އެމްއޯޓީސް-ސީ 20އެމްޖީ

▎ އެމްއޯޓީސް-ސީސްޓްރަކްޗަރ

▎ އެމްއޯޓީސް-ސީ ރިސާޗް

އެމްއޯޓީސް-ސީގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

އެމްއޯޓީސް-ސީގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑް އުފެދިފައިވަނީ މެޓަބޮލިކް ސިއްހަތާއި މުސްކުޅިވުމުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑީއެންއޭގެ ދައުރާ ބެހޭ ތަހުގީގުތަކުންނެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ ވަޒީފާގެ ވިސްނުން ފުންވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަކީ ހަމައެކަނި ހަކަތަ ހަކުރުބަލީގެ މަރުކަޒެއް ނޫން ކަމަށާއި ސެލްއުލަރ ކޮމިއުނިކޭޝަން އަދި ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަންގައި ވެސް ބައިވެރިވާ އެއްޗެއްކަން އެނގުނެވެ. އެމްޕީކޭ މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން، ހަކުރުބައްޔާއި ފަލަވުން ފަދަ މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކާ ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ ގްލޫކޯޒް އަދި ލިޕިޑް ހަކުރުބަލީގައި ބައިވެރިވެ، މި ހާލަތްތަކަށް އާ ފަރުވާގެ އަމާޒުތަކެއްގެ ގޮތުގައި ވައުދުތައް ހިފަހައްޓަ އެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން އާއި އެކި ބަލިތަކާ އޮންނަ ގުޅުމަށް ބަލާއިރު، ކްރޮނިކް ހެޕަޓައިޓިސް ބީ އާއި އޯވަރީ ކެންސަރު ފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ވެސް އެމްއޯޓީސް-ސީ ވަނީ ބޭނުންކޮށްފައެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ވައިރަލް އިންފެކްޝަން ޕްރޮސެސްތަކުގައި މިއީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗަކަށް ވެދާނެ އެވެ. ކަސްރަތު ކުރުމަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި އެމްއޯޓީސް-ސީ ސިންތެސިސް އާއި އެކްސްޕްރެޝަން ކުރިއެރުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

އެމްއޯޓީސް-ސީގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯ؟

އޭއައިސީއޭއާރު-އެމްޕީކޭ ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ އެކްޓިވޭޓް ކުރުން: 

އެމްއޯޓީސް-ސީ މުހިންމު ގޮތެއްގައި އޭގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތައް އަދާކުރަނީ އޭއައިސީއޭއާރު-އެމްޕީކޭ ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެންނެވެ. އެއީ ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި ފޮލޭޓް-މެތިއަނިން ސައިކަލް އަށް ބުރޫއަރާ، އެކަމުގެ ސަބަބުން އޭއައިސީއޭއާރު-އެމްޕީކޭ ސިގްނަލިންގ މަގު އެކްޓިވޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކުރުމާއި ފަލަވުން ހުއްޓުވުން ފަދަ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކުގައި މި މަގު އެކްޓިވޭޓް ވުމަކީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަމެކެވެ. މި މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން ސެލްއުލަރ އެނާޖީ ޑައިބެޓީސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ސެލްއުލަރ އަޕްޓޭކް އަދި ގްލޫކޯޒް ބޭނުންކުރުން އިތުރުކޮށް، ސިސްޓަމިކް މެޓަބޮލިކް ހޯމޯސްޓޭސިސް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ ^[1،2]..

ވަކި ސިގްނަލިންގ މަގުތަކާއި ޖީންތަކާ މުޢާމަލާތްތައް: 

މަސްތަކުގެ ސެލްތަކުގައި އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން އަދި ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން އެކްޓިވޭޓަރ 3 (STAT3) އާއި މުޢާމަލާތުކޮށް، އޭގެ ވައިފައި ޑޮމެއިންގެ ޕިއުޓޭޓިވް Src-homologous 2 (SH2) ބައިންޑިންގ މޮޓިފް މެދުވެރިކޮށް، STAT3 ގެ ޓްރާންސްކްރިޕްޝަނަލް އެކްޓިވިޓީ ދަށްކޮށް، މަޔޯޓިއުބް އުފެދުން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ރޭޑިއޭޝަން ނިއުމޯނައިޓިސްގައި އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން ނިއުކްލިއަރ ފެކްޓަރ އީ2 ރިލެޓެޑް ފެކްޓަރ (Nrf2) ގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށް، އޭގެ ނިއުކްލިއަރ ޓްރާންސްލޮކޭޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން ރައްކާތެރިކޮށްދީ، ފުއްޕާމޭގެ ޓިޝޫތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން، އިންފްލެމޭޝަން އަދި އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ލުއިކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން ޖީއެލްޔޫޓީ4، އެސްޓީއޭޓީ3، އަދި އައިއެލް-10 ފަދަ ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ތަފާތު ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތައް އަދާކުރެއެވެ ^[3]..

މެޓަބޮލިކް މަގުތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: 

އެމްއޯޓީސް-ސީ އަކީ އޮޓޮކްރައިން އަދި ޕެރަކްރައިން މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ގްލޫކޯޒް ހަކުރުބަލި، ލިޕިޑް ހަކުރުބަލި، އަދި ކަށީގެ ހަކުރުބަލި ހިމެނޭ ގޮތަށް ތަފާތު މުހިންމު މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސްތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ބައިވެރިވާ އެއްޗެކެވެ. ގްލޫކޯޒް ހަކުރުބަލީގައި އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކޮށްދީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ؛ ލިޕިޑް ހަކުރުބަލީގައި ބްރައުން ފެޓް ތަރމޯޖެނެސިސް އިތުރުކޮށްދީ، ހުދު ފެޓް ބްރައުންވުން އިތުރުކޮށްދީ، ފަލަވުމާއި ލިޕިޑް ހަކުރުބަލީގެ އުދަނގޫތަކުން ރައްކާތެރިވެދެއެވެ؛ ކަށީގެ ހަކުރުބަލީގައި އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް ޕްރޮލިފަރޭޝަން، ޑިފެރެންޝިއޭޝަން، އަދި މިނަރަލައިޒޭޝަން ކުރިއެރުވުމާއި، އޮސްޓިއޯކްލާސްޓް ޖެނެރޭޝަން ހުއްޓުވައި، ކަށީގެ ހަކުރުބައްޔާއި ކަށީގެ ރިމޯޑެލިންގ ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ ^[4،5]..

ފޮޓޯ 1 އެމްއޯޓީސް-ސީ ގެ މެކޭނިޒަމް އަދި ފުންކްޝަން ^{[6] .}.

އެމްއޯޓީސް-ސީގެ ވަޒީފާތަކާއި އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

އެމްއޯޓީތަކުގެ ވަޒީފާތައް-ސީ

ހަކުރުބައްޔަށް ކުރާ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތައް: 

އެމްއޯޓީސް-ސީ އަކީ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ގްލޫކޯޒް އަދި ލިޕިޑް ޑައިބެޓީސް ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ގްލޫކޯޒް ހަކުރުބަލީގައި އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ދަށްކޮށްދީ، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި ހުއްޓުވުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ސެލްއުލަރ އަޕްޓޭކް އަދި ގްލޫކޯޒް ބޭނުންކުރުމުގެ ރަނގަޅުކަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ލިޕިޑް ހަކުރުބަލީގައި ބްރައުން ފެޓް ތަރމޯޖެނެސިސް އިތުރުކޮށްދީ، ހުދު ފެޓް ބްރައުންވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ލިޕިޑް ހަކުރުބަލި ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ފަލަވުމާއި، އެއާ ގުޅުންހުރި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރސް އިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ. އަދި ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް މަދުކޮށްދީ ހެޕަޓިކް ލިޕިޑް ޑައިބެޓީސް ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ ^{[2] .}.

