ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
1 މަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
އޯވަރވިއު
މިޒަމާނުގެ މުޖުތަމަޢުގައި އާބާދީ މުސްކުޅިވުން އަވަސްވުމާއެކު، ޕެންކްރިއޭޓިކް ފަންކްޝަން އާއި ގުޅުންހުރި ބަލިތައް ކަމަށްވާ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގްލޫކޯޒް ޓޮލަރެންސް ދަށްވުން ފަދަ ބަލިތައް ވަނީ އިތުރުވެފައެވެ. ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑެއް ކަމަށްވާ ޕެންކްރެޖެން އަކީ ޕެންކްރިއޭޓިކް ހެލްތު ރިސާޗްގެ ދާއިރާއިން ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ހޯދާފައިވާ އެއްޗެކެވެ.
ފޮޓޯ 1 ޕެންކްރެޖަންގެ ކެމިކަލް ސްޓްރަކްޗަރ.
ޕެންކްރިއޭޓިކް އެންޑޮކްރައިން ފަންކްޝަން އަށް ޕެންކްރެޖަންގެ ރެގިއުލޭޓަރީ އެފެކްޓްސް
ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޝަން
އުމުރުން ދުވަސްވީ ރީސަސް މަކުނުތަކުގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ގްލޫކޯޒްގެ ސްޓޭންޑަޑް ޑޯޒެއް ދިނުމަށްފަހު އުމުރުން ދުވަސްވީ ޖަނަވާރުތަކުގައި ގްލޫކޯޒްގެ 'ގެއްލުމުގެ' ރޭޓް ޒުވާން ޖަނަވާރުތަކާ އަޅާބަލާއިރު ދަށްވެ، ގްލޫކޯޒް ކްލިއަރެންސް ކެޕޭސިޓީ ދަށްވެފައިވާކަން ހާމަވެއެވެ. ނަމަވެސް އުމުރުން ދުވަސްވީ ރީސަސް މަކުނުތަކަށް އިންޓްރާމަސްކިއުލަރ އިންޖެކްޝަން (50 μg/ޖަނަވާރު/ދުވަސް 10 ދުވަސް ވަންދެން) މެދުވެރިކޮށް ޕެންކްރެޖެން ދިނުމުން ގްލޫކޯޒްގެ 'ގެއްލި' ރޭޓް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ޕެންކްރެޖެން އަކީ ހަށިގަނޑުގެ ގްލޫކޯޒްގެ މެޓަބޮލިކް ކެޕޭސިޓީ އިތުރުކޮށްދީ، ލޭގައި ހުންނަ ގްލޫކޯޒް އަވަހަށް ސާފުކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ސްޓޭބަލްކޮށް ބެހެއްޓޭނެ އެއްޗެކެވެ. މި މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން ގުޅިފައިވަނީ ޕެންކްރެޖެން އިން ޕެންކްރިއޭޓިކް އެންޑޮކްރައިން ސެލްތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމާ ކަމަށާއި، މިއީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް ނުވަތަ އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ އިތުރުކޮށްދީ، ޕެރިފެރަލް ޓިޝޫތަކުން ގްލޫކޯޒް ނަގައި ބޭނުންކުރުން އިތުރުކޮށްދީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭ މެކޭނިޒަމެކެވެ.
އިންސިއުލިން އަދި ސީ-ޕެޕްޓައިޑްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުން
އަދި ގްލޫކޯޒް ދިނުމަށްފަހު އިންސިއުލިން އާއި ސީ-ޕެޕްޓައިޑްގެ ޕީކް ލެވެލް (ގްލޫކޯޒް އިންޖެކްޝަން ދިނުމަށްފަހު 5 އަދި 15 މިނެޓް ފަހުން) އުމުރުން ދުވަސްވީ ޖަނަވާރުތަކުގައި ޒުވާން ޖަނަވާރުތަކަށް ވުރެ މަތިކަން ވެސް ދިރާސާއިން ދައްކަ އެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އުމުރުން ދުވަސްވީ ޖަނަވާރުތަކުގައި އިންސިއުލިން ނިކުންނަ ގޮތް އާދަޔާ ހިލާފު ކަމެވެ. ޕެންކްރެޖަން ބޭނުންކުރުމުން އާދައިގެ ޕްލާސްމާ އިންސިއުލިން އާއި ސީ-ޕެޕްޓައިޑް ކައިންޓިކްސް އަލުން އާލާވެއެވެ. ސީ-ޕެޕްޓައިޑް އިންސިއުލިން އާއި އެކު އެއްވަރެއްގެ މޮލާރ މިންވަރަކަށް ނިކުންނައިރު، އޭގެ މިންވަރަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުން ޕެންކްރިއޭޓިކް β-ސެލްތަކުގެ ވަޒީފާ ދައްކުވައިދެއެވެ. ޕެންކްރެޖަން އިން އާދައިގެ އިންސިއުލިން އާއި ސީ-ޕެޕްޓައިޑް ލެވެލް އަލުން ހޯދައިދޭއިރު، މިއީ ޕެންކްރިއޭޓިކް β-ސެލް ފަންކްޝަނަށް ކުރާ ޕޮޒިޓިވް ރެގިއުލޭޓަރީ އެފެކްޓެއް ކަމަށާއި، މިއީ އާދައިގެ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ރިތްމްސް ބެލެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. މިއީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ހަމައަކަށް އެޅުވުމަށާއި ހަށިގަނޑުގައި އާދައިގެ ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް ކަށަވަރު ކުރުމަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ޕެންކްރެޖަން އަދި ގްލޫކޯޒް ޓޮލަރެންސް ދަށްވުން
ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާގެ ނަތީޖާ
ދިރާސާގެ ސަބްޖެކްޓްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފައިވަނީ 20-25 އަހަރުގެ ކްލިނިކަލީ ދުޅަހެޔޮ މުސްކުޅި އަންހެން ރީސަސް މަކުނު ނުވަ އެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 5 މީހުންނަށް ޕެންކްރެޖަން (0.05 މިލިގްރާމް/ޖަނަވާރު/ދުވަސް، މަސްތަކުގެ ތެރެއަށް އިންޖެކްޝަން، 10 ދުވަސް) އިންޖެކްޓްކޮށްފައިވާއިރު، 4 މީހުންނަށް އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރާ އެންޓިޑައިބެޓިކް ބޭސް ގްލިމެޕިރައިޑް (4 މިލިގްރާމް/ޖަނަވާރު/ދުވަސް، އަނގައިން ދިނުމުން، 10 ދުވަސް) އިންޖެކްޓްކޮށްފައިވެއެވެ. ޕެންކްރެޖަން އާއި ގްލިމެޕައިރައިޑް އިން ވެސް އުމުރުން ދުވަސްވީ މަކުނުތަކުގެ ލޭގެ ބެސަލް ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދިނެވެ. ޕެންކްރެޖަން އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ދަށްކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން އިންސިއުލިން އާއި ސީ-ޕެޕްޓައިޑްގެ މިންވަރު އާންމު ހާލަތަށް ގެނެސްދީ، އުމުރުން ދުވަސްވީ ޖަނަވާރުތަކުގައި ގްލޫކޯޒް ޓޮލަރެންސް ދަށްވުމަށް ރިސްޓޯރޭޓިވް އެފެކްޓެއް ދައްކަ އެވެ. ޕެންކްރެޖަން އިން ގްލޫކޯޒް ޓޮލަރެންސް ދަށްވުމުގައި ތަފާތު ފައިދާތަކެއް ދައްކުވައިދޭއިރު، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދިނުމާއި، އެއަށްވުރެ މުހިންމު ކަމަކީ ޕެންކްރިއޭޓިކް އެންޑޮކްރައިން ފަންކްޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން އޭގެ އަސްލު ސަބަބަށް ހައްލެއް ހޯދައިދިނުމެވެ.
ޕޮޓެންޝަލް ކްލިނިކަލް އިމްޕްލިކޭޝަންސް
ގްލޫކޯޒް ޓޮލަރެންސް ދަށްވުމަކީ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމްގެ ޕްރީޑައިބެޓިކް މަރުހަލާ ކަމަށާއި، ފަރުވާ ނުދީ ދޫކޮށްލައިފިނަމަ ފަސޭހައިން މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ކުރިއަރާނެ ކަމަށެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ ޖަނަވާރުތަކުގައި ގްލޫކޯޒް ޓޮލަރެންސް ރަނގަޅު ކުރުމުގެ ގާބިލްކަން ޕެންކްރެޖެންގެ ސަބަބުން ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އިން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ ވިސްނުންތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ގްލޫކޯޒް ޓޮލަރެންސް ސްޓޭޖް ދަށްވެފައިވާ ފަރުދުންނަށް، ޚާއްޞަކޮށް އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް، ޕެންކްރެޖެން އަކީ މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ކުރިއެރުން ލަސްކުރުމަށް ނުވަތަ ހުއްޓުވުމަށް ރައްކާތެރި އަދި ފައިދާހުރި އިންޓަރވެންޝަނެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ.
ޕެންކްރިއޭޓިކް ސެލް ޑިފެރެންޝިއޭޝަނަށް ޕެންކްރެޖަންގެ ޕްރޮމޯޓިންގ އެފެކްޓް
ސެލް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން މާކެރުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުން
ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕެންކްރިއޭޓިކް ސެލްތައް މުސްކުޅިވަމުންދާ ވަރަކަށް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން މާކެރުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ދަށްވެއެވެ. ނަމަވެސް ޕެންކްރެޖަން އިން 'ޒުވާން' އަދި 'އުމުރުފުރާގެ' ސަގާފަތްތަކުގައި ވެސް ޕެންކްރިއޭޓިކް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ފެކްޓަރސް (ޕީޑީއެކްސް1 އަދި ޕީޓީއެފްއެލްއޭ ފަދަ) އަދި އައިލެޓް ސެލް މާކެރސް (ޕީޑީއެކްސް1، ޕީއޭއެކްސް6، ޕީއޭއެކްސް4، ފޮކްސްއޭ2، އަދި އެންކޭއެކްސް2.2) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. މި ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ފެކްޓަރސް އަކީ ޕެންކްރިއޭޓިކް ސެލްތަކުގެ އާދައިގެ ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އަދި ފަންކްޝަނަލް މެއިންޓެނަންސް އަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަންތައްތަކެކެވެ. ޕީޑީއެކްސް1 އަކީ ޕެންކްރިއޭޓިކް ޑިވެލޮޕްމަންޓާއި ޕެންކްރިއޭޓިކް β-ސެލް ފަންކްޝަންގެ މުހިއްމު ރެގިއުލޭޓަރެއް ކަމަށާއި، އޭގެ އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުވުމަކީ ޕެންކްރިއޭޓިކް β-ސެލްތަކުގެ ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އަދި ފަންކްޝަނަލް ރިކަވަރީ ކުރިއެރުވުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ. ޕެންކްރެޖަން އިން ޕެންކްރިއޭޓިކް ސެލްތައް އާދައިގެ ފަންކްޝަނަލް ސެލްތަކަށް ތަފާތުވުން ޕްރޮމޯޓް ކުރަނީ މި ތަފާތު މާކެރުގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށްގެންނެވެ.
ޑިފެރެންޝިއޭޝަން މެކޭނިޒަމް އެންޑް ހެލްތު އިމްޕްލިކޭޝަންސް
ޕެންކްރެޖަން އިން ޕެންކްރިއޭޓިކް އައިލެޓް އަދި އެސިނަރ ސެލްސް ތަފާތުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭއިރު، މިއީ އޭގެ އެންޓި-ޑައިބެޓިކް އަދި އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަސަރުތަކުގެ އަސްލު އެއް މެކޭނިޒަމް އެވެ. ސެލް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށްގެން ޕެންކްރެޖަން އިން ޕެންކްރިއޭޓިކް ޓިޝޫގެ ސްޓްރަކްޗަރަލް އަދި ފަންކްޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ޕެންކްރިއަސްގެ ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށްދީ، ޕެންކްރިއޭޓިކް ޓިޝޫއަށް ލިބޭ އިންފްލެމޭޓަރީ ޑެމޭޖް މަދުކޮށްދެއެވެ. ޕެންކްރިއޭޓިކް ސެލް ޑިފެރެންޝިއޭޝަންގެ މި ޕްރޮމޯޝަން އަކީ ޕެންކްރިއޭޓިކް އާއި ގުޅުންހުރި މެޓަބޮލިޒަމް އަދި ޕެންކްރިއަޓައިޓިސް ފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ޕޮޓެންޝަލް ތެރަޕީޓިކް ޓާގެޓެއް ލިބިދޭ ކަމެކެވެ.
