▎ ކާޓަލަކްސް ރިސާޗް
ކާޓަލަކްސްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
ހޯދުމުގެ ޕްރޮސެސް: މިއީ ފުރަތަމަ ހޯދިފައިވަނީ ކަކުލުގެ ކިޑްނީ ދިރާސާކުރުމުގެ ތެރެއިންނެވެ. ކިޑްނީން އެކަހެރިކުރި ޕޮލިޕެޕްޓައިޑް އެކްސްޓްރެކްޓްގެ ސަބަބުން އުމުރުން ދުވަސްވީ ކުދިންގެ ކިޑްނީގެ ސެލްތައް އާވުމަށް ބާރުއެޅި އެވެ. އެނަލިސިސް މެދުވެރިކޮށް މި އެކްސްޓްރެކްޓްގައި ކާޓަލަކްސް (އޭއީޑީ) އަދި ޓީ-35 (އީޑީއެލް) ފަދަ ތަފާތު ޕެޕްޓައިޑްތައް ހިމެނޭކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މި ހޯދުމުގެ ސަބަބުން ކާޓަލަކްސްގެ ސިފަތަކާއި ވަޒީފާތަކާ ބެހޭ ގޮތުން ސައިންސްވެރިން ފުން ދިރާސާތަކެއް ކުރަން ފެށި އެވެ.
އެކްޝަންގެ މެކޭނިޒަމްއާ ބެހޭ ދިރާސާތައް: ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކާޓަލަކްސް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އަމަލުކުރަނީ ފައިބްރޯބްލާސްޓްތަކަށެވެ. ފައިބްރޯބްލާސްޓްސް ގިނައިން ހުންނަނީ އިންސާނާގެ ކާޓިލޭޖް، ހަންގަނޑު، ލޭހޮޅި، އަދި ކިޑްނީ ފަދަ ޓިޝޫތަކުގައެވެ. ކާޓަލަކްސް ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަދި އެޕޮޕްޓޮސިސް އަށް އަސަރުކުރަނީ ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން މާކެރ Ki-67 ގެ މިންވަރު އިތުރުކުރުމާއި، p53 ސިގްނަލިންގ ދަށްކުރުމާއި، NF-κB ސިގްނަލިންގ މަގު އެކްޓިވޭޓް ކުރުން ފަދަ އެތައް މޮލިކިއުލަރ މެކޭނިޒަމްތަކެއް މެދުވެރިކޮށެވެ. މި އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުން ކާޓަލަކްސް އަށް ސެލް މުސްކުޅިވުން މަދުކުރުމާއި، އުމުރުން ދުވަސްވީ ސެލްތަކުގެ މަސައްކަތް އަލުން އާލާކުރުމާއި، ޓިޝޫ މުސްކުޅިވުން ލަސްކުރުމުގެ މަސައްކަތްތައް ލިބިގެންދާތީ، މިއީ އެންޓި-އޭޖިންގ ބަޔޮލޮޖިކަލް ރެގިއުލޭޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ގިންތިކުރެވެއެވެ.
ކްލިނިކަލް ރިސާޗް: ސެއިންޓް ޕީޓާސްބާގް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ބަޔޯރެގިއުލޭޝަން އެންޑް ޖެރޮންޓޮލޮޖީގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ އިންސާނުންގެ ޓްރައިލްތަކުގައި ކާޓަލަކްސް ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް އާއި އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމަށެވެ. ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން ކާޓަލަކްސް އިން ކަކުލުގެ އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް ޖެހިފައިވާ %68 އަދި ސްޕޮންޑިލާރތްރޮސިސް ޖެހިފައިވާ %53 ބަލިމީހުންގެ ރިހުން ފިލުވައިދީ، ހުޅުތަކުގެ މޮބިލިޓީ ރަނގަޅުވެ، އިމޭޖިންގ އިން ކާޓިލޭޖް ރަނގަޅުވުމުގެ އަލާމާތްތައް ފެންނައިރު، އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސްގެ އަލާމާތްތަކަށް ވެސް ވަކި ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ.
ކާޓަލަކްސްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟
ލިޕިޑް މައިސެލް ސިސްޓަމް އޮކްސިޑޭޓް ވުމުގައި ކާޓަލަކްސްގެ ދައުރު
އޮކްސިޑޭޝަން ޕްރޮސެސްއަށް ކުރާ އަސަރު
އިން ވިޓްރޯ ސިސްޓަމެއްގައި ކާޓަލަކްސް އަކީ އޮކްސިޑޭޝަން ޕްރޮސެސްއަށް ކޮމްޕްލެކްސް ނުފޫޒެއް ފޯރުވާ އެއްޗެކެވެ. އެއްފަރާތުން ވަކި ހާލަތްތަކެއްގައި Fe2+ އިންޑައުސްޑް ސަބްސްޓްރޭޓް އޮކްސިޑޭޝަން ޕްރޮސެސް އިންހިބިޓް ކުރެވިދާނެއެވެ [1] . އޮލިގޯޕެޕްޓައިޑް މި އަސަރު ކުރަނީ ކެޝަނިކް އިނިޝިއޭޓަރ ބައިންޑް ވުމުންނެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ކާޓަލަކްސް ކެޝަންތަކާ މުޢާމަލާތުކޮށްގެން އޮކްސިޑޭޝަން ރިއެކްޝަން ފެށުމުގެ މަރުޙަލާއަށް ހުރަސްއެޅިދާނެ ކަމާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން އޮކްސިޑޭޝަން ޕްރޮސެސް ލަސްވެދާނެއެވެ.
ނަމަވެސް އެޒޯބިސް(އައިސޮބިއުޓައިރޮނިޓްރައިލް) އިން ފަށާ އޮކްސިޑޭޝަން ޝަރުތުތަކުގެ ދަށުން ކާޓަލަކްސް އިން އޮކްސިޑޭޝަން އަވަސްކޮށްދޭނެ އެވެ. މި ހާލަތްތަކުގައި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްސް އެކުލެވޭ ކޮމްޕޮޒިޝަންގައި ކާޓަލަކްސް އަކީ ތަފާތު ކެމިކަލް ސްޓްރަކްޗަރތަކުގެ އެހެން ޕެޕްޓައިޑްތަކާއެކު އެންޓާގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކޮށް، β-ކެރޮޓީން އަދި α-ޓޮކޯފެރޯލްގެ އިންހިބިޓޯރީ އަސަރުތައް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މާނައަކީ ވަކި އޮކްސިޑޭޝަން އިނިޝިއޭޝަން ޝަރުތުތަކެއްގެ ދަށުން ކާޓަލަކްސް ހުރުމުން އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް ބަދަލުވެ، އޮކްސިޑޭޝަނަށް ކުރާ އިންހިބިޓޯރީ އެފެކްޓް ބަލިކަށިވެދާނެއެވެ [1] ..
އެހެން މާއްދާތަކާ މުޢާމަލާތް ކުރުމެވެ
ލިޕިޑް މައިސެލް ސިސްޓަމްގެ އޮކްސިޑޭޝަން ޕްރޮސެސްގެ ތެރޭގައި ކާޓަލަކްސް އިން އެހެން ބަޔޯއެކްޓިވް އޮލިގޯޕެޕްޓައިޑްސް، މޮޑެލް ޑައިޕެޕްޓައިޑްސް އަދި ޓްރައިޕެޕްޓައިޑްސް އަދި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްސް އާއި މުއާމަލާތް ކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް އިން ވިޓްރޯ ސިސްޓަމެއްގައި ވެރޮން (Lys-Glu)، ވެސުޖެން (Lys-Glu-Asp)، ޕިނިއަލް (Glu-γ-Asp-delta-Arg)، ހޮންލޫޓެން (Glu-I-3-Asp-Gly)، ބިސް (Glu-I-3-Asp-Leu)، ކްރިސްޓަޖެން (Glu-I-3-Asp-Pro)، Epithalon ފަދަ މާއްދާތަކާ އެކު އެކުގައި އުޅޭއިރު (Ala-I-3-Glu-I-3-Asp-Gly)، ކާނޯސިން (β-Ala-His)، ގްލައިސިލްގްލައިސިން (Gly-Gly)، ގްލައިސިލްގްލައިސިލްގްލައިސިން (Gly-Gly-Gly)، ޕްރޮލިލްޕްރޮލައިން (Pro-Pro)، ޕްރޮލިލްޕްރޮލައިން (Pro-Pro-Pro)، އަދި ގްލޫޓާތީއޯން (gamma-Glu-Cys-Gly)، އޭގެ އޮކްސިޑޭޝަން ޕްރޮޕަޓީސް ތަފާތުކަން ދައްކައެވެ [1] ..
ތަޖުރިބާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕެޕްޓައިޑްތައް ހުރުމުން ހައިޑްރޯޕެރޮކްސައިޑްތައް ޖަމާވުމުގެ ރޭޓް އިތުރުވެ، އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްތައް ޖަހައިގަތުމުގެ ރޭޓަށް ވެސް ބަދަލު އަންނަ އެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ކާޓަލަކްސް އަކީ ހަމައެކަނި އޮކްސިޑޭޝަން ޕްރޮސެސްއަށް އަސަރުކުރާ އެއްޗެއް ނޫން ކަމަށާއި އޮކްސިޑޭޝަން ޕްރޮސެސްގެ ތެރޭގައި އެހެން މާއްދާތައް އެއްވެ ޖަހައިގަތުމަށް ވެސް އަސަރުކުރާ ކަމެއް ކަމަށެވެ.
މިމިކިންގ އެންޒައިމްތަކާއި ގުދުރަތީ އޮކްސިޑޭޝަން އިންހިބިޓަރސްގެ ދައުރު
ކާޓަލަކްސްގެ ހުށަހަޅާފައިވާ އެކުލެވުމަކީ ދިރޭ ޖަރާސީމުތަކުގައި އެކުލެވޭ އެންޒައިމްތަކާއި ގުދުރަތީ އޮކްސިޑޭޝަން އިންހިބިޓަރސް އިން ވިޓްރޯގައި ކުރާ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އަސަރުތައް ނަކަލުކުރާ އެއްޗެކެވެ [1] . މާނައަކީ ދިރޭ ޖަރާސީމުތަކުގައި ހުންނަ އެންޒައިމްތަކާއި ގުދުރަތީ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްތަކާ އެއްގޮތް ވަޒީފާތަކެއް ކާޓަލަކްސް އަށް ހުރެދާނެ ކަމަށާއި، ޖަރާސީމުތަކުގެ އޮކްސިޑޭޝަން ބެލެންސް ދެމެހެއްޓުމަށް މުހިންމު މުހިންމުކަމެއް ލިބިދާނެ ކަމަށެވެ.
ކާޓަލަކްސްގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟
ކާޓިލޭޖް މަރާމާތުކުރުމާއި ހުޅުތަކުގެ ސިއްހަތު: ކާޓިލޭޖް ޓިޝޫގެ އިންޓެގްރިޓީ އަލުން ހޯދުމަށް ކާޓަލަކްސް އެހީތެރިވެދެނީ ކޮންޑްރޯސައިޓްސްގެ ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، ހުޅުތަކުގައި ރިއްސުމާއި ހަރުވުން ކުޑަކޮށް، ހުޅުތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދިނުމަށެވެ. ސްޕޮންޑިލާރތްރޮސިސް، އޮސްޓިއޯއާތުރައިޓިސް، އަދި އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ކާޓަލަކްސް އިން ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރާކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ. އެއީ ކޮލަޖަން ފަދަ މުހިއްމު ކާޓިލޭޖް ޕްރޮޓީންތައް ސިންތެސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ކާޓިލޭޖް މެޓްރިކްސްގެ ސްޓްރަކްޗަރަލް އިންޓެގްރިޓީއަށް އެހީތެރިވެދީ، ހެދުން އެޅުން ނުވަތަ ދުޅަވުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރަނގަޅުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. މީގެ އިތުރުން އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ބުރަކަށި އަދި ހުޅުތަކުގެ ޑިޖެނެރޭޓިވް ލޭޝަންތަކަށް ވެސް ކާޓަލަކްސް އިން ރައްކާތެރިވުމުގެ އަސަރު ކޮށް، މި ލޭޝަންތައް އުފެދުން ލަސްކޮށް، އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ [2] ..
އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އެފެކްޓް: ކާޓަލަކްސް އަކީ އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ ޕްރޮޕަޓީސް އެކުލެވޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސް ރެގިއުލޭޓް ކޮށްދެއެވެ. އެއީ ސައިޓޮކިންސް އާއި މުއާމަލާތްކޮށްގެން އުފެއްދުމަށް އަސަރުކޮށް، ބެލެންސްޑް އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސް އަލުން ހޯދައިދޭ އެއްޗެކެވެ. އިންޑައުސްޑް އިންފްލެމޭޝަންގެ މޮޑެލްގައި ކާޓަލަކްސް އިން ޕްރޯ-އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް (IL-1β، TNF-α، އަދި COX-2 ފަދަ) ގެ މިންވަރު ދަށްކޮށް، ހަމަ އެއާއެކު އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަދި ޓިޝޫ މަރާމާތު ކުރުމުގެ މަގުތަކުގެ މުހިއްމު ކޮމްޕޯނެންޓްތައް ކަމަށްވާ IL-10 އަދި TGF-β ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުކޮށްދިނެވެ. ގްރޭޕް ސީޑް ޕްރޮއެންތޯސައިނިޑިން އެކްސްޓްރެކްޓް (ޖީއެސްޕީއީ) އަކީ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ ސަބަބުން ހަމުގެ ބޯމިން އިތުރުވުން ކުޑަކޮށްދީ، ލޭގެ ސީރަމް ސާމްޕަލްތަކުގައި ހުންނަ ލޭގެ ހުދު ސެލްތަކުގެ ޑިފެރެންޝަލް ކައުންޓް ރެގިއުލޭޓްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ ބޭސް އިންޑޯމެތަސިން އާއި އަޅާބަލާއިރު، ޖީއެސްޕީއީ އިން ރަނގަޅު އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަސަރުތަކެއް ފެނިފައިވެއެވެ (ރާދީ އެޗް، 2021). މި އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އެފެކްޓްގެ ސަބަބުން ކާޓަލަކްސް އަކީ އިންފްލެމޭޓަރީ އެކިއެކި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ޚާއްޞަކޮށް އާތުރައިޓިސް އާއި އެހެނިހެން އިންފްލެމެޓަރީ ޖޮއިންޓް ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު އެއް ލިބިގެންދާ އެއްޗެކެވެ [2] ..
ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޝަން: ކާޓަލަކްސް އިން ސްޓެމް ސެލްތަކާއި ޕްރޮޖެނިޓަރ ސެލްތައް ގިނަވުމަށް ބާރުއަޅައިގެން އެކި ޓިޝޫތަކުގެ ރިޖެނެރޭޓިވް ޕޮޓެންޝަލް އަށް އެހީތެރިވެދެވިދާނެއެވެ. އިން ވިޓްރޯ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކާޓަލަކްސް އިން ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމާއި ބެލެހެއްޓުމަށް މުހިންމު މެސެންޗައިމަލް ސްޓެމް ސެލްސް (އެމްއެސްސީ) ގެ ޕްރޮލިފަރޭޝަން ރޭޓް އިތުރުވެދާނެ ކަމަށާއި އެއީ ޓިޝޫގެ މަސައްކަތް ދެމެހެއްޓުމަށް ބޭނުންވާ ހާއްސަ ސެލް ވައްތަރުތަކަށް ތަފާތުވެދާނެތީ އެވެ. މި ސިފައެއްގެ ސަބަބުން ކާޓަލަކްސް އަށް ޓިޝޫ އިންޖިނިއަރިންގ އާއި ރިޖެނެރޭޓިވް މެޑިސިންގެ ދާއިރާތަކުގައި ޚާއްޞަކޮށް ކާޓިލޭޖް އަދި ކަށީގެ ޓިޝޫތައް ރިޖެނެރޭޓް ކުރުމުގައި ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ފުރުޞަތުތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ [2] ..
ކަސްރަތު ކުރުމުން ރަނގަޅުވުން: ސްޕޯޓްސް މެޑިސިންގައި ވެސް ކާޓަލަކްސްގެ އެޕްލިކޭޝަންތައް ހުންނައިރު، ހާއްސަކޮށް އެތުލީޓުން ނުވަތަ ބުރަ ކަސްރަތު ކުރާ މީހުންގެ މެދުގައި ވެސް ބޭނުން ކުރެވެ އެވެ. އެއީ ހުޅުތަކުގެ ސިއްހަތަށް އެހީތެރިވެދީ، ކަސްރަތު ކުރުމުން ހުޅުތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކޮށްދީ، ކާޓިލޭޖް މަރާމާތު ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ގިނައިން ހައި އިންޓެންސިޓީ ޓްރެއިނިންގައި ބައިވެރިވާ އެތުލީޓުންނަށް ކާޓަލަކްސް އިން ޓްރެއިނިން އާއި މުބާރާތްތަކަށް ފަހު އަވަހަށް ރަނގަޅުވެ، މާގިނައިން ބޭނުންކުރުމުން ހުޅުތަކުގެ މައްސަލަތައް ކުޑަކުރެވޭނެ އެވެ.
ސިސްޓަމިކް ބަލިތަކާއި ޕެރިއޮޕަރޭޓިވް ޕީރިއަޑް: ސިސްޓަމިކް ކަނެކްޓިވް ޓިޝޫ ބަލިތަކުގައި އަދި ހުޅުތަކުގެ ސާޖަރީގެ ޕްރީއޮޕަރޭޝަން އަދި ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް ޕީރިއަޑްތަކުގައި ވެސް ކާޓަލަކްސް ބޭނުންކުރެއެވެ. ސިސްޓަމިކް ކަނެކްޓިވް ޓިޝޫ ބަލިތަކުގައި ކާޓަލަކްސް އަކީ ދިފާއީ ނިޒާމުގެ ޖަވާބު ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ދުޅަހެޔޮކަން ކުޑަކުރުމާއި، ހުޅުތަކާއި ކާޓިލޭޖް ޓިޝޫތައް ރައްކާތެރިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. ހުޅުތަކުގެ ސާޖަރީގެ ޕްރީއޮޕަރޭޝަން އަދި ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް މުއްދަތުގައި ކާޓަލަކްސް އިން ކަށިގަނޑާއި ހުޅުތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ހުއްޓުވައި، ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް ރިކަވަރީ ކުރިއެރުވައި، ޕޯސްޓޮޕަރޭޓިވް ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް ދިމާވުން މަދުކޮށްދެ އެވެ.
އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ޑިޖެނެރޭޓިވް ލޭޝަންސް އިން ރައްކާތެރިވުން: އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް ކާޓަލަކްސް އަކީ ބުރަކަށި އަދި ހުޅުތަކުގެ ޑިޖެނެރޭޓިވް ލޭޝަންސް އިން ރައްކާތެރިވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވުމާއެކު ކާޓިލޭޖް އަދި ހުޅުގެ ޓިޝޫތައް ގުދުރަތީ ގޮތުން ގެއްލުން ލިބުމަކީ ކޮންމެހެން ވާންޖެހޭ ކަމެއް ނަމަވެސް ކާޓަލަކްސް އިން މި ޕްރޮސެސް ލަސްކޮށްދެނީ ކޮންޑްރޯސައިޓްސްގެ ހަރަކާތްތެރިކަން އިތުރުކޮށްދީ ކޮލަޖަން ސިންތެސިސް ކުރިއެރުވުމާއި ހުޅުތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށްގެންނެވެ.
ހަމުގެ ސިއްހަތު: ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކާޓަލަކްސް އިން ކޮލަޖަން ސިންތެސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ ނުވަތަ ހަމުގެ ސެލްތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދީ ހަމުގެ އިލެސްޓިސިޓީ އާއި ސްޓްރަކްޗަރ އިތުރުކޮށްދެވިދާނެ އެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ކާޓަލަކްސް އަކީ ހަންގަނޑަށް ފަރުވާ ދިނުމާއި އެންޓި އެޖިންގ ގެ ދާއިރާތަކުގައި ޚާއްޞަކޮށް ހަމުގެ ޓެކްސްޗަރ ރަނގަޅުކުރުމާއި ރިއްސުން ކުޑަކުރުމުގައި ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު އެއް ލިބިގެންދާ ކަމެކެވެ [2] ..
ކިޑްނީ ރައްކާތެރިކުރުން: ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކާޓަލަކްސް އިން ކިޑްނީގެ މަސައްކަތްތަކާއި އޮނިގަނޑަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރު ކޮށްފާނެ އެވެ. އެއީ ކިޑްނީގައި ހުންނަ ސެލްއުލަރ ޕްރޮސެސްތަކަށް އަސަރުކޮށް، ދުޅަހެޔޮކަމާއި އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ކުޑަކޮށްދީ، ކިޑްނީއަށް ލިބޭ ގެއްލުންތަކުން ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މި ރެނަލް ޕްރޮޓެކްޓިވް އެފެކްޓްގެ ސަބަބުން ކާޓަލަކްސް އަކީ ކިޑްނީގެ ބަލިތަކާއި އެއާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު އެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ.
އެންޓި އެޖިންގ: ކާޓަލަކްސް އަކީ ސެލްގެ އެކި މެކޭނިޒަމްތަކަށް އަސަރުކޮށް މުސްކުޅިވުމުގެ ޕްރޮސެސްގެ ވަކި ކަންތައްތަކެއް ލަސްކޮށްދޭ އެންޓި އެޖިންގ ޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ސެލް ސައިކަލް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އާއި އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސް މަދުކޮށް، ޓިޝޫ މަރާމާތުކޮށް ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވައިގެން ޖުމްލަ ދިރުމާއި ސިއްހަތު ރަނގަޅުކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ. މި އެންޓި-އޭޖިންގ ސިފަގެ ސަބަބުން ކާޓަލަކްސް އަކީ މުސްކުޅިވުމާ ގުޅުންހުރި ބަލިތައް ލަސްކުރުމާއި ޖުމްލަ ސިއްހަތު ރަނގަޅުކުރުމުގައި ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު އެއް ލިބިފައިވާ ސިފައެކެވެ [2] ..
ކާޓަލަކްސްގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮމްޕްލެކްސް އެއްޗަކަށް ވާތީ، އޮކްސިޑޭޝަން ޕްރޮސެސްއަށް ދެގުނަ އަސަރެއް ކުރެއެވެ. އެއީ ތަފާތު މާއްދާތަކާ މުއާމަލާތްކޮށް އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް ފަންކްޝަންތައް ސިމިއުލޭޓް ކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ ބޭނުންތައް ފުޅާވެ، ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޝަން، ކުޅިވަރު ރަނގަޅުވުން، ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމާއި، ހަމުގެ ސިއްހަތު ފަދަ އެތައް ދާއިރާއަކުން ގާބިލްކަން ދައްކުވައިދެއެވެ.
ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން
މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.
ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ
ސްޓޯރޮޒޯކް އެންއެމް އަކީ ޓިޔުމަން ސްޓޭޓް މެޑިކަލް ޔުނިވާސިޓީ، ރަޝިޔާގެ އެކަޑަމީ އޮފް ސައިންސަސްގެ އެންއެން ސެމެނޯވް ފެޑެރަލް ރިސާޗް ސެންޓަރ ފޯ ކެމިކަލް ފިޒިކްސް، އަދި ޓިއުމަން އިންސްޓް މެޑް އާއި ގުޅުން ހުރި ރިސާޗަރެކެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތްތަކުގައި ކެމިސްޓްރީ، ބަޔޯކެމިސްޓްރީ އެންޑް މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ، ބަޔޯފިޒިކްސް، ސެލް ބަޔޮލޮޖީ، އަދި ފިޒިކްސްގެ އިންޓަރޑިސިޕްލިނަރީ ރިސާޗްތައް ހިމެނެއެވެ. އެކަޑަމިކް އަދި ރިސާޗް ހަރަކާތްތަކުގެ ތެރެއިން މި ދާއިރާތަކަށް ބޮޑެތި ޙިއްޞާތަކެއް ކޮށްދެއްވާފައިވެއެވެ. ސްޓޯރޯޒޯކް އެން.އެމް ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [1] ގައެވެ.
