▎ কাৰ্টালেক্স গৱেষণা
কাৰ্টালেক্সৰ গৱেষণাৰ পটভূমি কি?
আৱিষ্কাৰ প্ৰক্ৰিয়াঃ প্ৰথম অৱস্থাত পোৱালিৰ বৃক্কৰ অধ্যয়নৰ সময়ত ইয়াক আৱিষ্কাৰ কৰা হৈছিল। বৃক্কৰ পৰা পৃথক কৰা পলিপেপটাইড নিষ্কাশনে বয়সীয়াল এন্দুৰৰ বৃক্কৰ কোষৰ নবীকৰণক উদ্দীপিত কৰিবলৈ সক্ষম হৈছিল। বিশ্লেষণৰ জৰিয়তে দেখা গ’ল যে এই নিষ্কাশনত বিভিন্ন পেপটাইড যেনে কাৰ্টালেক্স (AED) আৰু T-35 (EDL) থাকে। এই আৱিষ্কাৰৰ ফলত বিজ্ঞানীসকলে কাৰ্টালেক্সৰ বৈশিষ্ট্য আৰু কাৰ্য্যৰ ওপৰত গভীৰ গৱেষণাৰ সূচনা কৰে।
ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাৰ ওপৰত গৱেষণা: অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে কাৰ্টালেক্সে মূলতঃ ফাইব্ৰ’ব্লাষ্টৰ ওপৰত ক্ৰিয়া কৰে। মানুহৰ কাৰ্টিলেজ, ছাল, ৰক্তবাহী নলী, বৃক্ক আদি কলাত ফাইব্ৰ’ব্লাষ্ট বহুলভাৱে থাকে। কাৰ্টালেক্সে একাধিক আণৱিক ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে কোষৰ প্ৰসাৰ আৰু এপ’প্টোছিছক প্ৰভাৱিত কৰে, যেনে কোষৰ প্ৰসাৰ চিহ্নিতকাৰী Ki-67ৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰা, p53 সংকেত হ্ৰাস কৰা, আৰু NF-κB সংকেত পথ সক্ৰিয় কৰা। এই প্ৰভাৱে কাৰ্টালেক্সক কোষৰ বয়স বৃদ্ধি হ্ৰাস কৰা, বয়সীয়াল কোষৰ কাৰ্য্য পুনৰুদ্ধাৰ কৰা, আৰু কলাৰ বয়স বৃদ্ধি কৰাত বিলম্ব কৰা আদি কামেৰে সজ্জিত কৰে, গতিকে ইয়াক বয়স বৃদ্ধি বিৰোধী জৈৱিক নিয়ন্ত্ৰক হিচাপে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হয়।
ক্লিনিকেল গৱেষণা: চেণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গ ইনষ্টিটিউট অৱ বায়’ৰেগুলেচন এণ্ড জেৰ’ণ্ট’লজীত কৰা মানৱ পৰীক্ষাত অষ্টিঅ’আৰ্থাইটিছ আৰু অষ্টিঅ’পৰ’ছিছ ৰোগীৰ চিকিৎসাৰ বাবে কাৰ্টালেক্স ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। ফলাফলত দেখা গ’ল যে কাৰ্টালেক্সে আঁঠুৰ অষ্টিঅ’আৰ্থাইটিছ ৰোগীৰ ৬৮% আৰু স্পণ্ডিলাৰথ্ৰ’ছিছ ৰোগীৰ ৫৩% ৰোগীৰ বিষৰ পৰা উপশম দিব পাৰে, গাঁঠিৰ গতিশীলতা উন্নত কৰিব পাৰে, আৰু ইমেজিঙৰ ওপৰত কাৰ্টিলেজৰ উন্নতিৰ লক্ষণ দেখুৱাব পাৰে, আৰু অষ্টিঅ’পৰ’ছিছৰ লক্ষণসমূহৰ বাবেও ইয়াৰ কিছুমান সুবিধা আছে।
কাৰ্টালেক্সৰ ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থা কি?
লিপিড মাইচেল ব্যৱস্থাৰ অক্সিডেচনত কাৰ্টালেক্সৰ ভূমিকা
অক্সিডেচন প্ৰক্ৰিয়াৰ ওপৰত প্ৰভাৱ
ইন ভিট্ৰ’ ব্যৱস্থাত কাৰ্টালেক্সৰ অক্সিডেচন প্ৰক্ৰিয়াত জটিল প্ৰভাৱ পৰে। এফালে, কিছুমান বিশেষ পৰিস্থিতিত ই Fe2+-প্ৰৰোচিত ছাবষ্ট্ৰেট অক্সিডেচন প্ৰক্ৰিয়াক বাধা দিব পাৰে [1] । কেটিয়নিক ইনিচিয়েটৰৰ বান্ধোনৰ বাবে অলিগোপেপটাইডে এই প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে কাৰ্টালেক্সে কেটিয়নৰ সৈতে ক্ৰিয়া কৰি অক্সিডেচন বিক্ৰিয়াৰ আৰম্ভণিৰ পৰ্যায়ত বাধা দিব পাৰে, যাৰ ফলত অক্সিডেচন প্ৰক্ৰিয়াটো লেহেমীয়া হয়।
কিন্তু এজ’বিছ(আইছ’বিউটাইৰ’নাইট্ৰাইল) দ্বাৰা আৰম্ভ কৰা অক্সিডেচনৰ অৱস্থাত কাৰ্টালেক্সে অক্সিডেচন ত্বৰান্বিত কৰিব। এই অৱস্থাত এন্টিঅক্সিডেন্টৰ সৈতে সংৰচনাত কাৰ্টালেক্সে বিভিন্ন ৰাসায়নিক গঠনৰ অন্যান্য পেপটাইডৰ সৈতে বিৰোধী হিচাপে কাম কৰে, যাৰ ফলত β-কেৰটিন আৰু α-ট’ক’ফেৰলৰ প্ৰতিৰোধমূলক প্ৰভাৱ বহু পৰিমাণে হ্ৰাস পায়। অৰ্থাৎ নিৰ্দিষ্ট অক্সিডেচন আৰম্ভণিৰ অৱস্থাত কাৰ্টালেক্সৰ উপস্থিতিয়ে এন্টিঅক্সিডেন্টৰ ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থা সলনি কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত অক্সিডেচনৰ ওপৰত ইয়াৰ প্ৰতিৰোধক প্ৰভাৱ দুৰ্বল হৈ পৰে [1] ।.
অন্য পদাৰ্থৰ লগত পাৰস্পৰিক ক্ৰিয়া
লিপিড মাইচেল ব্যৱস্থাৰ অক্সিডেচন প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত কাৰ্টালেক্সে অন্যান্য জৈৱসক্ৰিয় অলিগোপেপটাইড, মডেল ডাইপেপটাইড আৰু ট্ৰাইপেপটাইড, আৰু এন্টিঅক্সিডেন্টৰ সৈতে ক্ৰিয়া কৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যেতিয়া ইন ভিট্ৰ’ ব্যৱস্থাত ভেৰন (Lys-Glu), ভেছুজেন (Lys-Glu-Asp), পাইনেল (Glu-γ-Asp-delta-Arg), হ’নলুটেন (Glu-I-3-Asp-Gly), কণী (Glu-I-3-Asp-Leu), ক্ৰীষ্টজেন (Glu-I-3-Asp-Pro), এপিথালন আদি পদাৰ্থৰ সৈতে সহ-অস্তিত্ব লাভ কৰে (Ala-I-3-Glu-I-3-Asp-Gly), কাৰ্নোচিন (β-Ala-His), গ্লাইচিলগ্লাইচিন (Gly-Gly), গ্লাইচিলগ্লাইচাইলগ্লাইচিন (Gly-Gly-Gly), Prolylproline (Pro-Pro), Prolylproline (Pro-Pro-Pro), আৰু Glutathione (gamma-Glu-Cys-Gly), ইয়াৰ অক্সিডেচন বৈশিষ্ট্যই বৈচিত্ৰ্য দেখুৱায় [1].
পৰীক্ষাত দেখা গৈছে যে পেপটাইডৰ উপস্থিতিত হাইড্ৰ’পেৰাক্সাইডৰ সঞ্চয়ৰ হাৰ বৃদ্ধি পায়, আৰু এন্টিঅক্সিডেন্টৰ শোষণৰ হাৰো সলনি হয়। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে কাৰ্টালেক্সে কেৱল অক্সিডেচন প্ৰক্ৰিয়াটোকে প্ৰভাৱিত কৰাই নহয়, অক্সিডেচন প্ৰক্ৰিয়াৰ সময়ত অন্যান্য পদাৰ্থৰ সঞ্চয় আৰু শোষণৰ ওপৰতো প্ৰভাৱ পেলায়।
অনুকৰণকাৰী এনজাইম আৰু প্ৰাকৃতিক অক্সিডেচন প্ৰতিৰোধকৰ ভূমিকা
কাৰ্টালেক্সৰ প্ৰস্তাৱিত গঠনে ইন ভিট্ৰ'ত এনজাইম আৰু প্ৰাকৃতিক অক্সিডেচন প্ৰতিৰোধকৰ এন্টিঅক্সিডেন্ট প্ৰভাৱ অনুকৰণ কৰে, যিবোৰ জীৱিত জীৱৰ অন্তৰ্নিহিত [1] । অৰ্থাৎ কাৰ্টালেক্সৰ কাৰ্য্য জীৱিত জীৱৰ এনজাইম আৰু প্ৰাকৃতিক এন্টিঅক্সিডেন্টৰ দৰেই হ’ব পাৰে আৰু জীৱৰ অক্সিডেচন ভাৰসাম্য বজাই ৰখাৰ বাবে ইয়াৰ সম্ভাৱ্য তাৎপৰ্য আছে।
কাৰ্টালেক্সৰ প্ৰয়োগ কি কি?
কাৰ্টিলেজ মেৰামতি আৰু গাঁঠিৰ স্বাস্থ্য: কাৰ্টালেক্সে কণ্ড্ৰ’চাইটৰ প্ৰটিন সংশ্লেষণক উদ্দীপিত কৰি কাৰ্টিলেজৰ কলাৰ অখণ্ডতা পুনৰুদ্ধাৰ কৰাত সহায় কৰে, যাৰ ফলত গাঁঠিৰ বিষ আৰু জঠৰতা হ্ৰাস পায় আৰু গাঁঠিৰ কাৰ্য্যক্ষমতা উন্নত হয়। স্পণ্ডাইলাৰথ্ৰ’ছিছ, অষ্টিঅ’আৰ্থাইটিছ, অষ্টিঅ’পৰ’ছিছ আদি ৰোগৰ চিকিৎসাত কাৰ্টালেক্সৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ দেখা গৈছে। ই কলাজেনৰ দৰে মূল কাৰ্টিলেজ প্ৰটিনৰ সংশ্লেষণত সহায় কৰিব পাৰে, কাৰ্টিলেজ মেট্ৰিক্সৰ গাঁথনিগত অখণ্ডতাক সমৰ্থন কৰিব পাৰে, আৰু ইয়াক পৰিধান বা প্ৰদাহৰ ফলত হোৱা ক্ষতিৰ পৰা আৰোগ্য লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও কাৰ্টালেক্সে বৃদ্ধসকলৰ মেৰুদণ্ড আৰু গাঁঠিৰ অৱক্ষয়ী ঘাঁৰ ওপৰতো প্ৰতিৰোধমূলক প্ৰভাৱ পেলায়, যাৰ ফলত এই ঘাঁৰ সৃষ্টি হোৱাত বিলম্ব হোৱাত সহায় কৰে আৰু বৃদ্ধসকলৰ জীৱনৰ মান উন্নত কৰে [2] ।.
প্ৰদাহ নিবাৰণকাৰী প্ৰভাৱ: কাৰ্টালেক্সৰ প্ৰদাহ নিবাৰণকাৰী গুণ আছে আৰু ই প্ৰদাহজনিত প্ৰতিক্ৰিয়া নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। ই চাইট’কাইনৰ সৈতে ক্ৰিয়া কৰি ইয়াৰ উৎপাদনত প্ৰভাৱ পেলায় আৰু সুষম প্ৰদাহজনিত প্ৰতিক্ৰিয়া পুনৰুদ্ধাৰ কৰে। প্ৰৰোচিত প্ৰদাহৰ মডেলত কাৰ্টালেক্সে প্ৰ’-ইনফ্লেমেটৰী চাইট’কাইনৰ মাত্ৰা (যেনে আই এল-১বিটা, টিএনএফ-এলএফ, আৰু চিঅ’এক্স-২) হ্ৰাস কৰে, আৰু একে সময়তে এন্টি-ইনফ্লেমেটৰী আৰু কলা মেৰামতি পথৰ মূল উপাদান যেনে আইএল-১০ আৰু টিজিএফ-বিটাৰ প্ৰকাশ বৃদ্ধি কৰে। আঙুৰৰ গুটিৰ প্ৰ’এন্থ’চাইনিডিন নিষ্কাশনে (GSPE) প্ৰদাহৰ ফলত হোৱা ছালৰ ডাঠতা বৃদ্ধি হ্ৰাস কৰিব পাৰে আৰু তেজৰ ছিৰামৰ নমুনাত শ্বেত ৰক্তকণিকাৰ ভিন্নতাপূৰ্ণ গণনা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে। ইনফ্লেমেটৰী ঔষধ ইণ্ডোমিথাচিনৰ তুলনাত জি এছ পি ইয়ে ভাল এন্টি-ইনফ্লেমেটৰী প্ৰভাৱ দেখুৱাইছে (ৰাধি এইচ, ২০২১)। এই এন্টি-ইনফ্লেমেটৰী প্ৰভাৱে কাৰ্টালেক্সৰ বিভিন্ন প্ৰদাহজনিত ৰোগ বিশেষকৈ বাতবিষ আৰু অন্যান্য প্ৰদাহজনিত গাঁঠিৰ ৰোগৰ চিকিৎসাত সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ মূল্যৱান কৰি তোলে [2] ।.
কলাৰ পুনৰুত্পাদন: কাৰ্টালেক্সে ষ্টেম চেল আৰু প্ৰজেনিটৰ কোষৰ প্ৰসাৰক উদ্দীপিত কৰি বিভিন্ন কলাৰ পুনৰুত্পাদন ক্ষমতাক সমৰ্থন কৰিব পাৰে। ইন ভিট্ৰ’ অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে কাৰ্টালেক্সে মেচেনচাইমেল ষ্টেম চেল (MSC)ৰ প্ৰসাৰণৰ হাৰ বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, যিবোৰ কলা মেৰামতি আৰু ৰক্ষণাবেক্ষণৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ কাৰণ ইহঁতে কলাৰ কাৰ্য্যক্ষমতা বজাই ৰাখিবলৈ প্ৰয়োজনীয় বিশেষ কোষ প্ৰকাৰলৈ পৃথক হ’ব পাৰে। এই বৈশিষ্ট্যই কাৰ্টালেক্সৰ কলা অভিযান্ত্ৰিকী আৰু পুনৰুত্পাদনশীল চিকিৎসাৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষকৈ কাৰ্টিলেজ আৰু হাড়ৰ কলাৰ পুনৰুত্পাদনত বহল প্ৰয়োগৰ সম্ভাৱনা ৰাখে [2] ।.
ব্যায়ামৰ আৰোগ্য: বিশেষকৈ খেলুৱৈ বা ক্লান্তিকৰ ব্যায়াম কৰা লোকৰ মাজত ক্ৰীড়া চিকিৎসাতো কাৰ্টালেক্সৰ প্ৰয়োগ আছে। ই গাঁঠিৰ স্বাস্থ্যত সহায় কৰিব পাৰে, ব্যায়ামৰ ফলত হোৱা গাঁঠিৰ ক্ষতি হ্ৰাস কৰিব পাৰে, আৰু কাৰ্টিলেজ মেৰামতিৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰিব পাৰে। যিসকল খেলুৱৈয়ে প্ৰায়ে উচ্চ তীব্ৰ প্ৰশিক্ষণত লিপ্ত হয়, তেওঁলোকৰ বাবে কাৰ্টালেক্সে তেওঁলোকক প্ৰশিক্ষণ আৰু প্ৰতিযোগিতাৰ পিছত দ্ৰুতভাৱে সুস্থ হোৱাত সহায় কৰিব পাৰে আৰু অতিমাত্ৰা ব্যৱহাৰৰ ফলত হোৱা গাঁঠিৰ সমস্যা হ্ৰাস কৰিব পাৰে।
প্ৰণালীবদ্ধ ৰোগ আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ত: প্ৰণালীবদ্ধ সংযোগী কলাৰ ৰোগত আৰু গাঁঠিৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ পূৰ্বে আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছৰ সময়ছোৱাতো কাৰ্টালেক্স প্ৰয়োগ কৰা হয়। প্ৰণালীবদ্ধ সংযোগী কলাৰ ৰোগত কাৰ্টালেক্সে ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে, প্ৰদাহ হ্ৰাস কৰে আৰু গাঁঠি আৰু কাৰ্টিলেজ কলাক সুৰক্ষা দিয়ে। অস্ত্ৰোপচাৰৰ পূৰ্বে আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছত গাঁঠিৰ অস্ত্ৰোপচাৰৰ সময়ছোৱাত কাৰ্টালেক্সে হাড় আৰু গাঁঠিৰ ক্ষতি ৰোধ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে আৰু অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছত আৰোগ্য লাভ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত অস্ত্ৰোপচাৰৰ পিছৰ জটিলতাৰ সংঘটন হ্ৰাস পায়।
বৃদ্ধৰ অৱক্ষয়ী ঘা প্ৰতিৰোধ: বৃদ্ধৰ বাবে কাৰ্টালেক্সে মেৰুদণ্ড আৰু গাঁঠিৰ অৱক্ষয়ী ঘা প্ৰতিৰোধ কৰাত সহায় কৰে। বয়স বৃদ্ধিৰ লগে লগে কাৰ্টিলেজ আৰু গাঁঠিৰ কলাৰ স্বাভাৱিক অৱক্ষয় অনিবাৰ্য, কিন্তু কাৰ্টালেক্সে কণ্ড্ৰ’চাইটৰ কাৰ্য্যকলাপক উদ্দীপিত কৰি আৰু কলাজেন সংশ্লেষণত সহায় কৰি, গাঁঠিৰ কাৰ্য্যক্ষমতা উন্নত কৰি, বৃদ্ধসকলৰ জীৱনৰ মান উন্নত কৰি এই প্ৰক্ৰিয়াটো বিলম্ব কৰিব পাৰে।
ছালৰ স্বাস্থ্য: গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে কাৰ্টালেক্সে কলাজেন সংশ্লেষণক প্ৰসাৰিত কৰি বা ছালৰ কোষৰ কাৰ্য্যকলাপ উন্নত কৰি ছালৰ স্থিতিস্থাপকতা আৰু গঠন বৃদ্ধি কৰিব পাৰে। ইয়াৰ ফলত ছালৰ যত্ন আৰু বয়স বৃদ্ধি বিৰোধী ক্ষেত্ৰত বিশেষকৈ ছালৰ টেক্সচাৰ উন্নত কৰা আৰু বলিৰেখা হ্ৰাস কৰাত কাৰ্টালাক্সৰ সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ মূল্য আছে [2] ।.
বৃক্কৰ সুৰক্ষা: কিছুমান গৱেষণাৰ পৰা দেখা গৈছে যে Cartalax এ বৃক্কৰ কাৰ্য্য আৰু গঠনত সুৰক্ষামূলক প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে। ই বৃক্কৰ কোষীয় প্ৰক্ৰিয়াত প্ৰভাৱ পেলাই বৃক্কক ক্ষতিৰ পৰা ৰক্ষা কৰিব পাৰে, প্ৰদাহ আৰু অক্সিডেটিভ চাপ হ্ৰাস কৰিব পাৰে। এই বৃক্কৰ সুৰক্ষামূলক প্ৰভাৱে কাৰ্টালেক্সৰ বৃক্কৰ ৰোগ আৰু আনুষংগিক ৰোগৰ চিকিৎসাত সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ মূল্যৱান কৰি তোলে।
এন্টি-এজিং: কাৰ্টালেক্সক এণ্টি এজিং পেপটাইড বুলি গণ্য কৰা হয় যিয়ে বিভিন্ন কোষীয় ব্যৱস্থাত প্ৰভাৱ পেলাই বয়স বৃদ্ধি প্ৰক্ৰিয়াৰ কিছুমান দিশ লেহেমীয়া কৰিব পাৰে। ই কোষ চক্ৰ নিয়ন্ত্ৰণ কৰি, অক্সিডেটিভ চাপ আৰু প্ৰদাহজনিত প্ৰতিক্ৰিয়া হ্ৰাস কৰি, কলা মেৰামতি আৰু পুনৰুত্পাদনক প্ৰসাৰিত কৰি সামগ্ৰিক সজীৱতা আৰু স্বাস্থ্য উন্নত কৰিব পাৰে। এই বয়স বৃদ্ধি বিৰোধী বৈশিষ্ট্যই কাৰ্টালেক্সৰ বয়স বৃদ্ধিৰ লগত জড়িত ৰোগসমূহ বিলম্ব কৰা আৰু সামগ্ৰিক স্বাস্থ্য উন্নত কৰাত সম্ভাৱ্য প্ৰয়োগ মূল্যৱান কৰি তোলে [2] ।.
কাৰ্টালেক্সৰ ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাটো জটিল, ইয়াৰ অক্সিডেচন প্ৰক্ৰিয়াত দ্বৈত প্ৰভাৱ পৰে। ই বিভিন্ন পদাৰ্থৰ সৈতে ক্ৰিয়া কৰি এন্টিঅক্সিডেন্টৰ কাৰ্য্য অনুকৰণ কৰিব পাৰে। ইয়াৰ প্ৰয়োগ ব্যাপক, ই একাধিক ক্ষেত্ৰত যেনে কলাৰ পুনৰুত্পাদন, ক্ৰীড়া আৰোগ্য, ৰোগ চিকিৎসা, আৰু ছালৰ স্বাস্থ্যৰ সম্ভাৱনা প্ৰদৰ্শন কৰে।
লেখকৰ বিষয়ে
ওপৰত উল্লেখ কৰা সামগ্ৰীসমূহ সকলো গৱেষণা, সম্পাদনা আৰু সংকলন Cocer Peptides দ্বাৰা কৰা হৈছে।
বৈজ্ঞানিক জাৰ্নেল লেখক
ষ্ট’ৰ’ঝক এন এম ট্যুমেন ষ্টেট মেডিকেল ইউনিভাৰ্চিটি, ৰাছিয়ান একাডেমী অৱ চাইন্সেছৰ এন এন চেমেনভ ফেডাৰেল ৰিচাৰ্চ চেণ্টাৰ ফৰ কেমিকেল ফিজিক্স, আৰু টিউমেন ইনষ্ট মেডৰ সৈতে জড়িত গৱেষক। তেওঁৰ কামৰ লগত ৰসায়ন বিজ্ঞান, জৈৱ ৰসায়ন আৰু আণৱিক জীৱবিজ্ঞান, জৈৱপদাৰ্থ বিজ্ঞান, কোষ জীৱবিজ্ঞান, আৰু পদাৰ্থ বিজ্ঞানৰ আন্তঃশাখা গৱেষণা জড়িত হৈ আছে। তেওঁৰ শৈক্ষিক আৰু গৱেষণামূলক কাম-কাজৰ জৰিয়তে এই ক্ষেত্ৰসমূহলৈ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছে। Storozhok NM উদ্ধৃতিৰ উল্লেখত তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে [1] ।
