ސެމަގްލޫޓިޑް 20އެމްޖީ

▎ ސެމަގްލޫޓިޑް ސްޓްރަކްޗަރ

▎ ސެމަގްލޫޓިޑް ރިސާޗް

ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ސެމަގްލޫޓިޑް އުފެދުން އުފެދުނީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަސަރުތައް ހޯދުމުންނެވެ. ފުރަތަމަ ޖީލުގެ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް އުފެއްދުމަށްޓަކައި ސައިންސްވެރިންނަށް ލިޒަރޑްގެ ލޭހޮޅިތަކުގައި ހުންނަ އެކްސެންޑިން-4 އިން އިންސްޕަޔަރ ކުރެވުނެވެ. ދިގު މުއްދަތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ގޮތެއް ހޯދުމަށްޓަކައި، ސެމަގްލޫޓިޑް އުފެއްދީ ޖީއެލްޕީ-1 ޕެޕްޓައިޑް ޗޭންގެ ކެމިކަލް މޮޑިފިކޭޝަން މެދުވެރިކޮށް، އޭގެ ހަފް ލައިފް އިތުރުކުރުމަށް ފެޓީ އެސިޑް ޗޭންތައް އިތުރުކޮށްގެންނެވެ. ދިރާސާތައް ކުރިއަށް ދިޔަ ވަރަކަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވެސް އޭގެ ގާބިލްކަން ފާހަގަ ކުރެވުނެވެ.

ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

އިންސިއުލިން އާއި ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުން: 

ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (ޖީއެލްޕީ-1 އާރްއޭ) އެއްގެ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ޕެންކްރިއޭޓިކް β-ސެލްތައް އިންސިއުލިން ސެކްރެޓް ކުރުމަށް ބާރުއަޅާއިރު، α-ސެލްތައް ގްލޫކަގަން ސެކްރެޓް ކުރުން ހުއްޓުވައެވެ. ކެއުމަށްފަހު ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިވުމުން ސެމެގްލޫޓައިޑް ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން ޑައުންސްޓްރީމް ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް β ސެލްތަކުން އިންސިއުލިން ދޫކުރުމަށް ބާރުއަޅައި، ހަށިގަނޑުން ގްލޫކޯޒް ބޭނުންކުރުމާއި ބޭނުންކުރުން އިތުރުކޮށް، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްވެއެވެ. ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯޒް އައުޓްޕުޓް ދަށްކޮށް، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އިތުރަށް ސްޓޭބަލްކޮށްދެއެވެ. އާދައިގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ހާލަތުގައި ހަށިގަނޑުގައި އިންސިއުލިން އާއި ގްލޫކަގަން އާއި ދެމެދު ބެލެންސް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ސްޓޭބަލް ވެއެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަސަރުތައް ނަކަލުކޮށް، މި ރެގިއުލޭޓަރީ ޕްރޮސެސް އޮޕްޓިމައިޒް ކުރެއެވެ ^[1،2]..

ފޮޓޯ 1 ހަކުރުބައްޔާއި ފަލަވުމާ ގުޅުންހުރި ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަސަރުތައް ^{[3] .}.

ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް އިންހިބިޝަން: 

ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ޕްރޮސެސް ހުއްޓުވައެވެ. ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް އަކީ ރޯދަ ނުވަތަ ބަނޑުހައިހޫނުކަމުގެ ހާލަތުގައި ފުރަމޭއިން ގްލޫކޯޒް އުފައްދާ މަގެވެ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްވުމުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ ސްޓެބިލިޓީ ދަމަހައްޓައިދޭ މަގެވެ. ނަމަވެސް ހަކުރުބަލި ފަދަ ޕެތޮލޮޖިކަލް ހާލަތްތަކުގައި ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް މާ ބޮޑަށް ހަރަކާތްތެރިވެ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިވެދާނެ އެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ކަމާބެހޭ ސިގްނަލިންގ މަގުތަކުގައި އަމަލުކޮށް ކީ ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް އެންޒައިމްތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ނުވަތަ އެކްޓިވިޓީ ދަށްކޮށް، އޭގެ ސަބަބުން ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯޒް އުފެއްދުން މަދުވެ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ ^{[1] .}.

ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިވުމަށް ކުރާ އަސަރުތައް: 

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިވުމަށް ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތަކެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން މަދުކޮށްދޭ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، މިއީ ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ރެގިއުލޭޓް ކުރާ މަރުކަޒުތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުމަށް މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަށް އަމަލުކޮށް، ފުރިހަމަކަމުގެ އިހުސާސް އުފެއްދުމާއި، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދިނުމެވެ. މީގެ އިތުރުން ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ސަބަބުން ހަކަތަ ހޭދަކުރުމަށް އެންމެ މަދު އަސަރުތަކެއް ކުރާއިރު، މުހިންމު ގޮތެއްގައި ބަރުދަން ރެގިއުލޭޓް ކުރެވެނީ ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން މަދުކޮށްގެން ކަމަށާއި، މިއީ ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. ޓްރައިލްތަކުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް ބޭނުންކުރާ ބަލިމީހުން ގިނައިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވަނީ ކާހިތްވުން މަދުވެ، އޭގެ ފަހުން ބަރުދަން ލުއިވެފައެވެ ^[1،4]..

ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމަށް އަމަލުކުރެވޭނެ ގޮތްތައް: ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމަށް ފައިދާހުރި އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެ އެތައް މެކޭނިޒަމްތަކެއް މެދުވެރިކޮށެވެ. އެއްފަރާތުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް އާއި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްކޮށްދީ، މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރސްގެ ސަބަބުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަވެގެންދެއެވެ. އަނެއްކޮޅުން ސެމަގްލޫޓިޑް ސީދާ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޓިޝޫތަކަށް އަމަލުކޮށްފާނެ ކަމަށާއި، އެއީ ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށް، އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސް އަދި އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ދަށްކޮށް، އެތެރޮސްކްލޮރޮޓިކް ޕްލެކްސް ސްޓޭބަލްކޮށް، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްގެންނެވެ. ސިގްރޮވްސްކީގެ ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ނައިޓްރިކް އޮކްސައިޑް ދޫކުރުމުގައި ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށް، ވެސޯޑިލޭޝަން އިތުރުކޮށް، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ ^{[5] .}.

ކާޑިއަކް ފަންކްޝަނަށް ސީދާ އަސަރުތައް: 

ފަހުގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އަށް ސީރިއަސް ގޮތެއްގައި ހުށަހެޅުމުން އިންސާނާގެ އެޓްރިއަލް ޓްރެބިކިއުލާ އަށް ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ވަރުގަދަ ޕޮޒިޓިވް އިނޮޓްރޮޕިކް އަސަރެއް އުފެދި، އެރިތްމިއާ އަށް ދިއުމުގެ ނަޒަރިއްޔާތު އިތުރު ނުވެ އެވެ. މި އަސަރު އުފެދިފައިވަނީ ސާރކޯޕްލާސްމިކް ރެޓިކިއުލަމް Ca2+ ރީއަޕްޓޭކް އިތުރުވުމާއި، އެޓްރިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުވުމާއި، ހާޓް ފެއިލިއަރ ބަލިމީހުންގެ އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ދިނުމަށް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރުމެވެ. މިކަމާ ގުޅުންހުރި ތަޖުރިބާތަކުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އަށް ހުށަހެޅިފައިވާ އެޓްރިއަލް ޓްރެބިކިއުލާތަކުން އެރިތްމިއާސް އިތުރުނުވެ ކޮންޓްރެކްޓައިލް ފޯސް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވެއެވެ ^{[6] .}.

ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ޓައިޕް 2 ހަކުރުބައްޔަށް: 

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބައްޔަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. އަނގައިން ދިން ނަމަވެސް ނުވަތަ ހަމުގެ ދަށުން އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ވެސް ހީމޯގްލޯބިން އޭ1ސީ (HbA1c) ގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ދަށްކޮށްދެއެވެ ^{[1] .}.

ފަލަވުމުގެ ފަރުވާއަށް: 

ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ފައިދާ ބޮޑުކަން ދައްކައެވެ. ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓައިޑް ދީގެން ފަރުވާ ހޯދާ ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ބޮޑުވެ، ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދު ދަށްވެ، ލޭގެ ޕްރެޝަރުގެ ޕެރަމިޓަރު ރަނގަޅުވެ، HbA1c ގެ މިންވަރު ދަށްވެ، ލިޕިޑް ޕްރޮފައިލް ރަނގަޅުވެއެވެ (އެބަހީ، ޖުމްލަ ކޮލެސްޓްރޯލް ދަށްވުން، ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް، އަދި ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް، އަދި ހައި ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން ކޮލެސްޓްރޯލް އިތުރުވުން). އޭގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރު ޕްލޭސިބޯ އާއި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ އެހެން ބޭސްތަކަށްވުރެ މާ މޮޅު، ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ދޭ ބޭސްތަކަށް އީއެމްއޭ އާއި އެފްޑީއޭ އިން ކަނޑައަޅާފައިވާ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ، އަދި ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް އާ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތެއް ހޯދައިދިނުން ^[1،2]..

ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަވުން: 

ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި ހުންނަ އަދި ހިތުގެ ބަލިތައް އެނގޭ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. SUSTAIN 6 އަދި PIONEER 6 ޓްރައިއަލްސް ފަދަ ދިރާސާތަކުން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިއްހަތުގައި ސަބްކިއުޓަނިއަސް އަދި އޮރެލް ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ދަށްކަމާއި ރައްކާތެރިކަން ދައްކާފައިވާއިރު، ސެލެކްޓް ޓްރައިއަލް އިން ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ނަތީޖާ ރަނގަޅުކުރުމުގައި އޭގެ ފައިދާތައް އިތުރަށް ކަށަވަރުކޮށްދީ، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އިވެންޓްތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ ^{[1] .}.

ކިޑްނީ ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަސަރުތައް: 

ރެނަލް އިސްކެމިއާ-ރީޕަރފިއުޝަން އިންޖަރީގެ މައުސް މޮޑެލްއެއްގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ރެނަލް ޕްރޮޓެކްޓިވް އެފެކްޓްސް ދައްކާފައިވެއެވެ. އެއީ ޓިއުމަރ ނެކްރޮސިސް ފެކްޓަރ-α (TNF-α) އަދި އޭގެ ރިސެޕްޓަރ، އިންޓަރލިއުކިން-6 (IL-6) ފަދަ އިންފްލެމެޓަރީ މޮލިކިއުލްތަކުގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދީ، F8 ޕްރޮސްޓަގްލެންޑިން އުފެއްދުން މަދުކޮށްދީ، ކިޑްނީގެ ޓިޝޫގައި PI3K އަދި AKT ގެ މިންވަރު އިތުރުކޮށްދީ، ކިޑްނީގެ އަނިޔާ ކުޑަކޮށްދޭތީ، ސެމަގްލޫޓިޑް އަށް ކިޑްނީއަށް ސީރިއަސް އަނިޔާއެއް ލިބިދާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ ^{[7] .}.

ނިންމުން

ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލްކޮށް، އިންސިއުލިން އާއި ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް އިންހިބިޓްކޮށް، ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ކެއުމަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، ފަލަ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދެއެވެ. އެއީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޓިވް އިފެކްޓްސް ތަކެއް އެކުލެވިގެންވާ، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ އަދި ކިޑްނީ ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ކިޑްނީއަށް ލިބޭ ސީރިއަސް އަނިޔާތަކާއި، ހަކުރުބަލީގެ ނެފްރޮޕެތީއާއި، ކިޑްނީގެ އެހެނިހެން ބަލިތަކަށް ފަރުވާގެ އަސަރުތަކެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ހެގްނަރ، ޕީ އަކީ ޖަރުމަނުގެ ޔުނިވަރސިޓީ އޮފް ރެޖެންސްބަރގްގައި ހުންނަވާ އަދި ގިނަ ދިރާސާތަކެއްގެ ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ ބޭފުޅެކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމާއި ކާޑިއޮލޮޖީ ހިމެނޭއިރު، އެތަނުގައި އޭނާ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ މެކޭނިޒަމްތަކާއި ފަރުވާތައް ހޯދައެވެ؛ ބަޔޯކެމިސްޓްރީ އަދި މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖިކަލް އަދި ބަޔޯކެމިކަލް ރިއެކްޝަން މެކޭނިޒަމްތަކާއި ރެގިއުލޭޓަރީ ޕްރޮސެސްތައް ހާމަކުރުމަށް ފޯކަސްކުރުން؛ ފާމަކޯލޮޖީ އަދި ފާމަސީ، ބޭސް އުފެއްދުމާއި އެފިސިކޭޝަން އިވެލުއޭށަނަށް އަލިއަޅުވާލުން؛ އަދި ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ އިތުރުން އާންމު އަދި އެތެރޭގެ ބޭސްވެރިކަން، ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ބަލިތަކާއި އާންމު އެތެރޭގެ ސިއްހީ ހާލަތްތައް ދެނެގަނެ ފަރުވާ ދިނުމަށް ސަމާލުކަން ދީގެންނެވެ. އޭނާ އަކީ ބޭސްވެރިކަމުގެ އެތައް ދާއިރާއަކުން ކާމިޔާބީތަކެއް ހޯދާފައިވާ އިލްމުވެރިއެކެވެ. ހެގްނަރ ޕީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސްގައެވެ [6].

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] އޮލެސްޗުކް އާރ، ކޮޒިންސްކާ އައި، ގްރާސް-އޮޒިމެކް ޖޭ، އެޓް އަލް. ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ ސެމަގްލޫޓިޑް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް އެޑިއުކޭޝަން، ހެލްތު އެންޑް ސްޕޯޓް، 2022. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:245423376.

[2] ކްރިސްޓޫ ޖީއޭ، ކަޓްސިކީ އެން، ބްލަންޑެލް ޖޭ، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ އުއްމީދީ އެންޓިއޮބެސިޓީ ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި[ޖޭ]. އޮބެސިޓީ ރިވިއުސް، 2019،20(6):805-815.DOI:10.1111/obr.12839.

[3] ކަރޓްޒަލްސް ޕީ، ފްލިންޓް ކްރެއިން އެފް، ސިންގް ބިންދްރާ އާރ.ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ މެނޭޖްމަންޓްގައި ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ދައުރު: ސެމަގްލޫޓައިޑްގެ މައްޗަށް ޕާސްޕެކްޓިވްސް[ޖޭ]. ހަކުރުބަލީގެ ރިސާޗް އެންޑް ކްލިނިކަލް ޕްރެކްޓިސް، 2023،203.DOI:10.1016/j.diabres.2023.110881.

[4] ޗާއޯ އޭއެމް، ޓްރޮނިއޭރީ ޖޭއެސް، އަމަރޯ އޭ، އެޓް އަލް. ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ ސެމަގްލޫޓިޑް[ޖޭ]. ޓްރެންޑްސް އިން ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ މެޑިސިން، 2023،33(3):159-166.DOI:10.1016/j.tcm.2021.12.008.

[5] ސިގްރޮވްސްކީ ބީއެމް، ސްޓްރޯލޯ އެފް.ސެމަގްލޫޓިޑް-އައި-ކެޗިންގ ނަތީޖާ[ޖޭ]. ވޯލްޑް ޖާނަލް އޮފް ޑައިބެޓީސް، 2023،14(4):424-434.DOI:10.4239/wjd.v14.i4.424.

[6] ހެގްނަރ ޕީ، ސެއިޓްޒް އެސް، ޝޮޕްކާ އެސް، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އިން އެކަހެރިކޮށްފައިވާ އިންސާނާގެ އެޓްރިއަމްގައި ކޮންޓްރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް، 2024،45(ސަޕްލިމެންޓް_1):ehae666-ehae3729.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.3729.

[7] ޓިބާ އޭޓީ، ޤައްސާމް އެޗް، ހާދީ އެން އާރ.ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ރެނަލް އިސްކެމިއާ-ރީޕަރފިއުޝަން އިންޖަރީ އިން މައިސް[ޖޭ]. ޖޭ މެޑް ލައިފް، 2023،16(2):317-324.ޑީއޯއައި:10.25122/ޖީއެމްއެލް-2022-0291.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.