Cocer Peptides ye
ŋlɔe ɣleti 1 enye sia
NYATAKAKAWO KPLE NUSIWO WOTSƆ ƑE NYATAKAKA SIWO KAtã WOÐO LE NYATAKAKADZRAÐOƑE SIA ME LA KPLE NYATAKAKAWO kaka KPLEE NUFIAFIA ƑE TAÐOÐOWO KO.
Wotrɔ asi le atike siwo wona le nyatakakadzraɖoƒe sia ŋu na numekuku le vitro ɖeɖeko. Wowɔa numekuku le vitro (Latingbe me: *le ahuhɔ̃e me*, si gɔmee nye le ahuhɔ̃e me) le amegbetɔ ƒe ŋutilã godo. Atike siawo menye atikewo o, United States ƒe Nuɖuɖu Kple Atike Ŋuti Dɔwɔƒe (FDA) meda asi ɖe wo dzi o, eye mele be woazã wo atsɔ axe mɔ ɖe atikewɔwɔ, dɔléle, alo dɔléle aɖeke nu, adae, alo adae o. Se de se vevie be woatsɔ atike siawo ade amegbetɔ alo lãwo ƒe ŋutilã me le mɔ ɖesiaɖe nu.
Kpɔɖeŋu bliboa
Wozã Bam15, abe mitochondrial uncoupler tiatia ene, le numekuku siwo ku ɖe lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ ŋu me le ƒe ʋɛ siwo va yi me, si na atikewɔwɔ ƒe tiatia yeyewo na lãmenugbagbeviwo ƒe dɔléle vovovowo. Mitochondria wɔa akpa vevi aɖe le lãmenugbagbeviwo ƒe ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ me, si ƒe dɔe nye be wòawɔ ATP to oxidative phosphorylation me, si wɔnɛ be ŋusẽ naa lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔna vovovowo. Le dɔléle ƒe nɔnɔme aɖewo me la, mitochondria ƒe dɔwɔwɔ ate ŋu agblẽ, si ahe lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ ƒe kuxiwo vɛ eye wòado ƒome kplikplikpli kple dɔlélewo abe lolo akpa, suklidɔ, kple aklãdɔ si me ami mele o ƒe gɔmedzedze kple woƒe ŋgɔyiyi.
Bam15 tɔa ŋku mitochondria koŋ eye to dɔwɔwɔ ƒe mɔnu tɔxɛ aɖe dzi la, egblẽa kadodo sesẽ si le elektrɔnikwo ƒe tsɔtsɔ yi teƒe bubuwo kple ATP ƒe wɔwɔme dome la me. Edoa protonwo ƒe megbe sisi ɖe ŋgɔ to mitochondrial membrane ememetɔ me, si wɔnɛ be proton ƒe ʋuʋudedi kaka, si wɔnɛ be mitochondria ƒe gbɔgbɔtsixe ƒe kɔsɔkɔsɔa yia edzi wɔa dɔ gake ATP ƒe wɔwɔme dzi ɖena kpɔtɔna. Gɔmesese vevi aɖe le lãmekawo me ƒe ŋusẽkpɔɖeamedzi sia ŋu, elabena edoa mitochondria ƒe gbɔgbɔ ɖe ŋgɔ, enaa ŋusẽzazã dzina ɖe edzi, eye wògblẽa ŋusẽ ɖe dzoxɔxɔ ƒe nɔnɔme me, si wɔnɛ be ŋutilãa ƒe ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ ƒe dadasɔ nɔa anyi.

Nɔnɔmetata 1 Mɔnu si BAM15-si wotsɔ ɖe oxidative phosphorylation ƒe kadodo ɖa.
Ŋusẽkpɔɖeamedziwo
Ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ dodo ɖe ŋgɔ: Bam15 doa ŋusẽ ŋutilã ƒe ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ ƒe agbɔsɔsɔme ŋutɔ to mitochondrial uncoupling mechanisms dzi. Le ŋutilã ƒe nɔnɔme siwo sɔ me la, lãmenugbagbeviwo ƒe ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ nɔa nɔnɔme si li ke vie me be wòalé ŋutilã ƒe dɔwɔwɔ siwo sɔ ɖe te. Ne ŋutilãa ɖu ŋusẽ si gbɔ eme si womate ŋu aɖu enumake o la, ŋusẽ si susɔ la dzrana ɖo abe ami ene, si wɔnɛ be wòlolona eye wòlolona. Bam15 gblẽa dadasɔ sia me to mitochondrial gbɔgbɔ ƒe dɔwɔwɔ me, si wɔnɛ be nusiwo le lãmenugbagbeviwo me te ŋu wɔa oxidized eye wogblẽna kabakaba wu, si wɔnɛ be ŋusẽzazã dzina ɖe edzi eye ami ƒe ƒuƒoƒo dzi ɖena kpɔtɔna. Le dodokpɔ siwo wowɔ le lãwo ŋu me la, sisiblisi siwo wotsɔ Bam15 da dɔe la ɖe woƒe lolome dzi ɖeɖe kpɔtɔ ŋutɔ fia le nuɖuɖu si me ami sɔ gbɔ ɖo gɔ̃ hã me, si ɖe akpa si Bam15 wɔna le ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ le lãmenugbagbeviwo ŋu dodo ɖe ŋgɔ me fia kɔte.
Insulin ƒe dɔlélenutsiŋutete ƒe nyonyo: Insulin ƒe dɔlélenutsiŋutete nye dɔlélenutsiŋutete ƒe mɔnu vevi siwo gbɔ suklidɔ ƒomevi evelia ƒe dzɔdzɔ tso la dometɔ ɖeka. Le nɔnɔme si me insulin te ŋu nɔa te ɖe enu me la, ŋutilã ƒe lãkusiwo ƒe seselelãme ɖe insulin ŋu dzi ɖena kpɔtɔna, si wɔnɛ be insulin mete ŋu doa sukli ƒe xɔxɔ kple eŋudɔwɔwɔ ɖe ŋgɔ nyuie o, si wɔnɛ be sukli ƒe agbɔsɔsɔ le ʋu me dzina ɖe edzi. Bam15 ate ŋu ana insulin ƒe dɔlélenutsiŋutete nanyo ɖe edzi to mɔ vovovowo dzi. Edoa ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ ɖe lãmenugbagbeviwo ŋu ɖe ŋgɔ, si ɖea ami si ƒoa ƒu fũu akpa le lãmenugbagbeviwo me, vevietɔ ami si le lãkusiwo me, dzi kpɔtɔna. Ami si sɔ gbɔ ɖe lãmekawo me ɖea dɔdzẽ kple adipokines gbogbo aɖewo dona, siwo doa kplamatse insulin ƒe dzesimɔwo ƒe kaka nyuie, si wɔnɛ be insulin ƒe dɔlélenutsiŋutete nɔa anyi. Ne Bam15 ɖe ami ƒe ƒuƒoƒo dzi kpɔtɔ vɔ la, eɖea dɔdzẽ ƒe ŋuɖoɖowo dzi kpɔtɔna, si wɔnɛ be insulin ƒe dzesimɔa ƒe dɔwɔwɔ nyona ɖe edzi. Bam15 ate ŋu awɔ dɔ ɖe lãmenugbagbeviwo me insulin ƒe dzesi moleculewo hã dzi tẽ, ana insulin ƒe dzesiwo ƒe kaka nadzi ɖe edzi eye wòana lãmenugbagbeviwo ƒe seselelãme ɖe insulin ŋu nadzi ɖe edzi, si ana lãmenugbagbeviwo nate ŋu axɔ sukli nyuie wu ahazãe, si ana sukli ƒe agbɔsɔsɔ si le ʋu me dzi naɖe akpɔtɔ.