އުމުރުން ދުވަސްވީ އާބާދީގައި ޕެންކްރެޖަންގެ އެޕްލިކޭޝަން ޕޮޓެންޝަލް
އުމުރާ ގުޅުންހުރި ޕެންކްރިއޭޓިކް ޑިސްފެންޝަން އަށް ހައްލެއް ހޯދުން
މިޒަމާނުގެ މުޖުތަމަޢުގެ ޑިމޮގްރަފިކް އޮނިގަނޑުގައި އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ އާބާދީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވުމަކީ ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގްލޫކޯޒް ޓޮލަރެންސް ދަށްވާ ބަލިމީހުންގެ އަދަދު އިތުރުވުމުގެ އަސާސީ އެއް ސަބަބެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ އިންސާނުން ނޫން ޕްރައިމެޓްތަކުގައި ޕެންކްރިއޭޓިކް އެންޑޮކްރައިން ފަންކްޝަނަށް ޕެންކްރެޖަންގެ ހެޔޮ އަސަރުތަކުން ދޭހަވަނީ އުމުރުން ދުވަސްވީ އާބާދީގައި އޭގެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ފުރުސަތު ބޮޑު ކަމަށެވެ. އެއީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ އުމުރާ ގުޅިގެން އުފެދޭ ޕެންކްރިއޭޓިކް ޑިސްފެންޝަން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ރެގިއުލޭޓްކޮށް ރަނގަޅުކޮށްދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އާދައިގެ މިންވަރާއި ޕެންކްރިއޭޓިކް ފަންކްޝަން ބެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ.
ނިންމުން
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ޕެންކްރެޖެން އިން ވަނީ ޕެންކްރިއޭޓިކް ސިއްޙަތުގެ ދާއިރާއިން ގިނަ ފަރާތްތަކެއްގެ ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ދައްކާފައެވެ. އެއީ ޕެންކްރިއޭޓިކް އެންޑޮކްރައިން ފަންކްޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރާއި އިންސިއުލިން އަދި ސީ-ޕެޕްޓައިޑް ސެކްރެޝަން ޕެޓަރންސް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ؛ އެއީ ގްލޫކޯޒް ޓޮލަރެންސް ދަށްވުމަށް ރަނގަޅު ރިސްޓޯރޭޓިވް އެފެކްޓެއް ލިބި، ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އިން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ ސްޓްރެޓެޖީތައް ފޯރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ؛ ޕެންކްރިއޭޓިކް ސެލް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށްގެން، ޕެންކްރިއޭޓިކް ޓިޝޫގެ ސްޓްރަކްޗަރ އާއި ފުންކްޝަންގެ ސްޓެބިލިޓީ ދަމަހައްޓައި، މެޓަބޮލިޒަމް އަދި ޕެންކްރިއަޓައިޓިސް ފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ގޮންޗަރޯވާ އެންޑީ، އިވާނޯވާ އެލްޖީ، އޮގަނިއަން ޓީއީ، އެޓް އަލް. [މުސްކުޅި އަންހެން ރީސަސް މަކުނުތަކުގައި ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑް (ޕެންކްރެޖެން) ބޭނުންކޮށްގެން ގްލޫކޯޒް ޓޮލަރެންސް ދަށްވުން ރަނގަޅުކުރުން][J]. އެޑްވާންސެސް އިން ޖެރޮންޓޮލޮޖީ، 2015،28(3):579-585.http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=ރިޓްރީވް&db=pubmed&dopt=އެބްސްޓްރެކްޓް&ލިސްޓް_އުއިޑްސް=28509500&query_hl=1
[2] ގޮންޗަރޯވާ އެންޑީ، އިވާނޯވާ އެލްޖީ، އޮގަނިއަން ޓީ އީ، އެޓް އަލް. [މުސްކުޅި މަކުނުތަކުގައި ޕެންކްރިއާސްގެ އެންޑޮކްރައިން ފަންކްޝަނަށް ޓެޓްރަޕެޕްޓައިޑް ޕެންކްރެޖަންގެ އަސަރު][J]. އެޑްވާންސެސް އިން ޖެރޮންޓޮލޮޖީ، 2014،27(4):662-667.http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=ރިޓްރީވް&db=pubmed&dopt=އެބްސްޓްރެކްޓް&ލިސްޓް_އުއިޑްސް=25946840&query_hl=1
[3] ޚަވިންސަން ވީ، ޑަރނޯވާ އޭއޯ، ޕޮލިޔާކޯވާ ވީއޯ، އެޓް އަލް. ޕެންކްރިއޭޓިކް ސެލްތައް މުސްކުޅިވުމުގެ ތެރޭގައި ތަފާތުވުމަށް ޕެންކްރެޖަންގެ އަސަރުތައް[J]. ބުލެޓިން އޮފް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް ބަޔޮލޮޖީ އެންޑް މެޑިސިން، 2013،154(4):501-504.DOI:10.1007/s10517-013-1987-6.
ހަމައެކަނި ރިސާޗް ބޭނުންކުރުމަށް ލިބެންހުރި ޕްރޮޑަކްޓް:
