އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 1އެމްޖީ

▎ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ސްޓްރަކްޗަރ

▎ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ރިސާޗް

އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އާއި ބެހޭ ދިރާސާތައް އުފެދިފައިވަނީ ގުދުރަތީ އިންސިއުލިން ކަހަލަ ގްރޯތް ފެކްޓަރ 1 (އައިޖީއެފް-1) ގެ ލިމިޓެޝަންތަކުން އަރައިގަތުމުގެ ބޭނުންތެރިކަމުންނެވެ. ސެލް ބޮޑުވުމާއި، ތަފާތުވުމާއި، މެޓަބޮލިޒަމްގެ މުހިއްމު ރެގިއުލޭޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ގުދުރަތީ އައިޖީއެފް-1 އިން ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމާއި، ބޮޑުވުމާއި ތަރައްޤީވުމުގެ ދިރާސާތަކާއި، ބަލިތަކުގެ އިންޓަރވެންޝަންގައި ޕޮޓެންޝަލް ދައްކައެވެ. ނަމަވެސް އޭގެ ބޮޑެތި އުނިކަންތައްތަކެއް ހުރެއެވެ: އޭގެ ހަފް ލައިފް ދިގުދެމިގެންދަނީ މަދު ގަޑިއިރުތަކެއް ކަމުން އިން ވިވޯގައި ހަލުވިކަމާއެކު ކްލިއަރެންސް ވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން އައިޖީއެފް ބައިންޑް ޕްރޮޓީންތަކާ ވަރުގަދައަށް ގުޅި، އޭގެ ސަބަބުން ދެމެހެއްޓެނިވި އަސަރުތަކެއް ކުރުމަށް އުނދަގޫވާ މިނިވަން، ހަރަކާތްތެރި ފޯމްތަކުގެ ނިސްބަތް ދަށްވެއެވެ. މި ލިމިޓެޝަންތަކުގެ ސަބަބުން ތަޖުރިބާގެ ދިރާސާތަކާއި ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަންތަކުގައި އޭގެ ފައިދާ ވަރަށް ބޮޑަށް ހުރަސްއެޅި، ސައިންސްވެރިން ދުއްވާލީ ސްޓްރަކްޗަރަލީ މޮޑިފައިޑް އެނަލޮގްސް އާއި އެކު ޕާފޯމަންސް އިތުރުކޮށްގެންނެވެ.

މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ އާއި ޕްރޮޓީން އިންޖިނިއަރިން ޓެކްނޮލޮޖީގެ ކުރިއެރުންތަކާއެކު، ރިސާޗް ޓީމުތަކުން ފޯކަސްކުރީ އައިޖީއެފް-1 ގެ ޕްރޮޕަޓީތައް ރަނގަޅު ކުރުމަށްޓަކައި ސީދާ ގޮތެއްގައި ބަދަލުކުރުމަށެވެ. އައިޖީއެފް-1 ގެ ސްޓްރަކްޗަރ-ފަންކްޝަން ގުޅުމުގެ ފުން ދިރާސާތަކުގެ ތެރެއިން ދިރާސާވެރިންނަށް ހޯދިފައިވާ ގޮތުގައި ވަކި އެމިނޯ އެސިޑް ސައިޓްތަކުގައި ބަދަލު ގެނައުމުން ބައިންޑިންގ ޕްރޮޓީންތަކާއި ރިސެޕްޓަރސް އާއި އެކު އޭގެ މުއާމަލާތްތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވޭނެއެވެ އައިޖީއެފް-1 ރިސެޕްޓަރ އަށް. ހަމައެއާއެކު، ސްޓްރަކްޗަރަލް އޮޕްޓިމައިޒޭޝަންގެ ސަބަބުން އިން ވިވޯގައި މޮލިކިއުލްގެ މެޓަބޮލިކް ސައިކަލް ދިގުވެ، އެންމެ ފަހުން 83 އެމިނޯ އެސިޑް ހިމެނޭ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ލިބުނެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން 20-30 ގަޑިއިރު ވަންދެން ހާފް ލައިފް ދިގުވެ، ގާތްގަނޑަކަށް ތިންގުނައަށް ޕޮޓެންސީ އިތުރުވެގެން ދިޔައެވެ.

އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އަށް އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯ؟

ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އެންޑް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން

މަޔޯބްލާސްޓް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޝަން: ދަރިފުޅު ތަރައްޤީވުމުގެ ތެރޭގައި އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިން ސްކެލެޓަލް މަސްތަކުގެ މަޔޯބްލާސްޓްސް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރިއަރުވައެވެ. މިސާލަކަށް މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ކުޑަކުއްޖާގެ ދަރިފުޅުގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިންފިޝަން ދިނުމަށް އެއް ހަފްތާ ފަހުން ސްކެލެޓަލް މަސްތަކުގެ މަޔޯބްލާސްޓް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ރޭޓް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެއެވެ (P < 0.05). މިކަމުން ދޭހަވަނީ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ސީދާ މަޔޯބްލާސްޓްތަކަށް އަމަލުކޮށް ސެލް ސައިކަލް ކުރިއަށް ގެންގޮސް، އިތުރު މަޔޯބްލާސްޓްތައް ޕްރޮލިފަރޭޓިވް ސްޓޭޓަށް ވަދެ، މަސްތަކުގެ ޓިޝޫ ބޮޑުވުމާއި ތަރައްޤީވުމަށް އިތުރު ސެލްއުލަރ ސޯސްތައް ފޯރުކޮށްދެއެވެ ^{[1] .}.

ފޮލިކިއުލަރ ޑިވެލޮޕްމަންޓަށް އަސަރުކުރުން: އޯވަރީ ފިޒިއޮލޮޖީގެ ތެރޭގައި އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އަކީ ފޮލިކިއުލަރ ގްރޯތް އަދި ޑިވެލޮޕްމަންޓް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ބައިވެރިވާ އެއްޗެކެވެ. ރޭޓް ސުޕަރއޮވިލޭޝަން މޮޑެލްއެއްގައި، ގޮނަޑޯޓްރޮޕިންސް އާއި އެކު އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ކޯ-އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން ކުރުމުން ވަކި ރޭޓް ސްޓްރޭންސްތަކެއްގައި އޯވިލޭޝަން ރޭޓް އިތުރަށް އިތުރުވެ، އޯވަރީގެ ބަރުދަން މަތިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިން ގްރެނިއުލޯސާ ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަދި ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް ފޮލިކިއުލަރ މެޗުރޭޝަން އަދި އޮވިލޭޝަން އަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައިދީ، އޭގެ ސަބަބުން ރިޕްރޮޑަކްޓިވް ފަންކްޝަނަށް އަސަރުކޮށްފާނެ ކަމަށެވެ ^[2]..

މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން

ނިއުޓްރިއެންޓް ހޯދުމާއި ބޭނުންކުރުން: ބަލިވެ އިނުމުގެ ފަހުކޮޅު ކުޑަކުއްޖާގެ ދަރިފުޅުގައި އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިންފިއުޝަން ދިނުމަށްފަހު، ދަރިފުޅުގެ ޕްރޮޓީން ޓާނަވަރ ރޭޓް އެއްގޮތް ނަމަވެސް، ދަރިފުޅުގެ އެމިނޯ އެސިޑް ކޮންސެންޓްރޭޝަން ދަށްވުމާއެކު އުރަމަތީގެ އެމިނޯ އެސިޑް ނަގާ މިންވަރު ދަށްވެފައިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިން ދަރިފުޅުގެ ނިއުޓްރިއެންޓް ނެގުމާއި ބޭނުންކުރުމުގެ އުސޫލުތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، ޕްލެސެންޓަލް ބްލަޑް ފްލޯ ނުވަތަ ނިއުޓްރިއެންޓް ޓްރާންސްފާ ސްޓިމިއުލޭޝަން މެދުވެރިކޮށް ދަރިފުޅުގެ ނިއުޓްރިއެންޓް ސަޕްލައި އިތުރުކުރުމަށްވުރެ ގުނަވަންތަކަށް ޚާއްޞަ ކުރިއެރުމަށް އެހީތެރިވުމަށް ލިމިޓެޑް ނިއުޓްރިއެންޓްސް މާ ރަނގަޅަށް ބޭނުންކުރެވޭނެއެވެ ^[2]..

ފޮޓޯ 1 އައިޖީއެފް-1 އިން އިންފްލެމޭޝަން ހުއްޓުވައި، ޒަޚަމް ރަނގަޅުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށްޓަކައި Ras/PI3K/IKK/NF-κB ސިގްނަލިންގ މަގު މެދުވެރިކޮށް އެންޖިއޯޖެނެސިސް އަވަސްކޮށްދެއެވެ ^[3]..

އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވުން: ބަލިވެ އިނުމުގެ ފަހުކޮޅު ދަރިފުޅުގެ ކުދިންގެ ތެރެއަށް އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ނުވަތަ ސެލައިން އިންފިއުޝަން ކުރުމުން އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ޖަހާފައިވާ ކުދިންގެ ޕްލާސްމާ އިންސިއުލިންގެ މިންވަރު ދަށްވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މީގެ އިތުރުން ހައިޕަރގްލައިސެމިކް ކްލެމްޕް ތަޖުރިބާތަކުގެ ތެރޭގައި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކޮންޓްރޯލްތަކާ އަޅާބަލާއިރު މަދުވެފައިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިން ސީދާ ޕެންކްރިއޭޓިކް β-ސެލްތަކަށް އަމަލުކޮށް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައިފާނެ ކަމަށެވެ. އެކަހެރިކޮށްފައިވާ ދަރިފުޅުގެ އައިލެޓްތަކުގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު އިތުރު ދިރާސާތަކުން ހާމަވި ގޮތުގައި އިން ވިޓްރޯ ގްލޫކޯޒް ސްޓިމިއުލޭޝަނަށް ރައްދުދީގެން އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިންފިއުޒް ކޮށްފައިވާ ކުދިންގެ އައިލެޓްތަކުން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕަރސިސްޓެންޓްލީ ދަށްކޮށް ފެންނަ ކަމަށާއި، މިކަމުން ދޭހަވަނީ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިން ޕެންކްރިއޭޓިކް β-ސެލްތަކުގައި އިންޓްރިންސިކް ޑިފެކްޓްސް އުފެދި، އާދައިގެ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ފަންކްޝަން އަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ ކަމަށެވެ ^{[4،5] .}.

އެންޖިއޯޖެނެސިސް ރެގިއުލޭޝަން

އޯވަރީ އެންޖިއޯޖެނެސިސްގައި ދައުރު: ބޮވައިން ލޫޓީނައިޒްޑް ފޮލިކަލް އެންޖިއޯޖެނެސިސް ކަލްޗަރ އެކްސްޕެރިމެންޓްތަކުގައި ލޫޓީނައިޒްޑް ފޮލިކަލް އެންޑޯތެލިއަލް ސެލް (އީސީ) ނެޓްވޯކްތަކާއި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އުފެއްދުމަށް އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ގެ އަސަރުތައް ތަހުގީގުކޮށްފައިވެއެވެ. ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އީސީ ގްރޯތް ޕެރަމިޓަރސް އަށް އަސަރު ކުޑަ ނަމަވެސް ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ކުޑަކޮށް އިތުރުވެފައިވެއެވެ (3-5%). އަދި އޭގެ އިދިކޮޅަށް އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިން ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އުފެއްދުމަށް ތަފާތު އަސަރުތަކެއް ކުރިއިރު، އައިޖީއެފް-1 ރިސެޕްޓަރ އެންޓާގޮނިސްޓް ޕައިކްރޮޕޮޑޯފިލިން (ޕީޕީޕީ) އިން އީސީ ގްރޯތް ޕެރަމިޓަރސް އާއި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން ކޮންސެންޓްރޭޝަން ވެސް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދިނެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިން އައިޖީއެފް-1 ރިސެޕްޓަރ ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ މެދުވެރިކޮށް ލޫޓީނައިޒްޑް ފޮލިކަލްސް ގައި ވެސްކިއުލަރައިޒޭޝަން އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން އުފެއްދުން މޮޑިއުލޭޓްކޮށް، އޯވަރީގެ ފުންކްޝަން އަދި ދަރިމައިވުން ދެމެހެއްޓިދާނެ ކަމެވެ ^[6]..

އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

އެނިމަލް ގްރޯތް އެންޑް ޑިވެލޮޕްމަންޓް ރިސާޗް އެންޑް އެޕްލިކޭޝަންސް

ދަރިފުޅުގެ ގުނަވަން ބޮޑުވުން ކުރިއެރުވުން: ބަލިވެ އިނުމުގެ ފަހުކޮޅު ކުޑަކުއްޖާގެ ދަރިފުޅުގެ ތަޖުރިބާތަކުގައި އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިންފިއުޝަން ކުރުމުން ދަރިފުޅުގެ ގުނަވަންތައް ބޮޑުވުން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެ، ހިތާއި ކިޑްނީ، ފުއްޕާމޭ އަދި އެޑްރިނަލް ގްލޭންޑް ފަދަ ގުނަވަންތައް ތަރައްޤީވުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އަކީ ދަރިފުޅުގެ ގުނަވަންތައް ތަރައްޤީވުމުގެ ޕްރޮސެސްތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، މިއީ ދަރިފުޅުގެ ބޮޑުވުމާއި ތަރައްޤީ ރެގިއުލޭޓަރީ މެކޭނިޒަމްތައް ފުންކޮށް ދެނެގަތުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ޖަނަވާރުތަކުގެ ނަސްލު އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކުރުމަށާއި ދަރިންގެ ދިރިހުރުމުގެ ނިސްބަތް އިތުރުކުރުމަށް ތިއަރީ ސަޕޯޓާއި އަމަލީ އިރުޝާދު ފޯރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ ^{[1] .}.

ސްކެލެޓަލް މަސް މަޔޯބްލާސްޓް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރުން: ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިން ސްކެލެޓަލް މަސް މަޔޯބްލާސްޓް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. ދަރިފުޅުގެ ބިކަރު ތަޖުރިބާތަކުގައި އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިންފިއުޝަން ކުރުމުން މަޔޯބްލާސްޓް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އެކްޓިވިޓީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވެއެވެ ^[1]..

ހަކުރުބައްޔާއި ގުޅުންހުރި ބަލިތަކުގެ ދިރާސާތައް

އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަނަށް ކުރާ އަސަރުތައް އިވެލުއޭޓްކުރުން: ދަރިފުޅުގެ ކުދިންނަށް އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިންފިއުޝަން ދިނުމުން ކުރި ތަޖުރިބާތަކުން ދަރިފުޅުގެ ޕްލާސްމާގައި އިންސިއުލިންގެ މިންވަރު ދަށްވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. ހައިޕަރގްލައިސެމިކް ކްލެމްޕް ތަޖުރިބާތަކުގެ ތެރޭގައި އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ފަރުވާ ދިން ދަރިފުޅުގެ ކުދިންގެ އިންސިއުލިންގެ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލް ކުދިންނަށްވުރެ %66 ދަށްވެފައިވެއެވެ. މި ހާދިސާއިން ދައްކުވައިދެނީ އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އާއި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އާއި ދެމެދު ގުޅުމެއް އޮވެދާނެ ކަމަށާއި، މިއީ ހަކުރުބަލީގެ ޕެތޯޖެނެސިސް ދިރާސާކުރުމާއި އާ ފަރުވާގެ ސްޓްރެޓެޖީތައް އެކުލަވާލުމަށް މުހިންމު ފިލާވަޅުތަކެއް ލިބިގެންދާ ކަމެއް ^{[5] .}.

އެތުލެޓިކް ޕާފޯމަންސް އާއި ގުޅުން: އިސްރާއީލުގެ އެލައިޓް ދުވުންތެރިންނާއި ފެތުންތެރިންގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އައިޖީއެފް1 ޖީން ޕޮލިމޯރފިޒަމްސް އާއި ދައުރުވާ އައިޖީއެފް1 ލެވެލް އާއި ގުޅުން ހުރި ކަމަށާއި ސްޕްރިންޓަރުންގެ އައިޖީއެފް ޖެނެޓިކް ސްކޯ (އައިޖީއެފް-ޖީއެސް) އެތުލެޓިކްސް ޕާފޯމަންސް އާއި ގުޅުން ހުރި ކަމަށެވެ. އެލައިޓް ސްޕްރިންޓަރުންގެ އެވްރެޖް އައިޖީއެފް-ޖީއެސް ސްކޯތައް ގައުމީ ފެންވަރުގެ ސްޕްރިންޓަރުންނާއި މަތީ ފެންވަރުގެ ކުރު ދުރުމިނުގެ ފެތުންތެރިންނަށް ވުރެ މާ މަތީގަ އެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ބިމުގައި ދުއްވާ ސްޕީޑް ކުޅިވަރުތަކުގައި އައިޖީއެފް-1 ނިޒާމަކީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ނިޒާމެކެވެ. އެލައިޓް ސްޕްރިންޓަރުން އަވަހަށް ހޮވުމަށް އައިޖީއެފް-ޖީއެސް ބޭނުންކުރެވޭނެތޯ ޔަގީން ނުވި ނަމަވެސް، އެތުލީޓުން ހޮވުމާއި ޓްރެއިނިން އިންޓަވެންޝަންތަކަށް އާ މަގުތަކެއް ލިބިގެންދެ އެވެ. ކުރިއަށް އޮތް ދިރާސާތަކުން އެތުލީޓުންގެ އައިޖީއެފް-1 އާއި ގުޅުންހުރި މާކެރސް މޮނިޓަރކޮށް ތަޙުލީލުކޮށްގެން އެތުލެޓިކްސް ޕާފޯމަންސް އިތުރުކުރުމަށްޓަކައި އިތުރަށް ޓާގެޓްޑް ޓްރެއިނިންގ ޕްރޮގްރާމްތައް ތަރައްޤީކުރެވިދާނެއެވެ ^[7]..

ރިސާޗް އިން ސެލް ބަޔޮލޮޖީ އެންޑް ބޭސިކް މެޑިސިން

ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ރެގިއުލޭޝަން ރިސާޗް: އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ގައި ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުރެއެވެ. އިން ވިޓްރޯ ތަޖުރިބާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެންއައިއެޗް 3ޓީ3 ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަށް އޭގެ ފައިދާހުރި ސްޓިމިއުލޭޝަން ލިބެ އެވެ. މިއީ ސެލްއުލަރ ޕްރޮލިފަރޭޝަން ރެގިއުލޭޝަން މެކޭނިޒަމްތައް ތަހުގީގުކުރުމަށް އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އަކީ އަގުހުރި ވަސީލަތަކަށް ވެގެންދެއެވެ. އެކި ސެލް ލައިންތަކުގެ ތެރެއިން ޕްރޮލިފަރޭޝަނަށް އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ގެ އަސަރުތައް ބެލުމުން، ދިރާސާވެރިންނަށް ސެލް ސައިކަލް ރެގިއުލޭޝަން އަދި ސިގްނަލިންގ މަގުތައް ފަދަ އަސާސީ ބަޔޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކުގެ ވިސްނުން ހޯދައި، އޮންކޮލޮޖީ، ރިޖެނެރޭޓިވް މެޑިސިން އަދި ގުޅުންހުރި ދާއިރާތަކުގެ ދިރާސާތަކަށް ތިއަރީ ބިންގާއެއް ލިބިގެންދެއެވެ ^[8]..

އެޕޮޕްޓޮސިސް އެންޑް ޕްރޮޓީން މެޓަބޮލިޒަމް ރިސާޗް: ހައިޑްރޯޖަން ޕެރޮކްސައިޑް ޓްރީޓް ކޮށްފައިވާ ސީ2ސީ12 ސެލްތަކުގެ ދިރާސާތަކުގައި، އައިޖީއެފް-1 (އޭގެ އެނަލޮގް އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 ހިމެނޭ) ސެލްއުލަރ ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް އަދި ޑިގްރެޑޭޝަން ބެލެންސް މޮޑިއުލޭޓް ކުރަނީ Pax7، މަޔޯޖެނިކް ރެގިއުލޭޓަރީ ފެކްޓަރސް (MRFs)، mTOR، އަދި P70S6K އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، MuRF1 އަދި MAFbx ދަށްކޮށް، އިންހިބިޓްކޮށްގެންނެވެ އެޕޮޕްޓޮސިސް ގެ ސަބަބުން ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް އާއި ޑިގްރެޑޭޝަން އާއި ދެމެދު އޮންނަ ބެލެންސް ރެގިއުލޭޓް ވެއެވެ. މިއީ ސްޓްރެސް ހާލަތްތަކުގައި ސެލްތަކުގެ ދިރިހުރުމާއި މަރުވުމުގެ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ އިތުރުން ޕްރޮޓީން މެޓަބޮލިޒަމްގެ ރެގިއުލޭޓަރީ ނެޓްވޯކްތައް ފުންކޮށް ދެނެގަތުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ ^{[9] .}.

ނިންމުން

އިންސިއުލިން ލައިކް ގްރޯތް ފެކްޓަރ 1 ގެ ސިންތެޓިކް ލޯންގް އެކްޓިންގ އެނަލޮގެއްގެ ގޮތުގައި އައިޖީއެފް-1 LR3 އަކީ ޕީއައި3ކޭ/އެކްޓް އަދި އެމްއޭޕީކޭ ފަދަ ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ދަރިފުޅުގެ ހިތާއި އެޑްރިނަލް ގްލޭންޑްތަކުގައި ގުނަވަންތަކަށް ޚާއްޞަ ގްރޯތް ކުރިއެރުވުމެވެ. އެއީ ސްކެލެޓަލް މަސްތަކުގެ މަޔޯބްލާސްޓް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަދި ޕްރޮޓީން ސިންތެސިސް ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ސްކެލެޓަލް މަސްތަކުގެ ސިއްހަތު ދެމެހެއްޓުމާއި، ކަސްރަތު ކުރުމުން ލިބޭ އަނިޔާތަކުން ރަނގަޅުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ފެންގް އެލް އަކީ ކަސްރަތު ފިޒިއޮލޮޖީ އާއި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ހެލްތު ދާއިރާއަށް ފޯކަސް ކުރާ ދިރާސާވެރިއެކެވެ. އެމީހުންގެ ތައުލީމީ މަސައްކަތް މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ބިނާވެފައިވަނީ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންތަކަށް ތަފާތު ކަސްރަތު ފޯމްތަކުގެ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތައް ހޯދުމާއި، ޚާއްޞަކޮށް ކަސްރަތާއި މަސްތަކުގެ ސިއްހަތާއި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ރަނގަޅުވުމާ ގުޅުންހުރި ކަސްރަތާއި ހަށިގަނޑުގެ މޮލިކިއުލަރ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ މުޢާމަލާތެވެ. ޑރ.ފެންގް ގިނަ ފަހަރަށް ފުން ދިރާސާތައް ކުރުމަށްޓަކައި ޕްރީކްލިނިކަލް ރިސާޗް މޮޑެލްތަކާއި މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީ ޓެކްނިކްސް އެއްކޮށް ގެންގުޅެއެވެ. ފެންގް އެލް ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [9] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ސްޓްރެމިންގ ޖޭ، ވައިޓް އޭ، ޑޮންތީ އޭ، އެޓް އަލް. ޝީޕް ރިކޮމްބިނޭންޓް އައިޖީއެފް-1 އަކީ ދަރިފުޅުގެ ބިކަރުގައި ގުނަވަންތަކަށް ޚާއްޞަ ގްރޯތް ޕްރޮމޯޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ފްރޮންޓިއަރސް އިން ފިޒިއޮލޮޖީ 2022؛ 13: 954948.ޑީއޯއައި: 10.3389/އެފްއެފްއައިއެސް.2022.954948.

[2] ޚަމްސީ އެފް، ރޮބަރޖް އެސް، ވޮންގް ޖޭ. އެންޑޮކްރައިން 2001؛ 14(2): 175-180.ޑޮއި: 10.1385/އެންޑީއޯ:14:2:175.

[3] ޒާންގް އެކްސް، ހޫ އެފް، ލީ ޖޭ، އެޓް އަލް. އައިޖީއެފް-1 އިން އިންފްލެމޭޝަން ހުއްޓުވައި، ޒަޚަމް ރަނގަޅުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމަށްޓަކައި Ras/PI3K/IKK/NF-κB ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭސް މެދުވެރިކޮށް އެންޖިއޯޖެނެސިސް އަވަސްކޮށްދެއެވެ. ޔޫރަޕިއަން ޖާނަލް އޮފް ފާމަސިއުޓިކަލް ސައިންސަސް 2024؛ 200: 106847.ޑީއޯއައި: 10.1016/ޖޭ.އީޖީޕީއެސް.2024.106847.

[4] ވައިޓް އޭ، ސްޓްރެމިންގ ޖޭ، ބޮއެމަރ ބީއެޗް، އެޓް އަލް. މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ދަރިފުޅުގެ ބިކަރުގައި 1 ހަފްތާ ވަންދެން އައިޖީއެފް-1 އިންފިޝަން ދިނުމުން ގްލޫކޯޒް ސްޓިމިއުލެޓެޑް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ދަށްވުމަކީ އިންޓްރިންސިކް އައިލެޓް ޑިފެކްޓެއްގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ކަމެކެވެ. އެމެރިކަން ޖާނަލް އޮފް ފިޒިއޮލޮޖީ-އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް މެޓަބޮލިޒަމް 2021؛ 320(6): އީ1138-އީ1147. ޑީއޯއައި:10.1152/އޭޖްޕެންޑޯ.00623.2020.

[5] ވައިޓް އޭ، ސްޓްރެމިންގ ޖޭ، ބްރައުން އެލްޑީ، ރޮޒާންސް ޕީޖޭ. ދަރިފުޅުގެ ބިކަރުތަކަށް ސީރިއަސް އައިޖީއެފް-1 އެލްއާރު3 އިންފިއުޝަން ދިނުމުގެ ތެރޭގައި ގްލޫކޯޒް ސްޓިމިއުލެޓެޑް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ދަށްވުމަކީ އެކަހެރި ޖަޒީރާތަކުގައި ދެމިއޮންނަ ކަމެއް ނޫނެވެ. ޖާނަލް އޮފް ޑިވެލޮޕްމަންޓަލް އޮރިޖިންސް އޮފް ހެލްތު އެންޑް ޑިޒީޒް 2023؛ 14(3): 353-361.ޑީއޯއައި: 10.1017/އެސް2040 17442300009 0.

[6] ންވާޗުކުވޫ ސީޔޫ، ރޮބިންސަން އާރްއެސް، ވޯޑް ކޭޖޭ. އިންސިއުލިން ކަހަލަ ގްރޯތް ފެކްޓަރ ސިސްޓަމްގެ އަސަރު ލޫޓީނައިސިންގ އެންޖިއޯޖެނެސިސް އަށް. ރިޕްރޮޑަކްޝަން އެންޑް ފަރޓިލިޓީ 2023؛ 4(2).ޑީއޯއައި: 10.1530/ރާފް-22-0057.

[7] ބެން-ޒެކެން އެސް، މެކެލް ވައި، ނޭމެޓް ޑީ، އެލިއަކިމް އޭ.އިންސިއުލިން ލައިކް ގްރޯތް ފެކްޓަރ އެކްސިސް ޖެނެޓިކް ސްކޯރ އެންޑް ސްޕޯޓްސް އެކްސެލެންސް. ޖާނަލް އޮފް ސްޓްރެންތް އެންޑް ކޮންޑިޝަނިންގ ރިސާޗް 2021؛ 35(9): 2421-2426.ޑީއޯއައި: 10.1519/ޖޭއެސްސީ.000000000000000004102.

[8] މައޯ ޑަބްލިއު.ޕިޗިއާ ޕެސްޓޯރިސްގައި ދިގު ޗޭން Arg~3-IGF-1 ގެ މަތީ ފެންވަރުގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަދި އޭގެ ސާފުކުރުމާއި ސިފަކުރުން. ބުލެޓިން އޮފް ދަ އެކަޑަމީ އޮފް މިލިޓަރީ މެޑިކަލް ސައިންސަސް 2008. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:88212024.

[9] ފެންގް އެލް، ލީ ބީ، ޝީ ވައި، ކައި އެމް، ޓިއަން ޒެޑް.އެރޮބިކް ކަސްރަތާއި ރެސިސްޓެންސް ކަސްރަތުން މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަން ހުންނަ މަސްތަކުގައި IGF-1/IGF-1R-PI3K/Akt މަގު މެދުވެރިކޮށް ސްކެލެޓަލް މަސްތަކުގެ އެޓްރޮފީ ލުއިކޮށްދެއެވެ. އެމެރިކަން ޖާނަލް އޮފް ފިޒިއޮލޮޖީ-ސެލް ފިޒިއޮލޮޖީ 2022؛ 322(2): ސީ164-ސީ176.ޑީއޯއައި: 10.1152/އޭޖީޕީސެލް.00344.2021.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.