ރެޓަޓްރޫޓިޑް 40އެމްޖީ

▎ ރެޓަޓްރޫޓިޑް ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުއެންސް: YA⊃1;QGTFTSDYSI-L⊃2;LDKK4AQA⊃1;AFIEYLLEGGPSSGAPPPS⊃3؛ މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 221H 342N 46O68 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 4731 ގްރާމް/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 2381089-83-2 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 171390338 ސިނޮނިމްސް:LY3437943

▎ ރެޓަޓްރޫޓިޑް ރިސާޗް

ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

ދުނިޔޭގައި ފަލަވުމާއި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ އާބާދީ އިތުރުވަމުންދާއިރު، މިއީ އާންމު ސިއްހަތަށް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެއް ކުރިމަތިވެފައިވާ ކަމެކެވެ. މިހާރު ބޭނުންކުރާ ސިންގަލް ނުވަތަ ޑައުއަލް ޓާގެޓް ބޭސްތަކުގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަމުގެ ގޮތުން ލިމިޓެޝަންތަކެއް ހުރެއެވެ. ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް އިންސިއުލިން އެކްސިސް މެދުވެރިކޮށް މަލްޓި ޓާގެޓް ސިނަޖިސްޓިކް ރެގިއުލޭޝަންގެ ތިއަރީއަށް ބިނާކޮށް، ދިރާސާތަކުން މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޝަންގައި ޖީއެލްޕީ-1، ޖީއައިޕީ، އަދި ގްލޫކަގަންގެ ކޮމްޕްލިމެންޓަރީ ރޯލްތައް ހާމަވެ، މަލްޓި ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސް އުފެއްދުމަށް ތިއަރީ ބިންގަލެއް ލިބިގެންދެއެވެ.

ކުރިން ޑައުއަލް ޓާގެޓް ޑްރަގް ޑިވެލޮޕްމަންޓްގެ ތަޖުރިބާގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް، ދިރާސާވެރިން ވަނީ މި ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރުތަކުގެ ސްޓްރަކްޗަރަލް ސިފަތަކާއި ސިގްނަލިން މެކޭނިޒަމްތަކަށް ބަލައިގެން ރެޓަޓްރޫޓިޑް ޑިޒައިންކޮށް އޮޕްޓިމައިޒްކޮށްފަ އެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރ، ޖީއައިޕީއާރު، އަދި ޖީސީޖީއާރު އެއްފަހަރާ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމުން، ގްލައިސެމިކް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ވަރުގަދަކަން ލިބެއެވެ.

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަށް ފިޔަވަޅު އެޅުމުގެ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯ؟

ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިޒަމް އެވެ

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަކީ ޖީއެލްޕީ-1، ޖީސީޖީއާރު، އަދި ޖީއައިޕީ ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމާޒުކޮށްގެން ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރާ އެއްޗެކެވެ ^[1]..

ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިޒަމް: ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގޮހޮރުގެ އެލް ސެލްތަކުން ނިކުންނަ އިންކްރެޓިން ހޯރމޯނެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅުމުން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ގްލޫކޯޒް ކޮންސެންޓްރޭޝަނަށް ބަރޯސާވާ ގޮތެއްގައި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރެއެވެ. ހައިޕަރގްލައިސެމިއާގެ ތެރޭގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން ޑައުންސްޓްރީމް ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭސް އެކްޓިވޭޓްކޮށް ޕެންކްރިއޭޓިކް β-ސެލްތަކުން އިންސިއުލިން ސެކްރެޓްކޮށް ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްވެއެވެ. އަދި ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯޒް އައުޓްޕުޓް މަދުކޮށް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް އިތުރަށް ސްޓޭބަލްކޮށްދެއެވެ. އަދި ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިޒަމް ގެ ސަބަބުން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވެ، ފުރިހަމަކަން އިތުރުވެ، ކާނާ ކެއުން މަދުވެ، ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ ^{[2] .}.

ޖީސީޖީއާރު ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިޒަމް: އާންމުކޮށް ގްލޫކަގަން އަކީ ހައިޕޮގްލައިސެމިއާ ގެ ތެރޭގައި ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިކުރުމަށް އަމަލުކުރާ އެއްޗެކެވެ. ޖީސީޖީއާރު އަށް ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އެގޮނިސްޓް އެކްޝަން އަކީ ކޮމްޕްލެކްސް އެއްޗެކެވެ. އެޑިޕޯސް ޓިޝޫގައި ލިޕޮލައިސިސް ކުރިއެރުވުމާއި ފެޓީ އެސިޑް އޮކްސިޑޭޝަން އިތުރުކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ހަކަތައަށް ކުރާ ހަރަދު އިތުރުވެއެވެ. ފުރަމޭގައި މެދުމިނުގެ ޖީސީޖީއާރު އެގޮނިޒަމް އިން ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ފަދަ ޕްރޮސެސްތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ހެޕަޓިކް މެޓަބޮލިކް ފަންކްޝަން އޮޕްޓިމައިޒް ކުރެވިދާނެ އެވެ. މިއީ ހަށިގަނޑުގެ ހަކަތައަށް ބޭނުންވާ މިންވަރު ފުއްދުމަށްޓަކައި ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ ސްޓެބިލިޓީ ފުދޭވަރަކަށް ބެހެއްޓުމުގެ އިތުރުން މާގިނައިން ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ޖެހުމުން ހައިޕަރގްލައިސެމިއާ މެދުވެރިވުން ހުއްޓުވާ ކަމެކެވެ ^{[1] .}.

ޖީއައިޕީ ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިޒަމް: އިންކްރެޓިން ހޯރމޯން އެއް ކަމަށްވާ ޖީއައިޕީ ކެއުމަށްފަހު ޑިއުޑެނަމް އަދި ޖެޖުނަމް ގައި ހުންނަ ކޭ ސެލްތަކުން ނިކުމެއެވެ. ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ޖީއައިޕީ ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިޒަމް އިން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށް، ޖީއެލްޕީ-1 އާއި ގުޅިގެން ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. އަދި އޭގެ އިދިކޮޅަށް ޖީއައިޕީ ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަންގެ ސަބަބުން ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ހަކަތަ ބެލެންސް އަށް އަސަރު ފޯރުވާފާނެއެވެ. ބްރްޒޯޒޮވްސްކާ ޕީގެ ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ޖީއައިޕީ އަކީ އެޑިޕޮސައިޓްތަކުގައި ގްލޫކޯޒް ނެގުމާއި ލިޕިޑް ސިންތެސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ނުފޫޒުގެ ދަށުން ޖީއައިޕީ ސިގްނަލިންގ މޮޑިއުލޭޓް ކުރެވެނީ ހަމައެކަނި ފެޓް ސްޓޯރޭޖް ޕްރޮމޯޓް ކުރުމުގެ ބަދަލުގައި ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން އޮޕްޓިމައިޒް ކުރުމަށެވެ ^..

ފޮޓޯ 1 ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އަމަލުތަކުގެ އުސޫލުތައް ^{[3] .}.

މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސްތަކުގެ ފުރިހަމަ ރެގިއުލޭޝަން

ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: މަތީގައި ބަޔާންކުރެވުނު ތިން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ފުރިހަމައަށް ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. އެއީ ލިޕޮލައިސިސް ޕްރޮމޯޓްކޮށް، β-އޮކްސިޑޭޝަން އަށް މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް ފެޓީ އެސިޑް ވަނުން އިތުރުކޮށްދީ، ހަކަތަ ހޭދަކުރުން އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ އެޑިޕޯސައިޓްތަކުގައި ފެޓީ އެސިޑް ނެގުމާއި ޓްރައިގްލިސެރައިޑް ސިންތެސިސް ހުއްޓުވައިގެން ލިޕޯޖެނެސިސް ދަށްކޮށްދީ، ހަށިގަނޑުގެ ހަކަތަ ރައްކާކުރުމާއި ހަރަދު ބެލެންސް ބަދަލުކޮށް ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް އިން ކުރި ކަމާބެހޭ ޖަނަވާރުތަކުގެ ދިރާސާތަކާއި ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް ދިނުމުން ފަލަ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީގެ މިންވަރު އިތުރުވެ، ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީގެ މިންވަރު ޕްރޮގްރެސިވްކޮށް ދަށްވެއެވެ ^{[4] .}.

ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޝަން: ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް މޮޑިއުލޭޓް ކުރަނީ އެތައް މަގެއް މެދުވެރިކޮށެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ޖީއައިޕީ ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަން މެދުވެރިކޮށް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރުމުގެ އިތުރުން، ޖީސީޖީއާރު ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައެވެ. އެއީ މާބޮޑަށް ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ދަމަހައްޓައި، ގްލޫކޯޒް އައުޓްޕުޓް މަދުކޮށް، އަދި އެއްފަހަރާ ޕެރިފެރަލް ޓިޝޫ ގްލޫކޯޒް އަޕްޓޭކް އަދި ޔުޓިލިޒޭޝަން އިތުރުކޮށް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އާދައިގެ މިންވަރަކަށް ދެމެހެއްޓޭ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ޚާއްޞަކޮށް ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ ^{[2] .}.

ފުރަމޭގެ މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޝަން: ފުރަމޭގެ ތެރޭގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް މޮޑިއުލޭޓް ކުރުމެއް ނޫން ކަމަށާއި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ވެސް އަސަރު ކުރެއެވެ. އެއީ ހެޕަޓިކް ޓްރައިގްލިސެރައިޑް ސިންތެސިސް އާއި އެކިއުމިއުލޭޝަން މަދުކޮށްދީ، ހެޕަޓިކް ސްޓިއޭޓޯސިސް ރަނގަޅުކޮށްދީ، ނޮން-އަލްކޮހޮލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (އެންއޭއެފްއެލްޑީ) އަށް ޕޮޓެންޝަލް ތެރަޕީޓިކް ވެލިއު ހިފަހައްޓާ އެއްޗެކެވެ. މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން އެސޯސިއޭޓެޑް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (MDAFLD) ޖެހިފައިވާ ބައިވެރިން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ހެޕަޓިކް ފެޓް ކޮންޓެންޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދީ، ހެޕަޓިކް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ކުރާ ޕޮޒިޓިވް ރެގިއުލޭޓަރީ އެފެކްޓް ދައްކާފައިވެއެވެ ^[5]..

 ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ފަންކްޝަނަށް ކުރާ އަސަރުތައް

ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކުރެއެވެ. މަޑުމަޑުން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުމުން ބަނޑުގައި ކާނާ ހުންނަ ވަގުތު ދިގުވެ، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ފުރިހަމަކަން އުފެދި، އޭގެ ފަހުން ކާނާ ކެއުން މަދުވެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ގޮހޮރުގެ ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން އަދި ގޮހޮރުގެ މޮޓިލިޓީއަށް އަސަރުކޮށް، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ހަޖަމުކުރުމާއި ނިއުޓްރިއެންޓް ޖަހައިގަތުމުގެ ޕްރޮސެސްތައް އިތުރަށް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމާއި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކޮށްފާނެއެވެ ^{[2] .}.

ޖީއެލްޕީ-1، ޖީސީޖީއާރު، އަދި ޖީއައިޕީ ރިސެޕްޓަރސް އަށް ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އެގޮނިސްޓިކް އަސަރުތަކުގެ މެދުގައި އޮންނަ ސިނަޖިސްޓިކް މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

އެނާޖީ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޝަންގައި ސިނަޖީ

ހަކަތަ ޚަރަދު އިތުރުވުން: ޖީސީޖީއާރު އެކްޓިވޭޓް ކުރުމުން ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިކުރުމަށްޓަކައި ގްލައިކޯޖެނޮލައިސިސް އަދި ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ކުރިއަރުވައެވެ. އަދި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އިތުރުކޮށް، ސެންޓްރަލް ސެޓިއޭޓީ މެދުވެރިކޮށް ކާނާ ކެއުން ދަމަހައްޓައިގެން ހަކަތަ ހޭދަކުރުން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރު އެގޮނިސްޓްސް އިން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް ކާޑިއޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަދި ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަސަރުތައް ކުރާއިރު، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށް ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައި ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން ވެސް މަދުކޮށްދެ އެވެ. އެޑިޕޯސް ޓިޝޫގައި ޖީއައިޕީއާރު އެކްޓިވޭޓްވުމުން ލިޕިޑް ޖަމާވުން ކުރިއަރުވާއިރު، އޭގެ ސެންޓްރަލް އެކްޓިވޭޝަންގެ ސަބަބުން ކާނާ ކެއުން މަދުވެ، ބަރުދަން އިތުރުވުން ފަސޭހަވެއެވެ. ރެޓަޓްރޫޓިޑް އެއްފަހަރާ މި ތިން ރިސެޕްޓަރަށް އަމާޒުކޮށް، ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމާއި ޚަރަދުކުރުމާ ދެމެދު އާ ހަމަހަމަކަމެއް ގާއިމްކުރެއެވެ. މިއީ މާ ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ހަކަތަ ދަށްވުން ހާސިލްކޮށްދޭ ކަމަކަށް ވާއިރު، އެކަމުގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ.

ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ޖީސީޖީއާރު އެގޮނިޒަމް އިން ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އިތުރުކޮށްދޭއިރު، އެޑިޕޯސް ޓިޝޫގައި ޖީއައިޕީއާރު އެކްޓިވޭޓްވުމުން ވެސް ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް އަސަރުކުރެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެގޮނިސްޓްސް އިން އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ ރަނގަޅުކުރުން ފަދަ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ނުސީދާ ގޮތެއްގައި އަސަރު ކޮށްފާނެއެވެ. އެމީހުންގެ ސިނަޖިސްޓިކް އެކްޝަންގެ ސަބަބުން ފެޓް ސިންތެސިސް، ބްރޭކްޑައުން، އަދި ޓްރާންސްޕޯޓް ރަނގަޅަށް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ފެޓް ޖަމާވުން މަދުވެ، ހަށިގަނޑުގައި ފެޓް ބެހިގެން ދިއުން ރަނގަޅުވެއެވެ. މިސާލަކަށް ފަލަ ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ދުވަސްކޮޅަކު ރެޓަޓްރޫޓިޑް ބޭނުންކުރުމަށްފަހު ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީގެ އިންސައްތަ ދަށްވެ ލިޕިޑް ޕްރޮފައިލް ކޮންމެވެސް މިންވަރަކަށް ރަނގަޅުވެ، ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި އޭގެ ސިނަޖިސްޓިކް އަސަރުތައް ފާހަގަކުރެވެއެވެ ^[6]..

ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޝަންގައި ސިނަޖިސްޓިކް އިފެކްޓްސް

އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުވުން: ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެގޮނިސްޓްސް އިން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ދަށްކުރެއެވެ. ޖީއައިޕީ އިން ވެސް ހަމަ މިފަދައިން ޕެންކްރިއޭޓިކް β-ސެލްތައް ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް ކާނާ ކެއުމުން އުފެދޭ އަސަރުތަކާ އެއްގޮތް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އަސަރުތައް އުފައްދަ އެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރ އާއި ޖީއައިޕީއާރު އެއްފަހަރާ އެކްޓިވޭޓް ކުރާ ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުކޮށްދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މާ ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ދަށްކޮށްދެއެވެ. ޖީސީޖީއާރު އާންމުކޮށް ގުޅިފައިވަނީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒް މަތިވުމާ ނަމަވެސް، އޭގެ އަސަރުތައް- ހަކަތަ ޚަރަދުކުރުން ކުރިއެރުވުން ފަދަ- ޖީއެލްޕީ-1އާރ ފަދަ ރިސެޕްޓަރުތަކާ ސިނަޖިސްޓިކަލީ ހަރަކާތްތެރިވާއިރު ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ގްލޫކޯޒް ސްޓެބިލިޓީއަށް ބާރުފޯރުވައެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 އާއި ޖީސީޖީއާރު އެއްކޮށް ބޭނުންކުރުމުން ޖީސީޖީއާރު އިން އުފެދޭ ހައިޕަރގްލައިސެމިކް ރިސްކް ޚިޔާރުކޮށް ކޮންޓްރޯލްކޮށް، ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް މާ ސީދާ އަދި ފައިދާހުރި ގޮތެއް ލިބިގެންދެއެވެ.

ގްލޫކޯޒް ހޯމޯސްޓޭސިސް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: މި ތިން ރިސެޕްޓަރުގެ ސިނަޖިސްޓިކް އެކްޓިވޭޝަން ހަމައެކަނި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަންގެ އިތުރުން ފުރިހަމަ ގްލޫކޯޒް ހޯމޯސްޓޭސިސް ރެގިއުލޭޝަން ހިމެނެއެވެ. ފުރަމޭ، މަސް، އަދި އެޑިޕޯސް ހިމެނޭ ގޮތަށް އެތައް ޓިޝޫތަކެއްގައި ގްލޫކޯޒް ނެގުމާއި، ބޭނުންކުރުމާއި، ރައްކާކުރުމަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައިގެން، ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ނިސްބަތުން ސްޓޭބަލް ރޭންޖެއްގައި ބެހެއްޓި، ބޮޑެތި އުފުލުންތައް ހުއްޓުވައެވެ. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުން ބައިވެރިކޮށްގެން ނިކޮލްސް އެސް އިން ކުރި ދިރާސާއަކުން ރެޓަޓްރޫޓިޑް ދިނުމުން ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިންގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، ދިގުމުއްދަތަކަށް ގްލައިސެމިކް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ކުރާ ހެޔޮ އަސަރު ދައްކާފައިވާއިރު، ގްލޫކޯޒް ހޯމޯސްޓޭސިސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި މި ތިން ރިސެޕްޓަރުގެ ސިނަޖިސްޓިކް އަސަރުތައް ދައްކާފައިވެއެވެ ^[6]..

ސިނަޖިސްޓިކް އެކްޓިވޭޝަން އޮފް ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން ޕަތްވޭސް

އާންމު ސިގްނަލް މަގު އެކްޓިވޭޝަން: ޖީއެލްޕީ-1އާރ، ޖީސީޖީއާރު، އަދި ޖީއައިޕީއާރު މުހިންމު ގޮތެއްގައި ސިގްނަލް ދޭނީ ޖީ (Gαs) ޕްރޮޓީން މެދުވެރިކޮށެވެ. މި ތިން ރިސެޕްޓަރަށް ރެޓަޓްރޫޓިޑް އަމަލުކުރާއިރު، ކޮންވަރޖްވެ، cAMP-PKA މަގު ފަދަ ޝެއަރޑް ޑައުންސްޓްރީމް މަގުތައް އެކްޓިވޭޓް ވެއެވެ. މި ޝެއަރޑް ޕަތްވޭ އެކްޓިވޭޝަންގެ ސަބަބުން ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަންގެ ރަނގަޅުކަމާއި ޕޮޓެންސީ އިތުރުވެ، ސެލްއުލަރ މެޓަބޮލިޒަމް އަދި ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންތަކަށް ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތައް ބޮޑުވެއެވެ.

ވަކި މަގުތައް ކޯޑިނޭޓްކުރުން: އާންމު މަގުތައް ހިއްސާކުރާއިރު، ކޮންމެ ރިސެޕްޓަރަކުން ވެސް ޔުނިކް ސިގްނަލިންގ ނެޓްވޯކްތައް އެކްޓިވޭޓް ކުރެއެވެ. ރިޓަޓްރޫޓިޑް ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަންގެ ތެރޭގައި މި ވަކި މަގުތައް ސިނަޖިސްޓިކަލީ މޮޑިއުލޭޓްކޮށް، ކޯޑިނޭޓެޑް މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޝަން އަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.

ސިނަޖިސްޓިކް ރެގިއުލޭޝަން އޮފް ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ފަންކްޝަން

ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަނަށް އަސަރުކުރުން: ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެގޮނިސްޓްސް އިން ޖީއެލްޕީ-1 ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރާއިރު، ޖީއައިޕީއާރު އެގޮނިސްޓްސް އިން ޖީއައިޕީ ރިލީޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. މި ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ހޯރމޯންތަކަކީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މޮޓިލިޓީ، ހަޖަމުކުރުމާއި، ޖަހައިގަތުން މޮޑިއުލޭޓްކުރުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ހޯރމޯންތަކެކެވެ. އެއްފަހަރާ ދެ ރިސެޕްޓަރ ވެސް އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަންގެ އިތުރު ފުރިހަމަ ރެގިއުލޭޝަނެއް ފޯރުކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ފަންކްޝަނަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައެވެ. އެއީ ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުމުގެ ރޭޓާއި ގޮހޮރުގެ މޮޓިލިޓީ މޮޑިއުލޭޓްކޮށް، ބަރުދަނާއި ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ހަލުވި ނިއުޓްރިއެންޓް އެބްޒޯޕްޝަން ދަށްކޮށްދޭނެ ކަމެކެވެ.

ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް މެޓަބޮލިކް އެންވަޔަރަންމަންޓް ރަނގަޅުކުރުން: ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ހޯރމޯން ސެކްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ވެސް ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓްގެ ތެރޭގައި މެޓަބޮލިކް މާހައުލު އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އެއީ ފައިދާހުރި ގޮހޮރުގެ ބެކްޓީރިއާގެ ބޮޑުވުމާއި މެޓަބޮލިޒަމް ކުރިއެރުވުމާއި ގޮހޮރުގެ ބެރިއާ ފަންކްޝަން މޮޑިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. މި ބަދަލުތަކުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ޖުމްލަ މެޓަބޮލިކް ސްޓޭޓަށް އިތުރު އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެ އެވެ. ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޝަނަށް ކުރާ އަސަރުތަކާ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރާ މި މެކޭނިޒަމްތަކަކީ ޖަމާޢަތުގައި ފަލަވުމާއި ގުޅުންހުރި މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރސް އާއި ދެކޮޅަށް ފަރުވާގެ އަސަރުތަކަށް ބާރުފޯރުވާ މެކޭނިޒަމްތަކެކެވެ.

ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުން

ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ މުހިންމު އަސަރުތައް: ފަލަވުމަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ފައިދާ ހުރިކަން ގިނަ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުން ދައްކައެވެ. ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް އިން 338 ބޮޑެތި މީހުން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ފޭސް 2 ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ރެންޑަމް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްގައި ބައިވެރިންނަށް ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ރެޓަޓްރޫޓިޑް ތަފާތު ޑޯޒްތަކުގައި ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯ 48 ހަފްތާ ވަންދެން ދިނެވެ. ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން 24 ވަނަ ހަފްތާގައި 1އެމްޖީ ގްރޫޕްގެ އެވްރެޖް ބަރުދަން ލުއިވެފައިވަނީ %7.2، 4އެމްޖީ ކޮމްބިނޭޝަން ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވަނީ %12.9، 8އެމްޖީ ކޮމްބިނޭޝަން ގްރޫޕްގެ %17.3، އަދި 12އެމްޖީ ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވަނީ %17.5 އެވެ. 48 ވަނަ ހަފްތާއާ ހަމައަށް 1އެމްޖީ ގްރޫޕްގެ އެވްރެޖް ބަރުދަން %8.7، 4އެމްޖީ ކޮމްބިނޭޝަން ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން %17.1، 8އެމްޖީ ކޮމްބިނޭޝަން ގްރޫޕްގެ %22.8، 12އެމްޖީ ގްރޫޕްގެ %24.2، އަދި ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %2.1 ދަށްވެފައިވެއެވެ. 4އެމްޖީ، 8އެމްޖީ، އަދި 12އެމްޖީ ރެޓަޓްރޫޓިޑް ދިން ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން %92، %100، އަދި %100 މީހުންނަށް %5 ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވެއެވެ. %75، %91، އަދި %93 މީހުންނަށް %10 ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނަ ބަރުދަން ލުއިވުން ހާސިލްކޮށްފައިވެއެވެ. އަދި %60، %75، އަދި %83 މީހުންނަށް %15 ނުވަތަ އެއަށްވުރެ ގިނައިން ބަރުދަން ލުއިވެފައިވާއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ %27، %9، އަދި %2 މީހުންނަށް ބަރުދަން ލުއިވެފައިވެއެވެ. މި ޑޭޓާތަކުން ފަލަ ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ކުޑަކުރުމުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ފައިދާ ހުރިކަން ނިންމާލައެވެ ^{[4] .}.

ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާ

ގްލައިސެމިކް ކޮންޓްރޯލް އެފިސިކޭޝަން: ލޮޕޭޒް ޑީސީ އެޓް އަލް ގެ ދިރާސާތަކެވެ. indicate ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ގްލައިސެމިކް ކޮންޓްރޯލް އަށް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ. 353 ބައިވެރިން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ޓްރައިއަލްއެއްގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން (HbA1c) %1.64 ދަށްކޮށްފައިވެއެވެ. މިއީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކުރުމުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ ފައިދާ ހުރިކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ ^{[7] .}.

ކޮމްބައިންޑް މެކޭނިޒަމް އެޑްވާންޓޭޖް: ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ގިނަ ރިސެޕްޓަރތަކެއްގެ މައްޗަށް އަމަލުކޮށް، އޭގެ ކޮމްބައިންޑް އެގޮނިސްޓް މެކޭނިޒަމް މެދުވެރިކޮށް ސިންގަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްތަކަށްވުރެ ޚާއްޞަ ފައިދާއެއް ލިބިގެންދެއެވެ. އެއީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށްގެން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ދަށްކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ އިތުރުކޮށްދީ، ހަށިގަނޑުގެ ސެލްތަކަށް އިންސިއުލިން ފުރިހަމައަށް ގްލައިސެމިކް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް މާ ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ އެއްޗެކެވެ. އޭގެ ސަބަބުން ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ މެޓަބޮލިކް ސްޓޭޓަސް އިތުރަށް ރަނގަޅުވެ، ފަލަވުމަކީ މި ހާލަތަށް ބޮޑު ނުރައްކާތެރި ކަމެއް ކަމަށާއި ބަރުދަން ލުއިވުމަކީ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރަނގަޅަށް ބެލެހެއްޓުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^{[5] .}.

ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ފަރުވާ ދިނުން

ލިވަރ ފެޓް ކޮންޓެންޓް މަދުކުރުން: މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން އެސޯސިއޭޓެޑް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (MDAFLD) އަދި ލިވަރ ފެޓް ކޮންޓެންޓް ≥10% ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ލިވަރ ފެޓް ކޮންޓެންޓް މަދުކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ދައްކާފައިވެއެވެ. ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްއެއްގައި 98 ބައިވެރިންނަށް ރެންޑަމްކޮށް ރެޓަޓްރޫޓިޑް (1އެމްޖީ، 4އެމްޖީ، 8އެމްޖީ، ނުވަތަ 12އެމްޖީ) ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯ އިންޖެކްޝަންތައް 48 ހަފްތާއަށް ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ދިނުމަށް ވަނީ ކަނޑައަޅާފައެވެ. ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން 24 ވަނަ ހަފްތާގައި ބެސްޓްލައިނާ އަޅާބަލާއިރު ހެޕަޓިކް ފެޓް ކޮންޓެންޓަށް އައި މީން ބަދަލަކީ 1އެމްޖީ ގްރޫޕްގައި -42.9%، 4އެމްޖީ ގްރޫޕްގައި -57.0%، 8އެމްޖީ ގްރޫޕްގައި -81.4%، އަދި 12އެމްޖީ ގްރޫޕްގައި -82.4% އަށް އަރާފައިވާއިރު ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގައި +0.3% އެވެ. މި ހޯދުންތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ހެޕަޓިކް ފެޓް ކޮންޓެންޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދޭ ކަމަށާއި، މިއީ ނޮން-އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ ^{[8] .}.

ހެޕަޓިކް މެޓަބޮލިކް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކުރުން: ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން ހަކަތައާއި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް ފުރަމޭގެ މެޓަބޮލިކް ފަންކްޝަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އެއީ ހެޕަޓިކް ފެޓްސް އޮކްސިޑޭޝަން އަދި ބްރޭކްޑައުން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ފުރަމޭގައި ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކޮށް، ފުރަމޭގެ ތެރޭގައި އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސްތަކާއި އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ލެވެލް މޮޑިއުލޭޓްކޮށް، އެންއޭއެފްއެލްޑީ ކުރިއެރުމަށް ވަކި އިންހިބިޓޯރީ އަސަރެއް ކޮށް، ބަލިމީހުންގެ ފުރަމޭގެ ސިއްހަތު ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ.

ނިންމުން

ޖީއެލްޕީ-1އާރ/ޖީއައިޕީއާރު/ޖީސީޖީއާރުގެ ޓްރިޕްލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ރެޓަޓްރޫޓިޑް އިން މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޓަރީ އިފެކްޓްސް ކުރަނީ މަލްޓި ޓާގެޓް ސިނަޖިސްޓިކް މެކޭނިޒަމް މެދުވެރިކޮށެވެ. އޭގެ އަސަރުތަކުގެ ތެރޭގައި ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައި، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކުރުމަށް ޖީއެލްޕީ-1އާރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން މަދުވުން ހިމެނެއެވެ؛ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކުރުމަށާއި އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ ރަނގަޅުކުރުމަށް ޖީއައިޕީއާރު އެކްޓިވޭޓްކުރުން؛ އަދި ލިޕޮލައިސިސް އާއި ހަކަތަ ޚަރަދު ކުރިއެރުވުމަށް ޖީސީޖީއާރު އެކްޓިވޭޓް ކުރުމާއި އެކު ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯޒް އަދި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކުރުން. މި ޓްރިޕްލް ސިނަޖީގެ ސަބަބުން ގްލައިސެމިކް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި، ބަރުދަން ބޮޑުތަނުން ލުއިވުމާއި، ލިޕިޑް އަދި ހެޕަޓިކް ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުވުން ހިމެނޭ ގޮތަށް ފުރިހަމަ އަސަރުތަކެއް ލިބެއެވެ. އޭގެ މައިގަނޑު އަގު އޮތީ ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި، ޑޯޒަށް ބަރޯސާވާ ބަރުދަން ކުޑަކުރުމާއި، ގިނަވެގެން 48 ހަފްތާގެ ތެރޭގައި %24.2 ގެ ލުއިވުމެވެ. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ސަބަބުން ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ދަށްކޮށްދީ، ގްލައިސެމިކް ހޯމޯސްޓޭސިސް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން އާއި ގުޅުންހުރި ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒްގައި، ހެޕަޓިކް ފެޓް ކޮންޓެންޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށް، ގިނަ މެޓަބޮލިކް ޑިސްއޯޑަރސް ތަކުގެ ތެރެއިން ވަރުގަދަ ފައިދާއެއް ދައްކުވައިދެއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

އަރޫން ޖޭ ސަނިޔަލަކީ ފުރަމޭގެ ބަލިތަކާއި ޚާއްސަކޮށް ނޮން އަލްކޮހޮލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (އެންއޭއެފްއެލްޑީ) އާއި ނޮން އަލްކޮހޯލިކް ސްޓިޓޯހެޕަޓައިޓިސް (އެންއޭއެސްއެޗް) އަށް ޚާއްސަ ހެޕަޓޮލޮޖިސްޓެއް އަދި ދިރާސާވެރިއެކެވެ. 1989 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ފެކަލްޓީ މެމްބަރެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަމުން ގެންދަވާ ވާޖިނިއާ ކޮމަންވެލްތު ޔުނިވާސިޓީ ސްކޫލް އޮފް މެޑިސިންއާ ގުޅުން ހުރި އިރު، ސެލް މެޓަބޮލިޒަމް، ނޭޗާ މެޑިސިން، ދަ ނިއު އިނގިރޭސި ޖާނަލް އޮފް މެޑިސިން، އަދި ދަ ލަންސެޓް ފަދަ މަޝްހޫރު ޖާނަލްތަކުގައި ގާތްގަނޑަކަށް 1،000 ޕަބްލިކޭޝަން ލިޔުއްވާފައިވެ އެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތް 104،000 އަށް ވުރެ ގިނަ ފަހަރު ނަކަލުކޮށްފައިވާއިރު، މިއީ ހެޕަޓޮލޮޖީގެ ދާއިރާއަށް އޭނާ ކުރި ބޮޑު އަސަރެއް ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ. 1995 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ނޭޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޓްސް އޮފް ހެލްތުން މެދުނުކެނޑި ފައިސާ ހޯދަމުން އަންނަ އޭނާ އަކީ އެންއައިއެޗްގެ ހަތަރު އެކްޓިވް ގްރާންޓެއްގެ ޕްރިންސިޕަލް އިންވެސްޓިގޭޓަރެވެ. އަދި ކްލިނިކަލް ރިސާޗްގައި ލީޑަޝިޕް ދެއްވުމާއި ފުރަމޭގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ސްޓްރެޓެޖީތައް އެކުލަވާލުމުގައި އޭނާ ކޮށްދެއްވި ޚިދުމަތްތަކުގެ އަގުވަޒަންކޮށް ސަނިޔަލް ވަނީ ފާހަގަކޮށްފަ އެވެ. އަރޫން ޖޭ ސަނިޔަލް ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ރިފަރެންސް އޮފް ސައިޓޭޝަން [5] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ބްރްޒޯޒޮވްސްކާ ޕީ، ފްރާންޗުކް އޭ، ނޮވިންސްކާ ބީ، މަކްލޯވިޗް އޭ، ޕަލަޗް ކޭއޭ، ލެނާރޓޮވިޗް އައި. ކޮލިޓީ އިން ސްޕޯޓް 2024. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:271031379 ގައި ޑރ.

[2] ޑޮގްރެލް އެސް.އޭ. ފަލަވުމުގައި (އަދި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގައި) ވައުދު ދައްކާ ރިޓަޓްރޫޓިޑް. އިންވެސްޓިގޭޝަނަލް ޑްރަގްސް އާއި ބެހޭ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ޚިޔާލު 2023؛ 32(11): 997-1001.ޑީއޯއައި: 10.1080/13543784.2023.2283020.

[3] ކަޓްސީ ވީ، ކޮއުޓްސޮޕޫލޯސް ޖީ، ފްރެގޯލިސް ސީ، ޑިމިޓްރިއަޑިސް ކޭ، ޓްސިއޮފިސް ކޭ. ބަޔޯމޮލިކިއުލްސް 2025؛ 15(6).ޑީއޯއައި: 10.3390/ބަޔޮމް15060796.

[4] ޖަސްޓްރެބޮފް އޭއެމް، ކެޕްލަން އެލްއެމް، ފްރިއާސް ޖޭޕީ، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް-ހޯރމޯން-ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓިޑް ފޯރ އޮބެސިޓީ - ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް. ނިއު އިނގިރޭސި ޖާނަލް އޮފް މެޑިސިން 2023؛ 389(6): 514-526. ޑީއޯއައި:10.1056/އެންއީޖޭމޯއާ2301972.

[5] ސަނިޔަލް އޭޖޭ، ކެޕްލަން އެލްއެމް، ފްރިއަސް ޖޭޕީ، އެޓް އަލް. މެޓަބޮލިކް ޑިސްފެންޝަން-އެސޯސިއޭޓެޑް ސްޓިއޭޓޮޓިކް ލިވަރ ޑިޒީޒް އަށް ޓްރިޕްލް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓައިޑް: ރެންޑަމް ފޭސް 2އޭ ޓްރައިއަލް. ނޭޗާ މެޑިސިން 2024؛ 30: 2037-2048. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:270378167 ގައި ޑރ.

[6] ނިކޮލްސް އެސް، ޕިރޯ ވީ، ލިން ވައި، އެޓް އަލް. ޓްރިޕްލް ހޯރމޯން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ރެޓަޓްރޫޓައިޑް އިން ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބައިވެރިންގެ ލިޕޯޕްރޮޓީން އަދި އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ޕްރޮފައިލް ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. ޔޫރަޕިއަން ހާޓް ޖާނަލް 2024؛ 45(ސަޕްލިމެންޓް_1): ehae666-ehae1501.DOI:10.1093/eurheartj/ehae666.1501.

[7] ލޮޕޭޒް ޑީސީ، ޕަޖިމްނާ ޖޭޓީ، މިލާން އެމްޑީ، އެޓް އަލް. 7792 ރެޓަޓްރޫޓިޑްގެ އެފިސިކޭޝަން ފޯރ ވެއިޓް ރިޑަކްޝަން އެންޑް އިޓްސް ކާޑިއޯމެޓަބޮލިކް އިފެކްޓްސް އެމޮންގް އެޑަލްޓްސް: އެ ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއު އެންޑް މެޓާ-އެނަލިސިސް. ޖާނަލް އޮފް ދަ އެންޑޮކްރައިން ސޮސައިޓީ 2024؛ 8(ސަޕްލިމެންޓް_1): bvae163-bvae749.DOI: 10.1210/jendso/bvae163.749.

[8] ނައީމް އެމް، އިމްރާން އެލް، ބަނަތުވާލާ ޔޫ. ހެލްތު ސައިންސް ރިޕޯޓްސް 2024؛ 7(2): e1864.ޑީއޯއައި: 10.1002/hsr2.1864.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.