لەلایەن Cocer Peptides 
25 ڕۆژ لەمەوبەر.
سیستەمی بەرگری لە ڕێگەی تۆڕێکی ئاڵۆزی خانە و مۆلیکولەکانەوە هێمۆستاسیسی جەستە دەپارێزێت، لە کاتێکدا وەڵامە بەرگرییە ناڕێکخراوەکان دەتوانێت ببێتە هۆی هەوکردن، هەوکردنی درێژخایەن، یان نەخۆشی بەرگری خۆکار. ناوەکی ڕێکخستنی بەرگری، کەمکردنەوەی هەوکردن و چارەسەری یارمەتیدەر بۆ نەخۆشییە بەرگرییە خۆکارەکان لە دەستێوەردانی ورددایە لە چالاککردنی خانەکانی بەرگری، ڕێڕەوی ئاماژەدانی هەوکردن و میکانیزمەکانی بەرگەگرتنی بەرگری. وەک مۆلیکولی چالاکە زیندووەکان، ماددە پێپتیدەکان، بە تایبەتمەندی بەرزی ئامانج و گونجاوی زیندەیی خۆیان، دەتوانن بە تایبەتی کارەکانی خانەکانی بەرگری بگۆڕن، ڕێگری لە گواستنەوەی سیگناڵی لایەنگری هەوکردن بکەن، و ژینگەی بچووکی بەرگری لە قاڵب بدەنەوە، کە چارەسەری داهێنەرانە بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییە تووشبووەکان، تێکچوونی بەرگری خۆکارانە و حاڵەتەکانی پەیوەست بە هەوکردن دابین دەکەن.
وێنەی 1 پلانێکی گشتگیر بۆ ڕوونکردنەوەی سەرچاوەی هەوکردنی درێژخایەن. سەرچاوە: بەرگری زگماکی بە هەڵەدا چووە: بەستنەوەی هەوکردنی میکرۆبی بە هەوکردنی درێژخایەن و شێرپەنجەوە (2006).
بوارە سەرەکییەکانی بەکارهێنان
1. ڕێکخستنی بەرگری: دووبارە داڕشتنی هاوسەنگی وەڵامدانەوەی خانەکانی بەرگری
ماددە پێپتیدەکان ڕێکخستنی دوولایەنەی توندی و ئاراستەی وەڵامەکانی بەرگری بەدەست دەهێنن بە گۆڕینی جیاکردنەوە، بڵاوبوونەوە و ئەرکە کاریگەرەکانی خانەکانی بەرگری.
ڕێکخستنی ئاراستەکراوی ژێرکۆمەڵەکانی خانەی T
پێپتیدەکانی وەک TA1، وەک پێپتیدی چالاکە زیندووەکان کە لە تایموسەوە وەرگیراون، بە شێوەیەکی سەرەکی پەرە بە پێگەیشتنی پێشەنگەکانی خانەی T دەدەن بۆ خانەکانی T کارا، ئەمەش کاریگەرییە هاوبەشەکانی نێوان خانەکانی T یارمەتیدەری CD4+ و خانەکانی T ژەهراوی خانەیی CD80 بەرز دەکاتەوە. بە چالاککردنی ڕێڕەوی ئاماژەدانی ناو خانەیی، ئەم پێپتیدانە توانای ناسینەوەی دژە جەستەی خانەکانی T باشتر دەکەن، دەردانی سایتاکینەکان بەرەوپێش دەبەن و کارایی جەستە لە پاککردنەوەی ماددە نەخۆشخوازەکان و خانە نائاساییەکان بەرز دەکەنەوە، ئەمەش وایان لێدەکات گونجاو بن بۆ خۆپاراستن لە هەوکردن لە کەسانی بەرگری لاواز و چارەسەری شێرپەنجەی یاریدەدەر.
