɛli baara:
Kupu-cu bɛ kansɛri kɛlɛli baara caman kɛ. A bɛ se ka kansɛri kɛlɛli nɔ bila a la ni a bɛ kansɛribanakisɛw caya bali, ka kansɛribanakisɛw ka apoptose bila mɔgɔ la, ani ka kansɛribanakisɛw binkanni ni u jiginni bali. Fɛɛrɛ kɛrɛnkɛrɛnnen bɛ se ka kɛ selilɛriw ka taamacogo ɲɛnabɔli ye, ka apoptose taamasiɲɛw sira baara, ani ka taamasiɲɛw siraw bali minnu bɛ tali kɛ tumuw la [1] ..
Banakisɛfagalan nɔ min bɛ sɔrɔ:
Kupu-cu bɛ se ka banakisɛfagalanw kɛlɛ. A bɛ se ka funufɛnw bɔli bali i n’a fɔ tumor necrosis factor-α (TNF-α) ani interleukin-6 (IL-6), ani o waati kelen na ka dɔ fara farikolo tangalanw ka baara kan i n’a fɔ superoxide dismutase (SOD). A ka banakisɛfagalanw bɛ se ka kɛ sababu ye ka NF-κB p65 ni p38 MAPK taamasiɲɛw siraw balili ma, o la, a bɛ dɔ bɔ funu jaabi la.
Fogonfogon lakanani ani a dilancogo fogonfogonlabana basigilen (EPOC) :
Kupu-cu bɛ fogonfogon laminiw tanga ani ka u labɛn. A bɛ se ka funu jaabi bali fogonfogon la, ka fogonfogon tiɲɛni ni u fiɲɛbɔli dɔgɔya. Banabagatɔ minnu bɛ fogonfogonlabana basigilen (EPOC) la, olu ka fogonfogon fibroblastew la, Copper-cu bɛ se k’u ka baara lasegin, a bɛ se ka kɛ a bɛ taamasiɲɛw siraw labɛn minnu bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na ani ka jeninida jira.
Jɔrɔnanko, dimimadafura ani binkanni kɛlɛli nɔw:
Kupu-cu fana bɛ jɔrɔnanko, dimimadafura ani binkanni kɛlɛli kɛ, nka a kɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnenw ma faamuya ka ɲɛ fɔlɔ. A bɛ se ka kɛ ko a bɛ tali kɛ taamasiɲɛw siraw ni farikolojidɛsɛ furaw labɛnni na farikoloɲɛnajɛ la.
ADN dilancogo ani selilɛri saniyacogo:
ADN dilancogo:
Kupu-cu ka baara ye ADN dilancogo ye. A bɛ se ka ADN tiɲɛnenw dilan ni ADN dilancogo anzimu kɛrɛnkɛrɛnnenw walima taamasiɲɛw siraw baara ye. O nafa ka bon kosɛbɛ farikolokisɛw ka baara kɛcogo ɲuman sabatili la ani ka banaw bali i n’a fɔ kɔrɔya ni kansɛri [1] ..
Kɔnɔnatumuw saniyacogo baara (Proteasome System fɛ):
Kupu-cu bɛ se ka farikolokisɛw ka proteasome (protéasome systeme) baara, ka selilu kɔnɔ farikolojɔlifɛnw tiɲɛni ni u bɔli sabati. O bɛ dɛmɛ ka farikolo kɔnɔ sigida sabatili sabati ani ka farikolojɔli dumuniw dalajɛli ni selilu baarakɛbaliya bali [1] ..
Hakilila min bɛ akupunkɔrɔ kɛcogo kan : Kalan dɔw ye hakilina dɔ jira ko akupunkɔrɔ baarakɛcogo bɛ se ka sɔrɔ Copper-cu fɛ. Hali n’a y’a sɔrɔ ko fɛɛrɛ kɛrɛnkɛrɛnnen in ka kan ka sɛgɛsɛgɛ ka taa a fɛ, o bɛ hakilina kura di walasa ka Copper-cu ka baarakɛcogo faamuya [3] ..
GHK hakɛ joli la ani a nafa ka bon kɛnɛyaso la banabagatɔw la minnu bɛ silisiyɔmu sɔrɔ: A. GHK hakɛ joli la mɔgɔ kɛnɛmanw na ani banabagatɔ minnu silisiyɔmu bɛ u la. B. GHK hakɛ joli la banabagatɔw la minnu bɛ ni silisiyɔmu ye bana in ka kɛnɛyako taabolo danfaralenw na. C. Fogonfogon ja jiracogo ni joli la GHK hakɛw la minnu bɛ kɛnɛyaso kɔnɔ ani banabagatɔ minnu bɛ silisiyɔmu kɛnɛyaso taabolow danfaralenw na. D. Jɛɲɔgɔnya min bɛ joli la GHK hakɛ ni FEV1%pre cɛ silisiyɔmu banabagatɔw la. E. Jɛɲɔgɔnya min bɛ joli la GHK hakɛ ni DLCO%pre cɛ silisiyɔmu banabagatɔw la.
Soso:PubMed [6] Ɲɛjirali dɔw.
Copper-cu baarakɛcogo ye mun ye?
Fari dilancogo ni a cɛɲa:
Kolajeni dilanni min bɛ mɔgɔ bila ka wale kɛ:
Kupu-cu bɛ se ka kolajɛ, ɛlasini ani glycosaminoglycans (glycosaminoglycans) sɔrɔli lawuli. Kolajeni ye fari yɔrɔ nafamaba ye, min bɛ fari sɔgɔsɔgɔ ani ka a jɔ [1] . Ni mɔgɔ si cayara, kolajɛ sɔrɔli bɛ dɔgɔya dɔɔni dɔɔni, o bɛ na ni fari lafiyali ye ani ka kurukuruw bɔ. Ni a bɛ kolajɛ sɔrɔli sabati, Copper-cu bɛ se ka fari ka sɔgɔsɔgɔli ni a jɔli ɲɛ ani ka dɔ bɔ kurukuruw sɔrɔli la.
Joli siraw ni nɛrɛmuguma yiriwali sabatili:
A nɔ bɛ joli siraw ni farikolojidɛsɛw falenni lawuli [1] . Joli taabolo ɲuman nafa ka bon fari kɛnɛya ma. A bɛ se ka balofɛnw ni oksizɛni caman di farikolokisɛw ma ani ka fari ka farikoloɲɛnajɛ sabati. Ka fara o kan, nɛrɛmuguma bonya fana bɛ kɛ sababu ye ka fari ka dusukunnataw ni a ka jaabi sekow lase a ma.
Farikolo fiɲɛw ka baara dɛmɛni:
Kupu-cu bɛ farikolojidɛsɛbanakisɛw ka baara dɛmɛ. Fibroblaste ye farikolo kɔnɔ farikolokisɛ suguya jɔnjɔn dɔ ye, wa u bɛ kolajɛ, ɛlasini ani farikolo kɔkanfɛn wɛrɛw dilan [1] . Kupu-cu bɛ se ka fiɲɛbanakisɛw ka baara caya ani k’u seko ɲɛ ka farikolo kɔkanna matirili labɛn, o la, a bɛ dɛmɛ ka fari jɔcogo n’a baara sabati.
Joginda kɛnɛyali:
Kupu-cu bɛ nɔba jira joginda kɛnɛyali la. Kɔlɔsiliw y’a jira ko a bɛ se ka joginda kɛnɛyali teliya, ka granulasiyɔn farikolo falenni sabati, ani ka kolajɛni dilan ani k’a dalajɛ. Ka fara o kan, Copper-cu bɛ se ka makɔrɔfagaw jiginni ɲɛnabɔ ka bɔ M2 fasa la, ka funufɛnw TNF-α ni IL-6 jirali bali kosɛbɛ farikolo yɔrɔw la, ka funu kɛlɛlanw bɔ i n’a fɔ TGF-β ani iNOS, ka HIF-1α sira jirali teliya, ka VEGF jirali sabati walasa ka se ka joli-sira-funu sabatili nɔ sɔrɔ, ani ka farikolo yɔrɔw labɛnni teliya.
Kɔrɔya kɛlɛli:
Kupu-cu bɛ kɔrɔya kɛlɛli nɔ caman kɛ. A bɛ se ka fɛnɲɛnamafagalanw ka baara bali i n’a fɔ NFκB, minnu jatera ka kɔrɔya teliya (Pickart L, 2018). Ka fara o kan, a bɛ jɔrɔnanko, dimimadafura ani binkanni kɛlɛli baara fana kɛ, ADN dilancogo, ani baara min bɛ kɛ ka selilu saniya baara kɛ protéasome sitɛmu fɛ.
I n’a fɔ ɲɛgɛn kɛcogo:
K’a sababu kɛ a nɔ ye fari dilancogo ni kɔrɔya kɛlɛli la, Copper-cu bɛ kɛ ka caya ɲɛgɛnw na. Misali la, liposomi minnu sinsinnen bɛ lesitini hidrɔzɛni aniyɔni (AL) ni katiyɔni (CL) kan, olu bɛ se ka kɛ fari lasecogo ye Copper-cu la [4] . O liposomi ninnu bɛ sabati, u fɛnɲɛnamafagalanw hakɛ ka dɔgɔn (100nm ɲɔgɔn), ani u bɛ se ka kɛ sababu ye ka Copper-cu lase fari la ka ɲɛ. I n’a fɔ ɲɛgɛnw, Copper-cu tɛ se ka fari cogoya ɲɛ dɔrɔn, nka a bɛ se ka fari kɛnɛya fana ɲɛ.
Dɔgɔtɔrɔso baarakɛyɔrɔ:
Fogonfogon jogin jugumanba furakɛli:
Kupu-cu bɛ mɔgɔ tanga fogonfogon joginni jugumanba ma (ALI). Kɔrɔbɔliw la in vitro la RAW 264.7 makɔrɔfagaw kan minnu bɛ sɔrɔ lipopolysaccharide (LPS) fɛ ani sosow ka misali la min bɛ fogonfogon joginni jugumanba jira in vivo, Copper-cu furakɛli ye dɔ bɔ oksizɛni suguya minnu bɛ se ka kɛ (ROS) sɔrɔli la, ka dɔ fara superoxide dismutase (SOD) baara kan, ani o waati kelen na, a ye dɔ bɔ TNF-α ni IL-6 sɔrɔli la, ka baara kɛ ni o balili ye NF-κB p65 ani p38 MAPK taamasiɲɛw siraw [2] . Ka fara o kan, Copper-cu fana bɛ se ka dɔ bɔ fogonfogon la bana caman yeli la minnu bɛ sɔrɔ LPS fɛ ani ka funubanakisɛw don fogonfogon la.
Fogonfogonlabana furakɛli:
Kupu-cu ye furakɛli nɔ jira sosow ka misali la, fogonfogonlabana min bɛ sɔrɔ bleomycine (BLM) fɛ [5] . Fogonfogonlabana jugumanba ye fogonfogonlabana jugumanba ye, wa oksidan degun ni funu ye a banakisɛfagalan jɔnjɔnw ye. Kupu-cu bɛ se ka jɔyɔrɔba ta farikolo tangacogo la farikolo tangalan degunw ni farikolojidɛsɛ siraw fɛ.
Silisiyɔmu furakɛcogo:
Silisiyɔmu ye sɔgɔsɔgɔninjɛ suguya ye min ka ca, wa fura kɛrɛnkɛrɛnnen tɛ yen sisan a furakɛli kama. Kɔlɔsiliw y’a jira ko Copper-cu bɛ furakɛli kɛ silikozi la. A bɛ se ka fogonfogon funu ni fiɲɛbana nɔgɔya silisiyɔmu sogow la ni a ye perokisiredɔkisini 6 (PRDX6) laɲini, a yɔrɔ dɔ bɛ bɔ oksidan degun balili la fogonfogon makɔrɔfagaw la min bɛ sɔrɔ silisi kristali fɛ.
Kupu-cu bɛ baara caman Kɛ wa a nafa ka bon kosɛbɛ. A bɛ se ka fɛnw dilanni lawuli i n’a fɔ kolajɛ, ka fari dilan, ka kɔrɔya bila kɔfɛ, ka mɔgɔw dɛmɛ u ka tugu fari kɛnɛman ni cɛɲi kɔ cɛɲi ni fari ladonni siratigɛ la. Dɔgɔtɔrɔso siratigɛ la, a bɛ sira kura di fogonfogon banaw furakɛli ma i n’a fɔ fogonfogon joginni jugumanba ani fogonfogonlabana, wa a bɛ fɔ ko a bɛna banabagatɔw ka kɛnɛya sabati. Kuma bɛɛ la, Copper-cu bɛ dɛmɛ don ɲɛnamaya dɔnniyaw, furakɛli, ani cɛɲi baara yiriwali la, wa a bɛ nɔ ɲuman bila hadamadenw ka ɲɛnamaya kɛcogo ɲuman na.
A sɛbɛnbaga ko la
Fɛn minnu kofɔlen dòn san fɛ, olu bɛɛ ɲinini Kɛra, k’u Labɛn ani k’u Lajɛ Cocer Peptides fɛ.
Dɔnniya gafe sɛbɛnbaga
Bian Y ye ɲininikɛla ye min ni jɛkulu kɛrɛnkɛrɛnnen caman bɛ ɲɔgɔn na. Olu ye State Key Lab Resp Hlth & Multimorbid, -Japon teriya dɔgɔtɔrɔso, Sinuwa furakɛli dɔnniya kalanso - Pekin Union dɔgɔtɔrɔso kalanso, Natl Clin Res Ctr Resp Dis, Natl Ctr Resp Med, ani Tongji Iniwɛrisite. A ka tɔn minnu bɛ ɲɔgɔn na, olu b’a jira ko a ka dɔnniya ka bon furakɛli ni dɔnniya ɲininiw na.
A ka ɲininiw bɛ dakun nafama damadɔw de kan. A ka dɔnniya bɛ ninakiliko siratigɛ la, kansɛri furakɛli, furakɛli kuntaalajan & kɔnɔna furakɛli, ɲinini ni furakɛli kɛcogo kɔrɔbɔli, ani Biochimie & Moleculaire Biologie. A ka baara o ko ninnu na, o nafa ka bon furakɛli dɔnniya ɲɛtaa la ani kɛnɛyako ɲɛtaa la. Bian Y tɔgɔ sɛbɛnnen bɛ citation (citation) ɲɛfɔli sɛbɛn kɔnɔ [6].
