ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
25 ދުވަސް ކުރިން.
މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޝަން އަދި އިމިއުން އެންޓި-އިންފްލެމޭޝަން ފަދަ ކޯ ޑޮމެއިންތަކުން ބޭރުގައި، ޕެޕްޓައިޑް މާއްދާތަކުގެ ސްޓްރަކްޗަރަލް ޑައިވަރސިޓީއާއި ބަޔޮލޮޖިކަލް އެކްޓިވިޓީ މަތިވުމުން، ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ބަލިތަކުގެ އިންޓަރވެންޝަން، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ފަންކްޝަން ޕްރޮޓެކްޝަން، އަދި އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ރިސާޗް ޓޫލް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ފަދަ ޚާއްޞަ މަންޒަރުތަކުގައި ޚާއްޞަ އަގު ދައްކައެވެ. މި އެޕްލިކޭޝަންތަކުން ސަގާފީ ބޭސްތަކުގެ ލިމިޓެޝަންތައް ފަޅާއަރުވައި، ނޭވާލާ ނިޒާމުގައި ޓާގެޓްޑް މޫކޯސަލް ރިޕޭއާ، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސެލް ސިގްނަލިންގ މަގުތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މޮޑެލްތައް ސީދާ ކޮންޓްރޯލްކުރުމުގެ ތެރެއިން ކޮމްޕްލެކްސް ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމާއި އަސާސީ ސައިންޓިފިކް ރިސާޗްތަކަށް އާ ހައްލުތައް ފޯރުކޮށްދެއެވެ. އެމީހުންގެ މައިގަނޑު ފައިދާތައް ކަމަށްވާ މަތީ ޓާގެޓް ސްޕެސިފިކްޓީ، ދަށް އިމިއުނޯޖެނިސިޓީ، އަދި ކަސްޓަމައިޒް ކުރެވޭ ސިންތެސިސް- ކްލިނިކަލް ތެރަޕީން ފެށިގެން މަލްޓިޑިސިޕްލިނަރީ އެޕްލިކޭޝަންތަކަށް ޕެޕްޓައިޑްތައް ކްރޮސް ޑިސިޕްލިނަރީ ފުޅާކުރުމަށް ދުއްވާލައެވެ.
ފޮޓޯ 1. ނޭވާލާ ނިޒާމުގައި ޕެތޮލޮޖިކަލް އިމިއުން ރިސްޕޮންސްގެ ސްކީމެޓިކް ރިޕްރެޒެންޓޭޝަން. މަސްދަރު: ޕްރޯއިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް އިން ކްރޮނިކް ރެސްޕިރޭޓަރީ ޑިޒީޒްސް އެންޑް އެއިރް މެނޭޖްމަންޓް (2025).
އެޕްލިކޭޝަން އޭރިއާތައް
1. ނޭވާލާ ނިޒާމު: ނޭވާލާ ނިޒާމު މަރާމާތުކުރުމާއި ދުޅަވުން ރެގިއުލޭޓްކުރުން
ކްރޮނިކް އޮބްސްޓްރަކްޓިވް ޕަލްމޮނަރީ ޑިޒީޒް (ސީއޯޕީޑީ)، ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް، އަދި އެލާޖިކް އެސްފީނާ ފަދަ ރިފްރެކްޓަރީ ބަލިތަކަށް ޕެޕްޓައިޑް މާއްދާތައް ހަރަކާތްތެރިވަނީ އެންޓި-އިންފްލެމޭޝަން، އެންޓިއޮކްސިޑޭޝަން، އަދި މޫކޯސަލް ރިޕޭއާ މެދުވެރިކޮށެވެ.
ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ މޫކޯސަލް ރައްކާތެރިކޮށް މަރާމާތުކުރުން
ބްރޮންކިއަލް ރިޕޭއާ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން އެޕިޑާމަލް ގްރޯތް ފެކްޓަރ ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ގްރޯތް ފެކްޓަރ-β މަގުތައް ޓްރާންސްފޯމްކޮށް، ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރުން ނުވަތަ ތަޣައްޔަރުވުމުގެ ސަބަބުން މޫކޯސަލް އަށް ލިބޭ ގެއްލުންތައް މަރާމާތުކޮށް، އެއަރވޭ އެޕިތެލިއަލް ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަދި ޓައިޓް ޖަންކްޝަން ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް ޕްރޮމޯޓް ކުރެއެވެ. އެމީހުން ނިއުޓްރޯފިލް ކީމޯޓެކްޓިކް ފެކްޓަރސް އިންހިބިޝަން ކުރުމުން ބަލިމީހުންގެ ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސްތައް މަދުވެ، ސީރިއަސް ގޯސްވުންތައް މަދުވެއެވެ.
އެންޓިމައިކްރޮބިއަލް ޕެޕްޓައިޑްސް (އެބަހީ، LL37 ޑެރިވޭޓިވްސް) އިން ސޫޑޯމޮނަސް އެރޫޖިނޯސާ ބަޔޯފިލްމްސް އަށް ބުރޫއަރައި މެކްރޯފޭޖް ފޭގޯސައިޓޯސިސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް ސިސްޓިކް ފައިބްރޯސިސް ގައި ފުއްޕާމޭގައި އިންފެކްޝަން ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކުރެއެވެ. އަދި އިންފްލެމޭޓަރީ ފެކްޓަރސް މާބޮޑަށް ދޫކުރުން ހުއްޓުވައި، ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް ކުރިއަރައި ދިއުން ލަސްވެއެވެ.
ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް އިންޓަރވެންޝަން
ޕައިނިއަލް ރެގިއުލޭޓަރީ ޕެޕްޓައިޑްސް (އެބަހީ، ޕިނޭލޯން) އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން އަދި ޓެލޮމެރޭޒް އެކްޓިވިޓީ ރެގިއުލޭޓްކޮށް ފުއްޕާމޭގެ ފައިބްރޯބްލާސްޓްސް މާބޮޑަށް އެކްޓިވޭޓްވުން ހުއްޓުވައި، ޓައިޕް އައި ކޮލަޖަން އަދި ފައިބްރޮނެކްޓިން އާދަޔާ ހިލާފަށް ޖަމާވުން މަދުކުރެއެވެ. ބްލިއޯމައިސިން އިންޑައުސްޑް ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް މޮޑެލްތަކުގައި، އެއީ އެލްވިއޯލާ ސެޕްޓަލް ތުނިވުން ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަކޮށްދީ، ފުއްޕާމޭގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ.
2. ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް: ވެސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޝަން އެންޑް މަޔޯކާޑިއަލް ރިޕޭއަރ
އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް، މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަން، އަދި ހާޓް ފެއިލިންގ ފަދަ ބަލިތަކަށް ޕެޕްޓައިޑް މާއްދާތައް ހަރަކާތްތެރިވަނީ އެންޖިއޯޖެނެސިސް، އެންޓި-މަޔޯކާޑިއަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުކޮށްގެންނެވެ.
އެންޖިއޯޖެނެސިސް އަދި އެންޑޯތެލިއަލް ޕްރޮޓެކްޝަން
އެންޖިއޯޖެނިކް ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ގްރޯތް ފެކްޓަރގެ ވަޒީފާ ނަކަލުކޮށް، އެންޑޯތެލިއަލް ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން، މައިގްރޭޝަން، އަދި ލޫމެން ފޯރމޭޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރެއެވެ. އިސްކެމިކް ހާޓް ޑިޒީޒްގައި އެމީހުން ކޮލެޓަރަލް ސާރކިއުލޭޝަން ފޯރމޭޝަން އިންޑައުސްކޮށް މަޔޯކާޑިއަލް ބްލަޑް ސަޕްލައި ރަނގަޅު ކުރެއެވެ. އެމީހުން ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ނައިޓްރިކް އޮކްސައިޑް ސިންތޭޒް އެކްޓިވޭޓް ކުރުމުން ވެސްކިއުލަރ ޑައިލޭޝަން އިތުރުވެ، އެތެރޮސްކްލޮރޮޓިކް ޕްލެކް އުފެދުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަވެއެވެ.
ކާޑިއޯޕްރޮޓެކްޓިވް ޕެޕްޓައިޑްސް (އެބަހީ، ކޯގަޓެން) މަޔޯކާޑިއަލް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންސް އަށް އަމާޒުކޮށް، ސައިޓޮކްރޯމް ސީ ރިލީޒް ކުރުމާއި އެޕޮޕްޓޮސިސް މަގު އެކްޓިވޭޓްވުން ހުއްޓުވައެވެ. މިއީ އިސްކެމިއާ-ރީޕަރފިއުޝަން އިންޖަރީގެ ސަބަބުން އުފެދޭ މަޔޯކާޑިއަލް ސެލް ނެކްރޮސިސް މަދުކޮށް، މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަނަށްފަހު ކާޑިއަކް ސިސްޓޮލިކް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށް، ފައިބްރޯސިސް އޭރިއާ ދަށްކޮށް، ހާޓް ފެއިލްވުން ކުރިއެރުން ލަސްކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
އެންޓިތްރޮމްބޮޓިކް އަދި ލިޕިޑް ރެގިއުލޭޝަން
އާރްޖީޑީ އިން އުފައްދާ ޕެޕްޓައިޑްތަކުން ޕްލެޓްލެޓް ސަރފޭސް އިންޓެގްރިންސް ފައިބްރިނޯޖަން އާއި ގުޅުން ހުއްޓުވައިގެން ޕްލެޓްލެޓް އެގްރިގޭޝަން ހުއްޓުވައި، އާ އެންޓިތްރޮމްބޮޓިކް ބޭސްތައް އުފެއްދުމުގައި މުހިއްމު މޮލިކިއުލްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ހިދުމަތް ކުރެއެވެ. އެމީހުންގެ ފައިދާއަކީ ސަގާފީ އެންޓިކޮގްލިއުލެންޓްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ލޭއައުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަވުމެވެ.
ފޮޓޯ 2. ސިކުނޑިއާއި ހިތާއި ލޭހޮޅިތަކާއި ކިޑްނީއާއި ފުއްޕާމޭ އަދި ހަޖަމުކުރުމުގެ ނިޒާމުގައި ލޭދައުރުވުން ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި ބައިވެރިވާ ވެސޯޕްރެސިން ސިސްޓަމްގެ ބައިތައް. އޭވީޕީ-އާޖިނިން ވެސޯޕްރެސިން؛ އެސްއެންއެސް—ސިމްޕެތެޓިކް ނާރވަސް ސިސްޓަމް؛ V1aR—ވެސޯޕްރެސިން V1a ރިސެޕްޓަރސް؛ V1bR—ވެސޯޕްރެސިން V1b ރިސެޕްޓަރސް؛ V2R—ވެސޯޕްރެސިން ވީ2 ރިސެޕްޓަރސް. މަސްދަރު: ހެލްތު އެންޑް ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ޑިޒީޒްސްގައި ވެސޯޕްރެސިން އެންޑް އަދަރ ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ޕެޕްޓައިޑްސްގެ ޓާގެޓެއްގެ ގޮތުގައި ހާޓް (2022).
3. އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ރިސާރޗް: ޑިވެލޮޕްމަންޓް އެންޑް އެޕްލިކޭޝަން އޮފް ޕްރެސިޝަން ޓޫލް ޕެޕްޓައިޑްސް
އަސާސީ ބޭސްވެރިކަމާއި ބޭސް އުފެއްދުމުގައި ޕެޕްޓައިޑް މާއްދާތަކަކީ ޕްރިސިސް މެކޭނިޒަމް ރިސާޗާއި މޮޑެލް ކޮންސްޓްރަކްޝަން ކުރިއެރުވުމަށް ވަރުގަދަ ޓޫލް މޮލިކިއުލްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ޚިދުމަތްކުރާ މާއްދާތަކެކެވެ.
ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ ޕްރޮބްސް
ވަކި ޕެޕްޓައިޑްތަކެއް (އެބަހީ، Src kinase inhibitory peptides) ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަދި މައިގްރޭޝަންގައި ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން މެކޭނިޒަމްތައް ދިރާސާކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ Src ފެމިލީ ކިނާޒްތަކުގެ ހަރަކާތް ހުއްޓުވައެވެ. އެމީހުންގެ މަތީ އެފިނިޓީގެ ސަބަބުން ވަކި މަގުތަކެއް ސްޕޭޝިއޯޓެމްޕަރަލް ޕްރިސިސް ރެގިއުލޭޝަން އަށް މަގުފަހިވެއެވެ.
ޖީ ޕްރޮޓީން-ކަޕްލްޑް ރިސެޕްޓަރ (ޖީޕީސީއާރު) ލިގަންޑް ޕެޕްޓައިޑްސް (އެބަހީ، ޕީޓީ141 އެނަލޮގްސް)
މި ޕެޕްޓައިޑްތައް ބޭނުންކޮށްގެން ޖީޕީސީއާރު މެދުވެރިކޮށް ސެލްއުލަރ ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން ނެޓްވޯކްތައް ޑިސެކްޓްކޮށް، މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކުގައި ބޭހުގެ ޓާގެޓްތައް ސްކްރީން ކުރުމަށް މޮޑެލްތައް ފޯރުކޮށްދެއެވެ.
ނިންމުން
އެހެން ޚާއްޞަ އެޕްލިކޭޝަންތަކުގައި ޕެޕްޓައިޑް މާއްދާތައް ބޭނުންކުރުމަކީ ކްރޮސް ޑިސިޕްލިނަރީ މަންޒަރުތަކުގައި މި މޮލިކިއުލްތަކުގެ އެޑެޕްޓޭބިލިޓީއާއި އިނޮވޭޝަން އަށް އަލިއަޅުވާލާ ކަމެކެވެ. ނޭވާލާ ނިޒާމުގައި، އެމީހުން މޫކޯސަލް މަރާމާތު ކުރުމުން ފެށިގެން ފައިބްރޯސިސް އިންޓަރވެންޝަން އަށް ނިމުމުން ކޮޅަށް ރައްކާތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެއެވެ؛ ކާޑިއޮލޮޖީގައި، އެންޖިއޯޖެނެސިސް އާއި މަޔޯކާޑިއަލް ޕްރޮޓެކްޝަން މެދުވެރިކޮށް ސަގާފީ ފަރުވާގެ ފުޅިގަނޑުތައް ފަޅާލައެވެ؛ އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ރިސާޗްގައި އެއީ މެކޭނިޒަމް އެނަލިސިސް އާއި ބޭސް ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއެރުވުމަށް ޕްރެސިޝަން ޓޫލްސްގެ ގޮތުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ އެއްޗެހިތަކެކެވެ. މި އެޕްލިކޭޝަންތަކުން ވަކި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ހުސްކަން ފުރިހަމަ ކުރުމެއް ނޫން ކަމަށާއި އަސާސީ ދިރާސާތަކާއި ކްލިނިކަލް ޓްރާންސްލެޝަންގައި ޕެޕްޓައިޑް މާއްދާތަކުގެ ބްރިޖިންގ ރޯލް ވެސް ދައްކުވައިދެއެވެ.
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
