NAD+ 500мг

▎ NAD＋ Структура

Булак: PubChem

Ырааттуулук: N/A Молекулярдык формула: C 21H 27N 7O 14P2 Молекулярдык Салмагы: 663,4 г/моль CAS номери: 53-84-9 PubChem CID: 5892 Синонимдер: надид; коэнзим I; бета-NAD; коддегидрогеназа I

▎ NAD＋ Изилдөө

NAD+ деген эмне?

NAD+ (Никотинамид Аденин Динуклеотид) тирүү организмдерде кеңири таралган маанилүү кофермент. Ал фосфаттык топ аркылуу аденозин рибонуклеотид менен никотинамид рибонуклеотидинин кошулушунан пайда болот. Редокс реакцияларында негизги кофермент катары NAD+ клеткадагы зат алмашууда маанилүү роль ойнойт. Ал кычкылданган абалга (NAD+) жана кыскартылган абалга (NADH) чейин өзгөрүп, гликолиз, лимон кислотасынын цикли жана кычкылдануучу фосфорлануу сыяктуу энергия алмашуу процесстерине катышып, клеткаларга тамак-ашты энергияга (ATP) айлантууга жардам берет. Мындан тышкары, NAD+ ар кандай ферменттер (мисалы, PARP жана Sirtuins) үчүн зарыл болгон кофактор катары кызмат кылат, ДНКны оңдоо, клетка сигнализациясы жана карылыкка каршы процесстерге катышат.

NAD+ изилдөөлөрүнүн негизи кандай?

Көптөгөн реакциялардагы негизги кофактор: 

NAD + - бир нече редокс реакцияларындагы маанилүү кофактор (Shats I, 2020). Клеткаларда энергия алмашуу, геномдук туруктуулук жана иммундук жооп сыяктуу көптөгөн клеткалык процесстерге катышат. Мисалы, энергетикалык метаболизмде NAD+ гликолиз жана трикарбон кислотасынын цикли сыяктуу процесстерде электрон ташуучу ролун аткарат, глюкоза сыяктуу азыктардагы химиялык энергияны клеткалар колдоно ала турган энергия формасына айландыруу үчүн редокс реакцияларына катышат.

Бир нече ферменттер менен өз ара аракеттенүү: 

NAD+ ошондой эле ДНК оңдоочу фермент поли-(аденозиндифосфат-рибоза) полимераза (PARP), белок деацилаза SIRTUINS жана циклдик ADP рибоза ферменти CD38 сыяктуу бир нече ферменттер менен өз ара аракеттенет. Бул ферменттер NAD+ керектөө менен ДНКны оңдоо, генди экспрессиялоо жана клетка циклин жөнгө салуу сыяктуу клеткалык процесстерди жөнгө салат.

NAD+ аракетинин механизми кандай?

Редокс реакцияларында кофермент катары

Клеткалык редокс гомеостазын сактоо: 

'NAD' адатта никотинамид аденин динуклеотидинин химиялык негизин билдирет, ал эми 'NAD+' жана 'NADH' тиешелүүлүгүнө жараша анын кычкылданган жана калыбына келтирилген формаларын билдирет. NAD+ көптөгөн биохимиялык процесстерди башкарууда негизги ролду ойнойт жана NAD+/NADH катышы клеткалык редокс гомеостазын сактоо үчүн абдан маанилүү ^[1] . Клетка ичиндеги редокс балансы клетканын нормалдуу иштеши үчүн абдан маанилүү, анын ичинде энергия алмашуу, антиоксиданттык коргонуу ж.б. NAD+ трикарбон кислотасынын цикли жана кычкылдануу фосфорлануусу сыяктуу клетка ичиндеги энергия өндүрүү процессине катышып, редокс реакцияларында электрон акцептору же донору катары иштейт.

Энергетикалык зат алмашууну жөнгө салуу: 

NAD + бир нече негизги энергия алмашуу процесстерине катышат. Мисалы, гликолизде жана трикарбон кислотасынын циклинде NAD+ суутек атомдорун кабыл алып, NADHге айланат. NADH андан кийин ATP өндүрүү үчүн ички митохондриялык мембранадагы электрондук транспорт чынжыр аркылуу кычкылтекке электрондорду өткөрүп берет. Бул энергия алмашуунун жөнгө салынышы клеткалардын, айрыкча жүрөк жана мээ сыяктуу энергияга муктаж болгон кыртыштардын жашоосу жана иштеши үчүн абдан маанилүү ^[1].

Ферменттик реакцияларга катышуу

Поли(ADP-рибоза) Полимераз 1 (PARP1) менен ролу: 

NAD + PARP1 үчүн сезүүчү же керектөөчү фермент катары иштейт жана бир нече негизги процесстерге катышат. PARP1 ДНКнын бузулушун оңдоодо маанилүү ролду ойнойт. Клеткалар ДНКга зыян келтиргенде, PARP1 активдештирилет жана поли ADP-рибоза (PAR) чынжырларын синтездөө үчүн NAD+ колдонот, алар андан кийин белокторго жабышып, ДНКны оңдоо процессине көмөктөшөт. Бирок, PARP1 ашыкча активдештирүү көп сандагы NAD+ керектейт, бул клетка ичиндеги NAD+ деңгээлинин төмөндөшүнө алып келет, бул өз кезегинде клеткалардын энергия алмашуусуна жана жашоо жөндөмдүүлүгүнө таасирин тийгизет ^{[1, 2]}.

Циклдик ADP-рибоза (cADPR) синтазалары менен ролу: 

CD38 жана CD157 сыяктуу циклдик ADP-рибоза синтазалары да NAD+ керектөөчү ферменттер. Бул энзимдер cADPRды синтездөө үчүн NAD+ колдонушат. cADPR кальций сигнализациясына катышуу үчүн экинчи кабарчынын ролун аткарат, клетка ичиндеги кальций ионунун концентрациясын жөнгө салат жана ошентип булчуңдардын жыйрылышы жана нейротрансмиттерди чыгаруу сыяктуу ар кандай клетка функцияларына таасир этет.

Сиртуин протеин деацетилазалары менен ролу: 

Сиртуин протеин деацетилазалары (SIRTs) да иштеши үчүн NAD+ таянышат. SIRTs протеиндердин деацетилдешин катализдөө менен гендердин экспрессиясын, клеткалык метаболизмди жана стресстик реакцияларды жөнгө салат. Жогорку NAD+ деңгээлдеринде SIRT активдүүлүгү жогорулап, клеткалардын ден соолугуна жана жашоосуна өбөлгө түзөт. Мисалы, калорияларды чектөө сыяктуу шарттарда, клетка ичиндеги NAD+ деңгээли жогорулап, SIRTлерди активдештирет, ошону менен өмүрүн узартат жана зат алмашуунун ден соолугун жакшыртат ^[2].

Аксоналдык дегенерациядагы ролу

NMNAT2 жана SARM1 ортосундагы өз ара аракеттенүү: 

Аксоналдык бузулуу процессинде NAD+ синтаза NMNAT2 жана про-дегенерация фактору SARM1 чечүүчү ролду ойнойт. NMNAT2 аксоналдык жашоо фактору болуп саналат, ал эми SARM1 NADase жана ага байланыштуу иш-аракеттерге ээ жана про-дегенерация фактору болуп саналат. Экөөнүн ортосундагы өз ара аракеттенүү аксоналдык бүтүндүктү сактоо үчүн абдан маанилүү. Көпчүлүк учурларда, аксоналдык бузулуу, негизинен, карама-каршы таасирлери менен бул эки негизги белоктор тарабынан жөнгө салынат борбордук сигнал жолу менен шартталган. Мисалы, Альцгеймер оорусу жана Паркинсон оорусу сыяктуу нейродегенеративдик ооруларда аксондор нейрондук клеткалардын денелери өлөр алдында бузулат жана бул аксоналдык бузулуу тукум куума спастикалык параплегия сыяктуу аксондук жабыркоодо да кеңири таралган. Бул ооруларда бул сигналдык жолдун активдешүүсү аксоналдык патологиялык өзгөрүүлөргө алып келиши мүмкүн ^{[3, 4]}.

NAD + - SARM1дин ортомчу өзүн-өзү бөгөттөө механизми: 

Изилдөөлөр NAD + SARM1дин armadillo / жылуулук кайталоо мотивдери (ARM) домени үчүн күтүлбөгөн лиганд экенин аныкташкан. NAD+тин ARM доменине туташуусу SARM1дин Toll/interleukin-1 рецепторунун (TIR) ​​доменинин NADase активдүүлүгүн домен интерфейси аркылуу бөгөттөйт. NAD+ байланышуу сайтын же ARM-TIR өз ара аракеттенүүсүн бузуу SARM1дин конститутивдүү активдешүүсүнө алып келет, натыйжада аксоналдык бузулууга алып келет. Бул NAD + бул про-нейродегенеративдик протеиндин өзүн-өзү бөгөттөшүнө ортомчу экенин көрсөтүп турат ^[5].

Жүрөк-кан тамыр ооруларында ролу

Жүрөк-кан тамыр ден соолугун коргоо: 

NAD+ жүрөк-кан тамыр ооруларында коргоочу таасирге ээ. Мисалы, NAD+ жүрөктү метаболикалык синдром, жүрөк жетишсиздиги, ишемия-реперфузиялык жаракат, аритмия жана гипертония сыяктуу оорулардан коргой алат. Анын коргоо механизми энергетикалык зат алмашууну жөнгө салуу, редокс балансын сактоо жана сезгенүү реакциясын токтотуу сыяктуу бир нече аспектилерди камтышы мүмкүн. Карылык менен же стресстин астында клетка ичиндеги NAD+ деңгээли төмөндөп, метаболизм абалынын өзгөрүшүнө алып келет жана ооруларга ийкемдүүлүктү жогорулатат. Ошондуктан, жүрөктө NAD + деңгээлин сактоо же анын жоготууларын азайтуу жүрөк-кан тамыр ден соолугу үчүн өтө маанилүү ^[1].

Кургак учуктагы ролу

Mycobacterium tuberculosis (Mtb) боюнча таасири: 

Туберкулез микобактериясында (Mtb) кургак учуктун козгогучу, NAD синтезинин терминалдык ферменти, NAD синтетаза (NadE) жана NADP биосинтезинин терминалдык ферменти NAD киназа (PpnK) ар кандай метаболизмдик жана микробиологиялык таасирге ээ. NadEнин инактивацияланышы NAD жана NADP бассейндеринин параллелдүү төмөндөшүнө жана Mtbтин жашоо жөндөмдүүлүгүнүн төмөндөшүнө алып келет, ал эми PpnK инактивациясы NADP бассейнин тандап түгөтөт, бирок өсүүнү токтотот. Ар бир ферменттин инактивацияланышы жабыркаган ферментке жана ага тиешелүү микробиологиялык фенотипке мүнөздүү метаболикалык өзгөрүүлөр менен коштолот. NAD азайып кетишинин бактериостатикалык деңгээли NADH/NAD катышына таасирин тийгизбестен NADга көз каранды метаболизм жолдорунун компенсациялык ремоделизациясына алып келиши мүмкүн, ал эми NAD азайышынын бактерициддик деңгээли NADH/NAD катышын бузуп, кычкылтек менен дем алууну токтотушу мүмкүн. Бул табылгалар эки эволюциялык бардык жерде кездешүүчү кофакторлордун зарылдыгына байланыштуу мурда таанылбаган физиологиялык өзгөчөлүктөрдү ачып берет, бул NAD биосинтезинин ингибиторлоруна кургак учукка каршы дарыларды иштеп чыгууда артыкчылыктуу болушу керектигин сунуштайт ^[6].

Карылык жана оорулардагы ролу

Картаюуга байланыштуу клеткалык NAD деңгээлинин төмөндөшү: 

Карылык менен клетка ичиндеги NAD+ деңгээли акырындык менен төмөндөйт. NAD+ деңгээлинин бул төмөндөшү карыган клеткалардын метаболизм абалынын өзгөрүшүнө байланыштуу жана ооруларга ийкемдүүлүктү күчөтүшү мүмкүн. Көптөгөн патологиялык шарттар, анын ичинде жүрөк-кан тамыр оорулары, семирүү, нейродегенеративдик оорулар, рак жана карылык клетка ичиндеги NAD+ деңгээлинин түз же кыйыр түрдө бузулушу менен байланышкан ^{[2, 7]}.

NAD+ биосинтези менен керектөөчү ферменттер менен оорулардын ортосундагы байланыш: 

NAD+ биосинтези жана керектөөчү энзимдер ген транскрипциясына, клетка сигнализациясына жана клетка циклин жөнгө салууга таасир этүүчү бир нече негизги биологиялык жолдорго катышат. Ошондуктан, көптөгөн оорулар бул ферменттердин анормалдуу функциялары менен байланыштуу. Мисалы, нейродегенеративдик ооруларда, NAD+-көз каранды механизмдер WLDs, NMNAT2 жана SARM1 сыяктуу белокторду камтыйт, бул нейродегенеративдик оорулар NAD+ жана энергетикалык метаболизмге мүнөздүү байланыштуу экенин көрсөтүп турат ^[4]

Булак:PubMed ^[7]

NAD+ кандай колдонуу талаалары бар?

Жүрөк-кан тамыр ооруларында колдонмолор

Коргоочу таасири: 

NAD+ жүрөк-кан тамыр ооруларында маанилүү ролду ойнойт жана жүрөктү ар кандай оорулардан коргой алат. Мисалы, NAD+ жүрөктү метаболикалык синдром, жүрөк жетишсиздиги, ишемия-реперфузиялык жаракат, аритмия жана гипертония ^{[1] сыяктуу оорулардан коргой алат} . Себеби, NAD+ поли(ADP-рибоза) полимераза 1 (PARP1), циклдик ADP-рибоза (cADPR) синтазалары (CD38 жана CD157) жана сиртуин протеин деацетилазалары (Сиртуиндер, SIRTs) сыяктуу ферменттерди сезүүчү же керектөөчү фермент катары иштейт жана бир нече негизги ооруларга катышат.

Редокс балансын сактоо: 

NAD+/NADH катышы клеткалардын редокстук гомеостазын сактоо жана энергия алмашууну жөнгө салуу үчүн өтө маанилүү ^[1] . Ошондуктан, жүрөктөгү NAD + деңгээлин сактоо же анын жоготууларын азайтуу жүрөк-кан тамыр ден соолугу үчүн өтө маанилүү.

Картаюуга каршы колдонмолор

Жашоо мөөнөтүн узартуу: 

Молекулярдык карылыктын жана узак жашоонун себептери акыркы он жылдыкта өсүшкө күбө болду. Никотинамид аденин динуклеотид (NAD) жана анын прекурсорлору, мисалы, никотинамид рибозид, никотинамид мононуклеотид, никотинамид жана никотин кислотасы, кичинекей молекулаларды потенциалдуу геропротекторлор жана/же фармакогенетика катары колдонууда потенциалдуу кызыктуу молекулалар катары кызыгууну жаратты. Бул кошулмалар, алар кошумча кийин карылык менен байланышкан шарттарды жакшыртышы мүмкүн экенин көрсөттү жана моделдик организмдердин өлүмүн алдын алат ^[8].

Өмүрдүн узактыгына таасир этүүчү жөнгө салуу: 

Ачыткы сыяктуу моделдик организмдерде изилдөөлөр NAD прекурсорлору карылык жана узак жашоодо маанилүү роль ойноорун көрсөттү. Ачыткылардын хронологиялык жашоо узактыгын (CLS) жана репликативдик өмүрүн (RLS) изилдөө аркылуу биз NAD метаболизминин механизмин жана анын карылык жана узак жашоодогу жөнгө салуучу ролун жакшыраак түшүнө алабыз ^[8].

Кургак учукту дарылоодо потенциалдуу колдонмолор

Дары максаты: 

Туберкулез микобактериясында (Mtb) NAD синтезинин терминалдык ферменти NAD синтетазанын (NadE) инактивацияланышы NAD жана NADP бассейндеринин параллелдүү төмөндөшүнө жана Mtbтин жашоо жөндөмдүүлүгүнүн төмөндөшүнө алып келет, ал эми NADP биосинтезинин терминалдык ферментинин инактивациясы (NADPK, NADPK, селективдүү бассейн), бирок өсүштү гана токтотот (Sharma R, 2023). Бул NAD синтезинин ингибиторлору кургак учукка каршы препараттарды иштеп чыгууда артыкчылыкка ээ экендигин көрсөтүп турат, анткени NAD жетишсиздиги бактерициддик, ал эми NADP жетишсиздиги бактериостатикалык.

Метаболикалык өзгөрүүлөр жана микробдук фенотиптер: 

Ар бир ферменттин инактивацияланышы жабыркаган ферментке жана ага тиешелүү микробдук фенотипке мүнөздүү метаболикалык өзгөрүүлөр менен коштолот. NAD азайышынын бактериостатикалык деңгээли NADH/NAD катышына таасирин тийгизбестен NADга көз каранды метаболизм жолдорунун компенсациялык ремоделизациясын шарттайт, ал эми NAD азайып кетишинин бактерициддик деңгээли NADH/NAD катышынын бузулушуна жана кычкылтек менен дем алуунун бөгөт коюусуна алып келет ^[6].

Клеткалык метаболизмдеги ролу

Көптөгөн маанилүү функциялар: 

NAD(H) жана NADP(H) салттуу түрдө сансыз редокс реакцияларына, анын ичинде митохондриядагы электрондорду өткөрүүгө катышкан кофакторлор катары каралып келген. Бирок, NAD жолунун метаболиттери башка көптөгөн маанилүү функцияларга ээ, анын ичинде сигнал берүү жолдорундагы, трансляциядан кийинки модификациялардагы, эпигенетикалык өзгөрүүлөрдөгү жана РНКнын туруктуулугун жана РНКнын NAD каптоосу аркылуу функцияны жөнгө салуудагы ролдору ^[9].

Динамикалык зат алмашуу процесси: 

Кычкылданбаган реакциялар акыры бул нуклеотиддердин таза катаболизмине алып келет, бул NAD метаболизми өтө динамикалык процесс экенин көрсөтүп турат. Чынында, акыркы изилдөөлөр ачык-айкын көрсөтүп турат, кээ бир кыртыштарда, NAD жарым ажыроо мезгили болжол менен бир нече мүнөт ^[9].

Клетка биологиясындагы ролу

Клеткадан тышкаркы NAD метаболизми: 

Клеткадан тышкаркы NAD ар кандай физиологиялык жана патологиялык шарттарда негизги сигнал молекуласы болуп саналат. Ал түздөн-түз конкреттүү пуринергиялык рецепторлорду активдештирүү аркылуу же кыйыр түрдө экзонуклеазалар үчүн субстрат катары (мисалы, CD73, нуклеотиддик пирофосфатаза/фосфодиэстераза 1, CD38 жана анын паралогу CD157 жана экто-АДФ-рибосилтрансферазалар) иштейт. Бул ферменттер NAD гидролиздөө жолу менен клеткадан тышкаркы NADдын болушун аныктайт, ошону менен анын түздөн-түз сигналдык эффектин жөнгө салат (Gasparrini M, 2021). Мындан тышкары, алар иммуномодулятор аденозин сыяктуу NADдан кичине сигнал берүүчү молекулаларды жаратышы мүмкүн, же NADды ар кандай клеткадан тышкаркы белокторду жана мембраналык рецепторлорду ADP-рибосилаттоо үчүн колдонушу мүмкүн, бул иммундук контролго, сезгенүү реакциясына, шишик пайда болушуна жана башка ооруларга олуттуу таасирин тийгизет. Клеткадан тышкаркы чөйрөдө ошондой эле никотинамиддик фосфорибосилтрансфераза жана никотин кислотасы фосфорибосилтрансфераза бар, алар клетка ичиндеги NAD куткаруу жолунда негизги реакцияларды катализдейт. Бул ферменттердин клеткадан тышкаркы формалары сезгенүүгө каршы функциялары бар цитокиндердин ролун аткарышат ^[10].

Жыйынтыктап айтканда, NAD + энергетикалык зат алмашууну жөнгө салуу, карылыкты кечиктирүү, иммунитетти жөнгө салуу жана бир нече системаларды коргоону камсыз кылуу аркылуу ден соолук менен ооруну байланыштырган негизги молекула болуп калды. Анын прекурсорлорун толуктоо митохондриялык функцияны жакшыртат жана метаболикалык жана нейродегенеративдик оорулардын өнүгүшүн жайлатат. Ал карылык менен байланышкан оорулар үчүн инновациялык терапиялык максаттарды камсыз кылуу менен жүрөк-кан тамырларды коргоо, инфекцияга каршы жана карылыкка каршы чөйрөлөрдөгү потенциалды көрсөтөт.

Автор жөнүндө

Жогоруда айтылган материалдардын бардыгы Cocer Peptides тарабынан изилденген, редакцияланган жана түзүлгөн.

Илимий журналдын автору

Jiang YF Пекин университети, Ланчжоу Цзяотонг университети, технология жана колдонуу боюнча улуттук жана жергиликтүү биргелешкен инженердик изилдөө борбору, тамак-аш кошулмалары боюнча Пекин инженердик жана технологиялык изилдөө борбору, Кытай илимдер академиясы, Илим жана технология университети (CAS), Пекин медициналык технология жана бизнес университети менен бир нече престиждүү институттар менен байланышы бар изилдөөчү. Анын изилдөөлөрү химия, патология, инженерия, онкология жана акустика сыяктуу көптөгөн дисциплиналарды камтыйт. Анын иши бул тармактар ​​боюнча илимий жана технологиялык жетишкендиктерди бириктирип, көп тармактуу мамилени чагылдырат. Цзян ЮФ цитата шилтемесинде келтирилген [5].

▎ Тиешелүү цитаталар

[1] Lin Q, Zuo W, Liu Y, et al. NAD жана жүрөк-кан тамыр оорулары [J]. Clinica Chimica Acta, 2021,515:104-110.DOI:10.1016/j.cca.2021.01.012.

[2] Shats I, Li X. Бактериялар NAD метаболизмин күчөтөт [J]. Aging-Us, 2020,12(23):23425-23426.DOI:10.18632/aging.104219.

[3] Хопкинс Эл, Гу В, Коби Б, ж.б. Аксондун бузулушундагы жаңы NAD сигналдык механизми жана анын тубаса иммунитетке болгон байланышы [J]. Molecular Biosciences in Frontiers, 2021,8.DOI:10.3389/fmolb.2021.703532.

[4] Cao Y, Wang Y, Янг J. патологиялык аксон дегенерация NAD + көз каранды механизми. [J]. Cell Insight, 2022,1(2):100019.DOI:10.1016/j.cellin.2022.100019.

[5] Jiang YF, Liu TT, Lee C, et al. NAD ⁺ - ортомчу болгон өзүн-өзү бөгөт коюу механизми про-нейродегенеративдик SARM1 [J]. Nature, 2020,588(7839):658.DOI:10.1038/s41586-020-2862-z.

[6] Sharma R, Hartman TE, Beites T, et al. NAD синтетазасынын жана NAD киназынын метаболикалык жактан айырмаланган ролдору NAD жана NADPтин Mycobacterium tuberculosis [J] деги маанилүүлүгүн аныктайт. Mbio, 2023,14(4).DOI:10.1128/mbio.00340-23.

[7] Campagna R, Vignini A. NAD ⁺ Гомеостаз жана NAD ⁺ -Consuming Enzymes: Кан тамыр Ден соолук үчүн кесепеттери [J]. Антиоксиданттар, 2023,12(2).DOI:10.3390/antiox12020376.

[8] Odoh CK, Guo X, Arnone JT, ж.б. Saccharomyces cerevisiae [J] ачыткысында NAD жана NAD прекурсорлорунун узак өмүр сүрүү жана жашоо узактыгын модуляциялоодогу ролу. Biogerontology, 2022,23(2):169-199.DOI:10.1007/s10522-022-09958-x.

[9] Chini CCS, Zeidler JD, Kashyap S, et al. NAD ⁺ метаболизмдеги өнүгүп жаткан түшүнүктөр[J]. Cell Metabolism, 2021,33(6):1076-1087.DOI:10.1016/j.cmet.2021.04.003.

[10] Gasparrini M, Sorci L, Raffaelli N. Extracellular NAD метаболизминин энзимологиясы [J]. Cellular and Molecular Life Sciences, 2021,78(7):3317-3331.DOI:10.1007/s00018-020-03742-1.

БУЛ ВЕБСАЙТТА БЕРИЛГЕН БАРДЫК МАКАЛАЛАР ЖАНА ПРОДУКЦИЯ ЖӨНҮНДӨ МААЛЫМАТТАР ЖАНА МААЛЫМАТТАРДЫ ТАРКАТУУ ЖАНА БИЛИМДҮҮ МАКСАТТАР ҮЧҮН.  

Бул веб-сайтта берилген өнүмдөр in vitro изилдөө үчүн гана арналган. In vitro изилдөө (латынча: *айнекте*, айнек идиште дегенди билдирет) адамдын денесинен тышкары жүргүзүлөт. Бул өнүмдөр фармацевтикалык эмес, АКШнын Азык-түлүк жана дары-дармек башкармалыгы (FDA) тарабынан бекитилген эмес жана кандайдыр бир медициналык абалды, ооруну же ооруну алдын алуу, дарылоо же айыктыруу үчүн колдонулбашы керек. Бул азыктарды адамдын же жаныбардын организмине ар кандай формада киргизүүгө мыйзам тарабынан катуу тыюу салынган.