ކެގްރިލިންޓައިޑް 10އެމްޖީ

▎ ކެގްރިލިންޓައިޑް ސްޓްރަކްޗަރ

▎ ކެގްރިލިންޓައިޑް ރިސާޗް

ކެގްރިލިންޓައިޑްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ކެގްރިލިންޓައިޑަކީ އެމިލިންގެ އޮނިގަނޑަށް ބަލައިގެން އުފައްދާ ޑައުއަލް އެމިލިން އަދި ކެލްސިޓޮނިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (DACRA) އެކެވެ. އެމިލިން އަކީ ޕެންކްރިއޭޓިކް އައިލެޓް β ސެލްތަކުން ނިކުންނަ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، އިންސިއުލިން އާއި ގުޅިގެން އެކި ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތައް އަދާކުރެއެވެ. އެއީ މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި ހަތަރުވަނަ ވެންޓްރިކަލްގެ އަސްލުގައިވާ ޕޯސްޓްރެމާ ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ ރިސެޕްޓަރސް އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ފުރިހަމަ ކަމުގެ އިހުސާސް އުފެއްދުމާއި ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. މި ނިއުރަލް ސިގްނަލްތައް ސޮލިޓަރީ ޓްރެކްޓްގެ ނިއުކްލިއަސް މެދުވެރިކޮށް ކުރިމަތީ ސިކުނޑިއަށް ފޮނުވާއިރު، ލެޓަރަލް ޕެރަބްރެކިއަލް ނިއުކްލިއަސް މެދުވެރިކޮށް ލެޓަރަލް ހައިޕޮތެލަމިކް އޭރިއާ އާއި އެހެން ނިއުކްލިއަރ ގްރޫޕްތަކަށް ވެސް ފޯރުކޮށްދީ، ސެޓިއޭޓީ ސެންޓަރ ފޯރިގަދަވެ، ކާނާ ބޭނުންކުރުން ހުއްޓުވައެވެ ^[1] . އަދި ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ސްޓޭބަލްކޮށް ބެހެއްޓުމަށްޓަކައި އިންސިއުލިން އާއި ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައިގެން ވެސް އެމިލިން އިން ގްލޫކޯޒް ހޯމޯސްޓޭސިސް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ ^[2] . އޭގެ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރޭގައި ޕެންކްރިއޭޓިކް އައިލެޓް α ސެލްތަކަށް ސީދާ އަސަރުކުރުމާއި، ހައިޕޮތެލަމަސްގައި ހުންނަ ނިއުރަލް ސިގްނަލްތަކުގެ ތެރެއިން ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ރެގިއުލޭޓް ކުރުން ހިމެނެއެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި β ސެލްތައް ހަލާކުވުމުން އެމިލިން ސެކްރެޝަން ދަށްވެއެވެ. އެމިލިން އަކީ ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުމާއި ޕޯސްޓްޕްރެންޑިއަލް ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯޒް އުފެއްދުން ހުއްޓުވައި، ޕޯސްޓްޕްރެންޑިއަލް ބްލަޑް ގްލޫކޯޒް ފްލޫކްޗުއޭޝަން ދަށްކޮށްދީ، ގްލޫކޯޒް ހޯމޯސްޓޭސިސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ބައިވެރިވާ އެއްޗެކެވެ. އަދި ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށް، ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޕެރިސްޓަލްސިސް ހުއްޓުވައި، ކާނާ ދިރިއުޅޭ ވަގުތު ދިގުކޮށްދީ، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ވަރަށް ބޮޑަށް މައްޗަށް ދިއުން ހުއްޓުވައިދެއެވެ. ނަމަވެސް ގުދުރަތީ އެމިލިންގެ ހަފް ލައިފް ކުރުވުމުން އޭގެ ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަން ލިމިޓް ވެއެވެ. ޕްރެމްލިންޓައިޑް އެޑްޖުވެންޓް ބޭހެއްގެ ގޮތުގައި ލިބެން ހުރި ނަމަވެސް، ދުވާލަކު ތިން އިންޖެކްޝަން ޖަހަން ޖެހޭއިރު، މިއީ އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވާއިރު، އޭގެ ސަބަބުން ކޮމްޕްލައިންސް ދަށްވެއެވެ ^[3] . މި މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ކެގްރިލިންޓައިޑް އުފެއްދިއެވެ. އޭގެ ދިރާސާއާއި ތަރައްގީ ބިނާވެފައިވަނީ ގުދުރަތީ އެމިލިންގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންތަކުގެ ފުން ވިސްނުމެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށާއި، އޭގެ އަމާޒަކީ ކްލިނިކަލް ބޭނުންތައް ފުއްދުމަށް ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީއާއި ދިގު މުއްދަތަކަށް އަމަލުކުރާ ޕްރޮޕަޓީތައް ރަނގަޅުކުރުމުގެ އަމާޒުގައެވެ.

ކެގްރިލިންޓައިޑް އަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ކެގްރިލިންޓައިޑަކީ ފަލަވުމާއި ހަކުރުބައްޔަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި މީގެ ކުރިން ވެސް ފުރަތަމަ ފައިދާ ހުރިކަން ދައްކާފައިވާ ބޮޑު ފުރުސަތުތަކެއް ހުރި އާ ދިގު މުއްދަތަކަށް އަމަލުކުރާ އެމިލިން އެނަލޮގެކެވެ. މިއީ ލިޕިޑޭޓް ވެފައިވާ އަދި ސްޓޭބަލް އަދި ދިގު މުއްދަތަކަށް އަމަލުކުރާ ސިފަތަކެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ ^[3] . އެމިލިން އަކީ ޕެންކްރިއޭޓިކް β ސެލްތަކުން އިންސިއުލިން އާއި ގުޅިގެން ދޫކުރާ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، ސިކުނޑީގެ ހޯމޯސްޓޭޓިކް އަދި އުފާވެރި ސަރަހައްދުތަކަށް އަމަލުކޮށްގެން ފުރިހަމަކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވެއެވެ. އެނަލޮގެއްގެ ގޮތުގައި ކެގްރިލިންޓައިޑް އިން މި އަސަރު ނަކަލުކޮށް، ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެހީތެރިވުމަށް ސެޓިޓީ އަށް މަގުފަހިކޮށްދެ އެވެ. ހަމައެއާއެކު، ޑައުއަލް އެމިލިން އަދި ކެލްސިޓޮނިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (DACRA) އެއްގެ ގޮތުގައި މިއީ އެމިލިން ބެކްބޯން އިން އުފެދިފައިވާ އަދި މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޝަންގައި ޚާއްޞަ މެކޭނިޒަމެއް އެކުލެވޭ އެއްޗެކެވެ.

ކެގްރިންލިންޓައިޑްގެ ސްޓްރަކްޗަރަލް މޮޑެލް

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[3]

ކެގްރިލިންޓައިޑް އާއި ގުޅުންހުރި އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ކެގްރިލިންޓައިޑް އިން ވަނީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުމުގައި ހެޔޮ ނަތީޖާތަކެއް ހޯދާފައެވެ. މިސާލަކަށް މަލްޓިސެންޓަރ، ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް، އަދި އެކްޓިވް ކޮމްޕެރެޓަރ ފޭސް 2 ޑޯޒް ފައިންޑިންގ ޓްރައިއަލްގައި، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު، ކެގްރިލިންޓައިޑްގެ ކޮންމެ ޑޯޒް ގްރޫޕެއްގައި (0.3 - 4.5 މިލިގްރާމް) (6.0% - 10.8%) ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕް (3.0%) އަށްވުރެ ބޭސްލައިން އިން ބަރުދަން ލުއިވުމުގެ އެވްރެޖް އިންސައްތަ މަތިވެފައިވެއެވެ. 4.5 މިލިގްރާމް ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން ލުއިވުން ވެސް ލިރަގްލޫޓައިޑް 3.0 މިލިގްރާމް ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން ލުއިވުމަށްވުރެ ގިނަ (10.8% އާއި 9.0%) ކަމުން މިއީ ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް ފައިދާހުރި ގޮތަކަށް ވެދާނެކަން ހާމަވެއެވެ ^[4] . ކެގްރިލިންޓައިޑް އަކީ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ސެމަގްލޫޓައިޑް އާއި އަޅާބަލާއިރު ތަފާތު ނަމަވެސް ގުޅުންހުރި މެކޭނިޒަމް އެއް އެކުލެވޭ އެއްޗެކެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ކާހިތްވުން މަދުކޮށް، އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށް، ހައިޕޮތެލަމަސްގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކޮށްގެން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށްދޭއިރު، ކެގްރިލިންޓައިޑް އިން އެމިލިން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ކާހިތްވުން އިތުރަށް ކުޑަކުރެއެވެ. މިދެކަންތައް އެއްކޮށް ބޭނުންކުރުމުން ސުޕަރއިމްޕޯސްޑް އެފެކްޓެއް އުފެދި، ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ އަސަރު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެދާނެއެވެ ^[5] . ފަލަވުމުގެ ކޮމްޕްލެކްސިޓީއަށް ބަލާއިރު، މި އެއްކޮށްފައިވާ ފަރުވާއަކީ ބުއްދިވެރި އަދި ފައިދާހުރި ސްޓްރެޓެޖީއެކެވެ.

ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ވެސް ކެގްރިލިންޓައިޑް އިން ވަނީ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ރަނގަޅު ގާބިލްކަން ދައްކާފައެވެ. ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ފަލަވުމާއި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބައްޔަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ރަނގަޅު ސްޓެބިލިޓީއަކާއި އެފެކްޓިވް ކަމެއް އެކުލެވިގެންވެ އެވެ. މިސާލަކަށް ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލްއެއްގައި ކެގްރިލިންޓައިޑް އާއި ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް ސެމަގްލޫޓައިޑް އެއްކޮށް ބޭނުންކުރުމުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ރަނގަޅު އަސަރުތަކެއް ފެނިފައިވެއެވެ ^[6] . އަނެއް ޓްރައިއަލް އިން ވެސް ދައްކާފައިވަނީ އެކަނި ނުވަތަ ސެމަގްލޫޓައިޑް އާއި އެކު ބޭނުން ކުރުމުން ރަނގަޅު ޓޮލަރެބިލިޓީ އާއި ސޭފްޓީ ^[6] , ސަބަބަކީ ބޭހުގެ ސްޓެބިލިޓީ އާއި ޓޮލަރެބިލިޓީ އާއި ސޭފްޓީ އާއި ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާތީ އެވެ.

މީގެ އިތުރުން ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ކެގްރިލިންޓައިޑް ރަނގަޅަށް ޓޮލަރޭޓް ކުރެވިފައިވެއެވެ. ފޭސް 2 ގެ ޑޯޒް ހޯދުމުގެ ޓްރައިއަލްގައި، ކޮންމެ ފަރުވާ ގްރޫޕެއްގައި ވެސް ދާއިމީ ގޮތެއްގައި މެދުކަނޑާލުމުގެ ނިސްބަތް އެއްގޮތް ކަމަށާއި، ގިނައިން ދިމާވީ ނޭދެވޭ ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ އާންމުކޮށް ދިމާވި ނުރަނގަޅު ކަންތައްތަކަކީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޑިސްއޯޑަރސް އާއި އިންޖެކްޝަން ޖަހާފައިވާ ތަނުގައި ރިއެކްޝަންތައް ކުރިމަތިވުމާއި އޭގެ ތެރެއިން ގިނައީ މަޑުމައިތިރި އާއި މެދުމިނުގެ ރިއެކްޝަންތަކެކެވެ. ރެންޑޮމައިޒްޑް، ކޮންޓްރޯލްޑް ފޭސް 1ބީ ޓްރައިއަލްއެއްގައި ކެގްރިލިންޓައިޑް އާއި 2.4 މިލިގްރާމް ސެމަގްލޫޓައިޑް އެއްކޮށް ފަރުވާ ދިނުމުން ވެސް ރަނގަޅު ޓޮލަރެބިލިޓީ އާއި ސޭފްޓީ ފެނިފައިވެއެވެ ^[7] . މި އެއްކޮށްފައިވާ ފަރުވާގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން ފުރިހަމައަށް ވަޒަންކުރުމަށްޓަކައި ކުރިއަށް އޮތްތަނުގައި ބޮޑެތި އަދި ދިގުމުއްދަތުގެ ޓްރައިލްތައް ބޭނުންވެއެވެ.

ކެގްރިލިންޓައިޑް އަކީ ފަލަވުމާއި ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާއަށް އާ އުއްމީދެއް ގެނެސްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް ހާއްސަކޮށް ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަންތަކަށް ރަނގަޅަށް ރައްދު ނުދޭ އަދި ބެރިއޭޓްރިކް ސާޖަރީއަށް އެކަށީގެން ނުވާ ބަލިމީހުންނަށް އާ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތެއް ހޯދައިދިނުމެވެ. އޭގެ ޚާއްޞަ މެކޭނިޒަމްގެ ސަބަބުން ފަލަވުމަށް ފަރުވާކުރުމަށް އާ ޚިޔާލުތަކާއި ގޮތްތައް ލިބިގެންދާއިރު، ސަގާފީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ ބޭސްތަކަށްވުރެ ގިނަ ފައިދާތަކެއް ލިބިދާނެއެވެ (ޑީ’އަސްކާނިއޯ އޭއެމް، 2024). ކެގްރިލިންޓައިޑް އާއި ސެމަގްލޫޓައިޑް (CagriSema) އެއްކޮށް ބޭނުންކުރުމުގެ ކާމިޔާބު ކޭސްއިން ދައްކާގޮތުގައި މަލްޓި ޓާގެޓް އެއްކޮށްފައިވާ ފަރުވާއަކީ ފަލަވުމަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ރައްދު ރަނގަޅުކުރުމަށް ބޭނުންކުރެވޭ ފައިދާހުރި ސްޓްރެޓެޖީއެކެވެ ^[6] . މި މޮޑެލްގެ ސަބަބުން ފަލަވުން މެނޭޖްކުރުމަށް އާ ޕެރެޑައިމްއެއް ލިބިގެންދާއިރު، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް މެޓަބޮލިކް އަށް ވެސް ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ލިބެ އެވެ.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، އާ ލޯންގް އެކްޓިންގ އެމިލިން އެނަލޮގެއްގެ ގޮތުގައި ކެގްރިލިންޓައިޑް އަކީ ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑު އެއްޗެކެވެ. އެއީ އެމިލިންގެ އަމަލު ނަކަލުކޮށްގެން ސެޓިއޭޓީ ސިގްނަލިންގ މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ޑައުއަލް ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކެގްރިލިންޓައިޑް އެކަނި ނުވަތަ ސެމަގްލޫޓައިޑް އާއި އެކު ކެއުމުން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދޭއިރު، މިއީ ރަނގަޅަށް ތަހައްމަލު ކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ރަނގަޅު ގާބިލްކަން ވެސް ދައްކާފައިވާއިރު، ފަލަވުމާއި ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާއަށް އާ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތެއް ހޯދައިދީ، މިހާރު ފަރުވާ ދިނުމުގެ އުސޫލުތަކުގައި ހުރި ހުސްކަން ފުރިހަމަކޮށްދީފައިވެ އެވެ. އެ ކުންފުނީގެ މަލްޓި ޓާގެޓް ޓްރީޓްމަންޓް ސްޓްރެޓެޖީގެ ސަބަބުން މެޓަބޮލިކް ބަލިތައް މެނޭޖްކުރުމަށް އާ ޚިޔާލުތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ޑރ.ޑީސީޑަބްލިއު ލައު އަކީ ކެނެޑާގެ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ކެލްގަރީގެ ކަމިންގް ސްކޫލް އޮފް މެޑިސިންގެ ޕްރޮފެސަރެކެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގެ ތެރޭގައި އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އާއި މެޓަބޮލިޒަމް، ޖެނެރަލް އަދި އިންޓަރނަލް މެޑިސިން، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް އެންޑް ކާޑިއޮލޮޖީ، ޕަބްލިކް ހެލްތު، އެންވަޔަރަންމަންޓަލް އެންޑް އޮކިއުޕޭޝަނަލް ހެލްތުގެ އިތުރުން އޮންކޮލޮޖީ ހިމެނެއެވެ. އަދި އަލްބަރޓާ ހެލްތު ސާވިސަސް (އޭއެޗްއެސް) އާއި އޮބެސިޓީ ކެނެޑާގެ މަގާމުތައް ވެސް ފުރުއްވާފައިވާއިރު، ޖޫލިއާ މެކްފާރލޭން ޑައިބެޓީސް ރިސާޗް ސެންޓަރުގައި މަސައްކަތް ކުރައްވަ އެވެ. ޑރ.ލާއު އަކީ ހަކުރުބައްޔާއި ފަލަވުމުގެ ދިރާސާތަކުގެ ދާއިރާއިން ގިނަ ތަޖުރިބާތަކެއް ލިބިފައިވާ ބޭފުޅެއް ކަމަށާއި އޭނާގެ މަސައްކަތް ކެނެޑީއަން ޖާނަލް އޮފް ޑައިބެޓީސް ފަދަ އެކަޑަމިކް ޖާނަލްތަކުގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ. ޑރ.ޑީސީޑަބްލިއު ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [4] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ހާންސަން ކޭއީ، މުރާލީ އެސް، ޗާވޭސް އައިޒެޑް، އެޓް އަލް. ގްލައިކޮމެކްރޯޕެޕްޓައިޑް އިމްޕެކްޓްސް އެމިލިން-މެޑިއޭޓެޑް ސެޓިއޭޓީ، ޕޯސްޓްޕްރެންޑިއަލް މާކެރސް އޮފް ގްލޫކޯޒް ހޯމޯސްޓޭސިސް، އެންޑް ދަ ފީކަލް މައިކްރޯބަޔޮމް އިން އޮބީސް ޕޯސްޓްމެނޮޕޮޒަލް ވިމެން[J]. ޖާނަލް އޮފް ނިއުޓްރިޝަން، 2023،153(7):1915-1929.DOI:10.1016/j.tjnut.2023.03.014.

[2] ލިންގް ޑަބްލިއު، ހޫއަންގް ވައި، ކިއާއޯ ވައި، އެޓް އަލް. ހިއުމަން އެމިލިން: ފްރޮމް ޕެތޮލޮޖީ ޓު ފިޒިއޮލޮޖީ އެންޑް ފާމަކޯލޮޖީ[ޖޭ]. ކަރަންޓް ޕްރޮޓީން އެންޑް ޕެޕްޓައިޑް ސައިންސް، 2019،20(9):944-957.DOI:10.2174/ 13892037206 66 19032811183 3.

[3] ކްރޫޒް ޓީ، ހެންސަން ޖޭއެލް، ޑާލް ކޭ، އެޓް އަލް. ޑިވެލޮޕްމަންޓް އޮފް ކެގްރިލިންޓައިޑް، އެ ލޯންގް އެކްޓިންގ އެމިލިން އެނަލޮގް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް މެޑިސިނަލް ކެމިސްޓްރީ، 2021،64(15):11183-11194.DOI:10.1021/acs.jmedchem.1c00565.

[4] ލައު ޑީސީޑަބްލިއު، އެރިޗްސަން އެލް، ފްރާންސިސްކޯ އޭއެމް، އެޓް އަލް. ބަރުދަން އިތުރުވުމާއި ފަލަ މީހުންގެ ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ކެގްރިލިންޓައިޑް: މަލްޓިސެންޓަރ، ރެންޑަމް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް އަދި އެކްޓިވް ކޮންޓްރޯލްޑް، ޑޯޒް ފައިންޑިންގ ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[J]. ލަންސެޓް، 2021،398(10317):2160-2172.ޑީއޯއައި:10.1016/އެސް0140-6736(21)01751-7.

[5] ޑި’އަސްކާނިއޯ އޭއެމް، މުލަލީ ޖޭއޭ، ފްރިޝްމަން ޑަބްލިއު އެޗް.ކެގްރިލިންޓައިޑް: އެ ލޯންގް-އެކްޓިންގ އެމިލިން އެނަލޮގް ފޯރ ދަ ޓްރީޓްމަންޓް އޮފް އޮބެސިޓީ[ޖޭ]. ކާޑިއޮލޮޖީ އިން ރިވިއު، 2024،32(1):83-90.ޑީއޯއައި:10.1097/ސީއާރުޑީ.0000000000000513.

[6] ފްރިއަސް ޖޭޕީ، ދީނާދަޔަލަން އެސް، އެރިޗްސަން އެލް، އެޓް އަލް. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގައި ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ކެގްރިލިންޓައިޑް 2.4 މިލިގްރާމް އާއި ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ސެމަގްލޫޓައިޑް 2.4 މިލިގްރާމް ދިނުމުގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން: މަލްޓިސެންޓަރ، ރެންޑަމް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، އެކްޓިވް ކޮންޓްރޯލްޑް، ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[J]. ލަންސެޓް، 2023،402(10403):720-730.ޑީއޯއައި:10.1016/އެސް0140-6736(23)01163-7.

[7] އެނެބޯ އެލްބީ، ބާރތެލްސަން ކޭކޭ، ކަންކަމް އެމް، އެޓް އަލް. ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް ސެމަގްލޫޓައިޑް 2.4 މިލިގްރާމް އާއި އެކު ކެގްރިލިންޓައިޑްގެ ގިނަ ޑޯޒްތަކެއް އެއްފަހަރާ ދިނުމުގެ ރައްކާތެރިކަމާއި، ޓޮލަރެބިލިޓީ، ފާރމަކޯކިނެޓިކްސް، އަދި ފާރމަކޯޑައިނަމިކްސް: ރެންޑަމްޑް، ކޮންޓްރޯލްޑް، ފޭސް 1ބީ ޓްރައިއަލް[J]. ލަންސެޓް، 2021،397(10286):1736-1748.ޑީއޯއައި:10.1016/އެސް0140-6736(21)00845-އެކްސް.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.