ޓީބީ 500 ފްރެގްމެންޓް 17-13 10އެމްޖީ

▎ ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް(17-13) ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުނޑި: އެލްކޭކޭޓީއީޓީކިޔޫ މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 36H 66N 10O13 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 847.0 ގްރާމް/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 476014-70-7 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 10169788 ސިނޮނިމްސް: ފެކުސެޓައިޑް;HY-P2463;LKKTETQ

▎ ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް(17-13) ދިރާސާކުރުން

ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) ގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމްތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

1. ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުމުގެ މެކޭނިޒަމްތައް

ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އަކީ ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. މި ވަޒީފާ ޙާޞިލުކުރެވިދާނެ ތިރީގައިވާ އުސޫލުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.

ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަދި ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރުން

މި ފޮތިކޮޅު ސެލްގެ މަތީގައި ހުންނަ ވަކި ރިސެޕްޓަރތަކާ ގުޅިގެން އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަދި ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ކުރިއަރުވައިދެއެވެ. މިސާލަކަށް ސެލް ބޮޑުވުމާއި ބައިބައިވުމާ ގުޅުންހުރި ސިގްނަލިންގ މަގުތައް ކަމަށްވާ މައިޓޯޖަން އެކްޓިވޭޓެޑް ޕްރޮޓީން ކިނާޒް (MAPK) މަގާއި ފޮސްފަޓިޑައިލިނޮސިޓޯލް 3-ކައިނޭޒް (PI3K)/ޕްރޮޓީން ކިނާޒް ބީ (Akt) މަގުތައް އެކްޓިވޭޓް ކޮށްފާނެއެވެ ^[1] . މި މަގުތައް އެކްޓިވޭޓް ވުމުން ސެލް ސައިކަލް ކުރިއަރައި، ސެލްތަކުގެ އަދަދު އިތުރުވެ، ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޝަން އަށް މަގުފަހިވެދާނެއެވެ.

މީގެ އިތުރުން ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ވެސް ވަކި ޖީންތަކެއްގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ސެލް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރެވިދާނެ އެވެ. އެއީ ސެލް ތަފާތުވުމާ ގުޅުންހުރި ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ފެކްޓަރސްގެ ހަރަކާތަށް އަސަރުކޮށް، ވަކި ދިމާލަކަށް ސެލްތަކުގެ ތަފާތުކުރުން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޝަނަށް ބޭނުންވާ ތަފާތު ވައްތަރުގެ ސެލްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ.

އެންޖިއޯޖެނެސިސް ކުރިއެރުވުން

އާންމުކޮށް ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޓް ކުރުމަށް އެކަށީގެންވާ ލޭގެ ސަޕްލައިއެއް ބޭނުންވާއިރު، އެންޖިއޯޖެނެސިސް އަކީ ލޭ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް މުހިއްމު ޕްރޮސެސްއެކެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކުގެ ޕްރޮލިފަރޭޝަން، މައިގްރޭޝަން، އަދި ލޫމެން ފޯރމޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް އެންޖިއޯޖެނެސިސް ޕްރޮމޯޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. އެއީ ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ގްރޯތް ފެކްޓަރ (VEGF) ފަދަ ޕްރޯ އެންޖިއޯޖެނިކް ފެކްޓަރސް ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އާ ލޭހޮޅިތައް އުފެދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^[1] . އަލަށް އުފެދޭ ލޭހޮޅިތަކުން ހަލާކުވެފައިވާ ޓިޝޫއަށް އޮކްސިޖަން، ނިއުޓްރިއެންޓްސް އަދި ގްރޯތް ފެކްޓަރސް ފޯރުކޮށްދީ، ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޝަން ޕްރޮސެސް އަވަސްކޮށްދެއެވެ.

2. އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަސަރުތައް ކުރާ މެކޭނިޒަމްތައް

ދުޅަވުމަކީ ހަށިގަނޑުން އަނިޔާއެއް ނުވަތަ އިންފެކްޝަން ޖެހުމުން ދިފާއީ ޖަވާބެއް ނަމަވެސް މާބޮޑަށް ދުޅަހެޔޮކަމުގެ ރައްދު ދިނުމުން ޓިޝޫތަކަށް ގެއްލުން ލިބި ޑިސްފެންޝަން އަށް މަގުފަހިވެދާނެއެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) ގައި އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަސަރުތަކެއް ހުންނައިރު، އޭގެ މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރޭގައި ތިރީގައިވާ ކަންތައްތައް ހިމެނިދާނެއެވެ.