ސެލްގެ މަސައްކަތްތަކަށް ކުރާ އަސަރުތައް: 

އެއީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ މަސައްކަތް ކުރިއެރުވުމާއި، ސެލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް ރޭޑިއޭޝަން އިންޑައުސްޑް ނިއުމޯނިއާގައި ފުއްޕާމޭގެ އެޕިތެލިއަލް ސެލްތަކުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަށް ލިބޭ ގެއްލުން މަދުކޮށްދީ، ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ދަށްކޮށްދީ، ސެލްގެ އާދައިގެ މަސައްކަތް ދަމަހައްޓައިދެއެވެ. ޕެންކްރިއޭޓިކް ސެލްތަކުގައި އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން އިންސިއުލިން އަދި ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން އަދި އެކްސްޕްރެޝަން އަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، ޕެންކްރިއޭޓިކް ސެލް ފިޒިއޮލޮޖީ ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ސެލް ވައިއޭބިލިޓީ އާއި އެޕޮޕްޓޮސިސް އަށް ވެސް އަސަރުކުރެއެވެ ^[4،5]..

މަސްތަކާއި ކަށިތަކަށް ކުރާ އަސަރުތައް: 

މަސްތަކުގައި އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން މަސްތަކުގެ ޕްރޮޖެނިޓަރ ސެލް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ކުރިއަރުވައި، މަޔޯޓިއުބް އުފެދުން އިތުރުކޮށް، މަސްތަކުގެ ސެލްތައް އިންޓަރލިއުކިން-6 (IL-6) ގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދީ، މަސްތަކުގެ އެޓްރޮފީ ހުއްޓުވޭނެއެވެ. ކަށިތަކުގެ ގޮތުން ބަލާއިރު، އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްސް ގިނަވުމާއި، ތަފާތުވުމާއި، މިނަރަލައިޒޭޝަން އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، އޮސްޓިއޯކްލާސްޓް އުފެދުން ހުއްޓުވައި، ކަށީގެ މެޓަބޮލިކް ބެލެންސް ބެލެހެއްޓުމާއި، އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ލަސްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ ^[1،5]..

އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަދި އިމިއުނޯމޮޑިއުލޭޓަރީ އަސަރުތައް: 

އެމްއޯޓީސް-ސީ އަކީ ސިސްޓަމިކް ކްރޮނިކް އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސްތައް މަދުކޮށްދީ، ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އިންފްލެމެޓަރީ ޕޭން މޮޑެލްތަކުގައި އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން ރިހުން ހައިޕަރސެންސިޓިވިޓީ ލުއިކޮށްދީ، އިންފްލެމެޓަރީ ފެކްޓަރސް ދޫކުރުން މަދުކޮށްދީ، ގްލިއަލް ސެލްތަކާއި ނިއުރޯންތައް އެކްޓިވޭޓްވުން ހުއްޓުވައި، އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަދި ރިހުން ފިލުވައިދޭ އަސަރުތައް ދައްކައެވެ ^{[3] .}.

އެމްއޯޓީތަކުގެ އެޕްލިކޭޝަންތައް-ސީ

މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކަށް ކުރާ އަސަރުތައް: 

ގްލޫކޯޒް އަދި ލިޕިޑް ހަކުރުބައްޔަށް އެމްއޯޓީސް-ސީގެ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން މިއީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި، ފަލަވުން، އަދި ނޮން-އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް ފަދަ މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކަށް އާ ފަރުވާގެ އަމާޒަކަށް ވެގެންދެއެވެ ^[2]..

މަސްތަކާއި ކަށިތަކުގެ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުން: 

މަސްތަކާއި ކަށިތަކަށް އޭގެ ހެޔޮ އަސަރުތައް މަސްތަކުގެ އެޓްރޮފީއާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކާއި އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ފަދަ ކަށިގަނޑުގެ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވެ ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެވެ. މަސްތަކުގެ އެޓްރޮފީ ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް، މަސްތަކުގެ ސެލް ތަފާތުވުން ކުރިއެރުވުމާއި މަސްތަކުގެ ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައިގެން މަސްތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅު ކުރެވިދާނެ އެވެ؛ އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް ކަށީގެ މެޓަބޮލިކް ބެލެންސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ކަށީގެ ޑެންސިޓީ އިތުރުކޮށް، އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އިން ރައްކާތެރިވެ ފަރުވާ ކުރެވިދާނެއެވެ ^[1،5]..

ރޭޑިއޭޝަންގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިވުން: 

ރޭޑިއޭޝަން ނިއުމޯނައިޓިސް އާއި ބެހޭ ދިރާސާތަކުން އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން ފުއްޕާމޭގެ ރޭޑިއޭޝަންގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރުތަކެއް ކުރާކަން ވަނީ ދައްކާފައެވެ. އާދައިގެ ޓިޝޫތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށާއި، ރޭޑިއޭޝަންގެ ސަބަބުން ޓިޝޫތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރުމަށާއި، ރޭޑިއޯތެރަޕީގެ ފައިދާ އިތުރުކުރުމަށް ރޭޑިއޯތެރަޕީގެ ތެރޭގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ ^{[2] .}.

ދުޅަހެޔޮ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުން: 

އެމްއޯޓީސް-ސީ ގެ އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަސަރުތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، އިންފްލެމެޓަރީ ޕޭން ފަދަ އިންފްލެމެޓަރީ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެ ކަމަށާއި، މިފަދަ ހާލަތްތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ މިސްރާބުތަކެއް ލިބިގެންދާނެ ^{[3] .}.

ނިންމުން

މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އިން އުފައްދާ ޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް ގްލޫކޯޒް އަދި ލިޕިޑް ހަކުރުބަލި ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުކޮށް، މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދެއެވެ؛ އަދި މަސްތަކާއި ކަށީގެ މަސައްކަތް ދެމެހެއްޓުމާއި، މަސްތަކުގެ އެޓްރޮފީ އާއި އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އިން ރައްކާތެރިވުމާއި؛ އަދި އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަދި ސެލް ޕްރޮޓެކްޓިވް ފަންކްޝަންތައް އެކުލެވިގެންވާއިރު، ރޭޑިއޭޝަންގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި އިންފްލެމޭޓަރީ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ވާން، ޔަންމިން އަކީ ހޮސްޕިޓަލްތަކާއި، ރިސާޗް ސެންޓަރުތަކާއި، ޔުނިވާސިޓީތަކާއި، ލިންޕިންގ ހޮސްޕް އިންޓަގްރޭޓެޑް ޓްރެޑިޓް ޗައިނީސް އެންޑް ވެސްޓަރން އެމް، ޝަންހާއީ ސައި ޓެކް އިނޯ ސީޓީއާރު އިންފެކްޓް އެންޑް އިމިއުން، ޔުނާން އެގްރިކަލްޗަރަލް ޔުނިވަރސިޓީ ފަދަ ވިޔަފާރިތަކާ ގުޅުންހުރި ތަފާތު ޖަމިއްޔާތަކެކެވެ ކެމިސްޓްރީ އެވެ. އިމިއުނޮލޮޖީ ސައިންސް އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީގެ ދާއިރާއިން އޭނާ ފުންކޮށް ދިރާސާ ކުރައްވަނީ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މެކޭނިޒަމްތަކާއި އެޕްލިކޭޝަންތަކުގެ މައްޗަށެވެ. އޭނާގެ ވައިރަލޮޖީގެ ދިރާސާތައް މަރުކަޒުކޮށްފައިވަނީ ވައިރަލްގެ ސިފަތަކާއި، ބަލިޖެހުމާއި، ރައްކާތެރިވުމުގެ މައްޗަށެވެ. މެޓީރިއަލްސް ސައިންސް ކެމިސްޓްރީގެ ދާއިރާގެ ތެރެއިން މެޓީރިއަލް ޕްރޮޕަޓީސް ތަރައްގީކުރުމާއި ކެމިސްޓްރީގެ އިނޮވޭޓިވް އެޕްލިކޭޝަން އަށް ވައުދުވެވަޑައިގެން، ކަމާބެހޭ ތައުލީމީ ދާއިރާތަކުން ދިރާސާގެ މުހިންމު ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައިވާ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފަރާތެކެވެ. ވާން، ޔަންމިން ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސްގައެވެ [6].

