1kits(10Fiyɛliw) .
| A sɔrɔli: | |
|---|---|
| Hakɛ: . | |
▎ Motc ye mun ye?
Motc ye pepitiri ye min bɛ bɔ mitokondriyaw la. A bamanankanna ka bɔ mitokondriyaw 12S rRNA ka C-terminal yɔrɔ la ani asidi aminiki 11–16 bɛ a kɔnɔ. I n’a fɔ mitokondriyaw taamasiɲɛ kɔfɛ, Motc bɛ a sen don mitokondriyaw ka fanga labɛnni na ani ka ɲɛnamaya kɛcogo caman jira, i n’a fɔ inisɔndiya sɛgɛsɛgɛli, farikoloɲɛnajɛ homɛostasi, ani farikolo tangacogo.
▎ Motc ka sigicogo
Sɔrɔyɔrɔ: PubChem |
A kɛcogo: MRWQEMGYIFYPRKLR Formula molekilɛri: C101H152N28O22S2 Molecules girinya: 2174,6g/mol CAS nimɔrɔ: 1627580-64-6 PubChem ka CID: 146675088. Bamako, Mali Kɔrɔɲɔgɔnmaw: UNII-A5CV6JFB78 |
▎ Motc Sɛgɛsɛgɛli
Motc ka ɲininiw kɛcogo ye mun ye?
Mitokondriyaw, minnu bɛ kɛ seliluw ka 'fanga' ye, olu jɔyɔrɔ ka bon selilɛriw ka homeostasis sabatili la. Kumaɲɔgɔnya sira minnu bɛ mitokondriyaw ni nukili cɛ, olu kɛra dɔnniya ɲininiw ɲɛsinnen ye kabini tuma jan. Mitokondriyaw bɛ ni jamu yɛrɛmahɔrɔnyalen ye. Klasi 37 jamu kɔfɛ, kɔsa in na, sɛgɛsɛgɛliw y’a jira ko mitokondriyaw ka ADN fana bɛ pepitiri surunw kofɔ minnu bɛ baara kɛ ni fɛnɲɛnamaw ye, olu dɔ ye pepitiri Motc ye min bɛ bɔ mitokondriyaw la, min kofɔlen don mitokondriyaw 12S rRNA yɔrɔ fɛ. Nin sɔrɔli in bɛ mitokondriyaw ka jamu dɔnniya bonya kosɛbɛ, ka hakilina kura di walasa ka ɲɛnamaya taabolo nafamaw ɲɛfɔ i n’a fɔ mitokondriyaw ni nukilila kumaɲɔgɔnya ani farikoloɲɛnajɛw labɛnni.
Sisan, bana gɛlɛn caman furakɛli i n’a fɔ farikoloɲɛnajɛ ni sugunɛbilenni basigilen B bɛ gɛlɛyabaw sɔrɔ. Motc jɔyɔrɔba min bɛ kolotugudaw farikoloɲɛnajɛ labɛnni na, i n’a fɔ sukaro sɛnɛcogo sabatili, o b’a jira ko a bɛ se ka farikoloɲɛnajɛ banaw furakɛ. Ka fara o kan, Motc hakɛ danmadɔ minnu kɔlɔsira bana taabolo suguya caman na, o ye ɲininikɛlaw bila k’a jɔyɔrɔ sɛgɛsɛgɛ bana daminɛ na, a taabolo la ani a furakɛli la, ka fɛɛrɛ kuraw ɲini walasa ka se sɔrɔ nin bana ninnu kan minnu tɛ se ka furakɛ.
Motc ka wale kɛcogo ye mun ye?
Siginidenw ka siraw labɛnni minnu bɛ tali kɛ fɛnɲɛnamafagalanw na
AICAR-AMPK taamasiɲɛw sira baara : Motc bɛ AICAR-AMPK taamasiɲɛw sira baara ni a bɛ folate-méthionine cycle intracellular tiɲɛ. AMPK min bɛ baara kɛ, o bɛ selilɛriw ka fanga sɛnɛcogo ɲɛnabɔ, i n’a fɔ ka sukaro tali ni asidi fatɔw ka oksidan sabati. Sukaro sɛnɛcogo la, a bɛ dɔ fara sukaro tabaga GLUT4 jiginni kan ka taa selilɛri la, o bɛ dɔ fara selilɛriw ka sukaro tali seko kan, ka inisɔndiya kunbɛncogo ɲɛ, ani ka dɛmɛ don farikoloɲɛnajɛ banaw kunbɛnni n’u furakɛli la i n’a fɔ farikoloɲɛnajɛ suguya 2.
A nɔfɛkow sira wɛrɛw kan : AMPK sira kɔfɛ, Motc bɛ baara kɛ fana AKT sira kan, oksidan degun sira kan, ani funu siraw kan. AKT sira ko la, a bɛ se ka nɔ bila selilɛriw ka taabolo la i n’a fɔ bonya, caya, ani ɲɛnamaya, a kɛtɔ ka sira in baara ɲɛnabɔ. Oksidan degun sira la, Motc bɛ dɔ bɔ oksidan degun hakɛ la selilu kɔnɔ, ka dɔ bɔ oksizɛni suguya minnu bɛ se ka kɛ (ROS) sɔrɔ, ani ka selilu tanga oksidan tiɲɛni ma. Funu siraw la, a bɛ funu cɛmancɛfɛnw bɔli bali ani ka funu jaabiw nɔgɔya. Misali la, funu dimi misaliw la, Motc bɛ dɔ bɔ funu cɛmancɛla bɔli la kɔkolo kɔkanna kɔkolo la, o bɛ dimi taamasiɲɛw ɲɛ.

Jaa 1 Motc farikolola baara fɔlɔw ye ka inisɔndiya kunbɛnni dɔgɔya, ka fasa bali, farikolo baara ɲɛ, ka kolotugudaw labɛn, ka farikolo tangacogo ɲɛ, ani ka kɔrɔya bila kɔfɛka .
Jɛnɛya jiracogo ɲɛnabɔli
Nukilila jɛnɛya jiracogo ɲɛnabɔli : Ni farikolokisɛw ye farikoloɲɛnajɛ degun sɔrɔ, i n’a fɔ sukaro dantigɛli ani oksidan degun, Motc bɛ wuli ka taa nukili la walasa ka nukilila jɛnɛya jiracogo ladamucogo ɲɛnabɔ k’a ɲɛsin u yɛrɛ ma, o bɛ kɛ sababu ye ka selilu kɔnɔ homɛostasi sabati. Misali la, Motc bɛ farikoloɲɛnajɛ ni farikolojɔli jɛkuluw jiracogo sɛmɛntiya i n’a fɔ GLUT4, STAT3, ani IL-10, ka nɔ bila farikolo taabolo la i n’a fɔ sukaro sɛnɛcogo ani farikolo tangacogo. GLUT4 jirali caya bɛ dɔ fara selilɛriw ka sukaro tali kan; STAT3 bɛ a sen don selilɛriw caya la, u danfara la, ani u farikolo tangacogo labɛnni na; IL-10, n’o ye sitokini ye min bɛ funu kɛlɛ, o bɛ dɔ bɔ funu jaabiw la ni a jirali cayara [1,3]..
Fanga fɛnɲɛnamafagalanw (Energie Metabolisme) yiriwali
Glycolyse min bɛ bonya : Bana suguya caman misali la, i n’a fɔ fogonfogon la joli-sira-funu-jogin (LIRI) misali min bɛ sɔrɔ dusukun ni fogonfogon lamini na (CPB), Motc furakɛli ɲɛfɛ bɛ glycolyse flux fanga bonya fogonfogon la endothéliale microvasculaire cellules (PMVECs) kɔnɔ. A bɛ LIRI joginni nɔgɔya ni selilɛri fanga homeostasis seginni ye ani ka lipid peroxidation dɔgɔya ka kɛɲɛ ni glycolytic enzyme key PFKFB3 jiginni ye. O b’a jira ko Motc bɛ glycolytic sira sɛmɛntiya walasa ka fanga bɛrɛ di farikolokisɛw ma minnu bɛ degun kɔnɔ, o la, a bɛ seliluw ka baara kɛcogo ɲuman sabati [4] ..
Selulɛriw lakanani nɔfɛkow
Mitokondriyaw tiɲɛni dɔgɔyali : Sɔgɔsɔgɔninjɛ (RP) misali la, Motc ye fogonfogon joginni, funu ani oksidan degun dɔgɔya kosɛbɛ ka sɔrɔ ka fogonfogonlabanaw ka apoptose ni mitokondriyaw tiɲɛni kɔsegin. O fɛɛrɛ in bɛ tali kɛ nukilila facteur E2-related factor 2 (Nrf2) hakɛ caya la ani k’a nukilila jiginni sabati. Nrf2 bɛ farikolo tangalanw ni farikolo tangalanw caman baara, ka mitokondriyaw ka baara lakana. O b’a jira ko Motc bɛ farikolo yɔrɔ tiɲɛnenw lakana ni mitokondriyaw lakanani ye ani ka apoptose dɔgɔya [5] ..
Kɔnɔnatumu wɛrɛw lakanani : Duchenne farikolojidɛsɛ (DMD) ka sɛgɛsɛgɛliw la, a jirala ko Motc bɛ ni farikolo yɔrɔw laɲinicogo ye. A bɛ glycolytic flux ni fanga sɔrɔli seko bonya farikolojidɛsɛbanakisɛw la, o bɛ kɛ sababu ye ka farikolo baara ɲɛ. Ka fara o kan, funu dimi misaliw la, Motc min bɛ kɛ cɛmancɛ la walima a lamini na, o bɛ dimi juguya nɔgɔya ni funu jaabiw ni senfagabana wulicogo jugumanba bali ye, o bɛ farikolo tangacogo nɔ di [2,.
Motc ka baarakɛcogo ye mun ye?
Farikoloɲɛnajɛw furakɛli:
Inisɔndiya sabatili ani farikolojidɛsɛ kunbɛnni : Motc bɛ inisɔndiya sabatili sabati, o min nafa ka bon farikolojɔli suguya 2 kunbɛnni na. Insuline (insuline) kɛlɛli ye fɛnba ye min bɛ kɛ sababu ye ka farikoloɲɛnajɛ suguya 2 daminɛ. Motc bɛ se ka inisɔndiya kɛcogo ɲɛ ni AICAR-AMPK taamasiɲɛw sira baara ye ani ka folate-methionine cycle intracellular cycle labɛn. Gao Y ka ɲininiw y’a jira ko a bɛ kolotugudaw ka sukaro tacogo n’a baaracogo sabati, o bɛ tali kɛ sukaro minɛcogo wɛrɛw dabɔli la farikolokisɛw kɔnɔ, o la, a bɛ joli sukaro hakɛ dɔgɔya.
Ka tulumafɛnw sɛnɛcogo ɲɛnabɔ ani ka fasa kɛlɛ : Ka ɲɛsin tulumafɛnw falenni ma, Motc bɛ dɔ fara tulumafɛnw sɛnɛcogo kan ani ka tulumafɛnw falenni sabati. Tumu bulama bɛ fanga dun thermogenesis fɛ, ka sɔrɔ tuluma finman buruju bɛ fanga mara tulu finman jiginni jira ka kɛ tulu bulama ye min bɛ fanga ta. Nin wale in bɛ farikolo dɛmɛ a ka ladamu nɛnɛ na, wa min nafa ka bon kosɛbɛ, o bɛ fasa ni tulumafɛnw falenfalenbaliya bali, ka hakilina kuraw di fasa kunbɛnni ni a furakɛli ma.
Farikolo-bana minnu bɛ sɔrɔ farikolo la, olu kunbɛnni ni u furakɛcogo:
Farikolo danfara sabatili : Kɔlɔsili minnu kɛra in vitro la, olu y’a jira ko kungo kɔnɔ Motc pepitiri bɛ miyotubulari sɔrɔli bonya hadamaden (LHCN-M2) ni soso (C2C12) farikolo ɲɛfɛla seliluw la, k’a sɔrɔ Y8F fɛnɲɛnamafagalan fɛnɲɛnamafagalan tɛ o nɔ in sɔrɔ. Kalan wɛrɛw y’a jira ko Motc bɛ miyɔtubulojenizi fanga bonya ni a bɛ jɛɲɔgɔnya kɛ ni IL-6/Janus kinase/signal transducer ani activator of transcription 3 (STAT3) sira ye, o bɛ dɔ bɔ STAT3 sɛbɛnni baara la.
Farikoloɲɛnajɛ kunbɛnni : Motc hakɛ minnu bɛ joli la, olu ni miyɔstatini hakɛ bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na cogo jugu la. Motc bɛ palmitate-induite myotube atrophy bali C2C12 selilɛriw la minnu tɛ kelen ye ani ka joli la miostatine hakɛ dɔgɔya sogo fasalenw na minnu bɛ sɔrɔ dumuni fɛ. A bɛ farikolojidɛsɛ bali ni AKT fosforilasi bonya ye, ka FOXO1 baara bali — min ye miostatini ni farikolojidɛsɛ jamu wɛrɛw ka sɛbɛnnikɛlan ye sanfɛ — ka sɔrɔ a bɛ mTORC2 ni PTEN baara ɲɛnabɔ ani ka dɔ fara CK2 baara kan walasa ka PTEN bali.
Kɔrɔya kɛlɛli nɔw : Motc jiracogo caman yeli bɛ tali kɛ kɔrɔya la kosɛbɛ, wa a bɛ kɔrɔya kɛlɛli seko jira. O bɛ sɔrɔ fɛɛrɛ caman fɛ, i n’a fɔ sukaro ni tulumafɛnw sɛnɛcogo ɲɛ, ka selilɛriw ka mitokondriyaw baara sabati, ani ka farikolo funu basigilen dɔgɔya. Sɛgɛsɛgɛli minnu kɛra Gao Y ni a ɲɔgɔnnaw fɛ. b’a jira ko farikoloɲɛnajɛ ɲɛnabɔli bɛ fanga caman di farikolokisɛw ma ani fanga sabatilen. Mitokondriyaw ka baara yiriwali bɛ tali kɛ selilu ka 'fanga izini,' yiriwali la ka sɔrɔ ka funu jaabiw dɔgɔya, o bɛ funu tiɲɛni dɔgɔya selilu la.
Kuncɛli
I n’a fɔ pepitiri min bɛ bɔ mitokondriyaw la, Motc bɛ taamasiɲɛw siraw baara i n’a fɔ AMPK walasa ka sukaro ni tulumafɛnw sɛnɛcogo ɲɛnabɔ, ka tulu finman ka kɛ bulama ye, ani ka inisɔndiya kunbɛnni ni fasa ɲɛ, o bɛ furakɛli sira kura di farikoloɲɛnajɛ banaw ma. A bɛ kolotugudaw danfara bonya, ka kolotugudaw sɔrɔli bali, ka kolotugudaw falenfalenni balansi, ani ka kolotugudaw kɛnɛya sabatili dɛmɛ. A bɛ farikolo yɔrɔw danfara labɛn ani ka farikolojidɛsɛ bali, ka se ka a sen don farikolo banaw la minnu bɛ tali kɛ farikolo la. Motc bɛ jɛɲɔgɔnya barikamaw jira minnu bɛ tali kɛ farikoloɲɛnajɛ la: farikoloɲɛnajɛ bɛ a jiracogo kɔrɔta, wa a bɛ kɛnɛya nafaw cɛsiri farikoloɲɛnajɛ fɛ. Motc fana jɔyɔrɔ ka bon kɔrɔya ni a ɲɔgɔnna taabolo latɛmɛni na.
A sɛbɛnbaga ko la
Fɛn minnu kofɔlen dòn san fɛ, olu bɛɛ ɲinini Kɛra, k’u Labɛn ani k’u Lajɛ Cocer Peptides fɛ.
Dɔnniya gafe sɛbɛnbaga
Ning Ran ye ɲininikɛla ye min ni Carlson College of Veterinary Medicine bɛ Oregon Etazini Iniwɛrisite la. A ka kalanko baara bɛ tali kɛ molekiyɔmu biologi (molecules biologie) ni bamanankan-furakɛli la, a sinsinnen bɛ furakɛli fɛɛrɛw kan farikoloɲɛnajɛ banaw la. Ran ye sɛbɛn caman sɛbɛn ɲɔgɔn fɛ gafew kɔnɔ minnu lajɛra ɲɔgɔn fɛ, o ye dɛmɛ don ka molekiyɔmuw ka walew faamuya banaw misaliw la. A ka ɲininiw ye oligonuklɛtidi minnu bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ pepitiriw la, olu labɛnni n’u baara, ka fara pepitiriw sɔrɔlenw furakɛli seko kan minnu bɛ bɔ mitokondriyaw la. Ning Ran tɔgɔ sɛbɛnnen bɛ citation (citation) ɲɛfɔli sɛbɛn kɔnɔ [6].
▎ Sɛbɛn minnu bɛ tali kɛ o la
[1] Gao Y, Wei X, Wei P, ani a ɲɔgɔnnaw. Motc bɛ farikolojɔli banaw bali baarakɛcogo la. Fɛnɲɛnɛmafagalanw 2023; 13(1).DOI: 10.3390/metabo13010125. Ɲɛjirali dɔw bɛ kɛ.
[2] Wang Z, Yang L, Xu L, Liao J, Lu P, Jiang J. Motc cɛmancɛ ni a lamini fɛɛrɛ bɛ dimi juguya dɔgɔya sosow ka dimi funu modɛli la. Hakilila-jɔ-sɛgɛsɛgɛli 2024; 46(2): 165-177.DOI: 10.1080/01616412.2023.2258584. Kalanjɛ ni sɛbɛnni: kalanjɛ ni sɛbɛnni gafew.
[3] Benayoun BA, Lee C. Motc: Mitokondriyaw-kodɔnlen ka ɲɛsin nukilila ma. Bioessays 2019 sàn; 41(9): e1900046.DOI: 10.1002/bies.201900046. Kalanjɛ ni sɛbɛnni: kalanjɛ ni sɛbɛnni gafew.
[4] Shen Z, Lu P, Jin W, ani mɔgɔ wɛrɛw. Motc bɛ Glycolyse sabati AMPK-HIF-1α-PFKFB3 sira fɛ walasa ka CPB ka fogonfogon jogincogo ɲɛnabɔ. Ameriki ka gafe min bɛ ninakili selilɛriw ni molekiyɔmuw ka ɲɛnamayako kan 2025. 10.1165/rcmb.2024-0533OC.
[5] Zhang Y, Huang J, Zhang Y, ani a ɲɔgɔnnaw. Peptide Motc min bɛ bɔ mitokondriyaw la, o bɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ nɔgɔya ni Nrf2 ye. Antioxydants (banakisɛfagalanw) 2024; 13. Kalanjɛ ni sɛbɛnni: kalanjɛ ni sɛbɛnni gafew.
[6] Ran N, Lin C, Leng L, ani mɔgɔ wɛrɛw. Motc bɛ fosiforodiyamidati mɔrifolinɔ oligomɛri tali ni a nafa sabati sosow la minnu ka bana ka jugu. Embo Molecules Furakɛcogo 2021; 13(2): e12993.DOI: 10.15252/emmm.202012993. Kalanjɛ ni sɛbɛnni: kalanjɛ ni sɛbɛnni gafew.
[7] García-Benlloch S, Revert-Ros F, Blesa JR, Alis R. Motc bɛ farikolo danfara sabati in vitro. Pepitidiw 2022; 155: 170840.DOI: 10.1016/j.pepitiriw.2022.170840.
[8] Kumagai H, Coelho A. R., Wan J., ani mɔgɔ wɛrɛw. Motc bɛ dɔ bɔ miyɔstatini ni farikolojidɛsɛ taamasiɲɛw la. Ameriki ka farikoloɲɛnajɛ-endocrinologie ani metabolisme gafe 2021; 320(4): E680-E690.DOI: 10.1152/ajpendo.00275.2020. Kalanjɛ ni sɛbɛnni: kalanjɛ ni sɛbɛnni gafew.
BƐƐRƐ KUNNAFONIW NI FƐRƐW KUNNAFONIW BƐƐ MIN BƐ NI WEBSITE KAN NA, olu BƐ KUNNAFONIW FƆLƆ DƆRƆN NI KALANSENW YE.
Fɛn minnu bɛ di nin siti in kan, olu dabɔra ɲininiw dɔrɔn kama in vitro. Sɛgɛsɛgɛli in vitro (latinkan na: *in glass*, o kɔrɔ ye gilasi minɛnw na) bɛ kɛ hadamaden farikolo kɔkan. Nin fura ninnu tɛ furaw ye, Ameriki dumuniko ni furako ɲɛmɔgɔso (FDA) ma sɔn u ma, wa u man kan ka kɛ ka furakɛli bana, bana walima bana si bali, k’a furakɛ, walima k’a furakɛ. A dagalen don kosɛbɛ sariya fɛ ka nin fɛn ninnu don hadamaden walima bagan farikolo la cogo o cogo.