لەلایەن Cocer Peptides 
1 مانگ پێش ئێستا
هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.
ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بە پێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.
پێشەکی
سستبوونی دڵ، وەک نەخۆشییەکی توندی دڵ و خوێنبەرەکان، کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر کوالیتی ژیان و پێشبینیکردنی نەخۆشەکان هەیە. دەستنیشانکردنی ماددە چارەسەرییە کاریگەرەکان بۆ پاراستنی کارکردنی دڵ بووەتە شوێنێکی گەرمی توێژینەوە لە بواری دڵ و خوێنبەرەکاندا. کۆرگاتن وەک دەرمانێک کە بەهای ئەگەری هەیە لە چارەسەرکردنی سستبوونی دڵدا، لەم ساڵانەی دواییدا سەرنجی ڕاکێشاوە.
وێنە 1 هۆکارەکانی مەترسی دڵ و خوێنبەرە تەقلیدییەکان دەتوانن ببنە هۆی نەخۆشی دڵ لە نەخۆشانی تووشبوو بە IIM.
تێڕوانینێکی گشتی بۆ کۆرگاتن
کۆرگاتن دەرمانێکی نوێی دڵ و خوێنبەرەکانە کە کاریگەری ئەرێنی لەسەر کارکردنی دڵ هەیە بە ئامانجکردنی شوێنە تایبەتەکانی ناو دڵ. بە بەراورد لەگەڵ دەرمانە تەقلیدییەکانی چارەسەرکردنی سستبوونی دڵ، کۆرگاتن خاوەنی میکانیزمێکی ناوازەی کارکردن و سوودەکانییە، کە بژاردەی چارەسەری نوێ پێشکەش بە نەخۆشانی سستبوونی دڵ دەکات.
لەگەڵ قووڵبوونەوەی لێکۆڵینەوەکان لەسەر دروستبوونی نەخۆشی سستبوونی دڵ، ئەوە ڕوون بووەتەوە کە دەرمانە تەقلیدییەکان هەندێک سنوورداربوونیان هەیە لە چارەسەرکردنی سستبوونی دڵدا. بۆ دۆزینەوەی شێوازی چارەسەری کاریگەرتر، توێژەران تەرخانکراون بۆ پەرەپێدانی دەرمانی نوێ. دوای چەندین ساڵ لە لێکۆڵینەوەی بنەڕەتی و تاقیکردنەوە کلینیکیەکان، کۆرگاتن وردە وردە توانای خۆی لە چارەسەرکردنی سستبوونی دڵدا نیشانداوە.
کاریگەری پارێزەری کۆرگاتن لەسەر کارکردنی دڵ لە نەخۆشانی سستبوونی دڵ
(1) باشترکردنی کارکردنی گرژبوونی ماسولکەکانی دڵ
زیادکردنی هاتنی ئایۆنی کالیسیۆم بۆ ناو خانەکانی ماسولکەکانی دڵ: کۆرگاتن کاردەکاتە سەر کەناڵەکانی ئایۆنی کالیسیۆم لەسەر پەردەی خانەکانی ماسولکەکانی دڵ، پەرە بە هاتنی ئایۆنی کالیسیۆم دەدات، بەمەش پرۆسەی جووتبوونی وروژاندن-گرژبوونەوەی خانەکانی ماسولکەکانی دڵ بەرز دەکاتەوە و گرژبوونی ماسولکەکانی دڵ باشتر دەکات. لە سستبوونی دڵدا، توانای مامەڵەکردن لەگەڵ ئایۆنی کالیسیۆمی خانەکانی ماسولکەکانی دڵ کەم دەبێتەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی لاوازبوونی کارکردنی گرژبوونی ماسولکەکانی دڵ. کۆرگاتن کارکردنی ئاسایی گرژبوونی ماسولکەکانی دڵ دەگەڕێنێتەوە بە ڕێکخستنی هاتنی ئایۆنی کالیسیۆم، بەمەش توانای پەمپکردنی دڵ باشتر دەکات.
بەرزکردنەوەی نزیکایەتی نێوان ئایۆنەکانی ترۆپۆنین و کالیسیۆم: ترۆپۆنین پڕۆتینێکی ڕێکخەری سەرەکییە لە گرژبوونی ماسولکەکانی دڵدا. کۆرگاتن نزیکایەتی نێوان ئایۆنەکانی ترۆپۆنین و کالیسیۆم بەرز دەکاتەوە، ئەمەش وا دەکات ترۆپۆنین بە ئاسانی چالاک بێت لە هەمان چڕیی ئایۆنی کالیسیۆمدا، بەمەش گرژبوونی ماسولکەکانی دڵ بەرەوپێش دەبات. ئەم کاریگەرییە یارمەتی باشترکردنی کارایی گرژبوونی ماسولکەکانی دڵ و کارکردنی دڵ دەدات لە نەخۆشانی سستبوونی دڵدا.
(2) ڕێکخستنی میتابۆلیزمی وزەی دڵ
باشکردنی بەکارهێنانی ژێرخانەکانی وزەی ماسولکەکانی دڵ: لە کاتی سستبوونی دڵدا، میتابۆلیزمی وزەی ماسولکەکانی دڵ تێکدەچێت، لەگەڵ زیادبوونی ئۆکساندنی ترشی چەوری و کەمبوونەوەی ئۆکساندنی گلوکۆز. کۆرگاتن دەتوانێت ڕێڕەوی میتابۆلیزمی وزە لە ناو خانەکانی ماسولکەکانی دڵدا ڕێکبخات، ئەمەش گۆڕانکاری لە میتابۆلیزمێکەوە کە بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای ئۆکساندنی ترشی چەورییە بۆ میتابۆلیزمێک کە بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر بنەمای ئۆکساندنی گلوکۆز دامەزراوە، بەرەوپێش دەبات. ئۆکساندنی گلوکۆز کاراترە لە بەرهەمهێنانی وزە و پێویستی بە ئۆکسجینی تاڕادەیەک کەمتر هەیە، ئەمەش یارمەتیدەرە بۆ باشترکردنی دابینکردنی وزەی ماسولکەکانی دڵ و کەمکردنەوەی بارگرانی وزە لەسەر ماسولکەکانی دڵ و پاراستنی کارکردنی دڵ.
پێشخستنی چاکبوونەوەی کارکردنی مایتۆکۆندریال: مایتۆکۆندریای شوێنی سەرەکییە بۆ بەرهەمهێنانی وزە لە خانەکانی ماسولکەکانی دڵدا، و کارکردنیان لە سستبوونی دڵدا تێکدەچێت. کۆرگاتن دەتوانێت ڕێڕەوی ئاماژەدانی پەیوەست بە مایتۆکۆندریالەکان ڕێکبخات بۆ پێشخستنی بایۆجینێسی مایتۆکۆندریال، زیادکردنی ژمارە و چالاکیی مایتۆکۆندریال. هەروەها کارکردنی هەناسەدانی مایتۆکۆندریال باشتر دەکات، کارایی بەرهەمهێنانی وزە بەرز دەکاتەوە، وزەی پێویست بۆ خانەکانی ماسولکەکانی دڵ دابین دەکات، هەروەها ئەرکی ئاسایی گرژبوون و شلبوونەوەی دڵ دەپارێزێت.
(3) کەمکردنەوەی دووبارە داڕشتنەوەی ماسولکەکانی دڵ
ڕێگریکردن لە ئەپۆپتۆزی خانەکانی ماسولکەکانی دڵ: لە کاتی پێشکەوتنی سستبوونی دڵدا، زیادبوونی ئەپۆپتۆزی خانەکانی ماسولکەکانی دڵ دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی ژمارەی خانەکانی ماسولکەکانی دڵ، بەمەش کارکردنی دڵ تێکدەدات. کۆرگاتین دەتوانێت ڕێڕەوی ئاماژەدانی دژە ئەپۆپتۆزی ناو خانەیی چالاک بکات، دەربڕینی پڕۆتینەکانی پەیوەست بە ئەپۆپتۆزی لە خانەکانی ماسولکەکانی دڵدا ڕێگری بکات و ئەپۆپتۆزی خانەکانی ماسولکەکانی دڵ کەم بکاتەوە. ئەمەش یارمەتی پاراستنی ژمارە و یەکپارچەیی پێکهاتەی خانەکانی ماسولکەکانی دڵ دەدات، بەمەش پێشکەوتنی سستبوونی دڵ خاو دەبێتەوە.
ڕێکخستنی میتابۆلیزمی ماتریکسی دەرەوەی خانەیی: لە کاتی دووبارە داڕشتنەوەی ماسولکەکانی دڵدا، ناهاوسەنگی لە دروستکردن و تێکچوونی ماتریکسی دەرەوەی خانەیی دەبێتە هۆی ڕیشاڵی ماسولکەکانی دڵ. کۆرگاتن دەتوانێت دەربڕینی میتالۆپڕۆتینازەکانی ماتریکس و ڕێگریکەرەکانی شانەکانیان ڕێکبخات، هاوسەنگی میتابۆلیزمی ماتریکسی دەرەوەی خانەیی بپارێزێت و ڕوودانی ڕیشاڵی ماسولکەکانی دڵ کەم بکاتەوە. بە کەمکردنەوەی ڕیشاڵی ماسولکەکانی دڵ، کۆرگاتن دەتوانێت پابەندبوونی ماسولکەکانی دڵ باشتر بکات و کارکردنی دیاستۆلیکی دڵ بپارێزێت.
بەکارهێنانی کۆرگاتن لە چارەسەری سستبوونی دڵ
دۆخی ئێستای داواکاری کلینیکی
لە ئێستادا، کۆرگاتن لە هەندێک تاقیکردنەوە کلینیکیدا بەکارهێنراوە و هەندێک کاریگەری چارەسەری بەدەستهێناوە. لە هەندێک لە توێژینەوە کلینیکییە بچووکەکاندا، نیشاندەرەکانی کارکردنی دڵ وەک بەشە دەردانی ژێرپەنجەی چەپ و دەرچوونی دڵ لە نەخۆشانی سستبوونی دڵ کە بە کۆرگاتن چارەسەرکراون باشتربوونی بەرچاویان نیشانداوە. هەروەها نیشانەکانی نەخۆشەکان وەکو تەنگەنەفەسی و ماندوێتی کەم بووەوە، هەروەها کوالیتی ژیانیان باشتر بوو.
ئەنجام
وەک دەرمانێکی نوێی دڵ و خوێنبەرەکان، کۆرگاتن ڕۆڵێکی بەرچاو دەگێڕێت لە پاراستنی کارکردنی دڵ لە نەخۆشانی سستبوونی دڵدا. لە ڕێگەی چەندین میکانیزمەوە، لەوانە باشترکردنی کارکردنی گرژبوونی ماسولکەکانی دڵ، ڕێکخستنی میتابۆلیزمی وزەی دڵ، و کەمکردنەوەی دووبارە داڕشتنەوەی ماسولکەکانی دڵ، کۆرگاتن ڕێگەیەکی نوێ پێشکەش دەکات بۆ چارەسەرکردنی سستبوونی دڵ.
سەرچاوەکان
[1] Diederichsen L. بەشداریکردنی دڵ و خوێنبەرەکان لە هەوکردنی ماسولکەکاندا [J]. بۆچوونی ئێستا لە ڕۆماتیزمی، 2017،29:1.DOI:10.1097/BOR.000000000000000000000000442.
بەرهەمێک کە تەنها بۆ بەکارهێنانی توێژینەوە بەردەستە:
