لەلایەن Cocer Peptides 
1 مانگ پێش ئێستا
هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.
ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بە پێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.
پێشەکی
لە نێوان چەندین توێژینەوە لەسەر پاراستنی تەندروستی هەناسەدان، برۆنکۆجین کاریگەری و بەهای بەکارهێنانی ئەگەری خۆی لە بواری تەندروستی هەناسەدان نیشانداوە. ئەم بابەتە کاریگەرییە ئەرێنییەکانی برۆنکۆجین لەسەر تەندروستی هەناسەدان و ئاسۆی بەکارهێنانی بە پشتبەستن بە لێکۆڵینەوەکانی ئێستا دەکۆڵێتەوە.
وێنەی یەکەم پێکهاتەی کیمیایی برۆنکۆجین.
کاریگەری برۆنکۆجین لەسەر سەقامگیری DNA
1. پەیوەندی پۆتانسێلی نێوان سەقامگیری DNA و تەندروستی هەناسەدان
کارکردنی ئاسایی خانەکان بەندە بە پێکهاتەی جێگیری DNA. لە کۆئەندامی هەناسەدان، هۆکاری ژینگەیی جۆراوجۆر وەک پیسکەرەکان و ماددە نەخۆشخوازەکان لەوانەیە زیان بە DNAی خانەیی بگەیەنن، بەمەش کاریگەرییان لەسەر ئەرکە فیزیۆلۆژییە ئاساییەکانی خانەکانی هەناسەدان دەبێت و دەبێتە هۆی زنجیرەیەک نەخۆشی کۆئەندامی هەناسەدان. پاراستنی سەقامگیری DNA زۆر گرنگە بۆ بەردەوامبوونی ئەرکە ئاساییەکانی گۆڕانکاری خۆراک، زیادبوون و ڕێکخستنی بەرگری خانەکانی هەناسەدان.
2. برۆنکۆجین وەکو جێگیرکەری DNA
لە چڕیی جیاوازدا، برۆنکۆجین دەتوانێت کاریگەری لەسەر پارامێتەرەکانی گەرمیداینامیکیی DNA هەبێت. لە کاتی شیکردنەوەی DNA بە بەکارهێنانی مایکرۆکالۆریمێتری سکانکردنی جیاواز، دەرکەوت کە برۆنکۆجین دەتوانێت وەکو مادەی جێگیرکەری DNA کار بکات. کاتێک برۆنکۆجین کارلێک لەگەڵ DNA لە تایموسی گا و جگەری مشکدا دەکات، لە مەودای بەهای r تەسکدا (r ڕێژەی مۆلی برۆنکۆجین بۆ جووتە بنەماکانی DNA، 0.01-0.055)، دەتوانێت پلەی گەرمی ناسروشتی DNA بە ڕێژەی 3.1 پلەی سەدی زیاد بکات. ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە برۆنکۆجین سەقامگیری DNA بەرز دەکاتەوە، مەترسی تێکچوونی DNA کەم دەکاتەوە کە بەهۆی هۆکارە دەرەکییەکانەوە دروست دەبێت، و بەم شێوەیە یارمەتی پاراستنی گواستنەوەی زانیاری بۆماوەیی ئاسایی و کارکردنی خانەیی دەدات لە خانەکانی هەناسەدان.
3. تایبەتمەندی بەستنەوە و میکانیزمی سەقامگیری
توێژینەوەکانی زیاتر ئاماژە بەوە دەکەن کە برۆنکۆجین لیگاندێکی تایبەت بە ئەدینین-تایمین یان گوانین-سایتۆسین نییە. جۆری بەستنەوەی بە بەهێز و هەڕەمەکی دادەنرێت، و بە هەردوو تاڵەکەی DNA دەبەسترێتەوە (بە پلەی یەکەم بە بنەما نایترۆجینییەکان). لە مەودای بەهاکانی r لە 0.01 بۆ 1.0، ئەنتاڵپی توانەوەی (ΔH(melt))ی کۆمپلێکسەکە بە بەردەوامی دەمێنێتەوە، ئەمەش زیاتر میکانیزمی کارکردنی ناوازەی برۆنکۆجین لە سەقامگیرکردنی DNA نیشان دەدات و بنەمایەکی تیۆری بەهێز بۆ ڕۆڵی لە پاراستنی سەقامگیری جینۆمی لە خانەکانی هەناسەدان دابین دەکات.
بەکارهێنانی ئەگەری بۆرییەکانی هەناسە لە چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی هەناسەدان
1. خۆپاراستن لە نەخۆشی لەسەر بنەمای سەقامگیری DNA
بەو پێیەی برۆنکۆجین دەتوانێت پێکهاتەی DNA جێگیر بکات، ڕۆڵی هەیە لە ڕێگریکردن لە هەندێک نەخۆشی هەناسەدان کە بەهۆی تێکچوونی DNA دروست دەبن. ئەو دانیشتووانانەی بەرکەوتەی پیسبوونی هەوای درێژخایەنن، مەترسی تووشبوونیان بە نەخۆشییەکانی هەناسەدان وەک شێرپەنجەی سییەکان و نەخۆشی درێژخایەنی ڕێگری سییەکان (COPD) زیاترە بەهۆی تێکچوونی DNA لە خانەکانی هەناسەدان. ڕەنگە برۆنکۆجین ئەم مەترسییە کەم بکاتەوە بە بەرزکردنەوەی سەقامگیری DNA، کە ستراتیژییەکی خۆپارێزی پۆتانسێل بۆ ئەو جۆرە دانیشتووانە پێشکەش دەکات.
2. چارەسەری یارمەتیدەر بۆ هەوکردنی هەناسەدان
لە کاتی هەوکردنی کۆئەندامی هەناسەدان، ناوبژیوانە هەوکردنەکان کە لەلایەن خانەکانی هەوکردنەوە ئازاد دەکرێن لەوانەیە زیان بە DNA ی خانەکانی هەناسە بگەیەنن. تایبەتمەندییە جێگیرکەرەکانی DNAی برۆنکۆجین لەوانەیە تا ڕادەیەک ئەو جۆرە زیانانە کەم بکاتەوە، ئەمەش یارمەتیدەرە لە چاککردنەوە و چاکبوونەوەی کارایی خانە تێکچووەکان. هەروەها پاراستنی گواستنەوەی زانیاری بۆماوەیی ئاسایی لە خانەکاندا ڕەنگە کاریگەری ئەرێنی هەبێت لەسەر ڕێکخستنی دەربڕینی جینەکانی پەیوەست بە وەڵامەکانی هەوکردن، بەمەش یارمەتیدەر دەبێت لە چارەسەرکردنی هەوکردنی هەناسەدان.
ئەنجام
هەرچەندە لێکۆڵینەوەکانی ئێستا لەسەر برۆنکۆجین لە بواری تەندروستی هەناسەدان هێشتا لە قۆناغی سەرەتاییدایە، بەڵام دۆزینەوەکانی ئێستا تواناکانی نیشان دەدەن. لە کاریگەرییەکانی لەسەر سەقامگیری DNA تا بەکارهێنانی لە خۆپاراستن و چارەسەرکردنی نەخۆشییەکانی هەناسەدان، برۆنکۆجین ئاراستەی نوێ بۆ توێژینەوەکانی تەندروستی هەناسەدان دەکاتەوە.
سەرچاوە
[1] مۆناسێلیدزێ جەی ئاڕ، خاڤینسۆن ڤی، گۆرگۆشیدزێ ئێم ز، و هاوکارانی. کاریگەری پێپتیدی بۆرییەکانی هەناسە (Ala-Asp-Glu-Leu) لەسەر سەقامگیری گەرمی DNA [J]. بولیتینی بایۆلۆجی و پزیشکی تاقیکاری، 2011،150(3):375-377.DOI:10.1007/s10517-011-1146-x.
بەرهەمێک کە تەنها بۆ بەکارهێنانی توێژینەوە بەردەستە:
