އެޕިޓަލޮން 10އެމްޖީ

▎ އެޕިޓަލް ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުނޑި: އަލާ-ގްލޫ-އެސްޕް-ގްލައި މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 14H 22N 4O9 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 390.35 ގްރާމް/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 307297-39-8 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 219042 އެއް މާނައެއް ދޭހަވާ ލަފުޒުތައް: އެޕިތަލޮން

▎ އެޕިޓަލް ރިސާޗް

އެޕިޓަލޯންގެ ދިރާސާގެ ފަހަތުގައި އޮތީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

1980 ގެ އަހަރުތަކުގައި ވްލަޑިމިއާ ޚަވިންސަން އިސްކޮށް ހުންނަވައިގެން ރަޝިޔާގެ ދިރާސާވެރިންގެ ގްރޫޕަކުން އެންމެ ފުރަތަމަ އެޕިޓަލޮން1 ހޯދިއެވެ ^[1] . އެޕިޓަލޯން އަކީ ހަތަރު އެމިނޯ އެސިޑް ކަމަށްވާ އެލަނިން، ގްލޫޓާމިކް އެސިޑް، އެސްޕާޓިކް އެސިޑް، އަދި ގްލައިސިން އިން އެކުލެވޭ ސިންތެޓިކް ކުރު ޕެޕްޓައިޑެކެވެ. އޭގެ ސިންތެސިސް ބިނާވެފައިވަނީ ޕައިނިއަލް ގްލޭންޑް އިން ނަގާ ގުދުރަތީ ޕެޕްޓައިޑް އެޕިތަލަމިއަން ގެ މައްޗަށެވެ. އެޕިޓަލޯން އަކީ މެލަޓޮނިން އާއި އަޅާކިޔާއިރު އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އަސަރުތަކެއް ކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އޭގެ ސަބަބުން އުމުރު ދިގުކުރުމުގެ ފައިދާ ލިބިދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ ^[2] . އެޕިޓަލޯން އަކީ ޓެލޯމެރޭޒްގެ ހަރަކާތްތެރިކަން އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެއް ކަމަށް ދިރާސާވެރިން ވަނީ ބުނެފަ އެވެ. ޓެލޯމިރޭޒް އަކީ ކްރޮމޯސޯމްތަކުގެ ކޮޅުތަކުގައި ހުންނަ ޓެލޯމިއާތައް ރައްކާތެރިކޮށް ދިގުކޮށްދޭ އެންޒައިމެކެވެ. މީހުން އުމުރުން ދުވަސްވާ ވަރަކަށް ޓެލޯމިއާ ކުރުވާއިރު، މިއީ އުމުރާ ގުޅުން ހުރި ބަލިތަކާއި އުމުރު ދުވަސް ކުރުވުމާ ގުޅުން ހުރި ކަމެކެވެ. ޓެލޯމިރޭޒް އެކްޓިވިޓީ ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރުމުން، އެޕިޓަލޮން އިން ޓެލޯމިއަރސް ދިގުކޮށްދިނުމަށް އެހީތެރިވެދީ، މުސްކުޅިވުމުގެ ޕްރޮސެސް ލަސްވެ، މުސްކުޅިވުމާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވެދާނެއެވެ ^[1] . ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޕިޓަލޯން އަކީ ސީސީއެލް11 އަދި އެޗްއެމްޖީބީ1 ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ބައިވެރިވެ، މި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން އެކްޓިވޭޓަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރާ އެއްޗަކަށް ވެދާނެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު، ޑައިޕެޕްޓައިޑް ވައިލޮން (Lys-Glu) އާއި ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑް އެޕިޓަލޮން (Ala-Glu-Asp-Gly) އިން މި ޖީންތައް ހުއްޓުވައިގެން މުސްކުޅިވުމާ ދެކޮޅު އަސަރުތައް ކޮށްފާނެއެވެ. އެޕިޓަލޮން އާއި ވައިލޮން އެއްކޮށްލުމުން ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން އަދި ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ މަރުވުން މަދުވެ، ޕެތޮލޮޖިކަލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ލަސްވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭކަން އެނގެއެވެ ^[3] . މިވަގުތު އެޕިޓަލޯން އާއި ބެހޭ ދިރާސާ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ފޯކަސް ކުރަނީ ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާ މަރުހަލާއަށް ކަމަށާއި، އިންސާނުންނަށް ދިގު މުއްދަތަކަށް އޭގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން ފުރިހަމައަށް ކަނޑައެޅިފައެއް ނުވެއެވެ. ޖަނަވާރުތަކުގެ ބައެއް ދިރާސާތަކުން ހިތްވަރު ލިބޭ ނަތީޖާތަކެއް ލިބިފައިވީނަމަވެސް، ރޮޑެންޓްސްގައި، އެޕިޓަލޮން ގުޅިފައިވަނީ ދިގު މުއްދަތަކަށް ދިގުދެމިގެންދާ އަދި ސިއްހަތު ރަނގަޅުވުމާ، މި ނަތީޖާތައް އިންސާނުންގެ ގައިގައި ތަންފީޒުކުރެވޭނެ ގޮތް އަދިވެސް އިތުރު ދިރާސާތަކެއް ކުރަންޖެހެއެވެ ^{[1] .}.

އެންޓި އެޖިންގްގެ ދާއިރާއިން އެޕިޓަލޯންގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސްގެ މިންވަރު ދަށްކުރުން: 

ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް (ROS) އަކީ އޫސައިޓްތަކުގެ މުސްކުޅިވުމުގެ ޕްރޮސެސްގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. މާގިނައިން އާރ.އޯ.އެސް ވުމުން އޫސައިޓްތަކަށް އޮކްސިޑޭޓިވް ގެއްލުން ލިބި، އެތަކެތީގެ ފެންވަރާއި ތަރައްޤީގެ ގާބިލްކަމަށް އަސަރުކުރާނެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޕިޓަލޯން އިން މުސްކުޅިވުމުގެ ސަބަބުން އޫސައިޓްތަކުގެ ސައިޓޯޕްލާސްމިކް ފްރެގްމެންޓޭޝަންގެ ރޭޓާއި އިންޓްރާސެލިއުލަރ ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެއެވެ ^[2] . އެންޓިއޮކްސިޑެންޓެއްގެ ގޮތުގައި އެޕިޓަލޮން އިން އިންޓްރާސެލިއުލަރ އާރ.އޯ.އެސް ނިއުޓްރަލައިޒްކޮށް، އޫސައިޓްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރެވޭނެއެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، ތިރީގައިވާ ދެ ގޮތަކުން އެކަން ޙާޞިލުކުރެވިދާނެއެވެ: ފުރަތަމަ ކަމަކީ، ސީދާ އާރ.އޯ.އެސް ސްކޭވަންޖް ކުރުމެވެ. އެޕިޓަލޯން އަށް ސީދާ އާރ.އޯ.އެސް އާއި ރިއެކްޓްކޮށް، ގެއްލުމެއް ނެތް މާއްދާތަކަށް ބަދަލުކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރެދާނެއެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމްތަކުގެ ހަރަކާތް އިތުރުކުރުމެވެ. އެޕިޓަލޯން އިންޓްރާސެލިއުލަރ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމްސް ކަމަށްވާ ސުޕަރއޮކްސައިޑް ޑިސްމިއުޓޭޒް (SOD)، ކެޓަލޭޒް (CAT) ފަދަ އެންޒައިމްތަކުގެ ހަރަކާތް ސްޓިމިއުލޭޓް ކޮށްފާނެއެވެ.

މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކުރުން: 

މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަކީ އޫސައިޓްތަކުގެ ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ސެލް ދިރިހުރުމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އޫސައިޓްތައް މުސްކުޅިވަމުންދާވަރަކަށް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ މަސައްކަތް މަޑުމަޑުން ދަށްވާނެ ކަމަށާއި، މިއީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް ދަށްވުމާއި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑީއެންއޭގެ ކޮޕީ ނަންބަރު ދަށްވުމުން ފާޅުވާ ކަމެކެވެ. އެޕިޓަލޯން އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް އަދި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑީއެންއޭ ގެ ކޮޕީ ނަންބަރު އިތުރުކޮށްދެއެވެ ^[2] . މިއީ އޫސައިޓްތަކުގެ ހަކަތަ ފޯރުކޮށްދިނުން ރަނގަޅުކޮށް، ސެލްތަކުގެ އާދައިގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތައް ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. ޢަމަލުކުރާ ވަކި މެކޭނިޒަމްގެ ތެރޭގައި ހިމެނިދާނެއެވެ: ފުރަތަމަ ކަމަކަށް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް އިތުރުކުރުން. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް ދެމެހެއްޓުމަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއާގެ އާދައިގެ ވަޒީފާއަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެޕިޓަލޯން އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގައި ހުންނަ އަޔަން ޗެނަލްތައް ނުވަތަ ޓްރާންސްޕޯޓް ޕްރޮޓީންތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް އިތުރުކޮށްދީ، މައިޓޮކޮންޑްރިއާގެ ހަކަތަ އުފެއްދުމުގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށްފާނެއެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑީއެންއޭގެ ކޮޕީ ނަންބަރު އިތުރުކުރުމެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑީއެންއޭގެ ކޮޕީ ނަންބަރު އިތުރުކުރުމަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއާގެ ސިންތެސިސް ޤާބިލުކަން ރަނގަޅުވެ، ސެލްތަކަށް އިތުރު ހަކަތައެއް ލިބިދޭނެ ކަމެކެވެ. އެޕިޓަލޮން އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑީއެންއޭ ގެ ރިޕްލިކޭޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް ނުވަތަ އޭގެ ޑިގްރެޑޭޝަން މަދުކޮށްގެން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑީއެންއޭގެ ކޮޕީ ނަންބަރު އިތުރުކޮށްފާނެއެވެ.

ކޯޓިކަލް ގްރެނިއުލްސްގެ އާދަޔާ ހިލާފު ސްޕިންޑްލް މޯރފޮލޮޖީ އާއި އާދަޔާ ހިލާފު އެކްޒޯސައިޓޯސިސް ދަށްކުރުން: 

އޫސައިޓްތައް މުސްކުޅިވުމުގެ ތެރޭގައި އާދަޔާ ހިލާފު ސްޕިންޑްލް މޯރފޮލޮޖީއާއި ކޯޓިކަލް ގްރެނިއުލްސްގެ އާދަޔާޚިލާފު އެކްޒޯސައިޓޯސިސްގެ ނިސްބަތް އިތުރުވެ، އޫސައިޓްތަކުގެ ދަރިމައިވުމާއި ދަރިފުޅު ތަރައްޤީވުމުގެ ޤާބިލުކަމަށް އަސަރުކުރާނެއެވެ. އެޕިޓަލޯން އިން ކޮރޓިކަލް ގްރެނިއުލްސް ގެ އާދަޔާ ހިލާފު ސްޕިންޑްލް މޯރފޮލޮޖީ އާއި އާދަޔާ ހިލާފު އެކްޒޯސައިޓޯސިސް ގެ ނިސްބަތްތައް ދަށްކޮށްދެއެވެ ^[2] . މިއީ ސައިޓޯސްކެލިޓަން އާއި ސެލް މެމްބަރޭންގެ ސްޓެބިލިޓީއަށް އެޕިޓަލޮންގެ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރު ކުރާތީ ކަމަށް ވެދާނެއެވެ: ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ސްޕިންޑްލް ސްޓްރަކްޗަރ ސްޓޭބަލް ކުރުމެވެ. ސްޕިންޑްލް އަކީ ސެލް ބައިބައިވުމުގެ މަރުހަލާގައި މުހިންމު ސްޓްރަކްޗަރއެއް ކަމަށާއި، އޭގެ އާދަޔާ ހިލާފު މޯރފޮލޮޖީގެ ސަބަބުން އާދަޔާ ހިލާފު ކްރޮމޮސޯމް ވަކިވެ، އޫސައިޓް ތަރައްޤީވުމަށް އަސަރުކުރާނެ ކަމަށެވެ. އެޕިޓަލޮން އިން ޓިއުބިލިންގެ ޕޮލިމަރައިޒޭޝަން އަދި ޑިޕޮލިމަރައިޒޭޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ސްޕިންޑްލް ސްޓްރަކްޗަރ ސްޓޭބަލްކޮށް، އާދަޔާ ހިލާފު މޯރފޮލޮޖީ އުފެދުން މަދުކޮށްފާނެއެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ ކޮރޓިކަލް ގްރެނިއުލްސް ގެ ސްޓެބިލިޓީ ބެލެހެއްޓުން. ކޯޓިކަލް ގްރެނިއުލްސް އަކީ އޫސައިޓްތަކުގެ ދަރިމައިވުމުގެ ޕްރޮސެސްގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެޕިޓަލޮން އިން ސެލް މެމްބަރޭންގެ ޕާމިއޭބިލިޓީ ނުވަތަ ކެލްސިއަމް އަޔަން ސިގްނަލިންގ ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އާދަޔާ ހިލާފު އެކްޒޯސައިޓޯސިސް ދިމާވުން މަދުކޮށްދީ، ކޯޓިކަލް ގްރެނިއުލްސްގެ ސްޓެބިލިޓީ ދަމަހައްޓައިފާނެއެވެ.

އެޕޮޕްޓޮސިސް ސިގްނަލްތައް މަދުކުރުން: 

އޫސައިޓްތައް މުސްކުޅިވުމުގެ ޕްރޮސެސްގައި އެޕޮޕްޓޮސިސް ސިގްނަލްތައް އިތުރުވެ، ސެލް މަރުވުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. އެޕިޓަލޯން އިން އިން ވިޓްރޯ އުމުރުން ދުވަސްވީ އޫސައިޓްތަކުގައި އެނެކްސިން ވީ ސްޓޭނިންގ ގެ ޕޮޒިޓިވް ރޭޓާއި γH2AX ގެ ފްލޫރެސެންސް އިންޓެންސިޓީ ދަށްކޮށްދެއެވެ ^[2] . މިކަމުން ދޭހަވަނީ އެޕިޓަލޯން އިން އޫސައިޓްތަކުގެ އެޕޮޕްޓޮސިސް ދަށްކޮށްދޭ ކަމެވެ. މި ވަކި މެކޭނިޒަމްގެ ތެރޭގައި ހިމެނިދާނެއެވެ: ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، އެޕޮޕްޓޮސިސް ސިގްނަލިންގ މަގު ހުއްޓުވުމެވެ. އެޕިޓަލޮން އިން އެޕޮޕްޓޮސިސް ސިގްނަލިންގ މަގުގައި ހުންނަ މުހިއްމު ޕްރޮޓީންތައް ކަމަށްވާ ބީސީއެލް-2 ފެމިލީ ޕްރޮޓީންތަކާއި ކަސްޕޭސް ފެމިލީ ޕްރޮޓީންތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް އެޕޮޕްޓޮސިސް ސިގްނަލްތައް ޓްރާންސްމިޝަން ހުއްޓުވައި، ސެލް މަރުވުން މަދުކޮށްފާނެއެވެ. ދެވަނަ ކަމަކީ ޖީނޮމިކް ސްޓެބިލިޓީ ބެލެހެއްޓުން. γH2AX އަކީ ޑީއެންއޭ އަށް ގެއްލުން ލިބޭ އެއް މާކެރެވެ. އެޕިޓަލޮން އިން ޖީނޮމިކް ސްޓެބިލިޓީ ދަމަހައްޓައިދެނީ ޑީއެންއޭ އަށް ލިބޭ ގެއްލުން މަދުކޮށް، އެޕޮޕްޓޮސިސް ސިގްނަލްތައް މަދުކޮށްގެންނެވެ.

އެޕިޓަލޮން އިން އާދައިގެ ސްޕިންޑްލް އިންޓެގްރިޓީ އާއި ސީޖީސް ޑިސްޓްރިބިއުޝަން ދަމަހައްޓާފައިވެ އެވެ.

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[2]

ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި އެޕިޓަލޮންގެ ވަކި ގޮތަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: 

ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޕިޓަލޯން އަކީ ތަފާތު ސްޓްރެސް ހާލަތްތަކުގައި މަސްތަކުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ ޖަވާބަށް އަސަރުކުރާ އެއްޗެކެވެ. އިމިއުން ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ރޮޓޭޝަނަލް ސްޓްރެސް އާއި އިމިއުނޯ ސަޕްރެސިވް ކޮމްބައިންޑް ސްޓްރެސް ގެ ކުރިމަތީގައި އެޕިޓަލް އިން ތައިމޯސައިޓްސް ގެ ޕްރޮލިފަރޭޝަން އެކްޓިވިޓީ އިތުރުކޮށްދެއެވެ ^[4] . މާނައަކީ އެޕިޓަލް އިން ދިފާއީ ނިޒާމު ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކާ ދެކޮޅަށް ހަށިގަނޑުގެ ދިފާޢީ ބާރު އިތުރުކޮށްދެވިދާނެ ކަމެވެ. ތައިމޯސައިޓްތައް ގިނަވުމަކީ ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތްތަކާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ކަމެއް ކަމަށާއި، ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތައް އުފެދުމާއި އުފެދުމުގައި ދިފާޢީ ނިޒާމަކީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ޑރ. މިސާލަކަށް ބައެއް ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކަކީ ދިފާއީ ނިޒާމު އާދަޔާ ހިލާފަށް އެކްޓިވޭޓް ނުވަތަ ޑިސްފެންޝަން އާއި ގުޅުން ހުރި ބަލިތަކެކެވެ. ތައިމޯސައިޓްތައް ގިނަވުމަށް އެޕިޓަލޮންގެ ޕްރޮމޯޓިން އެފެކްޓުން ދިފާއީ ނިޒާމުގެ ބެލެންސް ބެލެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކުގެ އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބިދާނެ އެވެ.

ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން މަގަށް ކުރާ ނުފޫޒު: 

އެޕިޓަލޯން އަކީ އިންޓަރލިއުކިން-1β (IL-1β) ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން މަގަށް ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، އެޕިޓަލޮން އިން IL-1β ގެ ސިނަޖިސްޓިކް އެފެކްޓް އިތުރުކޮށް، ސެރެބްރަލް ކޮޓަކްސް މެމްބަރޭންގައިވާ ސެރަމައިޑް ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން މަގުގައިވާ ކީ އެންޒައިމް ކަމަށްވާ މެމްބަރޭން ނިއުޓްރަލް ސްފިންގޯމައިލިނޭޒް (nSMase) ގެ ހަރަކާތަށް އަސަރުކޮށްދެއެވެ ^[4] . އައިއެލް-1ބީ އަކީ ތަފާތު ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަދި ޕެތޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކުގައި ބައިވެރިވާ މުހިންމު ސައިޓޮކިން އެކެވެ. ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކުގައި IL-1β އާދަޔާ ހިލާފަށް އެކްސްޕްރެޝަން ވުމުން ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން އާއި ނިއުރޯނަލް އަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ އެވެ. IL-1β ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން މަގު ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން އެޕިޓަލް އިން ނިއުރޯއިންފްލެމޭޝަން މަދުކޮށްދީ ނިއުރޯންތައް ގެއްލުމުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެންއެސްއެމްއޭޒްގެ ހަރަކާތަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަކީ ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކާ ވެސް ގުޅުން ހުރި ކަންކަމެވެ. އެޕިޓަލޯން އިން nSMase ގެ ހަރަކާތް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަކީ ނާރު ސެލްތަކުގެ އާދައިގެ މަސައްކަތް ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.ނިންމުން ދަންނަވާނަމަ ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި އެޕިޓަލޯންގެ އަމަލުކުރާ ގޮތުގެ ތެރޭގައި ދިފާއީ ނިޒާމު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމާއި ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން މަގު ރެގިއުލޭޓް ކުރުން ހިމެނިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އެޕިޓަލޯންއާ ބެހޭ ގޮތުން މިހާރު ކުރެވެމުންދާ ދިރާސާތައް އަދިވެސް އޮތީ ފުރަތަމަ މަރުހަލާގައި ކަމަށާއި، އޭގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރު ކުރުމަށް އިތުރު ދިރާސާތަކެއް ކުރަން ޖެހޭ ކަމަށެވެ.

އެޕިޓަލްގެ ދިރާސާގެ ކުރިއެރުން

އޫސައިޓްތަކުގެ ފެންވަރަށް ކުރާ އަސަރު

އޫސައިޓްތަކުގެ މުސްކުޅިވުން ލަސްކުރުން: 

އިން ވިޓްރޯ އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޕިޓަލް އިން އޯވިލޭޝަން އަށް ފަހު އުމުރުން ދުވަސްވީ މައުސް އޫސައިޓްތަކުގައި އިންޓްރާސެލިއުލަރ ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް (ROS) ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެއެވެ. ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް އިން ވިވޯ ނުވަތަ އިން ވިޓްރޯ އިން އޯވިލޭޝަން އަށް ފަހު އޫސައިޓްތަކުގެ ތަރައްޤީގެ ޤާބިލުކަން މަޑުމަޑުން ދަށްވާނެއެވެ. ސިންތެޓިކް ކުރު ޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި އެޕިޓަލޮން އަކީ މެލަޓޮނިން އާއި އެއްގޮތަށް އަމަލުކުރާ އަދި ފައިދާހުރި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓެއް ކަމުން އުމުރު ދިގުކުރުމުގެ ފައިދާ ލިބިދާނެ އެވެ. އެޕިޓަލޯން އިން ފަރުވާ ދިނުމުން މުސްކުޅިވުމުގެ 12 ގަޑިއިރާއި 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ސްޕިންޑްލް ޑިފެކްޓްސް އާއި ކޮރޓިކަލް ގްރެނިއުލްސް އާދަޔާ ހިލާފަށް ބެހިފައިވާ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުވެ، ހަމަ އެއާއެކު މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް އަދި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑީއެންއޭގެ ކޮޕީ ނަންބަރު އިތުރުވެ، އިން ވިޓްރޯ މުސްކުޅިވުމުގެ 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި އޫސައިޓްތަކުގެ އެޕޮޕްޓޮސިސް ދަށްވެއެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޕިޓަލޮން އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އެކްޓިވިޓީ އާއި އާރ.އޯ.އެސް ލެވެލް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން އިން ވިޓްރޯ ގައި އޫސައިޓްސް މުސްކުޅިވުމުގެ ޕްރޮސެސް ލަސްކޮށްދެއެވެ ^{[2] .}.

އޫސައިޓްތަކުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކުރުން: 

އިން ވިޓްރޯ ކަލްޗަރ މީޑިއަމްއަށް 0.1 އެމްއެމް އެޕިޓަލޮން އިތުރުކުރުމުން އޯވިލޭޝަނަށްފަހު އިން ވިޓްރޯ އެޖިންގ ގެ ސަބަބުން އޫސައިޓްތަކުގެ ޕާރތެނޯޖެނެޓިކް އެކްޓިވޭޝަންގައި ސައިޓޯޕްލާސްމިކް ފްރެގްމެންޓޭޝަންގެ ރޭޓް ދަށްވެ، ކޯޓިކަލް ގްރެނިއުލްސްގެ އާދަޔާ ހިލާފު ސްޕިންޑްލް މޯރފޮލޮޖީއާއި އެކްޒޯސައިޓޯސިސްގެ ނިސްބަތްތައް މަދުވެ، މައިޓޯކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް އިތުރުވެ، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑީއެންއޭގެ ކޮޕީ އަދަދު މަދުކުރެވިދާނެއެވެ އިން ވިޓްރޯ އުމުރުން ދުވަސްވީ އޫސައިޓްތަކުގައި އެނެކްސިން ވީ ސްޓޭނިންގ ގެ ރޭޓް އަދި γH2AX ގެ ފްލޫރެސެންސް އިންޓެންސިޓީ އެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އެޕިޓަލޯން އިން އޫސައިޓްތަކުގެ އިން ވިޓްރޯ އެޖިންގ ޕްރޮސެސްގެ ތެރޭގައި އޯގަނައިލްސްގެ ޑިސްއޯޑަރ ރަނގަޅުކޮށްދީ، އޫސައިޓްސްގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމެވެ (Xue Yue).

ނާރު ސެލްތަކުގެ ތަފާތުވުމަށް ކުރާ އަސަރު

ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އޭއީޑީޖީ ޕެޕްޓައިޑް (އެޕިޓަލޮން) އިން އިންސާނާގެ ޖިންޖިވަލް މެސެންޗައިމަލް ސްޓެމް ސެލްތަކުގައި ނެސްޓިން، ޖީއޭޕީ43، β ޓިއުބިލިން III، އަދި ޑަބަލްކޯޓިން ފަދަ ނިއުރޯޖެނިކް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން މާކެރުގެ ސިންތެސިސް އިތުރުކޮށްދެއެވެ. މޮލިކިއުލަރ މޮޑެލިންގ މެތެޑްސް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޕިޓަލޮން އިސްކަންދެނީ H1/6 އަދި H1/3 ހިސްޓޯންސް އާއި ގުޅިގެން ކަމަށާއި، މިއީ މި ނިއުރޯނަލް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ޖީންތަކުގެ ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން އިތުރުކުރުމުގެ އެއް މެކޭނިޒަމް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ ^[5]..

ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަށް ކުރާ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރު

ނިއުރޯނަލް އެކްޓިވިޓީ ރެގިއުލޭޓްކުރުން: 

ރޭޓްސް އާއި ބެހޭ ދިރާސާތަކުގެ ތެރެއިން ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ގޮތުގައި ނޭފަތުގެ ތެރެއަށް އެޕިޓަލޯން (2 ng) އިންފިޝަން ކުރުމުން ރޭޓްސްގެ ސެރެބްރަލް ކޮޓަކްސްގެ ނިއުރަލް އެކްޓިވިޓީ މަދު މިނިޓެއްގެ ތެރޭގައި ވަރަށް ބޮޑަށް އެކްޓިވޭޓް ކުރެވޭއިރު، ނިއުރޯންތަކުގެ ފަޔަރ ފްރީކުއެންސީ 2 - 2.5 ގުނަ އިތުރުވެއެވެ ^[6] . ބައެއް ރެކޯޑިންގްތަކުގައި ވެސް ބައެއް މަރުހަލާތަކުން އެކުލެވޭ ކޮމްޕްލެކްސް ރެސްޕޮންސްތައް ފެނިފައިވެ އެވެ. އެޕިޓަލް އިން ނިއުރޯންތަކުގެ އަމިއްލައަށް ހަރަކާތްތެރިވުން އިތުރުވުމުގެ ސަބަބަކީ މިހާރުވެސް ހަރަކާތްތެރިވާ ޔުނިޓްތައް ގިނަވުމާއި ކުރިން ހިމޭން ސެލްތަކުގެ ބައިވެރިވުމެވެ. މަދުވެގެން އެޕިޓަލޯންގެ އަމަލުގެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާ ބަޔާންކޮށްދެވޭނީ މި ޕެޕްޓައިޑްގެ ސީދާ އަސަރު މޮޓޯ ކޮޓަކްސްގެ ސެލްތަކަށް ކުރާ ގޮތަށެވެ.

ސްޓްރެސް ޕްރޮޓެކްޝަން އެފެކްޓް: 

އެޕިޓަލޯން އަކީ ތަފާތު ސްޓްރެސް ހާލަތްތަކަށް ހުށަހެޅިފައިވާ މަސްތަކަށް ސްޓްރެސް ޕްރޮޓެކްޝަން އެފެކްޓެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ތަޖުރިބާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެޕިޓަލް އިން ތައިމޯސައިޓްތަކުގެ ޕްރޮލިފަރޭޝަން އެކްޓިވިޓީ އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އިމިއުން ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ރޮޓޭޝަނަލް ސްޓްރެސްގެ ދަށުން އިތުރުވިޔަސް ނުވަތަ އިމިއުނޯ ސަޕްރެސިވް ކޮމްބައިންޑް ސްޓްރެސްގެ ދަށުން އިންހިބިޓް ވިޔަސް، އެޕިޓަލޯން ރެގިއުލޭޓަރީ ރޯލެއް އަދާކުރެވިދާނެއެވެ (ވްލަޑިމިރް ކް ޚަވިންސަން، 2002). ހަމައެއާއެކު، އެޕިޓަލޯން އިން އިންޓަރލިއުކިން-1β (IL-1β) ގެ ސިނަޖިސްޓިކް އެފެކްޓް ވެސް އިތުރުކޮށްދީ، ސްޓްރެސްގެ ސަބަބުން ސެރެބްރަލް ކޮޓަކްސް މެމްބަރޭންގައި ސްފިންގޯމައިލިނޭޒް (nSMase) ގެ ހަރަކާތަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށް އަސަރުކުރެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ސްފިންގޯމައިލިން މަގުގައި އައިއެލް-1β ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަންގެ ފެންވަރާއި ނާރު ޓިޝޫތަކުގައި ޓާގެޓް ތައިމޯސައިޓް ޕްރޮލިފަރޭޝަންގެ ފެންވަރުގައި އެޕިޓަލޯންގެ ސްޓްރެސް ޕްރޮޓެކްޝަން އެފެކްޓެއް ކަމެވެ.

އިންސާނުން ނޫން ޕްރައިމެޓްތަކުގެ އެންޑޮކްރައިން ފަންކްޝަނަށް ކުރާ އަސަރު: 

އުމުރުން ދުވަސްވީ ރީސަސް މަކުނުތަކުގައި އެޕިޓަލް އިން ގްލޫކޯޒް އާއި އިންސިއުލިންގެ ބެސަލް ލެވެލް ދަށްކޮށް، ބޭސަލް ނައިޓްޓައިމް މެލަޓޮނިން ލެވެލް އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، އެޕިޓަލޯން އިން ޕްލާސްމާ ގްލޫކޯޒް ރިސްޕޮންސް ކަރވްގެ ދަށުގައިވާ ސަރަހައްދު ކުޑަކޮށް، ގްލޫކޯޒްގެ 'ގެއްލި' ރޭޓް އިތުރުކޮށް، ގްލޫކޯޒް ދިނުމުން ޕްލާސްމާ އިންސިއުލިން ކައިންޓިކްސް ނޯމަލައިޒް ކުރެވިދާނެ އެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ޕްރައިމެޓްތަކުގައި އުމުރާ ގުޅުންހުރި އެންޑޮކްރައިން ޑިސްފެންޝަން އަލުން އާލާކުރުމަށް އެޕިޓަލޮން އަކީ އުއްމީދީ ކަމެއް ކަމެވެ ^{[7] .}.

ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި އެޕިޓަލޯން ބޭނުންކުރެވޭނެ ގޮތް

އަލްޒައިމާ ބަލި: އަލްޒައިމާ ބައްޔަކީ އާންމުކޮށް ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބައްޔެއް ކަމަށާއި، މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ސިފަކުރެވެނީ ކޮގްނިޓިވް ފަންކްޝަން ދަށްވުމާއި ހަނދާން ނެތުން ދަށްވުމެވެ. މިހާރު ކުރެވިފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އަލްޒައިމާ ބައްޔަކީ ނިއުރޯޖެނިކް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ދަށްވުމާ ގުޅުން ހުރި ބައްޔެކެވެ. އަލްޒައިމާ ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ސިކުނޑީގައި ހުންނަ ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލްތަކުގެ އަދަދު މަދުވެ، އެމީހުންގެ ތަފާތު ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ވެސް ހުއްޓުމަކަށް އަންނަ ކަމަށް ޑރ. އެޕިޓަލޯން އިން ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލްތައް ގިނަވުމާއި ތަފާތުވުން ކުރިއެރުވުމާއި، ނިއުރޯންތަކުގެ އަދަދު އިތުރުކުރުމާއި، އަލްޒައިމާ ބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ކޮގްނިޓިވް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އެޕިޓަލް އިން ނިއުރޯޓްރާންސްމިޓަރސް ދޫކުރުން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އަލްޒައިމާ ބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ހަނދާނާއި އުނގެނުމުގެ ޤާބިލުކަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ ^{[8] .}.

ޕާކިންސަންސް ޑިޒީޒް: ޕާކިންސަންސް ޑިޒީޒް އަކީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މޮޓޯ ޑިސްއޯޑަރސް ގެ ސަބަބުން ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބައްޔެކެވެ. އޭގެ މައިގަނޑު ޕެތޮލޮޖިކަލް ސިފައަކީ ސަބްސްޓެންޝިއާ ނައިގްރާގައި ހުންނަ ޑޮޕަމިނަރޖިކް ނިއުރޯންތައް ގެއްލުމެވެ. މިހާރު ފަރުވާ ދިނުމުގެ އުސޫލުތަކުން މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ޑޮޕަމިން ސަޕްލިމެންޓްކޮށްގެން ނުވަތަ ޑޮޕަމިން ހަލާކުވުން ހުއްޓުވައިގެން އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބޭ ނަމަވެސް މި ގޮތްތަކުން ބަލި ކުރިއެރުން ހުއްޓުވޭކަށް ނެތެވެ. ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލް ޓްރާންސްޕްލާންޓް ކުރުމަކީ ފަރުވާ ދިނުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަމެއް ނަމަވެސް ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލްތަކުގެ މަސްދަރާއި ތަފާތު ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަމަކީ އަދިވެސް މައްސަލައެކެވެ. އެޕިޓަލޯން އިން ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލްތައް ގިނަވުމާއި ތަފާތުވުން އިތުރުކޮށްދީ، ޑޮޕަމިނަރޖިކް ނިއުރޯންތަކުގެ އަދަދު އިތުރުކޮށްދީ، ޕާކިންސަން ބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ މޮޓޯ ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ ^{[8] .}.

ސްޓްރޯކާއި ސިކުނޑިއަށް އަނިޔާވުން: ސްޓްރޯކަކީ އާންމު ސެރެބްރޯވަސްކިއުލަރ ބައްޔެއް ކަމަށާއި، އޭގެ މައިގަނޑު ނަތީޖާއަކީ ނިއުރޯންތައް މަރުވުމާއި ނިއުރޯލޮޖިކަލް ޑިސްފެންޝަން އެވެ. އަދި ސިކުނޑިއަށް އަނިޔާވުމުން ނިއުރޯންތައް ގެއްލި، ޑިސްފެންޝަން ވެސް މެދުވެރިވެދާނެ އެވެ. ސްޓްރޯކާއި ސިކުނޑިއަށް އަނިޔާވުމަށްފަހު މަރާމާތުކޮށް އާލާވުމުގައި ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލްތަކަކީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ސެލްތަކެކެވެ. އެޕިޓަލޯން އިން ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލްތައް ގިނަވުމާއި ތަފާތުވުން އިތުރުކޮށްދީ، ނިއުރޯންތަކުގެ އަދަދު އިތުރުކޮށްދީ، ސްޓްރޯކާއި ސިކުނޑިއަށް އަނިޔާ ލިބިފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ނިއުރޯލޮޖިކަލް ފުންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ ^{[8] .}.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، ސިންތެޓިކް ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި، އެޕިޓަލޯންގެ މައިގަނޑު އެންޓި-އޭޖިންގ މެކޭނިޒަމް އޮތީ ޓެލޯމިރޭޒް ރިވަރސް ޓްރާންސްކްރިޕްޓޭޒް ސަބްޔުނިޓް (TERT) ޖީންގެ އެކްސްޕްރެޝަން އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ޓެލޯމިރޭޒްގެ ދިގުމިން ދިގުކޮށް، ޓެލޯމިރޭޒް އެކްޓިވިޓީ ދެމެހެއްޓުމެވެ. އޭގެ މުހިންމުކަން އޮތީ ޓެލޯމިއާ ބަޔޮލޮޖީގެ ނަޒަރަކުން އެންޓި-އޭޖިންގ އިންޓަރވެންޝަން ފުރަތަމަ ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމާއި، ހަމައެކަނި ފްރީ ރެޑިކަލްސް އަށް އަމާޒުކުރާ ސަގާފީ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްތަކުގެ ލިމިޓެޝަން ފަޅާލައި، އަލްޒައިމާ ބައްޔާއި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ފަދަ އުމުރާ ގުޅުންހުރި ބަލިތައް ލަސްކުރުމަށް އާ ޓާގެޓެއް ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. ފުރަތަމަ ޓެލޮމެރޭޒް އެކްޓިވޭޓަރ ޓައިޕް އެންޓި-އޭޖިންގ ބޭހުގެ ރިސާޗް އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ޕެރެޑައިމްގެ ގޮތުގައި، އޭގެ ދިގުމުއްދަތުގެ ރައްކާތެރިކަން (ޚާއްޞަކޮށް ކެންސަރުގެ ނުރައްކާ) އަދިވެސް ފޭސް III ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ޔަގީންކުރަންޖެހުނު ނަމަވެސް، މިއީ އަލާމާތްތައް ރަނގަޅުވުމުން ފެށިގެން މޮލިކިއުލަރ މެކޭނިޒަމް ރެގިއުލޭޝަނަށް މުސްކުޅިވުމުގެ އިންޓަރވެންޝަންގައި އިންގިލާބީ ކުރިއެރުމެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލްގެ ލިޔުންތެރިޔާ ވްލަޑިމިއާ ޚަވިންސަން އަކީ ރަޝިޔާގެ މަޝްހޫރު ބަޔޯޖެރޮންޓޮލޮޖިސްޓެއްގެ އިތުރުން ޕެޕްޓައިޑް ބަޔޯރެގިއުލޭޓަރ ރިސާޗަރެކެވެ. އޭނާ އަކީ ސެއިންޓް ޕީޓާސްބާގް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ބަޔޯރެގިއުލޭޝަން އެންޑް ޖެރޮންޓޮލޮޖީގެ ޑިރެކްޓަރުގެ އިތުރުން ރަޝިޔާގެ އެކަޑަމީ އޮފް މެޑިކަލް ސައިންސަސްގެ މެމްބަރެކެވެ. ޚަވިންސަން އަކީ މުސްކުޅިވުމުގެ ދިރާސާގެ ދާއިރާއަށް ބޮޑެތި ޙިއްޞާތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައިވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތް މުހިންމު ގޮތެއްގައި ފޯކަސް ކުރަނީ އުމުރާ ގުޅުން ހުރި ބަލިތަކާ ދެކޮޅަށް މަސައްކަތްކޮށް ސިއްހީ ދާއިރާ ރަނގަޅު ކުރުމަށް ޕެޕްޓައިޑް ބަޔޯރެގިއުލޭޓަރުތައް ތަރައްގީކޮށް އެޕްލިކޭޝަން ކުރުމަށެވެ. ޚަވިންސަންގެ ދިރާސާއަކީ ޖެރޮންޓޮލޮޖީގެ ދާއިރާއަށް ނުފޫޒުގަދަ ދިރާސާއެއް ކަމަށާއި، ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި މުސްކުޅިވުމަށް އާ ވިސްނުންތަކާއި ފަރުވާގެ ގޮތްތައް ހުށަހަޅާފައިވާ ދިރާސާއެކެވެ. ވްލަޑިމިއާ ޚަވިންސަން ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [5] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ޓެޓެރިން އޯ، ޖީވީ އެސް އެޕިޓަލޮން[ޒެޑް]. 2023. https://www.researchgate.net/publication/370060637_އެޕިޓަލޮން

[2] ޔޫއެ އެކްސް، ލިއު އެސް، ގުއޯ ޖޭ، އެޓް އަލް. އެޕިޓަލޮން މައުސް އޫސައިޓްސް އަށް ޕޯސްޓް އޮވިލޭޓަރީ އެޖިންގް އާއި ގުޅިގެން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ އިން ވިޓްރޯގައި [J]. އެޖިންގ-އަސް، 2022،14(7):3191-3202. ޑީއޯއައި: 10.18632/މުސްކުޅިވުން.204007

[3] ޚަވިންސަން ވީކޭ، ކުޒްނިކް ބީއައި، ޓަރނޮވްސްކައިއާ އެސްއައި، އެޓް އަލް. މުސްކުޅިވުމުގެ މޮލިކިއުލަރ މާކެރެއްގެ ގޮތުގައި ޕެޕްޓައިޑްސް އަދި ސީސީއެލް11 އަދި އެޗްއެމްޖީބީ1: ލިޓަރޭޗަރ ރިވިއު އަދި އަމިއްލަ ޑޭޓާ[J]. އެޑްވާންސެސް އިން ޖެރޮންޓޮލޮޖީ = އުސްޕެކްހީ ޖެރޮންޓޮލޮޖީ، 2014،27(3):399-406. ޑީއޯއައި:10.1134/އެސް2079057015030078

[4] ޚަވިންސަން ވީކޭ، ކޮރްނޭވާ އީއޭ، މަލިނިން ވީވީ، އެޓް އަލް. އިންޓަރލިއުކިން-1β ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން އަދި ސްޓްރެސްގެ ދަށުން ތައިމޯސައިޓް ބްލާސްޓް ޓްރާންސްފޯމަޝަންގެ ރިއެކްޝަނަށް އެޕިޓަލޯންގެ އަސަރު[J]. ނިއުރޯއެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ ލެޓަރސް، 2002،23(5-6):411-416.

[5] ޚަވިންސަން ވީ، ޑައިއޮމިޑް އެފް، މިރޮނޯވާ އީ، އެޓް އަލް. އޭއީޑީޖީ ޕެޕްޓައިޑް (އެޕިޓަލޮން) އިން ނިއުރޯޖެނެސިސް ގެ ތެރޭގައި ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން އަދި ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރެއެވެ: ޕޮސިބިލް އެޕިޖެނެޓިކް މެކޭނިޒަމް[J]. މޮލިކިއުލްސް، 2020،25(3).ޑީއޯއައި:10.3390/މޮލިކިއުލްސް25030609.

[6] ސިބަރޯވް ޑީއޭ، ވޮލް'ނޯވާ އޭބީ، ފްރޮލޮވް ޑީއެސް، އެޓް އަލް. އިންޓްރާނޭސަލް އެޕިޓަލޯން އިންފިޝަން އިން ރޭޓް ނިއޯކޮރޓެކްސް ގައި ނިއުރޯނަލް އެކްޓިވިޓީ މޮޑިއުލޭޓް ވެއެވެ.[J]. ރޮސިސްކީ ފިޒިއޮލޮޖިޗެސްކީ ޒުރްނަލް އިމެނީ އައިއެމް ސެޗެނޯވާ، 2006،92(8):949-956. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17217245/ ގެ ނަމުގައި ޑރ.

[7] ގޮންޗަރޯވާ އެންޑީ، ވެންޖަރިން އޭއޭ، ޚަވިންސަން ވީކޭ، އެޓް އަލް. ޕައިނިއަލް ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ޕައިނިއަލް ގްލޭންޑް އަދި ޕެންކްރިއާސްގެ ހޯރމޯންގެ މަސައްކަތްތަކުގައި އުމުރާ ގުޅިގެން އުފެދޭ އުދަނގޫތައް އަލުން ހޯދައިދެއެވެ[J]. އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ޖެރޮންޓޮލޮޖީ، 2005،40(1-2):51-57.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.އެކްސްޖަރ.2004.10.004.

[8] ޒޯ އެޗް، ވަންގް ބީ، ސަން އެޗް، އެޓް އަލް. ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލްސް އެންޑް ނިއުރޮލޮޖިކަލް ޑިޒީޒްސްގައި އެޕިޖެނެޓިކް ރެގިއުލޭޝަންސް[ޖޭ]. ސްޓެމް ސެލްސް އިންޓަނޭޝަނަލް، 2018،2018.DOI:10.1155/2018/6087143.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.