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ގާސިއާ-ބެންލޮކް އެސް، ރިވަރޓް-ރޮސް އެފް، ބްލެސާ ޖޭއާރ، އެޓް އަލް. އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން ވިޓްރޯގައި މަސްތަކުގެ ތަފާތުކުރުން ކުރިއަރުވައެވެ[J]. ޕެޕްޓައިޑްސް، 2022،155:170840.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.ޕެޕްޓައިޑްސް.2022.170840.

[2] ޒާންގް ވައި، ހޫއަންގް ޖޭ، ޒާންގް ވައި، އެޓް އަލް. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އިން އުފައްދާފައިވާ ޕެޕްޓައިޑް އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން ރޭޑިއޭޝަން ނިއުމޯނައިޓިސް އަށް ލުއި ލިބިދެނީ Nrf2 އަށް ޑިޕެންޑެންޓް މެކޭނިޒަމް އެއް މެދުވެރިކޮށެވެ[J]. އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްސް، 2024،13.

[3] ވަންގް ޒެޑް، ޔަންގް އެލް، ޒޫ އެލް، އެޓް އަލް. އެމްއޯޓީސް-ސީގެ ސެންޓްރަލް އަދި ޕެރިފެރަލް މެކޭނިޒަމް އިން އިންފްލެމެޓަރީ ޕޭންގެ މައިސް މޮޑެލްއެއްގައި ރިހުން ހައިޕަރސެންސިޓިވިޓީ ދަށްކޮށްދެއެވެ[J]. ނިއުރޮލޮޖިކަލް ރިސާޗް، 2024،46(2):165-177.ޑީއޯއައި:10.1080/01616412.2023.2258584.

[4] ބިއެން ޖޭ، ޕްރޫޒިންސްކާ-އޮސްޒްމަލެކް އީ، ކޮލޮޑިއެޖްސްކީ ޕީ، އެޓް އަލް. އެމްއޯޓީސް-ސީ އިން ޕެންކްރިއޭޓިކް އަލްފާ އަދި ބީޓާ ސެލްގެ މަސައްކަތްތައް އިން ވިޓްރޯގައި ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ[J]. ހިސްޓޯކެމިސްޓްރީ އެންޑް ސެލް ބަޔޮލޮޖީ، 2024،161(6):449-460.DOI:10.1007/s00418-024-02274-0.

[5] ޔީ އެކްސް، ހޫ ޖީ، ޔަންގް ވައި، އެޓް އަލް. ކަށީގެ ހަކުރުބަލި ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި އެމްއޯޓީސް-ސީގެ ދައުރު[ޖޭ]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން ފިޒިއޮލޮޖީ، 2023،14:1149120.DOI:10.3389/fphys.2023.1149120.

[6] ވާން ޑަބްލިއު، ޒާންގް އެލް، ލިން ވައި، އެޓް އަލް. މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އިން އުފެދިފައިވާ ޕެޕްޓައިޑް އެމްއޯޓީސް-ސީ: ސްޓްރެސް، ހަކުރުބަލި އަދި މުސްކުޅިވުމާ ގުޅުންހުރި އަސަރުތަކާއި މެކޭނިޒަމްތައް[J]. ޖާނަލް އޮފް ޓްރާންސްލޭޝަނަލް މެޑިސިން، 2023،21(1):36.DOI:10.1186/s12967-023-03885-2.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.