پێپتیدەکانی هاندەری خانەی T ڕێکخەر
پێپتیدە کورتەکان کە لە پڕۆتینە سروشتییەکانی مرۆڤەوە وەرگیراون دەتوانن بە شێوەیەکی هەڵبژێردراو زیادبوونی خانەکانی T ڕێکخەر (Tregs) چالاک بکەن و خانە T کاریگەرە چالاککراوەکانی زۆر چالاک بکەن. ئەم Tregs بەرگەگرتنی بەرگری لە ڕەتکردنەوەی چاندنی ئەندامەکان و نەخۆشییە بەرگرییە خۆکارەکان دەپارێزن بە دەردانی سایتاکینەکانی ڕێگریکەر بۆ سەرکوتکردنی چالاکبوونی بەرگری زیادە.
بەرزکردنەوەی ئەرکەکانی خانەکانی بەرگری زگماکی
پێپتیدە دژە میکرۆبییەکان (AMPs) وەک LL37 دوو ئەرکی چالاکیی دژە میکرۆبی و ڕێکخستنی بەرگری نیشان دەدەن. ئەوان ڕاستەوخۆ کار لەسەر پەردەی نەخۆشخوازەکان دەکەن بۆ کاریگەرییە بەکتریاکوژەکان و هاندەری پێگەیشتنی خانە دێندریتییەکانن، پێشخستنی پێشکەشکردنی دژە جەستە و چالاککردنی خانەی T، بەم شێوەیە ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕن لە بەرگریکردن لە بەرگری لە بەربەستە فیزیاییەکانی وەک پێست و چڵک.
وێنەی 2 میکانیزمی ڕێکخستنی AMPs لەسەر ماکرۆفاژەکان. سەرچاوە: بەشداری پێپتیدی دژە میکرۆبی لە کارکردنی خانەکانی بەرگری: پێداچوونەوەیەک بە پێشکەوتنەکانی ئەم دواییە (2023).
2. کەمکردنەوەی هەوکردن: گەمارۆدانی فرە ڕێڕەوی شلەمەنی هەوکردن
بە ئامانجگرتنی گرێ سەرەکییەکانی وەڵامی هەوکردن، ماددە پێپتیدییەکان کاریگەرییان هەیە بە ڕێگریکردن لە سیگناڵەکانی لایەنگری هەوکردن، پێشخستنی بەرهەمهێنانی ناوبژیوانی دژە هەوکردن، و چاککردنەوەی ژینگەی بچووکی شانەکان.
ڕێگری ناوەندی ڕێڕەوی NF-κB
پێپتیدە پارێزەرەکانی گەدە و ڕیخۆڵە وەک BPC-157 دەستوەردان دەکەن لە ڕێڕەوی ئاماژەدانی فاکتەری ناوکی κB (NF-κB)، سەرکوتکردنی نووسینەوە و دەردانی سایتاکینەکانی لایەنگری هەوکردن و کەمکردنەوەی ئاوسانی هەوکردنی شانە ناوخۆییەکان. سەرەڕای ئەوەش، دەربڕینی جینەکانی پەیوەست بە چاککردنەوەی چڵکدار بەرەوپێش دەبەن، چاکبوونەوەی شانە تێکچووەکان خێراتر دەکەن، دوو کاریگەری دژە هەوکردن و چاککردنەوە لە نەخۆشییەکانی وەک نەخۆشی هەوکردنی ڕیخۆڵە و برینی گەدەدا نیشان دەدەن.
پێپتیدەکانی وەرگیراو لە کینینۆجین
پێپتیدەکانی وەک KPV چالاکیی نیوترۆفیل و دەربڕینی مۆلیکولی لکاندنی ڕێکدەخەن، کەمکردنەوەی دزەکردنی خانە هەوکردنەکان لە شوێنەکانی برینداربوون، کەمکردنەوەی زیانەکانی فشاری ئۆکسجینی، و باشترکردنی ژینگەی بچووکی ناوخۆیی. ئەم تایبەتمەندیانە وایان لێدەکات گونجاو بن بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییە پەیوەندیدارەکانی هەوکردن وەکو برینداربوونی ئیسکیمیا-دوبارە خوێنبەربوون و برینی پێی شەکرە.
ڕێکخستنی هاوبەشی مایتۆکۆندریای و فشاری ئۆکسجینی
پێپتیدە ئامانجدارەکانی مایتۆکۆندریای وەک SS-31 پێکهاتەکانی پەردەی مایتۆکۆندریال دەکەنە ئامانج، پاراستنی یەکپارچەیی کارایی مایتۆکۆندریال، کەمکردنەوەی بەرهەمهێنانی جۆرەکانی ئۆکسجینی کارلێککەری زۆر (ROS)، و ڕێگریکردن لە چالاککردنی سیگناڵی ئەپۆپتۆزی. ئەمەش تێکچوونی شانەکان بەهۆی فشاری ئۆکسجینی کەم دەکاتەوە و پاراستنی ئەندامەکان لە هەوکردنی دڵ و خوێنبەرەکان و نەخۆشیەکانی تێکچوونی دەمارەکاندا دابین دەکات.
3. چارەسەری یارمەتیدەر بۆ نەخۆشییە بەرگرییە خۆکارەکان: بنیاتنانەوەی ژینگەی بچووکی بەرگەگرتنی بەرگری
بە ئامانجی هێرشی هەڵەی سیستەمی بەرگری بۆ سەر پێکهاتەکانی خۆ لە نەخۆشییە بەرگرییە خۆکارەکاندا، ماددە پێپتیدییەکان کاریگەری چارەسەری یارمەتیدەریان هەیە بە ڕێکخستنی ناسینەوەی بەرگری و ئەرکەکانی کاریگەر.
هێنانەکایەی بەرگەگرتنی بەرگری تایبەت بە دژە جەستە
پێپتیدە کورتەکان کە لە ئیپیتوپی خۆدژە جەستەوە وەرگیراون بە مۆلیکولەکانی سەر ڕووی خانە پێشکەشکارەکانی دژە جەستە دەبەسترێتەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی بەرگەگرتنی خانەکانی بەرگری بۆ خۆدژە جەستە. ئەمەش بەرهەمهێنانی دژەتەنی خۆکار و هێرشی شانە لەلایەن خانەکانی T کاریگەرەوە کەمدەکاتەوە، ستراتیژی دەستێوەردانی ئامانجدار بۆ نەخۆشییەکانی وەک هەوکردنی جومگەی ڕۆماتیزمی و لوپوسی سووری سیستەمی دابین دەکات.
ڕێکخستنی هاوسەنگی تۆڕی سایتاکینەکان
هەندێک پێپتید جیاکردنەوەی ژێرکۆمەڵەکانی خانەکانی Th1/Th2/Th17 و شێوازەکانی دەردانی سایتاکینەکان دەگۆڕن، دەربڕینی زیادەڕۆیی لە هۆکارەکانی لایەنگری هەوکردن ناهێڵن و بەرهەمهێنانی سایتاکینەکانی دژە هەوکردن بەرەوپێش دەبەن. ئەمەش وەڵامە درێژخایەنەکانی هەوکردن لە نەخۆشییە بەرگرییە خۆکارەکاندا کەم دەکاتەوە و تێکچوونی شانەکان باشتر دەکات.
ئەنجام
ماددە پێپتیدەکان لە بواری بەرگری و دژە هەوکردندا بوونەتە ئامرازێکی گرنگ بۆ ڕێکخستنی هاوسەنگی بەرگری و کۆنترۆڵکردنی وەڵامەکانی هەوکردن بەهۆی تایبەتمەندی وردی ئامانج و کاریگەرییە هاوبەشە فرە میکانیکییەکانیان. بە دەستێوەردان لە جیاکردنەوەی خانەکانی T و ڕێڕەوی ئاماژەدانی هەوکردن و میکانیزمەکانی بەرگەگرتنی بەرگری، ئەم ماددانە نەک تەنها بەرگری جەستە لە دژی ماددە نەخۆشخوازەکان بەرز دەکەنەوە بەڵکو زیانەکانی شانەکان ناهێڵن کە بەهۆی وەڵامدانەوەی بەرگری زۆرەوە دروست دەبێت، گیراوەی جیاواز بۆ چارەسەرکردنی نەخۆشییە تووشبووەکان و تێکچوونی بەرگری خۆکارانە و هەوکردنی درێژخایەن دابین دەکەن.
هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.
ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابین کراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بەپێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.
