▎ ޑީއެސްއައިޕީ ރިސާޗް
ޑީއެސްއައިޕީގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟
1970 ގެ އަހަރުތަކުގައި ނިދުމުގެ ދިރާސާތަކުގައި ކުރިއެރުންތަކެއް އައިސް، ނިދި ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ސިއްރުތައް ހޯދުމަށް ސައިންސްވެރިން ތިބީ ކެތްމަދުވެފަ އެވެ. 1977 ވަނަ އަހަރު ސްވިސް ކެމިސްޓް ޝޮނެންބަރގް އާއި އޭނާގެ ޓީމަށް ކަޅުކުކުޅު ނިދާ ގޮތް ދިރާސާ ކުރަމުން ދަނިކޮށް ގޯސްކޮށް ޑީއެސްއައިޕީ ހޯދިއެވެ. އެއީ ނުވަ އެމިނޯ އެސިޑް އިން އެކުލެވޭ ނޮން ޕެޕްޓައިޑެއް ކަމަށާއި، މިއީ ހައިޕޮތެލަމަސް އާއި ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑްގައި އުފެދޭ އެއްޗެކެވެ. މި ދުވަސްވަރު ޕެޕްޓައިޑް ސައިންސްގެ ދާއިރާއިން ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބިފައިވެއެވެ. އެމެރިކާގެ ސައިންސްވެރިޔާ ކާސްޓިން އާއި ޑަޗް ސައިންސްވެރިޔާ ޑި ވިޑް ހުށަހެޅުއްވި ގޮތުގައި ޕެޕްޓައިޑްތަކުން ލޭ-ސިކުނޑީގެ ހުރަސް ހުރަސްކޮށް، ޑީއެސްއައިޕީއާ ބެހޭ ގޮތުން ފަހުން ކުރެވޭ ދިރާސާތަކުގެ ބިންގާ އެޅި އެވެ. ކޮންމެއަކަސް ސިކުނޑިއަކީ ލޭ-ސިކުނޑީގެ ހުރަހުން ވަރުގަދައަށް ރައްކާތެރިކޮށްފައިވާ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، ގިނަ މާއްދާތަކަކީ އެތެރެވާން އުނދަގޫ މާއްދާތަކެކެވެ. މި ހުރަސް ހުރަސްކުރެވޭނަމަ، ސިކުނޑީގެ ނިދި ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ނިޒާމުގައި ޑީއެސްއައިޕީގެ ދައުރަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކުރާނެ އެވެ.
އޭގެ ފަހުން ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޑީއެސްއައިޕީ އުފެދިފައިވަނީ ހަމައެކަނި ސިކުނޑީގެ ވަކި ސަރަހައްދުތަކެއްގައި ނޫން ކަމަށާއި ލިމްބިކް ސިސްޓަމްގައި ވެސް މިނިވަން ނުވަތަ ބަނދެވިފައިވާ ގޮތްތަކުގެ އިތުރުން ތަފާތު ޕެރިފެރަލް ގުނަވަންތަކާއި ޓިޝޫތަކާއި ހަށިގަނޑުގެ ފެންތަކުގައި ވެސް ހުންނަ ކަމަށެވެ. މިސާލަކަށް ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑްގައި ތަފާތު ޕެޕްޓައިޑްތަކާއި އެޑްރިނޯކޮރޓިކޯޓްރޮޕިކް ހޯރމޯން ފަދަ ނޮން ޕެޕްޓައިޑް މީޑިއޭޓަރސް އާއި އެކު ކޯ ލޮކަލައިޒް ވެއެވެ. ގޮހޮރުގެ ސެކްރެޓަރީ ސެލްތަކާއި ޕެންކްރިއާސްގައި ގްލޫކަގަން އާއި އެކު އުޅެއެވެ. މި ފުޅާދާއިރާއެއްގައި ބެހިފައިވާ ގޮތްތަކުން ދޭހަވަނީ ޑީއެސްއައިޕީގައި ތަފާތު އަދި ކޮމްޕްލެކްސް ފަންކްޝަންތަކެއް ހުރެދާނެ ކަމަށެވެ. ފުރަތަމަ ޑީއެސްއައިޕީ ބެލެވުނީ ނިދާ ޕެޕްޓައިޑެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ދިރާސާތައް ފުންވުމާއެކު ހަށިގަނޑަށް ކުރާ އަސަރަކީ ހަމައެކަނި ނިދުމަށް ކުރާ އަސަރެއް ނޫންކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސްޓްރެސް ރެސްޕޮންސް އާއި ރިހުން ތަސައްވުރުކުރުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރެވިދާނެ ކަމަށާއި، ހާސްކަން ފިލުވައިދީ ތަދު ކުޑަކުރުމުގެ ސިފަތަކެއް ހުރި ނަމަވެސް މި އަސަރުތައް އަދިވެސް އިތުރު ދިރާސާތަކުން ޔަގީންކުރަން ޖެހެ އެވެ.
ޑީއެސްއައިޕީގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯ؟
ނިދުމާއި ހޭލުންތެރިކަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުން
ނިދުމާއި ހޭލުންތެރިވުމުގެ ސައިކަލަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން: ގިނަ ދިރާސާތަކުން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި ޑީއެސްއައިޕީގެ ސަބަބުން ނިދުމާއި ހޭލުންތެރިކަމަށް ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރެއް ވަރަށް ބޮޑެވެ. މިސާލަކަށް ދިރާސާއެއްގައި އުމުރުން 35 އަހަރުގެ ފިރިހެން ނާރކޯލެޕްސީ ބަލިމީހަކަށް ތަކުރާރުކޮށް ޑީއެސްއައިޕީ އިންޖެކްޓްކޮށް، ސެލްފް ރިޕޯޓާއި ޕާފޯމަންސް ޓެސްޓްތަކާއި މަލްޓިޕަލް ސްލީޕް ލެޓެންސީ ޓެސްޓްތަކާއި އޮލް ނައިޓް ޕޮލިސޮމޮނޮގްރަފީ މެދުވެރިކޮށް ވަޒަންކޮށްފައިވެއެވެ. ޑީއެސްއައިޕީ ގެ ސަބަބުން ނިދުމުގެ ހަމަލާތައް މަދުވުމާއި، ދުވާލު ވަގުތު ހަރަކާތްތެރިވުމާއި، ސަމާލުކަން ދިނުމާއި، ޕާފޯމަންސް އިތުރުވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ [1] . ޑީއެސްއައިޕީ އިން ނިދުމުގެ ސައިކަލް ކޮމްޕްރެސްކޮށް ރެޕިޑް އައި މޫވްމަންޓް (އާރުއީއެމް) ނިދި އިތުރުކޮށްދިނެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި އަސަރުތައް ކުރަނީ ޑީއެސްއައިޕީ އިން ސާރކެޑިއަން ރިތްމް އާއި އަލްޓްރާޑިއަން ރިތްމް އިތުރުވުމުންނެވެ. ޑީއެސްއައިޕީ އިން ނިދުން ފެށުމާ ގުޅުންހުރި ޕެރިފެރަލް ތައްޔާރުވުމުގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް މެކޭނިޒަމްތައް ކުރިއަރުވައިފާނެ އެވެ.
ނިދުމުގެ އޮނިގަނޑު ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ޑީއެސްއައިޕީގެ ސަބަބުން ނިދުމުގެ ގިނަކަމާއި ދިގުމިނަށް އަސަރުކުރުމުގެ އިތުރުން ނިދުމުގެ އޮނިގަނޑަށް ވެސް އަސަރުކުރެއެވެ. އެއީ އާރްއީއެމް ނިދި އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، މިއީ ނިދުމުގެ އެކި މަރުހަލާތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި އޭގެ މުހިންމު ދައުރު ދައްކުވައިދޭ އެއްޗެކެވެ.
ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަސަރުތައް
ތަމަރެގިއުލޭޝަން، ހިތުގެ ދުވެލި، ލޭގެ ޕްރެޝަރު، ރިހުން ތެރެސްހޯލްޑް، އަދި ލިމްފޯކިން ސިސްޓަމަށް ކުރާ އަސަރު: ޖަނަވާރުތަކުގައި ވަކި ހާލަތްތަކެއްގައި ނިދުން ކުރިއެރުވުމުގެ އިތުރުން ޑީއެސްއައިޕީ އިން ތަފާތު ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް ޑީއެސްއައިޕީ އިން ތަރމޯރެގިއުލޭޝަން، ހިތުގެ ދުވެލި، ލޭގެ ޕްރެޝަރު، ރިހުން ތެރެސްހޯލްޑް، އަދި ލިމްފޯކިން ސިސްޓަމް އަށް އަސަރު ފޯރުވައެވެ [2] . ޑީއެސްއައިޕީގެ މި އަސަރުތައް ބިނާވެފައިވަނީ ސާރކެޑިއަން ރިތްމް ސައިކަލްގެ މައްޗަށް ކަމަށާއި، ބައެއް އަސަރުތައް ފެންނަނީ ނިއުރަލް ނުވަތަ ސުލޫކީ ނިދުމުގެ އަލާމާތްތަކުގެ ކުރިން ކަމަށް ވެސް ޑރ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ޑީއެސްއައިޕީ އިން ނިދުމުގެ ކުރިން ޕެރިފެރަލް ތައްޔާރުވުމުގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް މެކޭނިޒަމްތައް ފަށައިފާނެ ކަމަށެވެ.
އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެފެކްޓެވެ
ދިރާސާތަކުން ދައްކާގޮތުގައި 2 - 24 މަސް ދުވަހުގެ ކުދިންނަށް އެގްޒޯޖެނަސް ޑީއެސްއައިޕީ (100μg/kg ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން، ޖެހިޖެހިގެން 5 ދުވަހު އިންޖެކްޓްކޮށްގެން) ހަމުގެ ދަށުން އިންޖެކްޓް ކުރުމަކީ ތަފާތު އުމުރުފުރާގެ ކުދިންގެ ޓިޝޫތަކާއި ޕްލާސްމާގައި ލިޕިޑްސްގެ އޮކްސިޑޭޓިވް ގެއްލުންތަކާއި މެލޮންޑިއަލްޑައިޑް ޖަމާވުން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ހުއްޓުވޭނެ ކަމެކެވެ [4] . ޑީއެސްއައިޕީ އަކީ ވަރުގަދަ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އަސަރެއް ކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، މިއީ އިންޓްރާސެލިއުލަރ އަދި އިންޓަރސެލިއުލަރ ފްލޫޑްތަކުގައި ތަފާތު އެންޑޯޖެނަސް އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން މެކޭނިޒަމްތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ހާސިލް ކުރެވޭ އަސަރެކެވެ. ޑީއެސްއައިޕީ އަކީ ސުޕަރއޮކްސައިޑް ޑިސްމިއުޓޭޒް، ކެޓަލޭޒް، އަދި ސެރޫލޯޕްލާސްމިންގެ ހަރަކާތްތަކަށް ސްޓިމިއުލޭޓިންގ އެފެކްޓެއް ކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ޔޫރިއާ އަދި ޔޫރިކް އެސިޑް ފަދަ ނޮން އެންޒައިމެޓިކް އެންޓިއޮކްސިޑެންޓްތަކުގެ ކޮންސެންޓްރޭޝަންތަކަށް އަސަރުކުރާ އެއްޗެކެވެ. ޖަރާސީމުތަކުގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް މުސްކުޅިވުމާއެކު އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން މެކޭނިޒަމްތައް ހުއްޓުމަކަށް އަންނާނެއިރު، ޑީއެސްއައިޕީ އިން ޓިޝޫތަކާއި ލޭގައި އެންޑޯޖެނަސް އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް ޕްރޮޓެކްޝަން ސިސްޓަމްގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކުރެވޭނެއެވެ.
ޑީއެސްއައިޕީގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟
ނިދި ނުލިބުމުގެ ފަރުވާ
ދިރާސާއެއްގައި ޑީއެސްއައިޕީ އިންޖެކްޝަން ފަރުވާ ދީފައިވަނީ ނިދި ނުލިބޭ ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ނިދުމުގެ ކުރިން 25nmol/kg ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނުގެ ޑޯޒެއްގައި ޑީއެސްއައިޕީ އެއްފަހަރު އިންޖެކްޓް ކުރުމުން ނިދި ރަނގަޅުވެ އެވެ. ތަކުރާރުކޮށް ދިނުމުން ދައްކާ ގޮތުގައި ހަތަރު ފަހަރު ދިނުމަށްފަހު ނިދުމުގެ އޮނިގަނޑު ނޯމަލައިޒް ވެއެވެ. ހެނދުނު ތަކުރާރުކޮށް އިންޖެކްޝަން ދިނުމުން ދުވާލު ހަރަކާތް އިތުރުވުމުގެ އިތުރުން ރޭގަނޑު ނިދުމަށް އަދިވެސް ވަރުގަދަ ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރި ނަމަވެސް ދުވާލަކު ދެ ފަހަރު ޑޯޒް ދިނުމުގެ އަސަރު ރަނގަޅެއް ނޫނެވެ. ޖަރާސީމީ ސިކުނޑީގެ ބަލިތަކުގެ ސަބަބުން ނިދި ނުލިބުމުގެ ހާލަތްތަކުގައި ޑީއެސްއައިޕީގެ މަތީ ޑޯޒްތަކުން ރަނގަޅު ރައްދުތަކެއް ލިބުނެވެ [1] ..
ނާރކޯލެޕްސީއަށް ފަރުވާ ދިނުން
އުމުރުން 35 އަހަރުގެ ފިރިހެން ނާރކޯލެޕްސީ ބަލިމީހަކަށް ތަކުރާރުކޮށް ޑީއެސްއައިޕީ އިންޖެކްޓް ކޮށްފައިވަނީ ދިރާސާއަކުންނެވެ. ހޭލެވުމާއި ނިދުމަށް ޑީއެސްއައިޕީގެ އަސަރުތައް ވަޒަންކޮށްފައިވަނީ ސެލްފް ރިޕޯޓް، ޕާފޯމަންސް ޓެސްޓް، މަލްޓިޕަލް ސްލީޕް ލެޓެންސީ ޓެސްޓް، އަދި އޮލް ނައިޓް ޕޮލިސޮމޮނޮގްރަފީ މެދުވެރިކޮށެވެ. ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޑީއެސްއައިޕީގެ ސަބަބުން ނިދުމުގެ ހަމަލާތައް މަދުވެ، ދުވާލު ވަގުތު ހަރަކާތްތެރިވުމާއި، ސަމާލުކަން ދިނުމާއި، ޕާފޯމަންސް އިތުރުވެ އެވެ. ޑީއެސްއައިޕީ އިން ނިދާ ވަގުތު ކޮމްޕްރެސްކޮށް، އާރްއީއެމް ނިދި އިތުރުކޮށްދިނެވެ. މި ދިރާސާގެ ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި އަސަރުތައް ކުރަނީ ޑީއެސްއައިޕީ އިން ސާރކެޑިއަން ރިތްމް އާއި އަލްޓްރާޑިއަން ރިތްމް އަށް ބާރުއެޅުމުންނެވެ [1] ..
ބަނގުރަލާއި އޯޕިއޭޓް ވިތުޑްރަވަލް ސިންޑްރޯމް އަށް ފަރުވާ ދިނުން
ކްލިނިކަލް ފަރުވާގެ އަސަރުތައް: ޖަނަވާރުތަކުގެ ދިރާސާތަކުގެ ނަތީޖާއަށް ބަލާއިރު، އެއީ ސީދާ މޯފިން، އަލްކޮހޯލް، ޕެންޓޯބާބިޓަލް، އަދި ޑީއެސްއައިޕީ ބަލްބޮރެޓިކިއުލަރ ފޯރމޭޝަން-މިޑްބްރޭން-ތެލަމަސް ރިކްރޫޓްމަންޓް ސިސްޓަމަށް އިންޖެކްޓް ކުރުމުން ސްލޯ ވޭވް ސްލީޕް އާއި ގިނަ އަދަދެއްގެ ސްޕިންޑްލް ވޭވްސް އުފެދި، މި އަސަރު ނެލޮކްސޯން އިން ރިވަރސް ކުރެވިދާނެއެވެ. ލަފާކުރެވެނީ ޑީއެސްއައިޕީ އަކީ އޮޕިއޯއިޑް ރިސެޕްޓަރސް ގައި އެގޮނިސްޓިކް އެކްޓިވިޓީއެއް ހުންނަ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، ވިތުޑްރަވަލް ސިންޑްރޯމްސް އަށް ފަރުވާކުރުމުގައި އަގުހުރި އެއްޗަކަށް ވެދާނެ ކަމަށެވެ[3]. ބަނގުރާ (n = 47) ނުވަތަ އޯޕިއޭޓް (n = 60) ވިތުޑްރަވަލް ސިމްޕްޓޮމްސް ޖެހިގެން ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާ ހޯދަމުންދާ 107 ބަލިމީހުންނަށް ޑީއެސްއައިޕީ ލޭނާރުތަކަށް އިންޖެކްޓް ކުރުމަށްފަހު، ޑޮކްޓަރުންނާއި ނަރުހުން ކުރި ކްލިނިކަލް އިވެލުއޭޝަންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޑީއެސްއައިޕީއަށްފަހު އޯޕިއޭޓް އަދި އަލްކޮހޯލް އެޑިކްޓް މީހުންގެ ތެރެއިން %97 އަދި %87 މީހުންގެ ކްލިނިކަލް އަލާމާތްތަކާއި ނިޝާންތައް ނެތިގެން ނުވަތަ ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެފައިވެއެވެ އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ދިނުމާއި، ހާސްކަމުގެ އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބުން ނިސްބަތުން ލަސްވި އެވެ. އޯޕިއޭޓް އެޑިކްޓްވާ މީހުންގެ ކްލިނިކަލް އަލާމާތްތައް ދިގުދެމިގެންދާއިރު، ޑީއެސްއައިޕީ އިންޖެކްޝަންތައް އިތުރަށް ޖަހަން ޖެހުނެވެ [3] ..
ޑީއެސްއައިޕީ އިން އެޑްޖުވެންޓް އިފެކްޓްސް ފޯރުކޮށްދެވޭނީ ކޮން ބަލިމީހުންނަށް ހެއްޔެވެ؟
ނިދުމުގެ އުދަގޫ ހުންނަ ބަލިމީހުން: ޑީއެސްއައިޕީ އިން ނިދި އިންޑައުސްކޮށް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެ އެވެ. ނިދި ނުލިބޭ ބަލިމީހުންނަށް، ނިދުމަށް ދަތިވުމާއި، ލުއި ނިދި އަދި ފަސޭހައިން ހޭލެވޭ ބަލިމީހުން ހިމެނޭ ގޮތަށް، ނިދުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށް، ނިދުމުގެ ވަގުތު ދިގުކޮށް، އަވަހަށް ނިދި ލިބި، ނިދި ސްޓޭބަލްކޮށް ބެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދެވިދާނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖެޓް ލެގް، ޝިފްޓް ވޯކް ފަދަ ކަންކަމުގެ ސަބަބުން ނިދުމުގެ ރިތްމް ބުރޫއަރާ މީހުންނަށް ވެސް ޑީއެސްއައިޕީ އިން ނިދުމުގެ ސައިކަލް އެޖެސްޓްކޮށް އާދައިގެ ނިދުމުގެ އުސޫލު އަލުން ގާއިމް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެވިދާނެ އެވެ.
ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ ބަލިތައް ހުންނަ ބަލިމީހުން: ޕާކިންސަން ބައްޔާއި އަލްޒައިމާ ބަލި ފަދަ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ ބައެއް ބަލިތަކާއެކު ގިނަ ފަހަރަށް ނިދުމުގެ އުދަނގޫތަކާއި ނާރުތަކުގެ މަސައްކަތްތައް އާދަޔާ ހިލާފު ވެއެވެ. ނިދި ރަނގަޅު ކުރުމުގެ އިތުރުން ޑީއެސްއައިޕީ އިން ނާރު ސެލްތަކަށް ވަކި ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރެއް ކޮށްދީ، ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ ބަލިތަކުގެ ބައެއް އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބި، ބަލިމީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެވިދާނެ އެވެ. މިސާލަކަށް ޕާކިންސަން ބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ނިދި ރަނގަޅު ކުރުމަކީ ދުވާލު ވަގުތު ވަރުބަލިވުމާއި ހަރަކާތްތެރިވުމުގެ އުދަގޫތައް ކުޑަކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.
ސްޓްރެސްއާ ގުޅުންހުރި ބަލިތައް ހުންނަ ބަލިމީހުން: ދިގުމުއްދަތަކަށް ސްޓްރެސްގައި ހުންނަ މީހުންނަށް، ހާސްކަމުގެ އުދަނގޫތަކާއި ޑިޕްރެޝަން ފަދަ ނަފްސާނީ އަދި ނަފްސާނީ ބަލިތައް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ގިނައިން ނިދުމުގެ މައްސަލަތައް ދިމާވެ، ހަށިގަނޑުގައި ދިގުދެމިގެންދާ ސްޓްރެސްގެ ހާލަތު ހުރެއެވެ. ޑީއެސްއައިޕީ އިން ނިދި ރެގިއުލޭޓްކޮށް ހަށިގަނޑުގެ ސްޓްރެސް ރިސްޕޮންސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ހާސްކަމާއި ޑިޕްރެޝަން ފަދަ ޖަޒުބާތީ އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބި، ބަލިމީހުންގެ ޖުމްލަ ހާލަތު ރަނގަޅުކޮށްދެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު، ސްޓްރެސްގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ބައެއް ފިޒިކަލް ފަންކްޝަން ޑިސްއޯޑަރސް، ހަޖަމުކުރުމުގެ އުދަނގޫތަކާއި ދިފާޢީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ދަށްވުން ފަދަ ކަންކަމުގައި، ޑީއެސްއައިޕީ އިން ވެސް ނިދި ރަނގަޅުކޮށް، ސްޓްރެސް ރިސްޕޮންސް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ވަކި އެޑްޖުވެންޓް އިމްޕްރޫވްމަންޓް ރޯލެއް އަދާކުރެވިދާނެއެވެ.
ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، ނިދި ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ދާއިރާގައި ޑީއެސްއައިޕީ އަކީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ނިދި ނުލިބޭ ބަލިމީހުންގެ ނިދުމުގެ ފެންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ރަނގަޅުކޮށްދީ ނިދުމުގެ ވަގުތު އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ނާރކޯލެޕްސީ ބަލިމީހުންނަށް ނިދުމުގެ ހަމަލާތައް މަދުވެ، ދުވާލު ވަގުތު ހަރަކާތްތެރިވުމާއި ސަމާލުކަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ.
ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން
މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.
ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ
ޝްނައިޑަރ-ހެލްމަރޓް ޑީ އަކީ ނިދުމުގެ އުދަނގޫތަކާއި އެކަމާ ގުޅުންހުރި ފަރުވާތަކުގެ ދާއިރާއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދިރާސާވެރިއެކެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތް ގުޅިފައިވަނީ ކިރްޝްގާޓަން ޕޭން ކްލިން، ޕޭން ކްލިން، ޕޭން ކްލިން ކިރްޝްގާޓަން، މެޑް ސީޓީއާރު މާރިއާސްޓައިން، ޔުނިވާސިޓީ އޮފް އެމްސްޓަރޑަމް، ސައިކިއޭޓްރީ ކްލިނިކް ކެންޓަން އާގައު، ކެންޓަންސްޕިޓަލް އަރައު އެގް (ksa)، ސައިކިއޭޓް ކްލިން، ސައިކިއަޓް ކްލިން ކޮނިގްސްފެލްޑެން، ސައިކިއޭޓް ކްލިން kt aargau، އަދި ސައިކިއޭޓް ފަދަ އެކިއެކި ޝަރަފުވެރި މުއައްސަސާތަކާއެވެ ކްލިން ރޓް އާގައު. އޭނާގެ ދިރާސާތައް މުހިންމު ގޮތެއްގައި ފޯކަސްކޮށްފައިވަނީ ނިއުރޯސައިންސް އެންޑް ނިއުރޮލޮޖީ، ސައިކިއޭޓްރީ، ޖެނެރަލް އެންޑް އިންޓަރނަލް މެޑިސިން، ފާމަކޯލޮޖީ އެންޑް ފާމަސީ، އަދި ސައިކޮލޮޖީއަށެވެ. އޭނާ ވަނީ ނިދި ނުލިބުމާއި ނިދުމާ ގުޅުންހުރި އެހެން ބަލިތައް ދެނެގަނެ ފަރުވާ ދިނުމުގައި މުހިންމު ޙިއްޞާތަކެއް ކޮށްދީފައި ކަމަށާއި، ޚާއްޞަކޮށް ޝައުޤުވެރިވަނީ އިންސާނާގެ ނިދުމަށް ޑީއެސްޕީ (ޑެލްޓާ-ސްލީޕް-އިންޑައުސިންގ-ޕެޕްޓައިޑް) ގެ އަސަރުތަކަށެވެ.
އޭނާގެ ދިރާސާތަކުން ގުދުރަތީ ނިދި އުފެއްދުމުގައި ޑީއެސްޕީގެ ދައުރުގެ އިތުރުން އިންސާނުންގެ ނިދި ގޯސްވުމަށް ކުރާ އަސަރާއި ނިދި ނުލިބޭ މީހުންގެ ނިދުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅު ކުރުމަށް އޭގެ ފުރުސަތުތައް ހިމެނޭ ގޮތަށް މަލްޓިފަންޝަނަލް ސައިކޯފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮޕަޓީސް ހޯދާފައިވެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން އާދައިގެ މީހުންނާއި ނިދި ނުލިބޭ މީހުންގެ ތެރޭގައި ހޭލުންތެރިވުމުގެ ސަބްޖެކްޓިވް އަދި އޮބްޖެކްޓިވް މިންގަނޑުތަކުގެ އިތުރުން އެސިމްޕްޓޮމެޓިކް އިންސޮމްނިއާގެ ކޮންސެޕްޓް ވެސް ތަހުގީގުކޮށްފައިވެ އެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތް ވަނީ 'ނިދި،' 'eur neurol،' 'experientia،' އަދި 'neuropsychobiology،' ފަދަ އެކިއެކި އެކަޑަމިކް ޖާނަލްތަކުގައި ޝާއިއުކޮށްފައެވެ. ޝްނައިޑަރ-ހެލްމަރޓް ޑީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [1] ގައެވެ.