އިންފްލެމޭޓަރީ ސެލްތައް އެކްޓިވޭޓްވުމާއި ރިކްރޫޓްވުން ހުއްޓުވުން

އާންމުކޮށް އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސްތަކުގައި ނިއުޓްރޯފިލްސް، މެކްރޯފޭޖްސް، އަދި ލިމްފޯސައިޓްސް ފަދަ އެކިއެކި އިންފްލެމެޓަރީ ސެލްތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް ރިކްރޫޓް ކުރުމެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން މި އިންފްލެމޭޓަރީ ސެލްތައް އެކްޓިވޭޓްވުމާއި ރިކްރޫޓްވުން ހުއްޓުވައިގެން އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސް ދަށްކޮށްފާނެ އެވެ. މިސާލަކަށް، އިންފްލެމޭޓަރީ ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ރިސެޕްޓަރސް އެކްސްޕްރެޝަން ހުއްޓުވައި، އިންފްލެމޭޓަރީ ސެލްތަކުން އިންފްލެމެޓަރީ ސިގްނަލްތަކަށް ދޭ ޖަވާބު ދަށްވެދާނެއެވެ؛ ނުވަތަ އިންފްލެމޭޓަރީ ސެލްތަކުގެ މައިގްރޭޝަން ސިގްނަލްތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އިންފްލެމޭޓަރީ ސެލްތައް ހަލާކުވެފައިވާ ތަނަށް ރިކްރޫޓްވުން މަދުކޮށްގެން ^{[1] .}.

މީގެ އިތުރުން މި ފޮތިކޮޅުގެ ސަބަބުން އިންފްލެމޭޓަރީ ސެލްތަކުގެ މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސްތަކަށް އަސަރުކޮށް، އިންފްލެމޭޓަރީ ސެލްތަކުގެ ހަރަކާތް ހުއްޓުވައިފާނެ އެވެ. މިސާލަކަށް އިންފްލެމެޓަރީ ސެލްތަކުގެ ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އިންފްލެމެޓަރީ ސެލްތަކުން ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް (ROS) އަދި ޕްރޯ-އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް އުފެއްދުން މަދުކޮށް، އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސް ދަށްކޮށްފާނެ އެވެ.

އިންފްލެމެޓަރީ މީޑިއޭޓަރސްގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަދި ރިލީޒް ރެގިއުލޭޓްކުރުން

އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސްގެ ތެރޭގައި ސައިޓޮކިންސް، ކީމޯކައިންސް، އަދި ޕްރޮސްޓަގްލެންޑިންސް ފަދަ ތަފާތު އިންފްލެމޭޓަރީ މީޑިއޭޓަރސް އުފެދެއެވެ. މި އިންފްލެމެޓަރީ މީޑިއޭޓަރުތަކުގެ ސަބަބުން އިންފްލެމެޓަރީ ރިސްޕޮންސް އިތުރަށް ބޮޑުވެ، ޓިޝޫތަކަށް ގެއްލުން ލިބިދާނެ އެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން އިންފްލެމެޓަރީ މީޑިއޭޓަރސްގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަދި ރިލީޒް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ އަސަރުތައް ކޮށްފާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ޓިއުމަރ ނެކްރޮސިސް ފެކްޓަރ-α (TNF-α)، އިންޓަރލިއުކިން-1β (IL-1β)، އަދި އިންޓަރލިއުކިން-6 (IL-6) ފަދަ ޕްރޯ-އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ހުއްޓުވައިފާނެއެވެ؛ އަދި ހަމައެއާއެކު، އިންޓަރލިއުކިން-10 (IL-10) ފަދަ އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސް ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ކުރިއެރުވުން ^{[1] .}.

މީގެ އިތުރުން މި ފޮތިކޮޅުގެ ސަބަބުން ކިމޯކައިންސްގެ އެކްސްޕްރެޝަނަށް ވެސް އަސަރުކޮށް، އިންފްލެމެޓަރީ ސެލްތައް ރިކްރޫޓްވުން މަދުވެދާނެއެވެ؛ ނުވަތަ ޕްރޮސްޓަގްލެންޑިންސް ސިންތެސިސް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސް ދަށްކޮށްދެއެވެ.

3. ހަލުވި މަރާމާތު ޙާޞިލުކުރުމުގެ އުސޫލުތައް

ހަލުވިކަމާއެކު މަރާމާތު ކުރުމުގައި ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) ގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް އާއި ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޝަން އަދި އެންޓި-އިންފްލެމޭޝަން ކުރިއެރުވުމަށް ކުރާ އަސަރުތަކާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައި ހުރެދާނެއެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، ތިރީގައިވާ ކަންތައްތަކުގެ ތެރެއިން ހަލުވި މަރާމާތު ޙާޞިލުކުރެވިދާނެއެވެ.

އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް ސިންތެސިސް އާއި ރިމޯޑެލިންގ އަވަސްކުރުން

އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް އަކީ ޓިޝޫތަކުގެ މުހިންމު ބައެއް ކަމަށާއި، މިއީ ޓިޝޫތަކުގެ އޮނިގަނޑާއި ވަޒީފާ ދެމެހެއްޓުމަށް ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ކޮލަޖަން، އިލާސްޓިން، އަދި ގްލައިކޯސަމިނޯގްލައިކެންސް ފަދަ އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް ކޮމްޕޯނެންޓްތައް ސިންތެސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ހަލާކުވެފައިވާ ޓިޝޫތައް މަރާމާތުކުރުން އަވަސްކޮށްދެއެވެ. އެއީ އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް ސިންތެސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ސެލްތައް އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް ކޮމްޕޯނެންޓްތައް ސިންތެސިސްކޮށް ސެކްރެޓް ކުރުމަށް ޕްރޮމޯޓްކޮށްދީފާނެއެވެ ^{[1] .}.

މީގެ އިތުރުން މި ފޮތިކޮޅުން އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސްގެ ރިމޯޑެލިންގ ޕްރޮސެސް ވެސް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. ޓިޝޫ މަރާމާތު ކުރުމުގެ މަރުހަލާގައި ޓިޝޫތައް ބޮޑުވުމާއި މަރާމާތު ކުރުމަށް އެޑްއެޕްޓް ކުރުމަށްޓަކައި އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް މެދުނުކެނޑި ރިމޯޑް ކުރަން ޖެހެއެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން މެޓްރިކްސް މެޓަލޯޕްރޮޓީނޭޒް (އެމްއެމްޕީ) ފަދަ އެންޒައިމްތަކުގެ ހަރަކާތް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ޓިޝޫތައް ހަލުވިކަމާއެކު މަރާމާތު ކުރުމަށް ބާރުއަޅައި، އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް ޑިގްރެޑޭޝަން އަދި ސިންތެސިސް އާއި ދެމެދު އޮންނަ ބެލެންސް ކޮންޓްރޯލް ކުރެވިދާނެއެވެ.

ސެލް މައިގްރޭޝަން އަދި އެޑެޝަން ކެޕޭސިޓީ އިތުރުކުރުން

ސެލްތަކުގެ ހިޖުރަކުރުމާއި ތަތްވުމުގެ ޤާބިލުކަމަކީ ވެސް ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމަށް ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ސެލް ސަރފޭސް ރިސެޕްޓަރސްގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަދި އެކްޓިވިޓީ ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ސެލްތަކުގެ މައިގްރޭޝަން އަދި އެޑެޝަން ޤާބިލުކަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. މިސާލަކަށް، އިންޓެގްރިންސް ފަދަ ސެލް އެޑެޝަން މޮލިކިއުލްތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ސެލްތަކާއި އެކްސްޓްރާސެލިއުލަރ މެޓްރިކްސް އާއި ދެމެދު އެޑެޝަން އިތުރުވެދާނެއެވެ؛ ނުވަތަ ސައިޓޯސްކެލިޓަން ރީއޮގަނައިޒޭޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ސެލް މައިގްރޭޝަން ކުރިއެރުވުން ^{[1] .}.

ސެލްތައް ހިޖުރަކުރުމުގެ ސަބަބުން ހަލާކުވެފައިވާ ޓިޝޫގެ ވަށައިގެންވާ ސެލްތަކަށް ހަލާކުވެފައިވާ ތަނަށް އަވަހަށް ވާސިލްވެ، ޓިޝޫ މަރާމާތު ކުރުމުގެ މަރުހަލާގައި ބައިވެރިވެވޭނެ އެވެ؛ އަދި ސެލްތައް ތަތްވުމުން ހަލާކުވެފައިވާ ތަނުގައި ސެލްތައް ސްޓޭބަލްކޮށް ދައުރެއް އަދާކުރާކަން ކަށަވަރުވެ، ޓިޝޫތައް ހަލުވިކަމާއެކު މަރާމާތު ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.

ޓީބީ-500 ގެ 20eV (a) އަދި 700MHz-NMR (b) ސްޕެކްޓްރާގައި ރެކޯޑްކުރެވިފައިވާ އެޗްސީޑީ އެމްއެސް/އެމްއެސް އެވެ.

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[1]

ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން އެތުލެޓިކްސް ޕާފޯމަންސް ރަނގަޅުކޮށް ވަރުބަލިކަން ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމު ރެގިއުލޭޓް ކުރަނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟

ނިއުރޯންތަކަށް ސީދާ އަމަލުކުރުން

ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) ސީދާ ނިއުރޯންތަކަށް އަމަލުކޮށް، ނިއުރޯންތަކުގެ އެކްސައިޓެބިލިޓީއާއި، ސިނެޕްޓިކް ޓްރާންސްމިޝަން އަދި ޕްލާސްޓިސިޓީއަށް އަސަރުކޮށްފާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ނިއުރޯންތަކުގެ މަތީގައި ހުންނަ ރިސެޕްޓަރުތަކާ ގުޅިގެން އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ނިއުރޯންތަކުގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ.

ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި ތައިމޮސިން β4 އިންޓެގްރިން ރިސެޕްޓަރސް އަދި ގްރޯތް ފެކްޓަރ ރިސެޕްޓަރސް ފަދަ ތަފާތު ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިދާނެ ކަމަށާއި މިއީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމު ތަރައްޤީވުމާއި ވަޒީފާ އަދާކުރުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ރިސެޕްޓަރސް ތަކެއް ކަމަށެވެ ^[1]..

ދިފާއީ ނިޒާމު މެދުވެރިކޮށް ނާރުތަކުގެ ނިޒާމު ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ރެގިއުލޭޓް ކުރުން

ދިފާއީ ނިޒާމާއި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމާއި ދެމެދު ގާތް ގުޅުމެއް އޮވެއެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ދިފާއީ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ނުސީދާ ގޮތެއްގައި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަށް އަސަރު ކޮށްފާނެ އެވެ. މިސާލަކަށް ދިފާއީ ސެލްތަކުގެ ހަރަކާތާއި ސެކްރެޝަނަށް އަސަރުކޮށް، އިންފްލެމޭޓަރީ ފެކްޓަރސްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތްތަކަށް އަސަރުކޮށްފާނެއެވެ.

ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ ބަލިތަކާއި ވަރުބަލިކަމުގައި އިންފްލެމޭޓަރީ ފެކްޓަރސް މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ނާރުތަކުގެ އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސް ކުޑަކޮށްދީ، އިންފްލެމޭޓަރީ ފެކްޓަރސްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ ^{[1] .}.

ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ނިޒާމަށް ކުރާ ނުފޫޒު

ހަށިގަނޑުގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންތަކާއި ސްޓްރެސް ރިސްޕޮންސްތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ސިސްޓަމްގެ މުހިންމު ދައުރެއް އޮވެއެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ނިއުރޯއެންޑޮކްރައިން ސިސްޓަމްގެ މަސައްކަތްތަކަށް އަސަރުކޮށް ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ ހަރަކާތްތައް ރެގިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ހައިޕޮތެލަމިކް-ޕިޓޫއިޓަރީ-އެޑްރިނަލް އެކްސިސްގެ ވަޒީފާއަށް އަސަރުކޮށް، ކޮރޓިސޯލް ފަދަ ސްޓްރެސް ހޯރމޯންތައް ނިކުތުން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ ވަޒީފާއަށް އަސަރުކޮށްފާނެއެވެ.

ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސްޓްރެސް ހޯރމޯންގެ މިންވަރަކީ ވަރުބަލިކަމުގެ އިހުސާސާއި އެތުލެޓިކްސް ޕާފޯމަންސް އާއި ވަރަށް ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ ކަމެކެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ސްޓްރެސް ހޯރމޯންގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ވަރުބަލިކަމުގެ އިހުސާސް ކުޑަކޮށް، އެތުލެޓިކްސް ޕާފޯމަންސް ރަނގަޅުވެދާނެ ^{[1] .}.

ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) ގެ އަސަރުތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

1. ޓިޝޫ މަރާމާތުކޮށް އާލާކުރުން

ސީރިއަސް އަދި ދިގުދެމިގެންދާ ޒަޚަމްތަކުގެ ޒަޚަމް ރަނގަޅުވުން: 

ސީރިއަސް ޒަޚަމްތަކަށް (ސާޖިކަލް އިންސިޝަން، އަނދާފައިވާ ތަންތަން ފަދަ) އަދި ދިގުމުއްދަތުގެ ޒަޚަމްތަކަށް (ހަކުރުބަލީގެ އަލްސަރސް ފަދަ) ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ސްކާރ އުފެދުން މަދުކޮށްދެއެވެ. އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް ގުޅިފައިވަނީ ކޮލަޖަން ތަރުތީބުން ޖަމާވުން ކުރިއެރުވުމާއި އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމާއެވެ ^{[2] .}.

ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކުގައި ދައްކާފައިވާ ޓިޝޫ ރިޖެނެރޭޝަން: 

ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކުގައި މި ޕެޕްޓައިޑް ފްރެގްމެންޓަކީ ހަންގަނޑާއި މަސްތަކާއި ޓެންޑަން އަދި ކާޓިލޭޖް އަލުން އުފެއްދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް ހަމުގެ އަނިޔާގެ މޮޑެލްގައި ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ކެރެޓިނޯސައިޓްސް ހިޖުރަކުރުމާއި ގިނަވުމަށް ބާރުއަޅައި، ޒަޚަމް ރަނގަޅުވުން އަވަސްކޮށްދެއެވެ (ހޯ އީއެންއެމް، 2012). މަސްތަކާއި ޓެންޑަން އަށް ލިބޭ އަނިޔާތަކަށް، ސެޓެލައިޓް ސެލްތައް އެކްޓިވޭޓްވެ ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަށް މަގުފަހިކޮށްދީގެން ޓިޝޫ މަރާމާތު ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ ^[3] . ކާޓިލޭޖް އިންޖަރީ މޮޑެލްގައި މި ޕެޕްޓައިޑް ފްރެގްމެންޓުން ކޮންޑްރޯސައިޓްސްގެ މެޓަބޮލިޒަމް އަދި ސިންތެސިސް ފަންކްޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ކާޓިލޭޖް ރިޖެނެރޭޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރެވިދާނެއެވެ ^{[2] .}.

2. އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ ޕްރޮޕަޓީސް

ދިގުދެމިގެންދާ އިންފްލެމޭޓަރީ ބަލިތަކުގައި (ރޫމޭޓޮއިޑް އާތުރައިޓިސް، ކްރޯންސް ޑިޒީޒް ފަދަ) އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސް ދެމިއޮތުމުން ޓިޝޫތަކަށް ގެއްލުން ލިބި ގުނަވަންތައް ޑިސްފެންޝަން އަށް މަގުފަހިވެއެވެ. އެޑްޖުވެންޓް ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސް އިންހިބިޓްކޮށްގެން ބަލީގެ އަލާމާތްތަކަށް ލުއިދީ ބަލި ކުރިއެރުން ލަސްކޮށްދެއެވެ ^{[4] .}.

3. މަސްތަކާއި ކަށިތަކުގެ އަނިޔާތައް ރިހެބިލިޓޭޓްކުރުން

ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) ގެ ސަބަބުން މަސްތަކުގެ ސްޓްރެއިންސް، ޓެންޑޮނައިޓިސް، އަދި ލިގަމެންޓް އަށް ލިބޭ އަނިޔާތައް މަރާމާތުވުން އަވަސްވެ، އެތުލީޓުންގެ ރިހެބިލިޓޭޝަން މުއްދަތު ކުރުކޮށްދެ އެވެ. ސްޕޯޓްސް މެޑިސިންގައި މަސްތަކާއި ކަށިތަކުގެ އަނިޔާތަކަކީ އާންމު މައްސަލަތަކެކެވެ. މި ޕެޕްޓައިޑް ފްރެގްމެންޓަކީ ހަލާކުވެފައިވާ ޓިޝޫތައް މަރާމާތު ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ ^{[3] .}.

4. ކާޑިއަކް މަރާމާތުކުރުން

މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަނަށްފަހު ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން އެންޖިއޯޖެނެސިސް އާއި ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްސް ދިރިހުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ކާޑިއަކް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. މަޔޯކާޑިއަލް އިންފާރކްޝަން އަކީ ކޮރޮނަރީ އާޓާރީ ބްލޮކްވެ، މަޔޯކާޑިއަލް އިސްކެމިއާ އާއި ހައިޕޮކްސިއާ އަށް މެދުވެރިވާ ބައްޔެކެވެ. އެންޖިއޯޖެނެސިސް އިން ހަލާކުވެފައިވާ މަޔޯކާޑިއަމް އަށް އޮކްސިޖަން އާއި ނިއުޓްރިއެންޓްސް ފޯރުކޮށްދީ، ކާޑިއޯމައިއޮސައިޓްސް ދިރިހުރުމާއި މަރާމާތު ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ ^{[5] .}.

ޖަނަވާރުގެ މޮޑެލްތަކުގައި ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން އިންފާރކްޓް ސައިޒު ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަކޮށް، މަޔޯކާޑިއަލް ރިޕޭއަރ އިތުރުކޮށްދެއެވެ. އޭގެ އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމް ގުޅިފައިވަނީ ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ގްރޯތް ފެކްޓަރ (VEGF) ފަދަ ގްރޯތް ފެކްޓަރސް އެކްސްޕްރެޝަން އަދި ރިލީޒް ކުރިއެރުވުމާއެވެ.

5. ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޝަން އަދި ސިކުނޑީގެ ސިއްހަތު

ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައި، ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލްތައް ގިނަވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އަކީ ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކާއި ސިކުނޑިއަށް ލިބޭ އަނިޔާތަކުގެ މުހިންމު އެއް ޕެތޮލޮޖިކަލް މެކޭނިޒަމް އެވެ. މި ޕެޕްޓައިޑް ފްރެގްމެންޓުން އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭސް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ނިއުރޯނަލް އެޕޮޕްޓޮސިސް އިންހިބިޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. ހަމައެއާއެކު، ނިއުރަލް ސްޓެމް ސެލްތައް ގިނަވުމަށް ކުރިއެރުވުމަކީ، ހަލާކުވެފައިވާ ނާރު ޓިޝޫއަށް ސެލްތަކުގެ އާ މަސްދަރެއް ލިބި، ނާރުތައް މަރާމާތު ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.

ސްޓްރޯކް، ޓްރޮމެޓިކް ބްރެއިން އިންޖަރީ (ޓީބީއައި)، އަދި ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކުގައި (އަލްޒައިމާ ބަލި ފަދަ) ނާރު ޓިޝޫއަށް އެކި މިންވަރަށް ގެއްލުން ލިބެއެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) ގެ ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޓިވް އަދި ނާރު މަރާމާތު ކުރުމަށް ކުރާ އަސަރުތަކުގެ ތެރެއިން ބަލިމީހުން ރަނގަޅުވުމަށް އެހީތެރިވެދެވިދާނެއެވެ ^{[4] .}.

6. ލޮލުގެ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުން

%0.1 Tβ4 ލޮލުގެ ތިކިތަކުން ނިއުރޯޓްރޮފިކް ކެރެޓައިޓިސް ޖެހިފައިވާ 6 ބަލިމީހުންގެ ޒަޚަމްތައް މުޅިން ރަނގަޅުވެ، އަލާމާތްތަކަށް ލުއި ލިބިފައިވެއެވެ. ނިއުރޯޓްރޮފިކް ކެރެޓައިޓިސް އަކީ ކޯނިއަލް ނާރު ޑިސްފެންޝަންގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ކޯނިއަލް ބައްޔެކެވެ. ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން ކޯނިއާގެ އެޕިތެލިއަލް ސެލްތައް ގިނަވުމާއި ހިޖުރަކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، އިންފްލެމޭޓަރީ ރިސްޕޮންސް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ކޯނިއާގެ ޒަޚަމްތައް ރަނގަޅުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ ^{[6] .}.

7. އިސްތަށިގަނޑު އާލާވުން

ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން އިސްތަށިގަނޑުގެ ފޮލިކަލް ސްޓެމް ސެލްތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އިސްތަށިގަނޑު ބޮޑުވުމުގެ އެނަޖެން ފޭސް ދިގުކޮށްދެއެވެ. އިސްތަށިގަނޑު އާލާކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މުހިއްމު ސެލްތަކަކީ އިސްތަށިގަނޑުގެ ފޮލިކަލް ސްޓެމް ސެލްތަކެވެ. އެއީ އިސްތަށިގަނޑުގެ އެކި ސެލް ވައްތަރުތަކަށް ތަފާތުވެ، އިސްތަށިގަނޑު ބޮޑުވުމާއި ތަރައްގީވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެހިތަކެކެވެ. މި ޕެޕްޓައިޑް ފްރެގްމެންޓަކީ އިސްތަށިގަނޑުގެ ފޮލިކަލް ސްޓެމް ސެލްތައް ގިނަވުމާއި ތަފާތުވުން ރެގިއުލޭޓްކޮށް އިސްތަށިގަނޑު އަލުން އުފެދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ (Pan DY, 2021).

ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކެވެ

މީދާ: 

އިސްތަށިގަނޑު ބޮޑުވުމުގެ ރޭޓް އަވަސްވެގެންދެއެވެ. މައުސް މޮޑެލްގައި ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އިން އިސްތަށިގަނޑުގެ ފޮލިކަލް ސްޓެމް ސެލްތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން އިސްތަށިގަނޑު ބޮޑުވުމާއި ތަރައްޤީވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ ^{[4] .}.

ބަކަރި: 

ސެކަންޑަރީ ހެއާ ފޮލިކަލްސްގެ އަދަދު އިތުރުކޮށް، ޑައުން ހެއާ އުފެއްދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދިނުން. ބަކަރި މޮޑެލްގައި މި ޕެޕްޓައިޑް ފްރެގްމެންޓަކީ އިސްތަށިގަނޑުގެ ފޮލިކަލްސް ބޮޑުވުމުގެ ސައިކަލާއި އިސްތަށިގަނޑު ބޮޑުވުމުގެ ރޭޓް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ޑައުން ހެއާ ބޮޑުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ ^{[4] .}.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، ޓީބީ500 ފްރެގްމެންޓް (17-13) އަކީ ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމާއި، އެންޓި-އިންފްލެމޭޝަން އަދި ސެލް ރިޖެނެރޭޝަން ކުރިއެރުވުމާއި، ޒަޚަމްތައް ރަނގަޅުވުން އަވަސްކޮށް، މަސްތަކާއި ކަށިތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ރިޖެނެރޭޓިވް މެޑިސިންއަށް ވަރަށް ބޮޑު މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށާއި، އަނދާ ހުލިވުމާއި މަސްތަކުގެ އަނިޔާ ފަދަ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމާއި އެންޓި-އިންފްލެމެޓަރީ ބޭސްތައް ދިރާސާކޮށް ތަރައްގީ ކުރުމަށް އާ އުންމީދެއް ގެނެސްދޭ އެއްޗެއް ކަމަށެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ޗޮއި ބީ އަކީ ޔޮންސޭ ޔުނިވާސިޓީ އާއި ސޯލް ނޭޝަނަލް ޔުނިވާސިޓީ (އެސްއެންޔޫ) ފަދަ މަޝްހޫރު މުއައްސަސާތަކާ ގުޅުން ހުރި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ދިރާސާވެރިއެއް އަދި އެކަޑަމިކް އެކެވެ. މި މުއައްސަސާތަކުގެ ތެރެއިން އޭނާ ކުރެއްވި މަސައްކަތްތަކަކީ ކިޔެވުމާއި ދިރާސާގެ އެކި ދާއިރާތައް ކުރިއެރުވުމަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި މަސައްކަތެކެވެ.

އޭނާގެ ދިރާސާގެ ޝައުގުވެރިކަމާއި ތަޖުރިބާ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި މާއްދާތަކުގެ ކެޓަގަރީތަކުގައި ހިމެނެ އެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މައިކްރޯބަޔޮލޮޖީ، ބަޔޯޓެކްނޮލޮޖީ އެންޑް އެޕްލައިޑް މައިކްރޯބަޔޮލޮޖީ، އިމިއުނޮލޮޖީ، ފާމަކޯލޮޖީ އެންޑް ފާމަސީ، އަދި ސައިންސް އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީ - އެހެނިހެން މައުޟޫއުތައް ހިމެނެއެވެ. މި ދާއިރާތަކުން އޭނާ ކުރެއްވި ފުޅާ ދިރާސާތަކުން ފާހަގަކޮށްލެވެނީ އޭނާގެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ޢިލްމާއި ޢިލްމީ މުޖުތަމަޢަށް ކޮށްދެއްވާފައިވާ ޚިދުމަތްތަކެވެ. ޗޮއި ބީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [2] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] އެސްޕޮސިޓޯ އެސް، ޑެވެންޓަރ ކޭ، ގޯމަން ޖޭ، އެޓް އަލް. ޑޯޕިންގ ޕޮޓެންޝަލް ހުރިކަމަށް ޝައްކުކުރެވޭ އުފެއްދުމެއް ކަމަށްވާ ޓީބީ-500 ގައި ފާހަގަކުރެވުނު ތައިމޮސިން ބީޓާ 4 ގެ އެން-ޓާރމިނަލް އެސިޓައިލެޓްޑް 17-23 ފްރެގްމެންޓް ސިންތެސިސްކޮށް ސިފަކުރުން[J]. ޑްރަގް ޓެސްޓިންގ އެންޑް އެނަލިސިސް، 2012،4(9):733-738.DOI:10.1002/dta.1402.

[2] ޗޮއި ބީ، ލީ ސީ، ޔޫ ޖޭ.ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމާއި ރިޖެނެރޭޝަންގައި އިންފްލެމޭޝަންގެ ތަފާތު ދައުރު[ޖޭ]. އާރކައިވްސް އޮފް ފާމަކަލް ރިސާޗް، 2023،46(2):78-89.DOI:10.1007/s12272-023-01428-3.

[3] Llgen HLO, Llgen RML O. މުސްތަޤްބަލުގައި ހެލްތު އެންޑް މެޑިސިން: ސްޕޯޓްސް މެޑިސިން މެދުވެރިކޮށް ބަދަލު. ސްޕޯޓްސް މެޑިސިން އިން ޗޭންޖް، 2018[ސީ]. https://www.semanticscholar.org/paper/ހެލްތު-އެންޑް-މެޑިސިންއިންދަފިއުޗަރ%3އެޗޭންޖްތްރޫL%C3%B6llgenL%C3%B6llgen/a5d6430c8b5442f02bc3238fa48ec0e657489942

[4] ޕެން ޑީވައި، ޒޫ އެލްވައި، ލީ އީ އެމް.ޓީބީ4 ގެ ޕޯސްޓް ޓްރާންސްލޭޝަނަލް މޮޑިފިކޭޝަން އަދި އޭގެ ފަންކްޝަނަލް ރެގިއުލޭޝަން[ޖޭ]. ކެމިސްޓްރީ އޮފް ލައިފް، 2021،41(04):734-740.DOI:10.13488/j.smhx.20200532.

[5] އެމިންގ އެސް އޭ.ރިޖެނެރޭޝަން އެންޑް ރިޕެއަރގައި ދިފާޢީ މަގުތަކުގެ އީވޮލޫޝަން: ފަހުގެ ކޮންސެޕްޓްތަކާއި ޓްރާންސްލޭޝަނަލް ޕާސްޕެކްޓިވްސް[ޖޭ]. ސެމިނާރސް އިން އިމިއުނޮލޮޖީ، 2014،26(4):275-276.DOI:10.1016/j.smim.2014.09.001.

[6] ހޯ އީއެންއެމް، ކުވޮކް ޑަބްލިޔުއެޗް، ލައު އެމްވައި، އެޓް އަލް. ލިކުއިޑް ކްރޮމެޓޮގްރަފީ-މާސް ސްޕެކްޓްރޯމެޓްރީ އިން އިކުއިން ޔޫރިން އަދި ޕްލާސްމާގައި ތައިމޮސިން β4 ގެ އެކްޓިވް ރީޖަންގެ ސިންތެޓިކް ވާޝަނެއް ކަމަށްވާ ޓީބީ-500 ގެ ޑޯޕިންގ ކޮންޓްރޯލް އެނަލިސިސް[J]. ޖާނަލް އޮފް ކްރޮމެޓޮގްރަފީ އޭ، 2012،1265:57-69.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.ކްރޮމާ.2012.09.043.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.