ފޮކްސް04 ޑްރައި 10އެމްޖީ

▎ ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުނޑި: LTLRKEPASEIAQSILEAYSQNGWANRRSGGKRPPPRRRQRRKKRG މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 228H 388N 86O64 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 5358ގ/މޮލް ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 168431240 ސިނޮނިމްސް: އެކްސް-އޭ7431

▎ ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި ރިސާޗް

ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައިގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

ސެލްއުލަރ ސެނެސެންސް އާއި ބެހޭ ފުން ދިރާސާއެއް: 

ސެލްތަކުގެ މުސްކުޅިވުމުގެ މެކޭނިޒަމް މެދުނުކެނޑި ފުންކޮށް ދިރާސާކުރުމުން، ބަލިތައް އުފެދުމާއި އުފެދުމުގައި ވެސް ގިނަ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކުގައި ސެލް މުސްކުޅިވުމަކީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއްކަން ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ. މުސްކުޅިވާ ސެލްތަކުން ތަފާތު ސައިޓޮކިންސް އާއި އިންފްލެމެޓަރީ މީޑިއޭޓަރސް އެއްވެ ނިކުމެ، ވަށައިގެންވާ ސެލްތަކުގެ ވަޒީފާތަކަށް އަސަރުކޮށް، މިހެންވުމުން ޓިޝޫތަކާއި ގުނަވަންތަކުގެ މަސައްކަތްތައް ދަށްވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ސެލްއުލަރ ސެނެސެންސްގެ ޕްރޮސެސްއަށް ވަދެގަތުމަށް ގޮތްތައް ހޯދުމަކީ ދިރާސާގެ ހޮޓްސްޕޮޓަކަށް ވެފައިވެއެވެ.

ފޮކްސޯ4 ޕްރޮޓީން ހޯދުން: 

FOXO4 އަކީ ފޯކްހެޑް ބޮކްސް ޕްރޮޓީން އޯ އާއިލާ (FOXO) ގެ މެމްބަރެއް ކަމަށާއި، ސެލް ގްރޯތް، ޑިފެރެންޝިއޭޝަން، އެޕޮޕްޓޮސިސް، އަދި ސްޓްރެސް ރެސްޕޮންސް ފަދަ އެކި ބަޔޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސްތަކުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ފޮކްސޯ4 އަކީ ސެލްތަކުގެ މުސްކުޅިވުމާ ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، މިއީ ޖީންތަކުގެ ސިލްސިލާއެއްގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ސެލްތަކުގެ މުސްކުޅިވުމުގެ ޕްރޮސެސްއަށް އަސަރުކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ. މިސާލަކަށް FOXO4 އިން ބައެއް އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް ޖީންތަކާއި ޑީއެންއޭ މަރާމާތުކުރާ ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އާއި ޑީއެންއޭ އަށް ގެއްލުން ލިބުމުން ސެލްގެ ދިފާޢީ ބާރު އިތުރުވެ، ސެލް މުސްކުޅިވުން ލަސްކޮށްދެއެވެ.

ކުދި މޮލިކިއުލް ކޮމްޕައުންޑްތައް ސްކްރީންކުރުން: 

ފޮކްސޯ4 ޕްރޮޓީންގެ ވަޒީފާ ދެނެގަތުމަށް ބިނާކޮށް ސައިންސްވެރިން ވަނީ ފޮކްސޯ4 ގެ ހަރަކާތް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭ ކުދި މޮލިކިއުލް ކޮމްޕައުންޑްތައް ސްކްރީން ކުރަން ފަށާފައެވެ. އެމީހުން އުންމީދުކުރީ ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ފޮކްސޯ4 ޕްރޮޓީން އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އޭގެ އެންޓި އެޖިންގ އެފެކްޓް ފޯރުކޮށްދީ، އެއާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ކުރެވޭނެ ކުޑަ މޮލިކިއުލް މާއްދާއެއް ހޯދުމަށެވެ. ގިނަ އަދަދެއްގެ ތަޖުރިބާ ސްކްރީނިންތަކާއި އޮޕްޓިމައިޒޭޝަންތަކަށް ފަހު އެންމެ ފަހުން ކުޑަ މޮލިކިއުލް ކޮމްޕައުންޑް ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި ހޯދި އެވެ. މިއީ ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް FOXO4 ޕްރޮޓީން އާއި ގުޅިގެން، އޭގެ ޑައުންސްޓްރީމް ސިގްނަލިންގ މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ސެލްއުލަރ ސެނެސެންސް އަދި އެއާ ގުޅުންހުރި ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި ދައުރެއް އަދާކުރެވޭނެ އެއްޗެކެވެ.

ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައިގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯ؟

1. އެންޓި އެޖިންގ

FOXO4-DRI އިން FOXO4 ޕްރޮޓީން އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ދެން ސެލްގެ މެޓަބޮލިޒަމް، ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަދި އެޕޮޕްޓޮސިސް ޕްރޮސެސްތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެ އެވެ. FOXO4 ޕްރޮޓީން އަކީ ސެލްތަކުގައި މުހިންމު ރެގިއުލޭޓަރީ ރޯލެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ޑައުންސްޓްރީމް ޖީންތަކުގެ ސިލްސިލާއެއްގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ސްޓްރެސް އަށް ސެލްގެ ދިފާޢީ ބާރު އިތުރުކޮށްދީ، ސެލްތަކުގެ މުސްކުޅިވުމާއި ގެއްލުން ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް FOXO4 އިން އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމްސް ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، އިންޓްރާސެލިއުލަރ ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށް، ސެލްތަކަށް އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސްގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުން ލުއިކޮށްދެއެވެ ^{[1، 2]} . މީގެ އިތުރުން FOXO4 އިން ސެލް ސައިކަލާ ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، މާގިނައިން ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ހުއްޓުވައި، ސެލްތަކުގެ އާދައިގެ މެޓަބޮލިޒަމް އަދި ފުންކްޝަން ދެމެހެއްޓޭނެއެވެ.

2. ފިރިހެން ލަސްވެގެން ފެށޭ ހައިޕޮގޮނަޑިޒަމްގައި އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް

FOXO4 އަދި p53 އާއި މުޢާމަލާތްކުރުން: 

ފިރިހެނުންގެ ލަސްވެގެން ފެށޭ ހައިޕޮގޮނަޑިޒަމް އަކީ އުމުރާ ގުޅުން ހުރި ބައްޔެއް ކަމަށާއި، އޭގެ މައިގަނޑު މެކޭނިޒަމަކީ ބިސްގަނޑުގައި ހުންނަ މުސްކުޅި ލޭޑިގް ސެލްތައް ޑިސްފެންޝަން ވުމެވެ. އިންސާނާގެ ލޭޑިގް ސެލްތަކުގައި ފޯކްހެޑް ބޮކްސް އޯ (FOXO) ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ފެކްޓަރ FOXO4 ވަކިން އެކްސްޕްރެސް ކުރެވޭ ކަމަށާއި، އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންގެ ނިއުކްލިއަސް އަށް ޓްރާންސްލޮކޭޝަން ވުމަކީ ޓެސްޓޮސްޓިރޯން ސިންތެސިސް ދަށްވުމާ ގުޅުން ހުރި ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ފާހަގަ ކުރެވިފައިވެއެވެ. ވަކި FOXO4 ބްލޮކަރެއްގެ ގޮތުގައި FOXO4-DRI އިން ސެނެސްސެންޓް ލެއިޑިގް ސެލްތަކުގައި FOXO4 އާއި p53 އާއި ދެމެދު އޮންނަ މުއާމަލާތްތަކަށް ބުރޫއަރައިގެން p53 ނިއުކްލިއަރ އެކްސްކްލޫޝަން އަދި އެޕޮޕްޓޮސިސް ޚިޔާރުކޮށް އުފެދެއެވެ ^[1]..

ޓެސްޓިކިއުލަރ މައިކްރޯއެންވަޔަރަންމަންޓް ރަނގަޅުކުރުން: 

ގުދުރަތީ ގޮތުން އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގައި ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި އިން ޓެސްޓިކިއުލަރ މައިކްރޯއެންވަޔަރަންމަންޓް ރަނގަޅުކޮށްދީ، އުމުރާ ގުޅުންހުރި ޓެސްޓޮސްޓިރޯން ދަށްވުން ލުއިކޮށްދެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ FOXO4-DRI އިން ލެއިޑިގް ސެލްތަކުގެ މުސްކުޅިވުމާ ގުޅުންހުރި ސިގްނަލިންގ މަގު ރެގިއުލޭޓްކޮށް ޓެސްޓިކިއުލަރ ޓިޝޫގެ އާދައިގެ ވަޒީފާ އަލުން ހޯދައިދީ، ޓެސްޓޮސްޓިރޯން ސެކްރެޝަން ލެވެލް އިތުރުވެދާނެކަމެވެ ^[1]..

3. ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް ގައި އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް

ސެނެސެންޓް ސެލްސް މަދުކުރުމާއި ސާސްޕް އެކްސްޕްރެޝަން ޑައުންރެގިއުލޭޓްކުރުން: 

ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް އަކީ ޕްރޮގްރެސިވް އިންޓަސްޓިޝަނަލް ފުއްޕާމޭގެ ބައްޔެކެވެ. ސެލްއުލަރ ސެނެސެންސް އަކީ ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް އަށް ޕެތޯޖެނިކް އެއް ސަބަބު ކަމުގައި ބެލެވޭއިރު، ސެނެސެންޓް ސެލްތައް ނައްތާލުމަކީ ފުއްޕާމޭގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ބްލިއޯމައިސިން އިން އުފެދޭ ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސްގެ މައުސް މޮޑެލްއެއްގައި، ފާސްކޮށްފައިވާ ބޭސް ޕިރްފެނިޑޯން އާއި އެއްގޮތް ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި އިން ސެނެސެންޓް ސެލްތައް މަދުކޮށް، ސެނެސެންސް އެސޯސިއޭޓެޑް ސެކްރެޓަރީ ފީނޯޓައިޕް (SASP) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ޑައުންރެގިއުލޭޓްކޮށް، ބްލިއޯމައިސިން އިން އުފެދޭ މޯފްލޮޖިކަލް ބަދަލުތަކާއި ކޮލަޖަން ޑިޕޮސިޝަން އަށް ލުއި ލިބިދެއެވެ ^{[2] .}.

ސެލް ވައްތަރުތަކުގެ ނިސްބަތަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން: 

ބްލިއޯމައިސިން އިން އުފެދޭ ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސްގެ މައުސް މޮޑެލްއެއްގައި FOXO4-DRI އަކީ ޓައިޕް 2 އެލްވިއޯލާ އެޕިތެލިއަލް ސެލްސް (AEC2) އަދި ފައިބްރޯބްލާސްޓްސްގެ ނިސްބަތް އިތުރުކޮށް، މަޔޯފައިބްރޯބްލާސްޓްސްގެ ނިސްބަތް ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ތަޖުރިބާތަކުގައި މައުސް އަދި އިންސާނާގެ ފުއްޕާމޭގެ ފައިބްރޯބްލާސްޓް ސެލް ލައިންތަކާ އަޅާބަލާއިރު، FOXO4-DRI ގައި ޓްރާންސްފޯމިންގ ގްރޯތް ފެކްޓަރ-β (TGF-β) ގެ ސަބަބުން އުފެދޭ މަޔޯފައިބްރޯބްލާސްޓްސް މަރާލުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެއެވެ ^[2]..

އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް ރިސެޕްޓަރ އިންޓަރެކްޝަން ޕަތްވޭ ރެގިއުލޭޓްކުރުން: 

މަޔޯފައިބްރޯބްލާސްޓްތަކަށް FOXO4-DRI ގެ އިންހިބިޓޯރީ އެފެކްޓްގެ ސަބަބުން ބްލިއޯމައިސިން އިންޑައުސްޑް ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް ގައި އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް (ECM) ރިސެޕްޓަރ އިންޓަރެކްޝަން ޕަތްވޭ ޑައުންރެގިއުލޭޓް ވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި އިން އީސީއެމް އުފެދުމާއި މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސްގެ ޕެތޮލޮޖިކަލް ޕްރޮސެސް ރަނގަޅު ކުރެވިދާނެ ކަމެވެ ^{[2] .}.

FOXO4-DRI އިން ބްލޫމައިސިން (BLM) އިންޑައުސްޑް ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް (PF) ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. (އ) ތަޖުރިބާގެ ޑިޒައިން ދައްކުވައިދޭ ސްކީމެޓިކް ޑައިގްރާމް. (ބ) ފުއްޕާމޭގެ ޓިޝޫ ސެކްޝަންތަކުގެ ހެމަޓޮކްސިލިން-އިއޯސިން (HE) ސްޓޭނިންގ އަދި މެސަން ޓްރައިކްރޯމް-ސްޓޭނިންގ ގެ ރިޕްރެޒެންޓޭޓިވް ސްކޭންޑް އިމޭޖްސް.

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[2]

ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައިގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

1. އެންޓި އެޖިންގ

އުމުރާ ގުޅުންހުރި ފަންކްޝަނަލް ޑެކްލައިން ރަނގަޅުކުރުމުގައި ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި އަކީ ޕޮޓެންޝަލް ވެލިއު އެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވުމާއެކު ހަށިގަނޑުގެ އެކި ގުނަވަންތަކާއި ނިޒާމުތަކަށް މުސްކުޅިވުމާއި ވަޒީފާގެ ގޮތުން ތަފާތު މިންވަރަކަށް ދަށްވުން ފަދަ ކަންކަން ކުރިމަތިވާނެ އެވެ. ފޮކްސޯ4 ޕްރޮޓީން އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި އިން ސެލްތަކުގެ މުސްކުޅިވުމުގެ ޕްރޮސެސް ލަސްކޮށް، ސެލްގެ ދިރުމާއި ވަޒީފާ ރަނގަޅުކޮށްދީ، ހަށިގަނޑުގެ ޖުމްލަ ސިއްހަތު ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެ އެވެ. މިސާލަކަށް އުމުރުން ދުވަސްވީ މައުސް މޮޑެލްއެއްގައި FOXO4-DRI އިން ފަރުވާ ދިނުމުން މަސްތަކުގެ ކަސްރަތު ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަމާއި ކޮގްނިޓިވް ފަންކްޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، އުމުރާ ގުޅުންހުރި ބަލިތައް ފެތުރުން މަދުކުރެވިދާނެއެވެ ^{[1، 2].}.

2. ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުން

ނިއުރޯން މުސްކުޅިވުމާއި މަރުވުމާ އޮންނަ ގުޅުން: 

އަލްޒައިމާ ޑިޒީޒް އަދި ޕާކިންސަން ޑިޒީޒް ފަދަ ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކަކީ ނިއުރޯންތައް މުސްކުޅިވުމާއި މަރުވުމާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ބަލިތަކެކެވެ. މި ބަލިތަކުގައި އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް، އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސް، އަދި ޕްރޮޓީން އެގްރިގޭޝަން ފަދަ އެކި ކަންތައްތަކުގެ ސަބަބުން ނިއުރޯންތަކަށް ގެއްލުން ލިބި، ނިއުރޯނަލްތަކުގެ މަސައްކަތް މަޑުމަޑުން ގެއްލި، އެންމެ ފަހުން ކޮގްނިޓިވް އަދި މޮޓޯ ފަންކްޝަން ޑިސްއޯޑަރސް އުފެދިގެންދާނެއެވެ. FOXO4 ސިގްނަލިންގ މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން FOXO4-DRI އިން ނިއުރޯންތައް ދިރިހުރުމާއި މަރާމާތު ކުރުން ކުރިއެރުވައި، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އަދި އެޕޮޕްޓޮޓިކް ސިގްނަލްތަކަށް ދިފާޢުވުން އިތުރުކޮށްދެއެވެ.

FOXO4 ޕްރޮޓީން އިން ނިއުރޯންތަކުގައި ގިނަ ޖީންތަކެއްގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭއިރު، އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމްސް، އެންޓި އެޕޮޕްޓޮޓިކް ޕްރޮޓީންސް، ނާރު ގްރޯތް ފެކްޓަރސް ފަދަ ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓް ވުމުން ނިއުރޯންތައް ގެއްލުމުން ރައްކާތެރިކޮށް ނިއުރޯންތައް ރިޖެނެރޭޝަން އަދި މަރާމާތު ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. މިސާލަކަށް އަލްޒައިމާ ބަލީގެ މައުސް މޮޑެލްއެއްގައި FOXO4-DRI އިން ފަރުވާ ދިނުމުން އެމިލޮއިޑް ޕްރޮޓީންތައް ޖަމާވުން މަދުވެ، ނިއުރޯނަލްތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުވެ، ބަލި ކުރިއަރައި ދިއުން ލަސްވެގެންދެއެވެ. ޕާކިންސަން ބަލީގެ މޮޑެލްއެއްގައި FOXO4-DRI އިން ޑޮޕަމިނަރޖިކް ނިއުރޯންތައް ރައްކާތެރިކޮށްދީ މަސްތަކުގެ ކަސްރަތު ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ ^{[3، 4]} . އެހެންކަމުން ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި ބޭނުންކޮށްގެން ބަލި ކުރިއަރާ މިންވަރު މަޑުޖައްސާލައި، ބަލިމީހުންގެ ކޮގްނިޓިވް އަދި މޮޓޯ ފަންކްޝަންތައް ރަނގަޅުވާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.

3. ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުން

ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްސް ރައްކާތެރިކުރުން: 

ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމްގައި FOXO4-DRI އިން ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްސް އަށް އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އާއި އެޕޮޕްޓޮޓިކް ޑެމޭޖް އިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ. ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްސް އަކީ ހިތުގެ މައިގަނޑު ޙަރަކާތްތެރި ސެލްތަކެއް ކަމަށާއި، އެ ސެލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުމާއި މަރުވުމަކީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ޖެހުމަށް މެދުވެރިވާ މުހިންމު އެއް ސަބަބެވެ. FOXO4-DRI އިން FOXO4 ޕްރޮޓީން އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމްސްގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްތަކުގައި އިންޓްރާސެލިއުލަރ ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށް، ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްތަކަށް އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސްގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކޮށްދެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، FOXO4-DRI އިން އެންޓި-އެޕޮޕްޓޮޓިކް ޕްރޮޓީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، އެޕޮޕްޓޮޓިކް ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ އެކްޓިވޭޓްވުން ހުއްޓުވައި، ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްސް އެޕޮޕްޓޮސިސް އިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ ^{[4] .}.

ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްސްގެ ވަޒީފާ ކުރިއެރުވުން: 

އަދި ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި އިން ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކުގެ އާދައިގެ މަސައްކަތް ކުރިއެރުވުމާއި ލޭހޮޅިތަކުގެ ސްޓެބިލިޓީއާއި އިލެސްޓިސިޓީ ދެމެހެއްޓޭނެއެވެ. ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކަކީ ލޭހޮޅިތަކުގެ ފާރުގެ މުހިންމު ބައެއް ކަމަށާއި، އެ ސެލްތަކުގެ އާދަޔާ ހިލާފު މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ލޭހޮޅިތަކުގެ ޕާމިއޭބިލިޓީ އިތުރުވުމާއި، ތްރޮމްބޮސިސް އަދި އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ފަދަ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ކުރިމަތިވާނެ ކަމަށެވެ. FOXO4-DRI އިން FOXO4 ޕްރޮޓީން އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކުގައި ގިނަ ޖީންތަކެއް އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތައް ގިނަވުމާއި، ހިޖުރަކުރުމާއި، މަރާމާތުކުރުމާއި، ލޭހޮޅިތަކުގެ އާދައިގެ މަސައްކަތް ދެމެހެއްޓޭނެއެވެ. މިސާލަކަށް FOXO4-DRI އިން ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ގްރޯތް ފެކްޓަރ (VEGF) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތައް ގިނަވުމާއި އެންޖިއޯޖެނެސިސް ޕްރޮމޯޓްކޮށްދެއެވެ؛ އަދި އެންޑޯތެލިއަލް ނައިޓްރިކް އޮކްސައިޑް ސިންތޭޒް (eNOS) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، ނައިޓްރިކް އޮކްސައިޑް އުފެއްދުން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ލޭހޮޅިތައް ފުޅާކޮށް، ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްކޮށްދެއެވެ ^{[4] .}.

ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުން: 

ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ފޮކްސޯ4-ޑީއާރުއައި އަކީ މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަން، ހާޓް ފެއިލްވުން، އަދި އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ފަދަ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަންގެ ޖަނަވާރު މޮޑެލްއެއްގައި FOXO4-DRI އިން ފަރުވާ ދިނުމުން ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްސް މަރުވުން މަދުވެ، މަޔޯކާޑިއަލް ޓިޝޫ މަރާމާތު ކުރުމަށް މަގުފަހިވެ، ހިތުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅު ކުރެވިދާނެ އެވެ. ހާޓް ފެއިލިއަރ މޮޑެލްއެއްގައި FOXO4-DRI އިން ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްސްގެ އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައި، މަޔޯކާޑިއަލް ކޮންޓްރެކްޓިލިޓީ އިތުރުކޮށް، ހިތުގެ ޕަމްޕިންގ ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް މޮޑެލްއެއްގައި FOXO4-DRI އިން ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކޮށްދީ، އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސް ހުއްޓުވައި، އެތެރޮސްކްލޮރޯސިސް ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކުރެވިދާނެއެވެ ^{[4] .}.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، މުސްކުޅި ސެލްތަކުގެ އެޕޮޕްޓޮސިސް އުފެއްދުމާއި، ޓިޝޫ މައިކްރޯއެންވަޔަރަންމަންޓް ރަނގަޅުކުރުމާއި، މުސްކުޅިވުމުގެ ޕްރޮސެސް ލަސްކުރުން ހިމެނޭ ގޮތަށް އޭގެ އަމަލުގެ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން، FOXO4-DRI އިން އެންޓި-އޭޖިންގ، ޓެސްޓިކިއުލަރ ހައިޕޮފަންޝަން، ރޭޑިއޭޝަން އިންޑައުސްޑް ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް، ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ޑިޒީޒް، އަދި ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމާއި ފަރުވާ ދިނުމުގެ ދާއިރާތަކުގައި ޕޮޓެންޝަލް އެޕްލިކޭޝަން ވެލިއު ދައްކައެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ހާން އެކްސް އަކީ ޖިއަންގްސީ އެކަޑަމީ އޮފް ސައިންސަސް، ފުޑާން ޔުނިވާސިޓީ، ހުނާން ޔުނިވާސިޓީ، ޒެންގްޒޯ ޔުނިވާސިޓީ، ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ޖިއޮސައިންސަސް، ސިޗުއަން ޔުނިވާސިޓީ، ނޭޝަނަލް ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ސިންގަޕޫރު، މިނިސްޓްރީ އޮފް ނެޗުރަލް ރިސޯސަސް އޮފް ދަ ޕީޕަލްސް ރިޕަބްލިކް އޮފް , ޗައިނީސް އެކަޑަމީ އޮފް މެޑިކަލް ސައިންސަސް - ޕެކިން ޔޫނިއަން މެޑިކަލް ކޮލެޖް، ޕެކިން ޔޫނިއަން މެޑިކަލް ކޮލެޖް، ޖިއާންގް ޝީ އެކަޑް ސައި، ގުއިލިން މެޑިކަލް ޔުނިވާސިޓީ، ޓޮންގްޖީ ޔުނިވާސިޓީ، މެޑިކަލް ޔުނިވާސިޓީ، ޓިއަންޖިން ޔުނިވަރސިޓީ، އަދި ނޯތުއީސްޓް ނޯމަލް ޔުނިވަރސިޓީ - . މި ގުޅުންތަކުން އޭނާގެ ފުޅާ އަދި ތަފާތު ތައުލީމީ ތަޖުރިބާގެ މައްޗަށް އަލިއަޅުވާލަ އެވެ.

އޭނާގެ ދިރާސާތަކުގެ ޝައުގުވެރިކަން މުހިއްމު ބައެއް މާއްދާތަކުގެ ދާއިރާތަކުގައި ހިމެނެ އެވެ. ކެމިސްޓްރީ، އެންވަޔަރަންމަންޓަލް ސައިންސަސް އެންޑް އިކޮލޮޖީ، ރިސާޗް އެންޑް އެކްސްޕެރިމެންޓަލް މެޑިސިން، އޮންކޮލޮޖީ، އަދި ބަޔޯކެމިސްޓްރީ އެންޑް މޮލިކިއުލަރ ބަޔޮލޮޖީގެ ދާއިރާތަކުގެ ތެރެއިން ރިސާޗް ކުރުމުގައި ހީވާގިކަމާއެކު މަސައްކަތް ކުރައްވާ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތްތަކުން ދައްކުވައިދެނީ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ތަޖުރިބާ ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ކަމާއި، މި ދާއިރާތަކަށް މުހިންމު ޙިއްޞާތަކެއް ކޮށްފައިވާ މަސައްކަތެކެވެ. ހާން އެކްސް ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [2] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ޒާންގް ސީ، ޒީ ވައި، ޗެން އެޗް، އެޓް އަލް. FOXO4-DRI އިން އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގައި ހުންނަ މުސްކުޅި ލޭޑިގް ސެލްތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން އުމުރާ ގުޅުންހުރި ޓެސްޓޮސްޓިރޯން ސެކްރެޝަން އިންސުފިޝަންސީ ލުއިކޮށްދެއެވެ[J]. އެޖިންގ (އަލްބަނީ ނައި)، 2020،12(2):1272-1284.ޑީއޯއައި:10.18632/އެޖިންގ.102682.

[2] ހާން އެކްސް، ޔުއާން ޓީ، ޒާންގް ޖޭ، އެޓް އަލް. FOXO4 ޕެޕްޓައިޑް އަމާޒުކޮށްގެން މަޔޯފައިބްރޯބްލާސްޓް އިން އީސީއެމް-ރިސެޕްޓަރ އިންޓަރެކްޝަން ޕަތްވޭ މެދުވެރިކޮށް މަސްތަކުގައި ބްލިއޯމައިސިން އިންޑައުސްޑް ޕަލްމޮނަރީ ފައިބްރޯސިސް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ[J]. ޖާނަލް އޮފް ސެލިއުލަރ އެންޑް މޮލިކިއުލަރ މެޑިސިން، 2022،26(11):3269-3280.DOI:10.1111/jcmm.17333.

[3] ތިއޮހަރައިޑެސް ޓީސީ، ޓްސިލިއޯނީ އައި.ޓެޓްރަމެތޮކްސިލޫޓިއޯލިން ފޯރ ދަ ޓްރީޓްމަންޓް އޮފް ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ޑިޒީޒް[ޖޭ]. ކަރަންޓް ޓޮޕިކްސް އިން މެޑިސިނަލް ކެމިސްޓްރީ، 2018،18(21):1872-1882.DOI:10.2174/ 15680266176 66 18111915424 7.

[4] އަސްލަމް ޑީއައި، ޖިޔަންބޮޔެވިޗް ވައި، އެރްގަޝްބޮއެވްނާ އޭ.ޕްރީވެންޝަން އެންޑް ޓްރީޓްމަންޓް އޮފް ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް[ޖޭ]. ދަ އެމެރިކަން ޖާނަލް އޮފް މެޑިކަލް ސައިންސަސް އެންޑް ފާމަސިއުޓިކަލް ރިސާޗް، 2021،03:180-188.DOI:10.37547/TAJMSPR/Volume03Issue06-28.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.