Cocer Peptides ye 
ŋlɔe ɣleti 1 enye sia
NYATAKAKAWO KPLE NUSIWO WOTSƆ ƑE NYATAKAKA SIWO KAtã WOÐO LE NYATAKAKADZRAÐOƑE SIA ME LA KPLE NYATAKAKAWO kaka KPLEE NUFIAFIA ƑE TAÐOÐOWO KO.
Wotrɔ asi le atike siwo wona le nyatakakadzraɖoƒe sia ŋu na numekuku le vitro ɖeɖeko. Wowɔa numekuku le vitro (Latingbe me: *le ahuhɔ̃e me*, si gɔmee nye le ahuhɔ̃e me) le amegbetɔ ƒe ŋutilã godo. Atike siawo menye atikewo o, United States ƒe Nuɖuɖu Kple Atike Ŋuti Dɔwɔƒe (FDA) meda asi ɖe wo dzi o, eye mele be woazã wo atsɔ axe mɔ ɖe atikewɔwɔ, dɔléle, alo dɔléle aɖeke nu, adae, alo adae o. Se de se vevie be woatsɔ atike siawo ade amegbetɔ alo lãwo ƒe ŋutilã me le mɔ ɖesiaɖe nu.
Kpɔkplɔyiɖeme
Dzidɔ, abe dzitodzito me dɔléle sesẽ ene, kpɔa ŋusẽ ɖe dɔnɔwo ƒe agbenɔnɔ kple woƒe ŋgɔdonyawo dzi vevie. De dzesi atike nyui siwo woatsɔ akpɔ dzitodzito ƒe dɔwɔwɔ ta va zu numekuku vevi aɖe le dzitodzito me. Corgaten, abe atike si ŋu asixɔxɔ ate ŋu anɔ le dzidɔ dada me ene la, amewo ƒe susu va le eŋu le ƒe ʋɛ siwo va yi me.
Figure 1 Dzitodzito me dɔléle siwo tso blema ke ate ŋu ahe dzidɔ vɛ na dɔnɔ siwo ŋu IIM le.
Corgaten ƒe nyatakaka kpui aɖe
Corgaten nye dzitodzito me ʋukawo ƒe atike yeye aɖe si kpɔa ŋusẽ nyui ɖe dzi ƒe dɔwɔwɔ dzi to teƒe aɖewo koŋ siwo le dzia me la dzi dzedze me. Ne wotsɔe sɔ kple dzidɔlélawo ƒe atike xoxowo la, dɔwɔwɔ ƒe mɔnu tɔxɛ aɖe le Corgaten si eye viɖe siwo le eŋu, si naa atikewɔwɔmɔnu yeyewo dzidɔlélawo.
Esi numekuku siwo ku ɖe dzidɔ ƒe dɔléle dzɔdzɔ ŋu yi edzi le goglom ɖe edzi la, eva dze ƒã be seɖoƒe aɖewo le atike xoxowo ŋu le dzidɔ dada me. Be woake ɖe atikewɔwɔmɔnu siwo awɔ dɔ nyuie wu ŋu la, numekulawo tsɔ wo ɖokui na be yewoato atike yeyewo vɛ. Le ƒe geɖe ƒe numekuku veviwo kple dɔdamɔnu dodokpɔwo megbe la, Corgaten ɖe ŋutete si le esi le dzidɔ dada me fia vivivi.
Corgaten ƒe Ametakpɔkpɔ ƒe Ŋusẽkpɔɖeamedzi ɖe Dzi ƒe Dɔwɔwɔ Dzi le Dzidɔlélawo Me
(1) Dzitodzito ƒe Dɔwɔwɔ Nyuie
Calcium ion ƒe gege ɖe dzitodzito me lãmenugbagbeviwo me ƒe dzidziɖedzi: Corgaten wɔa dɔ ɖe calcium ion ƒe mɔ siwo le dzitodzito me lãmenugbagbeviwo ƒe lãkusi dzi, si doa calcium ion ƒe gege ɖe dzitodzito me ƒe lãmenugbagbeviwo me ɖe ŋgɔ, si wɔnɛ be dzitodzito me lãmenugbagbeviwo ƒe dzidzɔkpɔkpɔ-tsitretsitsi ƒe kadodo ƒe ɖoɖoa nyona ɖe edzi eye wònaa dzitodzito ƒe ʋuʋu nyona ɖe edzi. Le dzidɔ me la, dzitodzito me lãmenugbagbeviwo ƒe calcium ion zazã ƒe ŋutete dzi ɖena kpɔtɔna, si wɔnɛ be dzitodzito ƒe ʋuʋu ƒe dɔwɔwɔ gbɔdzɔna. Corgaten gbugbɔa dzitodzito ƒe ʋuʋu ƒe dɔwɔwɔ nyuie to calcium ion ƒe gege ɖe eme dzi kpɔkpɔ me, si wɔnɛ be dzia ƒe pɔmpi ƒe ŋutete nyona ɖe edzi.
Troponin kple calcium ions dome ƒomedodo dzi ɖeɖe kpɔtɔ: Troponin nye protein vevi aɖe si kpɔa dzitodzito ƒe ʋuʋu dzi. Corgaten nana troponin kple calcium ions dome ƒomedodo dzina ɖe edzi, si wɔnɛ be troponin wɔa dɔ bɔbɔe le calcium ion ƒe agbɔsɔsɔ ma ke me, si wɔnɛ be dzitodzito ƒe tete ɖe ŋgɔ. Dɔwɔwɔ sia kpena ɖe dzitodzito ƒe tete ƒe dɔwɔwɔ nyuie kple dzi ƒe dɔwɔwɔ ŋu le dzidɔlélawo me.
(2) Dzi ƒe ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ le lãmenugbagbeviwo ŋu dzi kpɔkpɔ
Dzitodzito ƒe ŋusẽ ƒe substrate zazã nyuie wu: Le dzi ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie me la, dzitodzito ƒe ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ le lãmenugbagbeviwo ŋu me gblẽna, eye ami ƒe oxidation dzina ɖe edzi eye sukli ƒe oxidation dzi ɖena kpɔtɔna. Corgaten ate ŋu aɖɔ ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ ƒe mɔnuwo ɖo le dzitodzito me lãmenugbagbeviwo me, si doa tɔtrɔ tso lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ si wotu ɖe ami ƒe oxidation dzi koŋ dzi yi esi wotu ɖe sukli ƒe oxidation dzi koŋ dzi. Glucose oxidation wɔa dɔ nyuie wu le ŋusẽ wɔwɔ me eye mehiãa oxygen si mesɔ gbɔ kura o, si kpena ɖe dzitodzito me ŋusẽ ŋu wònyona ɖe edzi, eɖea ŋusẽ ƒe agba si le dzitodzito dzi dzi kpɔtɔna, eye wòkpɔa dzitodzito ƒe dɔwɔwɔ ta.
Mitochondria ƒe dɔwɔwɔ ƒe hayahaya dodo ɖe ŋgɔ: Mitochondria ye nye teƒe vevitɔ siwo ŋusẽ dona le dzitodzito me lãmenugbagbeviwo me, eye woƒe dɔwɔwɔ gblẽna le dzidɔ me. Corgaten ateŋu aɖɔ dzesimɔ siwo do ƒome kple mitochondrial ɖo be woado mitochondrial biogenesis ɖe ŋgɔ, si ana mitochondrial ƒe xexlẽme kple dɔwɔwɔ nadzi ɖe edzi. Enaa mitochondria ƒe gbɔgbɔtsixe ƒe dɔwɔwɔ hã nyona ɖe edzi, enaa ŋusẽ wɔwɔ nyuie wu, enaa ŋusẽ si sɔ dzitodzito me lãmenugbagbeviwo, eye wòléa dzi ƒe tete kple ɖiɖiɖeme ƒe dɔwɔwɔ nyuie me ɖe asi.
(3) Dzitodzito ƒe gbugbɔgaɖɔɖo dzi ɖeɖe kpɔtɔ
Dzitodzito me lãmenugbagbeviwo ƒe tsɔtsrɔ̃ nu: Le dzitodzito ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie ƒe ŋgɔyiyi me la, dzitodzito me lãmenugbagbeviwo ƒe tsɔtsrɔ̃ si dzina ɖe edzi nana dzitodzito me lãmenugbagbeviwo ƒe xexlẽme dzi ɖena kpɔtɔna, si wɔnɛ be dzia ƒe dɔwɔwɔ gblẽna. Corgaten ate ŋu ana lãmenugbagbeviwo me dzesimɔ siwo tsi tre ɖe apoptotic ŋu nawɔ dɔ, axe mɔ na protein siwo do ƒome kple apoptosis ƒe ɖeɖefia le dzitodzito me lãmenugbagbeviwo me, eye wòaɖe dzitodzito me lãmenugbagbeviwo ƒe tsɔtsrɔ̃ dzi akpɔtɔ. Esia kpena ɖe dzitodzito me lãmenugbagbeviwo ƒe xexlẽme kple woƒe wɔwɔme ƒe blibonyenye ŋu, si wɔnɛ be dzi ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie ƒe ŋgɔyiyi nɔa blewu.
Lãmenugbagbeviwo godo ƒe lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ dzi kpɔkpɔ: Le dzitodzito ƒe gbugbɔgaɖɔɖo me la, lãmenugbagbeviwo godo ƒe wɔwɔme kple eƒe gbegblẽ ƒe masɔmasɔ hea dzitodzito me fibrosis vɛ. Corgaten ate ŋu aɖɔ matrix metalloproteinases kple woƒe lãmenugbagbeviwo ƒe mɔxenuwo ƒe ɖeɖefia ɖo, si ana lãmenugbagbeviwo godo ƒe matrix ƒe lãmenugbagbeviwo ƒe dɔwɔwɔ nada asɔ eye wòaɖe dzitodzito me fibrosis ƒe dzɔdzɔ dzi akpɔtɔ. To dzitodzito me ʋu ƒe sisi dzi ɖeɖe kpɔtɔ me la, Corgaten ate ŋu ana dzitodzito ƒe sedziwɔwɔ nanyo ɖe edzi eye wòakpɔ dzitodzito ƒe dɔwɔwɔ ta.
Corgaten Zazã le Dzidɔdada Me
Dɔdaƒe ƒe Dɔbiagbalẽvi ƒe Nɔnɔme Fifia
Fifia la, wozã Corgaten le dɔdamɔnu dodokpɔ aɖewo me eye wòkpɔ dɔdamɔnu aɖewo. Le dɔdamɔnu ƒe numekuku sue aɖewo me la, dzi ƒe dɔwɔwɔ ƒe dzesiwo abe miameʋuka ƒe dodo ƒe akpa kple dzi ƒe dɔwɔwɔ le dzidɔléla siwo wotsɔ Corgaten da dɔe me ɖe ŋgɔyiyi gã aɖe fia. Dɔnɔwo ƒe dzesiwo abe gbɔgbɔtsixetsixe kple ɖeɖiteameŋu ene hã dzi ɖe kpɔtɔ, eye woƒe agbenɔnɔ nyo ɖe edzi.
Nyanuwuwuw
Abe dzitodzito ƒe atike yeye ene la, Corgaten wɔa akpa vevi aɖe le dzi ƒe dɔwɔwɔ takpɔkpɔ me le dzidɔlélawo ŋu. To mɔnu vovovowo dzi, siwo dometɔ aɖewoe nye dzitodzito ƒe ʋuʋu ƒe dɔwɔwɔ nyuie wu, dzitodzito ƒe ŋusẽ ƒe asitɔtrɔ, kple dzitodzito ƒe gbugbɔgaɖɔɖo dzi ɖeɖe kpɔtɔ la, Corgaten na mɔnu yeye aɖe si dzi woato ada dzitodzito ƒe dɔmawɔmawɔ nyuie.
Dzɔtsoƒewo
[1] Diederichsen L. Dzitodzito ƒe gomekpɔkpɔ le myositis me[J]. Fifia ƒe Nukpɔsusu le Lãmetsiŋutinunya me, 2017,29:1.DOI:10.1097/BOR.0000000000000442.
Adzɔnu si li na numekuku zazã ɖeɖeko:
