Cocer Peptides fɛ 
a bɛ tile 22 bɔ
BƐƐRƐ KUNNAFONIW NI FƐRƐW KUNNAFONIW BƐƐ MIN BƐ NI WEBSITE KAN NA, U BƐ KUNNAFONIW FƆLƆ DƆRƆN NI KALANSENW YE.
Fɛn minnu bɛ di nin siti in kan, olu dabɔra ɲininiw dɔrɔn kama in vitro. Sɛgɛsɛgɛli in vitro (latinkan na: *glasi kɔnɔ*, o kɔrɔ ye gilasi kɔnɔ) bɛ kɛ hadamaden farikolo kɔkan. Nin fura ninnu tɛ furaw ye, Ameriki ka dumuniko ni furako ɲɛmɔgɔso (FDA) ma sɔn u ma, wa u man kan ka kɛ ka furakɛli bana, bana walima bana si bali, k’a furakɛ, walima k’a furakɛ. A dagalen don kosɛbɛ sariya fɛ ka nin fɛn ninnu don hadamaden walima bagan farikolo la cogo o cogo.
Hakilila-dɛsɛ ye banaw kulu ye minnu bɛ nɔ bila hakili-la-ko-baara la, i n’a fɔ taamasiɲɛw i n’a fɔ hakilijagabɔbaliya, hakilijagabɔ gɛlɛya, ani miirili seko dɔgɔyali, o bɛ nɔba bila banabagatɔw ka ɲɛnamaya kɛcogo la. Neuropeptide Sema, i n’a fɔ fɛn min bɛ se ka ɲɛnabɔli caman kɛ farikoloɲɛnajɛ la, o bɛ dɛmɛ don ka sɔgɔsɔgɔninjɛ furakɛ, ka hakili baara ɲɛ, ani ka degun jugumanw nɔgɔya.
Jaa 1 Sema ka kemikɛli cogoya.
Neuropeptide Sema ka ɲɛfɔli kunbaba
Sema ye hɛpɛpɛtidi dilannen ye min ka kemikaliya cogoya ye Met - Glu - His - Phe - Pro - Gly - Pro ye. O ye adrénocorticotrope hormone (ACTH) yɔrɔ 4-10 ɲɔgɔnna ye, wa a bɛ se ka baara kɛ ni fɛn kɛrɛnkɛrɛnnenw ye minnu bɛ farikolo cɛmancɛ la walasa ka nɔ caman bila ɲɛnamaya la. K’a sababu kɛ a ka baara tilennen ye farikolo-ɲɛnajɛ-yɔrɔ la ani ɔrimɔni baarakɛbaliya, a ye a waleyacogo jusigilan sigi senfagabana dɔnniya siratigɛ la.
Neuropeptide Sema ka baara kɛcogo dɔnniya baarakɛcogo kan
Senfagabana sitɛmuw labɛnni : Sema bɛ se ka hakili baara ɲɛ ka taa a fɛ ni a bɛ nɔ bila farikolojidɛsɛ furaw bɔli la, u labɛnni na walima u falenni na. A bɛ se ka farikolojidɛsɛ furaw hakɛ labɛn i n’a fɔ dopamine ni asetilkolini. Dopamine jɔyɔrɔ ka bon hakililata taabolo la i n’a fɔ jateminɛ, kalan ani hakilijagabɔ. Sema bɛ se ka dopaminergique neurones ka baara sabati, ka dɔ fara dopamine bɔli kan, ani o bɛ se ka kɛ sababu ye ka hakili ka se ka kunnafoniw baara ani ka u fara ɲɔgɔn kan. Asetilkolini ye farikolojidɛsɛ fura ye min ni kalan ni hakilijagabɔ bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na kosɛbɛ. Sema bɛ se ka kolinɛriji farikolojidɛsɛ baara ɲɛ ka ɲɛ ni a bɛ asetilkolini dilanni walima a bɔli labɛn, o la, a bɛ hakili baara sabati.
Senfagabana sɔrɔli sabatili : Sema bɛ se ka senfagabana jirisunw caya ni u danfara lawuli, ka senfagabana kura bɔli sabati. Sugunɛ yɔrɔw la i n’a fɔ hipokampus, minnu ni kalan ni hakilijagabɔ bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na kosɛbɛ, senfagabana kura bɔli nafa ka bon kosɛbɛ walasa ka hakililabaara kɛcogo ɲuman sabati. Sema bɛ se ka farikolojidɛsɛ sabati hipokampus kɔnɔ ni taamasiɲɛ sira kɛrɛnkɛrɛnnenw baarakɛli ye, i n’a fɔ Wnt/β-catenin taamasiɲɛ sira, o min jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ jirisunw caya, u danfara ani u ka ɲɛnamaya la, o la, a bɛ kɛ sababu ye ka hakililata sabatili jusigilan dilan.
Jaa 2 Sema péptide furakɛli fanga ka ɲɛsin MDA hakɛ ni farikolojɔlifɛnw ma Epilepsie wuluw la (Rattus norvegicus). M ye taamasiyɛn ye; A ye kulu A ye (kɔlɔsili jugu); B ye kulu B ye (contrôle positif); ani C ye kulu C ye (semax peptide therapy).
Oksidan kɛlɛli nɔw : Oksidan degun jɔyɔrɔ ka bon farikolojidɛsɛbanaw la ani hakiliɲagami dɔgɔyali la. Sema bɛ ni farikolo tangalanw ye, o b’a to a bɛ se ka farikolo la, farikolo la, ka oksidan tiɲɛni dɔgɔya. Misali la, ni a bɛ farikolo tangalanw ka baara caya i n’a fɔ superoxide dismutase (SOD) ani glutathione peroxidase (GSH-Px), ani ka oksidan furaw hakɛ dɔgɔya i n’a fɔ malondialdehyde (MDA), a bɛ farikolo yɔrɔw dafalen lakana ani ka senfagabana baara kɛcogo ɲuman sabati, o la, a bɛ kɛ sababu ye ka hakili baara ɲɛ ka taa a fɛ cogo la min tɛ ɲɛ.
Jɛnɛya jiracogo labɛnni : Sema bɛ se ka nɔ bila jɛnɛya jiracogo la min bɛ tali kɛ hakililabaara la. A bɛ se ka farikolojɔlifɛn dɔw ni u minɛbagaw ka jeninida jiracogo kɔrɔta, i n’a fɔ sɔgɔsɔgɔninjɛ min bɛ bɔ hakili la (BDNF) ani a minɛbaga TrkB. BDNF nafa ka bon kosɛbɛ senfagabana ɲɛnamaya la, danfara, sinankunya plastiki, ani kalan ni hakilijagabɔ taabolo. Sema bɛ dɔnniya baara sabati ni BDNF jirali ye, o la, a bɛ fanga di senfagabana jɛɲɔgɔnyaw ni taamasiɲɛw cili ma.
Neuropeptide Sema tali dɔnniya yiriwali la
Kalan minnu kɛra ka kɔn kɛnɛyaso ɲɛ
Baganw ka kɔrɔbɔliw : Baganw ka kɔrɔbɔli caman na, Sema ye dɔnniya yiriwali nɔba jira. Morisi jiko sɛgɛsɛgɛli la, wulu minnu furakɛra ni Sema ye, olu sera ka yɔrɔ dogolen in sɔrɔ joona, wa u ye waati caman kɛ laɲini yɔrɔ la hakilijagabɔ sɛgɛsɛgɛli waati la, o b’a jira ko yɔrɔ kalanni ni hakilijagabɔ sekow ɲɛnabɔra. Fɛn dɔnni sɛgɛsɛgɛli kura la, bagan minnu furakɛra ni Sema ye, olu ye dɔ fara kosɛbɛ ɲinini waati kan fɛn kuraw kama, o b’a jira ko fɛnw dɔnni hakilijagabɔ ɲɛnabɔra. Nin kɔrɔbɔli jaabiw b’a jira ko Sema bɛ se ka baganw ka kalan ni hakilijagabɔ sekow yiriwa kosɛbɛ.
Kɔnɔnatumuw ka kɔrɔbɔliw : Selilu ta fan fɛ, Sema bɛ nɔ ɲuman bila senfagabana selilɛriw ka ɲɛnamaya la, u caya la ani u danfara la. Senfagabana falenfalen minnu kɛra oksidan degun walima tiɲɛnifɛn wɛrɛw la, olu ye seliluw ka ɲɛnamaya kɛcogo ɲɛ kosɛbɛ ni u furakɛra ni Sema ye, ka senfagabana axonw falenni ni u bolofara sabati, ani ka senfagabana jɛɲɔgɔnyaw sabati. Nin selilɛriw ka kɔrɔbɔli jaabiw bɛ selilɛri basigi di Sema ka dɔnniya yiriwali nɔw ma bagan bɛɛ lajɛlen ta fan fɛ.
Jaa 3 Hippocampe dentate area sections micrographie immunohistochimiquement stained with anticorps against the Ki-67 protein: (a) KM sogo tile 14 pikiri kɛlen ni Sema ye tile 7–11 bange kɔfɛ ani (b) KM sogo tile 14 min ma tiɲɛ. Skala, 100 μm.
Dɔgɔtɔrɔso baarakɛcogo ɲinini
Hakilila-dɛsɛ minnu bɛ sɔrɔ hakiliɲagami fɛ : Hakilila-bana dɔw la, i n’a fɔ Alzheimer bana ni Parkinson ka bana, minnu bɛ taa ni hakiliɲagami ye, Sema nafa bɛ se ka kɛ furakɛli la. Kɛnɛyaso sɛgɛsɛgɛli misɛnnin dɔw la, Alzheimer bana misɛnni fo ka se a danma ma, banabagatɔ minnu ye Sema furakɛ waati dɔ kɔnɔ, olu ye ɲɛtaa jira u hakili la, u hakili la ani u ka baarakɛcogo la, i n’a fɔ a jateminɛna cogo min na ni hakililata baarakɛcogo sɛgɛsɛgɛli ye. O bɛ se ka kɛ Sema ka baarakɛcogo caman sababu ye, minnu bɛ dɔ bɔ senfagabana tiɲɛni na, ka senfagabana dilancogo ni u lasegincogo sabati, wa o bɛ banabagatɔw ka hakili baara ɲɛ.
Hakilila sabatili jamana kɛnɛmanw na : Ka fara hakililata gɛlɛyaw ɲɛnabɔli kan bana cogoyaw la, Sema bɛ se ka kɛ sababu ye fana ka hakililata sabati jamana kɛnɛmanw na. Ni bi ɲɛnamaya bɛ ka teliya ani ni degun bɛ ka caya baara la, ɲinini bɛ ka caya ka ɲɛsin hakililata sekow yiriwali ma. Kalan dɔw ye Sema nɔw sɛgɛsɛgɛ ŋaniyajirabaga kɛnɛmanw na. Misali la, sɛgɛsɛgɛli dɔ la min kɛra baliku kɛnɛmanw kan, hakililata sɛgɛsɛgɛli minnu kɛra Sema dilen kɔfɛ lajɛdenw na, olu y’a jira ko ɲɛtaa kɛra hakilijagabɔ la, baarakɛcogo hakilijagabɔ la, ani kunnafonidi teliya la. O b'a jira ko Sema bɛ se ka kɛ 'fura hakilitigi' ye walasa ka mɔgɔ kɛnɛmanw dɛmɛ u ka hakililata kɛcogo ɲɛ ko kɛrɛnkɛrɛnnenw na, i n'a fɔ ka sɛgɛsɛgɛliw labɛn walima ka baara kɛ min fanga ka bon.
Sema ɲininiw cogoya n’u jigiyaw sisan
Sisan cogoya : Sisan, ɲinini minnu kɛra Sema kan, olu ye nɔ dɔw sɔrɔ. Sɛgɛsɛgɛli jɔnjɔnw na, a kɛcogo faamuyara kosɛbɛ; kalan minnu kɛra ka kɔn kɛnɛyaso ɲɛ, a ka dɔnniya yiriwali nɔw baganw ka misaliw la, o tiɲɛna; ani kɛnɛyaso ka sɛgɛsɛgɛliw la, a ye seko fɔlɔ jira hakiliɲagami furakɛli la.
Kuncɛli
Kuma surun na, neuropeptide Sema, n’o ye fɛn ye min bɛ se ka kɛ sababu ye ka hakilijagabɔ kɛ, o y’a jira ko a bɛ se ka kɛ ɲinini jɔnjɔnw ni kɛnɛyaso baarakɛcogo fila bɛɛ la.
Sosow (Sɔrɔyɔrɔw).
[1] Glazova N. Y., Manchenko D. M., Vilensky D. A., ani a ɲɔgɔnnaw. Sema nɔ minnu bɛ sɔrɔ degun jugumanba ka sosow ka misaliw la[J]. Biochimie et physiologie évolutionnaire gafe, 2023,59(1):200-212.DOI:10.1134/S0022093023010179.
[2] Hadarceva K, Belyaeva E. SEMAX - ƝƐNABƆLI ƝƐNABƆLI (cikan surun min bɛ ɲɛfɔli kɛ)[J]. Dɔgɔtɔrɔso furakɛli ni furakɛli, 2021. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:245468513
[3] Puspita R, Pratamastuti D, Safitri A, ani a ɲɔgɔnnaw. Sema péptide furakɛli fanga ka ɲɛsin MDA hakɛ ma ani farikolojɔlifɛnw ma Epilepsie wuluw la (Rattus norvegicus), 2018[C]. Kalanjɛ ni sɛbɛnni: kalanjɛ ni sɛbɛnni gafew
[4] Lebedeva I. S., Panikratova Y. R., Sokolov O. Y., ani a ɲɔgɔnnaw. Sema nɔ minnu bɛ sɔrɔ Default Mode Network of the Brain kan[J]. Bulletin de biologie expérimentale et médecine, 2018,165(5):653-656.DOI:10.1007/s10517-018-4234-3.
[5] Stavchansky V. V., Yuzhakov V. V., Botsina A. Y., ani a ɲɔgɔnnaw. Sema n’a ka C-end pepitiri PGP nɔ min bɛ sosow ka kunsɛmɛbanakisɛw cogoya n’u caya baara la ischemie kɔlɔsili waati: sɛgɛsɛgɛli piloti[J]. Journal of Molecular Neuroscience, 2011,45(2):177-185.DOI:10.1007/s12031-010-9421-2.
[6] Timoshenko TV, Poletaeva II, Pavlova G. V., ani mɔgɔ wɛrɛw. Den bangenenw ka neuropeptide Sema pikiriw nɔ min bɛ se ka kɛ selilɛriw caya la hippocampal dentate yɔrɔ la sosow la minnu ye jamu suguya fila ye[J]. Dokl Biol Sci, 2009,424:78-80.DOI:10.1134/s0012496609010232. Kalanjɛ ni sɛbɛnni: kalanjɛ ni sɛbɛnni gafew.
Fɛn min bɛ sɔrɔ ɲininiw dɔrɔn kama:
