▎ तांबें-cu संशोधन
Copper-cu ची संशोधन फाटभूंय कितें?
१९७० च्या दशकांत वेगवेगळ्या पिरायेच्या गटांतल्या ऊतकांचेर मनशाच्या प्लाझ्माचो परिणाम कितलो जाता हाची चवकशी करपी अमेरिकन शास्त्रज्ञांनी एक खर निरिक्षण केलें. जाण्ट्या व्यक्तींच्या यकृताच्या ऊतकांत तरणाट्या व्यक्तींचें प्लाझ्मा घालतकच पिरायेच्या यकृताच्या ऊतकांतल्यान तरणाट्या ऊतकांतल्यान मेळपी विशिश्ट प्रथिनां कार्यक्षमतेन तयार जावंक लागलीं. खोलायेन विश्लेशणा उपरांत १९७३ वर्सा ताणें मनशाच्या रगतांतल्यान Copper-cu वेगळो केलो. तांब्याच्या आयनाक घट्ट बांदिल्ल्या ग्लायसीन, हिस्टिडीन आनी लायसिन हांचेपसून तयार जाल्ल्या ट्रायपॅप्टायडापसून हें संयुग तयार जाता. फुडल्या संशोधनांतल्यान Copper-cu सैमीक रितीन मनशाच्या शारिरीक प्रक्रियांनी लाळ, रगत आनी मुताभितर अस्तित्वांत आशिल्ल्याचें दिसून आयलें. ताची सांद्रताय पिरायेकडेन लागींचो संबंद आसा: २० वर्सां पिरायेच्या प्लाझ्मांत सुमार २०० एनजी/मिली मेरेन पावता, पूण पिरायेच्या ६० वर्सांमेरेन ती सुमार ८० एनजी/एमएल मेरेन खर उणी जाता.
उपरांतच्या संशोधनांतल्यान Copper-cu समजुतीच्यो मर्यादा वाडत आसात. १९८० च्या सुमाराक मनशाची कूड जखमी जाल्ल्या सुवातेर जीएचके सोडटा अशें अभ्यासकांनी सोदून काडलें आनी कातीची दुरुस्ती करपाखातीर सुरवेचो मुखेल संकेत म्हूण ताची संभाव्य भुमिका धाडसान कल्पना केली. तेन्नासावन ऊतकांच्या पुनर्रचनेंत, खास करून कातीच्या पुनरुत्पादनांत कॉपर-क्यूची भुमिका हाचेर व्हड प्रमाणांत संशोधन जालां. तांबें-सीयू कोलेजन, इलास्टीन आनी ग्लायकोसॅमिनोग्लायकॅन हांच्या संश्लेशणाक उत्तेजन दिता आनी तेच बरोबर मेटालोप्रोटीनॅज आनी तांच्या प्रतिबंधकांच्या क्रियाशीलतेचें नियंत्रण करता. दाहविरोधी, अँटीऑक्सिडेंट संरक्षण आनी आंग निर्माण करप हातूंत ताचो सकारात्मक परिणाम जाता आनी ल्हव ल्हव जैव रसायनशास्त्र, त्वचाविज्ञान, पुनरुत्पादन वैजकी ह्या सारक्या जायत्या मळार संशोधनाचे विशय जाता.
तांबें-cu खातीर क्रियेची यंत्रणा कितें?
घाय बरे जावपाक चालना दिवप
पेशी प्रसार आनी स्थलांतरः तांबें-cu हें कातीचे तंतूकण आनी अंतःस्थल पेशी ह्या सारक्या वेगवेगळ्या पेशींच्या प्रसाराक आनी स्थलांतराक उत्तेजन दिता. देखीक- कातीच्या जखमेच्या सुवातेर तो तंतूकणांनी कोलेजन आनी इलास्टीन ह्या कोशिकेभायर आशिल्ल्या मॅट्रिक्स घटकांचें संश्लेशण करपाक गती दिता आनी ताका लागून घाय बरे जावपाक संरचनात्मक आदार मेळटा. त्याच वेळार जखमेकडेन स्थलांतर करपाखातीर अंतःस्थल पेशी आकर्शीत करता आनी ताका लागून नव्या रगतपेशींची निर्मिती जाता. हाका लागून जखमेक भरपूर पोशक तत्वां आनी ऑक्सिजन मेळटा आनी ताका लागून बरे जावपाची प्रक्रिया बेगीन जाता [1] ..
वाडीच्या घटकांचें नियंत्रण: हो संकुल ट्रान्सफॉर्मिंग ग्रोथ फॅक्टर-β (TGF-β) आनी रगतपेशींच्या अंतःस्थ वाडीचो घटक (VEGF) अशा जायत्या वाडीच्या घटकांची अभिव्यक्ती आनी सोडवणूक बदलता. व्हीईजीएफ हें उदाहरण म्हणून घेतल्यार कॉपर-सीयू ताच्या स्रावाक चालना दिता, जें परतून रगतपेशींच्या अंतःस्थल पेशींच्या प्रसाराक आनी आंग निर्माण करपाक उत्तेजन दिता- जखम बरे जावपाच्यो म्हत्वाच्यो प्रक्रिया.
दाहकता विरोधी परिणाम
दाहक मध्यस्थांचें प्रतिबंध: तांबें-cu हें अर्बुद क्षय घटक-α (TNF-α) आनी इंटरल्युकिन-1β (IL-1β) ह्या सारक्या जायत्या दाहक मध्यस्थांचें उत्पादन आनी सोडप दामता. दाहक प्रतिसादांत हे मध्यस्थ मुखेल भुमिका करतात. तांची अभिव्यक्ती आडावून Copper-cu दाहकतायेची तीव्रता आनी काळ उणो करता, जाका लागून ऊतकांचे नुकसान उणें जाता [2] ..
रोगप्रतिकार पेशीचें मॉड्युलेशन: रोगप्रतिकार पेशींच्या कार्याचेंय नियंत्रण करता. मॅक्रोफेज ध्रुवीयकरणाक दाहकताविरोधी मॅक्रोफेजांकडेन मॉड्यूलेट करून दाहक मध्यस्थांची सोडवणूक उणी करता आनी ऊतक दुरुस्तीक चालना दिता [2] ..
डीएनए दुरुस्ती करप
दुरुस्ती मार्ग सक्रिय करप: तांबें-क्यू कोशिकेभितरले डीएनए दुरुस्ती मार्ग सक्रिय करता. वेगवेगळ्या अंतर्निहित वा बाह्य घटकांक लागून पेशींचें लुकसाण जाल्यार तीं डीएनए दुरुस्ती यंत्रणेची माळ सुरू करतात. तांबें-cu डीएनए पॉलिमरेझ आनी लिगेज ह्या संबंदीत दुरुस्ती एंझायमांच्या क्रियाशीलतेचें नियंत्रण करून इबाडिल्ल्या डीएनएची दुरुस्ती करपाक चालना दिता, जाका लागून जीनोमिक स्थिरताय तिगून उरता [2] ..
अँटीऑक्सिडेंट संरक्षण: तातूंत अँटीऑक्सिडेंट क्षमता आसता, जाका लागून प्रतिक्रियाशील ऑक्सिजन जाती (ROS) हांकां लागून जावपी डीएनएचें नुकसान उणें जाता. आरओएसाक लागून डीएनए तंतू मोडून बेस ऑक्सिडीभवन जावंक शकता. आरओएस स्कॅव्हेंज करून कॉपर-सीयू अप्रत्यक्षपणान डीएनएची नुकसानापसून राखण करता, जाका लागून डीएनए दुरुस्तीखातीर अनुकूल परिस्थिती निर्माण जाता [1] ..
कोशिकीय चयापचयाचें नियंत्रण करप
ऊर्जा चयापचयाक चालना दिवप: कोशिकीय ऊर्जा चयापचयाविशीं Copper-cu चो मायटोकॉंड्रियल कार्याचेर परिणाम जावं येता. मायटोकॉंड्रिया कोशिकीय शक्तीकेंद्र म्हूण काम करतात आनी Copper-cu मायटोकॉंड्रिया संबंदीत एंझायमांच्या क्रियाशीलतेचें नियंत्रण करून कोशिकीय उर्जा उत्पादन कार्यक्षमताय वाडोवंक शकता-देखीक ट्रायकार्बोक्झीलिक आम्ल चक्रांत आनी ऑक्सिडीभवन फॉस्फोरिलेशनांत आस्पावपी एंझायम-अशे तरेन वाड आनी दुरुस्ती सारकिल्ल्या कोशिकीय प्रक्रियां वेळार उर्जेची मागणी पुराय करूंक शकता.
पदार्थ संश्लेशणाचें नियंत्रण करप: तांबें-cu हें कोशिकेभितरल्या म्हत्वाच्या पदार्थांच्या संश्लेशणाकय बदल करता. आदीं सांगिल्लेप्रमाण कोलेजन आनी इलास्टीन ह्या कोशिकेभायर आशिल्ल्या मॅट्रिक्स घटकांच्या संश्लेशणाक चालना दिता. तेभायर प्रथिनां आनी लिपिड ह्या कोशिकेभितरल्या पदार्थांच्या संश्लेशणाचेर आनी चयापचयाचेर ताचो परिणाम जाता आनी ताका लागून कोशिकीय शारिरीक कार्यां सामान्य तिगून उरतात [2]..
तांबें-क्यूचे उपेग कितें?
घाय बरे जावप: तांब्याच्या-cu हातूंत घाय बरे जावपाची तांक आसता. तो आंग निर्माण करपाक उत्तेजन दिता, जखमेच्या सुवातेर भरपूर पोशक तत्वां आनी ऑक्सिजन पुरवण करता, जाका लागून ऊतकांची दुरुस्ती आनी पुनरुत्पादन बेगीन जाता. तशेंच तांबें-cu त्वचेच्या तंतूकणांच्या कार्याक आदार दिता, ताका लागून कोलेजन, इलास्टीन आनी ग्लायकोसॅमिनोग्लायकन हांच्या संश्लेशणाक चालना मेळटा. हाका लागून निरोगी कोशिकेभायर मॅट्रिक्स तयार करपाक आदार जाता आनी घाय बरे जावपाची प्रक्रिया बेगीन जाता. पिकर्ट एल हाणें कातीच्या जखमेचेर केल्ल्या अभ्यासांत कॉपर-क्यू आशिल्ल्या सुत्रांनी उपचार केल्ल्यान घाय बरे जावपाची गती खूब वाडली आनी बरे जावपाचो दर्जो सुदारलो [2]..
दाहकताविरोधी परिणाम: दाहकताये संबंदीत संकेत मार्गांक आळाबंदा हाडून दाहक प्रतिसाद कमी करता. लिपोपॉलीसॅक्राइड (LPS)-प्रेरित तीव्र फुफ्फुस जखम (ALI) मुयाच्या मॉडेलांत आनी RAW 264.7 मॅक्रोफेजांचेर केल्ल्या आंगांतल्यान प्रयोगांत Copper-cu उपचारान प्रतिक्रियाशील ऑक्सिजन प्रजाती (ROS) उत्पादन उणें जालें, सुपरऑक्सायड डिस्मुटेज (SOD) क्रियाशीलता वाडली आनी नेक्रोसिस फॅक्टर -α (TNF-α) आनी अर्बुद घटकांची निर्मिती उणी जाली आनी इंटरल्युकिन-६ (IL-6), NF-κB p65 आनी p38 MAPK संकेत मार्गांक आळाबंदा हाडून मेळटा. अशे तरेन Copper-cu ALI/Acute Respiratory Distress Syndrome (ARDS) सारकिल्या दाहकता संबंदीत रोगांचेर उपचारात्मक क्षमता दाखयता [3]..
कोशिकीय संरक्षण: जायते कोशिकीय संरक्षणात्मक परिणाम दाखयतात. क्रॉनिक ऑब्स्ट्रक्टिव्ह पल्मोनरी डिजीज (COPD) हातूंत तो फुफ्फुसाच्या ऊतकाची राखण आनी दुरुस्ती करता आनी तेच बरोबर सीओपीडी तंतूकण कार्य परतून सुरू करता. तशेंच NFκB सारकिल्या रेणूंक आडखळ हाडटा, जे पिरायेच्या रोगांक गती दितात अशें मानतात, ताका लागून पिरायेच्या वाडपाक विरोध करपाची तांक दिसून येता. तेभायर तो चिंता विरोधी, वेदनाशामक आनी आक्रमकता विरोधी क्रिया दाखयता आनी प्रोटीअझोम प्रणाली वरवीं कोशिकीय निवळावणी कार्यां सक्रिय करता, जाका लागून व्यापक कोशिकीय संरक्षण मेळटा [2]. .
डीएनए दुरुस्ती: तांबें-सीयू कोशिकेभितरल्या डीएनए दुरुस्ती प्रक्रियेंत वांटो घेता, जीनोमिक स्थिरताय सांबाळपाक आनी एकठांय जाल्ल्या डीएनए नुकसानाक लागून जावपी कोशिकीय विकृतताय आनी पिरायेच्या प्रस्नांक उणे करपाक मदत करता. हाका लागून डीएनए हानीक लागून जावपी दुयेंसांक आळाबंदा हाडपाक आनी ताचेर उपचार करपाक आदार मेळटा [2] ..
निश्कर्श
अंतर्निहित ट्रायपॅप्टायड-तांबें संयुग म्हणून कॉपर-क्यू बहुआयामी जैविक क्रियाशीलता दाखयता. PI3K/Akt आनी MAPK/ERK ह्या संकेत मार्गांक सक्रिय करून तो तंतूकण प्रसार, आंग निर्माण आनी कोशिकेभायर मॅट्रिक्स संश्लेशण हाका चालना दिता आनी घाय बरे जावपाक म्हत्वाची भुमिका करता. तशेंच दाहक, अँटीऑक्सिडेंट आनी प्रतिकारशक्ती नियंत्रक कार्यां दाखयता, ऊतक दाहक नुकसान उणें करता आनी आघात दुरुस्ती आनी दाहक रोग हस्तक्षेप करपाक मदत करता.
लेखका विशीं
वयर सांगिल्लीं सगळीं साहित्यां कोसर पॅप्टायड्स कंपनीन संशोधन, संपादन आनी संकलन केल्लीं आसात.
शास्त्रीय जर्नल लेखक
लॉरेन पिकर्ट हो नामनेचो जैव रसायनशास्त्रज्ञ आनी स्किन बायोलॉजी इंक. ताणें १९७३ वर्सा सॅन फ्रांसिस्कोच्या कॅलिफोर्निया विद्यापिठांत डॉक्टरेट संशोधन करतना तांब्याचें पॅप्टायड Copper-cu हें सोदून काडलें. ह्या सोदाक लागून कातीक कायाकल्प करपी तांब्याचे पॅप्टायड तयार जाले आनी १९९४ वर्सा स्किन बायोलॉजी इंक. पिकर्ट हाच्या संशोधनाचेर त्वचाविज्ञान आनी पुनरुत्पादन वैजकी मळार परिणाम चालूच आसा. लॉरेन पिकर्टाची वळेरी उल्लेखाच्या संदर्भांत दिल्या [2].