Mitochondrial autophagy dodo ɖe ŋgɔ: Mitochondrial autophagy nye mɔnu vevi aɖe si dzi lãmenugbagbeviwo tona léa mitochondrial ƒe nyonyome kple dɔwɔwɔ me ɖe asi. Ne mitochondria gblẽ alo womewɔa dɔ nyuie o la, lãmenugbagbeviwo dzea mitochondrial autophagy dɔwɔwɔ gɔme, eye woblaa mitochondria siwo gblẽ eye wotsɔa wo yia lysosomes me be woagblẽ be woalé mitochondria ƒe ameha si le lãmenugbagbevi la me ƒe lãmesẽ me ɖe asi. Le dɔléle ƒe nɔnɔmewo abe nuɖuɖu si me ami sɔ gbɔ ɖo ene me la, mitochondria te ŋu gblẽna bɔbɔe, si hea mitochondria ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie vɛ eye wògagblẽa nu le lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ ƒe kuxiwo ŋu ɖe edzi. Bam15 doa mitochondrial autophagy ɖe ŋgɔ ŋutɔ to mitochondrial autophagy marker genes Pink1 kple Parkin ƒe ɖeɖefia dzi ɖeɖe kpɔtɔ me, si ʋãa lãmenugbagbeviwo be woaɖe mitochondria siwo gblẽ la ɖa kaba, woana mitochondria ƒe nyonyome dzi kpɔkpɔ nanyo ɖe edzi, woagbugbɔ mitochondrial ƒe dɔwɔwɔ nyuie aɖo anyi, eye woalé lãmenugbagbeviwo ƒe ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ ƒe homeostasis me ɖe asi.
Ami ƒe asitɔtrɔ le lãme na ame ƒe ɖoɖowɔwɔ: Bam15 wɔa akpa vevi aɖe le ami ƒe asitɔtrɔ le lãme na ame ƒe ɖoɖowɔwɔ me. Edoa ami ƒe ʋuʋu ɖe ŋgɔ le aklãmenugbagbeviwo me, xea mɔ na ami ƒe wɔwɔme, eye wòɖea ami ƒe ƒoƒo ɖe aklã me dzi kpɔtɔna. Le dɔléle ƒe nɔnɔmewo abe ʋumemi ƒe agbɔsɔsɔ fũ ene me la, ami ƒe agbɔsɔsɔ si dzi ɖe edzi le ʋu me hea ami ƒe ƒuƒoƒo fũu akpa vɛ le lãkusiwo abe aklã ene me, si hea dɔléle siwo do ƒome kple ami abe steatosis ene vɛ. Bam15 trɔa asi le enzyme siwo kpɔa gome le ami ƒe asitɔtrɔ me ƒe dɔwɔwɔ ŋu, abe enzyme siwo do ƒome kple ami ƒe oxidation ƒe ɖeɖefia dodo ɖe ŋgɔ kple mɔxexe ɖe ami ƒe wɔwɔme enzymes ƒe dɔwɔwɔ nu ene, si wɔnɛ be ami ƒe oxidation kple gbegblẽ dzina ɖe edzi esime wòɖea woƒe wɔwɔme dzi kpɔtɔna. Esia ɖea ami ƒe agbɔsɔsɔ dzi kpɔtɔna le aklã kple ʋu me, si wɔnɛ be ami ƒe asitɔtrɔ le lãme na ame ƒe dɔlélewo nyona ɖe edzi.
Dɔbiagbalẽviwo
Lolo akpa dada: Lolo akpa va zu dukɔa ƒe lãmesẽnya le xexeame katã eye wòdo ƒome kplikplikpli kple dɔléle vovovo siwo nɔa anyi didi ƒe gɔmedzedze. Le ŋutete si le esi be wòado ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ ɖe ŋgɔ eye wòaɖe ami ƒe ƒuƒoƒo dzi akpɔtɔ ta la, Bam15 ɖea ŋutete gã aɖe fiana le lolo akpa dada me. Lãwo ƒe dodokpɔ me tsonu ɖee fia be sisiblisi lolo siwo wotsɔ Bam15 da dɔe ƒe lolome dzi ɖe kpɔtɔ ŋutɔ, woƒe ŋutilã ƒe wɔwɔme nyo ɖe edzi, ami dzi ɖe kpɔtɔ, eye lãmeka siwo me ami mele o dzi ɖe edzi vie. Eyata Bam15 ate ŋu anye atike si ate ŋu anye atike na lolo akpa dada to ŋusẽ ƒe dadasɔ dzi kpɔkpɔ, kpekpeɖeŋu nana be woaɖe lolo dzi akpɔtɔ le dɔnɔ siwo lolo akpa me, kple kuxi siwo dona tso lolo akpa me ƒe afɔkua dzi ɖeɖe kpɔtɔ me.
Suklidɔ ƒe Atikewɔwɔ: Esi wònye be Bam15 wɔa akpa vevi aɖe le insulin ƒe dɔlélenutsiŋutete ƒe dɔwɔwɔ nyuie wu kple suklidɔ ƒe agbɔsɔsɔ si le ʋu me dzi kpɔkpɔ me ta la, exɔ susu geɖe le suklidɔ ƒe atikewɔwɔ me. Numekuku siwo wowɔ do ŋgɔ na dɔdamɔnua ɖee fia be Bam15 ate ŋu ana insulin ƒe dɔwɔwɔ nanyo ɖe edzi le suklidɔlélawo ƒe lãwo ƒe kpɔɖeŋuwo me, aɖe sukli ƒe agbɔsɔsɔ si le ʋu me dzi akpɔtɔ, eye wòana suklidɔ ƒe mɔɖeɖe ɖe nu ŋu ƒe gbegblẽ nanyo ɖe edzi. Esia naa mɔnu yeye kple atike si woate ŋu atia hena suklidɔ dada. Ne wotsɔe sɔ kple suklidɔtike siwo wozãna tsã la, Bam15 ɖɔa lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ ɖo to mɔnu tɔxɛ aɖe dzi, eye wòkpɔa sukli ƒe agbɔsɔsɔ le ʋu me dzi nyuie evɔ mehea nugbegblẽ sesẽwo abe suklidɔ ene vɛ o, si wɔnɛ be wokpɔa atikewɔwɔ nyuitɔ kekeake na suklidɔlélawo.
Aklãdɔ si me ami mele o dada: Aklãdɔ si me ami mele o nye aklãdɔ si bɔ ɖe lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ me si ƒe dzesi enye ami ƒe ƒoƒo ɖe aklã me fũu akpa. Bam15 ate ŋu aɖe aklã ƒe ʋuʋudedi dzi akpɔtɔ nyuie eye wòana aklã ƒe dɔwɔwɔ nanyo ɖe edzi to ami ƒe asitɔtrɔ le lãme na ame ƒe ɖoɖowɔwɔ kple mitochondrial autophagy dodo ɖe ŋgɔ me. Le lãwo ƒe dodokpɔwo me la, aklãdɔléle si me ami mele o ƒe kpɔɖeŋu lã siwo wotsɔ Bam15 da dɔe la ɖe aklã me ami ƒe agbɔsɔsɔ dzi kpɔtɔ ŋutɔ eye aklã ƒe dɔwɔwɔ ƒe dzesiwo nyo ɖe edzi.
Totoɖeme
Bam15 tɔa ŋku mitochondrial ƒe lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ, ewɔa akpa aɖe le nuwɔna veviwo abe ŋusẽ ƒe masɔmasɔ, insulin ƒe tsitretsitsi, ami ƒe dɔléle, kple mitochondria ƒe nyonyome dzi kpɔkpɔ me, si wɔnɛ be wònaa atikewɔwɔmɔnu yeyewo na lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ abe lolo akpa, suklidɔ, kple aklãdɔ si me ami le ene, kpakple kuxi siwo do ƒome kplii.
Dzɔtsoƒewo
[1] Xiong G, Zhang K, Ma Y, kple ame bubuwo. BAM15 abe mitochondrial uncoupler ene: atike si ŋugbe wodo na dɔléle vovovowo[J]. Liƒowo le Endocrinology, 2023, 14: 1252141.DOI: 10.3389 / fendo.2023.1252141.
[1] Paris V, Alexopoulos S, H. H. Y., kple ame bubuwo. Mitochondrial Uncoupler BAM15 Naa PCOS ƒe Nɔnɔme Siwo Do Ƒome Kplii Ðo Ðe Ŋɔŋlɔdzesiwo Ŋu le Hyperandrogenic PCOS Mouse Model me[J]. Vidzidzi & Vidzidzi, 2022,04:208.DOI:10.1142/S266 13182227411 94.
Adzɔnu si li na numekuku zazã ɖeɖeko:
