ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
13 ދުވަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އޯވަރވިއު
ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ އާ ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (GLP-1 RA) އެކެވެ. ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (GLP-1) އަކީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ގުދުރަތީ ގޮތުން ނިކުންނަ ހޯރމޯނެއް ކަމަށާއި، މިއީ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ހޯރމޯނެކެވެ. ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިވުމުން ޖީއެލްޕީ-1 ނިކުމެ އެކި ގޮތްގޮތުން ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. ނަމަވެސް ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ގައިގައި ގިނަ ފަހަރަށް ޖީއެލްޕީ-1 ސެކްރެޝަން އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ނުފެންނަ ނުވަތަ އޭގެ އަސަރުތައް އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ނުފެނެއެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަސަރުތައް ނަކަލުކޮށް، ހަކުރުބައްޔާއި ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް ފަރުވާގެ އަސަރުތައް ކޮށްދެއެވެ.
ފޮޓޯ 1 ފަލަވުމަށް ދޭ ފަރުވާތަކާއި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް ކުރާ އަސަރު
ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާގައި ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ދައުރު
އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުން
ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ހާލަތްތަކުގައި ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިވުމުން ގޮހޮރުގައި ހުންނަ އެންޓަރޯއެންޑޮކްރައިން ސެލްތަކުން ޖީއެލްޕީ-1 ނިކުމެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 ޕެންކްރިއޭޓިކް β ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކުރުމަށް ސިގްނަލިންގ މަގުތަކުގެ ސިލްސިލާއެއް އެކްޓިވޭޓް ވެއެވެ. އަދި ސެމަގްލޫޓިޑް ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް ޕެންކްރިއޭޓިކް β ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން ގްލޫކޯޒް ކޮންސެންޓްރޭޝަނަށް ބަރޯސާވާ ގޮތެއްގައި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. މާނައަކީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މައްޗަށް ދާއިރު، ސެމަގްލޫޓިޑް އިން އިންސިއުލިން ރިލީޒް ދިނުމުން ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކުރުމަށް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ކުރިއެރުވުމެވެ؛ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އާންމު ރޭންޖުގެ ތެރޭގައި ހުންނައިރު، އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމަށް އޭގެ އަސަރު ބަލިކަށިވެ، ހައިޕޮގްލައިސެމިއާ ޖެހުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަވެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު ބަލިމީހުންގެ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަންގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ކޮންޓްރޯލް ކުރެވޭނެ އެވެ.
ފޮޓޯ 2: އަޕްސްޓްރީމް ވެއިޓް ސެންޓްރިކް އެޕްރޯޗް އާއި މާ ޑައުންސްޓްރީމް، ގްލޫކޯޒް ސެންޓްރިކް، އަދި ކާޑިއޯމެޓަބޮލިކް އެޕްރޯޗް. އިންކްރެޓިން އަށް ބިނާކޮށް ދޭ ފަރުވާތައް މިހާރުވެސް އެންމެ މަތީ ފިޔަވަޅުގައި ހަރަކާތްތެރިވެއެވެ.
ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރަށް ބެލުމެއްނެތި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން މެދުނުކެނޑި ބާރުއަޅާ އަދި ހައިޕޮގްލައިސެމިއާގެ ނުރައްކާ އިތުރުކޮށްދޭ ސަލްފޮނައިލޫރިއާސް ފަދަ ސަގާފީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޓަގޯގްތަކާ ހިލާފަށް ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންސެންޓްރޭޝަނަށް ބަރޯސާވާ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮޕަޓީސްގެ ސަބަބުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދީ، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ރައްކާތެރި އަދި ފައިދާހުރި ގޮތެއް ލިބިގެންދެ އެވެ ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނެވެ.
ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވުން
ގްލޫކަގަން އަކީ ޕެންކްރިއޭޓިކް α ސެލްތަކުން ނިކުންނަ ހޯރމޯނެއް ކަމަށާއި، މިއީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިކޮށްދޭ ހޯރމޯނެއް ކަމަށާއި، މިއީ އިންސިއުލިން އާއި އިދިކޮޅަށް އަމަލުކުރާ ހޯރމޯނެކެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިވިޔަސް ގިނަ ފަހަރަށް ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުމެއް ނެތި ހުރެއެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް ޕެންކްރިއޭޓިކް α ސެލްތަކުގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކޮށް ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައެވެ. ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން މަދުވުމުން ފުރަމޭގެ ގްލައިކޯޖެނޮލައިސިސް އަދި ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް ޕްރޮސެސްތައް ހުއްޓުވައި، އެންޑޯޖެނަސް ގްލޫކޯޒް އުފެއްދުން މަދުވެ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އިތުރަށް ދަށްވެއެވެ. ސައިންސްވެރިން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ފަރުވާ ހޯދާ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ ޕްލާސްމާ ގްލޫކަގަންގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯޒް އުފެއްދުން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ދަށްވެ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ހަމައަކަށް އެޅުވުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެ އެވެ.
ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކުރުން
ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓްގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކޮށް ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވެއެވެ. ހަލުވިކަމާއެކު ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުމުން ކާނާ އަވަހަށް ކުޑަ ގޮހޮރަށް ވަދެ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ހަލުވިކަމާއެކު މައްޗަށް ދެއެވެ. ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުމުން، ކާނާ ބަނޑުގައި ގިނައިރު ހުރެ، ކުޑަ ގޮހޮރަށް ވަދެ މަޑުމަޑުން ވަދެ، ގްލޫކޯޒް މަޑުމަޑުން ޖަހައިގަނެ، ކެއުމަށްފަހު ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް މައްޗަށް ދިއުން ހުއްޓުވައެވެ. މި އަސަރަކީ ކެއުމަށްފަހު ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ސްޓޭބަލްކޮށް ބެހެއްޓުމާއި ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ އުފުލުން ދަށްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އަސަރެކެވެ. ބައެއް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ޕޯސްޓްޕްރެންޑިއަލް ބްލަޑް ގްލޫކޯޒް ޕީކްސް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ ކުދިކުދި އުފުލުންތައް ފެނި، ޖުމްލަ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކޮލިޓީ ރަނގަޅުވި އެވެ. މީގެ އިތުރުން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުމުން ފުރިހަމަ ކަމުގެ އިހުސާސް ކުރެވި، ކާނާ ކެއުން މަދުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލްކުރުމާއި ބަރުދަން މެނޭޖްކުރުމަށް އެހެން ދިމާލަކުން އެހީތެރިވެދެއެވެ.
ފޮޓޯ 3: ފަލަވުން މެނޭޖްކުރުމަށް ސެމަގްލޫޓިޑްގެ މެކޭނިޒަމް
β-ސެލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކުރުން
ކްރޮނިކް ހައިޕަރގްލައިސެމިއާ އިން ޕެންކްރިއޭޓިކް β ސެލްތަކަށް ގެއްލުން ލިބި، މަޑުމަޑުން ފަންކްޝަނަލް ދަށްވުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް އިން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށްގެން ލޭގެ ހަކުރު ދަށްކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން ޕެންކްރިއޭޓިކް β ސެލްތައް ރައްކާތެރިކޮށް މަރާމާތުކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން β ސެލްގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓައިޑް އިން β-ސެލް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ކުރިއެރުވުމަށްޓަކައި ވަކި އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، β-ސެލް އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވައި، β-ސެލްތަކުގެ އަދަދާއި ވަޒީފާ އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކާއި ބައެއް ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުން ސެމަގްލޫޓިޑް ބޭނުންކުރުމަށްފަހު β ސެލްތަކުގެ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކެޕޭސިޓީ އިތުރުވެ، އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މިއީ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ދިގުމުއްދަތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް ކަމުގައި ވާއިރު، މިއީ ބަލި ކުރިއަރާ މިންވަރު މަޑުޖައްސާލައި، ހަކުރުބަލީގެ އުދަނގޫތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާގައި ސެމަގްލޫޓިޑް ބޭނުންކުރުން
ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާގައި ސެމަގްލޫޓިޑް ބޭނުންކުރުމުގެ ތަފާތު ގޮތްތައް ހުރެއެވެ. އަލަށް ފާހަގަކުރެވޭ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް މަތިވެފައި ނުވާނަމަ އަދި ފާހަގަކުރެވޭ ސީރިއަސް ކޮމްޕްލިކޭޝަންތަކެއް ނުވަތަ އެނޫންވެސް ސީރިއަސް ކޮމޮރބިޑިޓީސްތަކެއް ނެތްނަމަ ސެމަގްލޫޓިޑް އާއި އެކު މޮނޮތެރަޕީ ދިނުމަށް ވިސްނާލެވިދާނެއެވެ. ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އަލަށް ބަލިޖެހުނު ބައެއް ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި މޮނޮތެރަޕީގެ މުއްދަތަކަށް ފަހު ހީމޯގްލޮބިން އޭ1ސީ (އެޗްބީއޭ1ސީ) ގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ ބަރުދަން ލުއިވެ އެވެ. މިސާލަކަށް ޕައިނިއަރ ސީރީޒްގެ ދިރާސާތަކުގައި އޯރަލް ސެމަގްލޫޓިޑް މޮނޮތެރަޕީ ދީގެން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު އެޗްބީއޭ1ސީގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، ރައްކާތެރިކަމާއި ޓޮލަރެބިލިޓީ ރަނގަޅުވެފައިވެއެވެ. މޮނޮތެރަޕީގެ ފައިދާއަކީ ކޮމްބިނޭޝަން ތެރަޕީއާ ގުޅިގެން ބޭހުގެ މުއާމަލާތްތަކުގެ ނުރައްކާ ސަލާމަތްވެ، ނިސްބަތުން ސާދާ ގޮތެއްގައި ދިނުމަކީ ބަލިމީހާ ފަރުވާއަށް ތަބާވުން ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
ސެމަގްލޫޓިޑް އެހެން ބޭސްތަކާ އެކު ވެސް ބޭނުން ކުރެވިދާނެ އެވެ. ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފުރަތަމަ ސަފުގެ ބޭހެއް ކަމަށްވާ މެޓްފޯމިން އާއި ގުޅިގެން އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ރަނގަޅުވެ، ހެޕަޓިކް ގްލޫކޯޒް އައުޓްޕުޓް ދަށްކޮށްދެއެވެ. މި ދެ ބޭހުގައި ވެސް ކޮމްޕްލިމެންޓަރީ މެކޭނިޒަމްސް އޮފް އެކްޝަން ހުރުމުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް މާ ފައިދާހުރި ގޮތްތަކެއް ލިބިގެންދެ އެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މި ކޮމްބިނޭޝަން ރެޖިމަންގެ ސަބަބުން އެޗްބީއޭ1ސީގެ މިންވަރު އިތުރަށް ދަށްވެ، އޭގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިވުން އިތުރަށް ފާހަގަ ކުރެވެއެވެ. މިސާލަކަށް ބައެއް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިތުރުކުރި މެޓްފޯމިން އިން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ހައިޕޮގްލައިސެމިއާ ރިސްކް މާބޮޑުތަނުން އިތުރު ނުވެ، އިތުރު ބަރުދަން ލުއިވުމާއެކު މެޓްފޯމިން މޮނޮތެރަޕީ ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ބަލިމީހުންނާ އަޅާބަލާއިރު އެޗްބީއޭ1ސީގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވެއެވެ. މި ރެޖިމަންޓަކީ މެޓްފޯމިން މޮނޮތެރަޕީ އިން ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ކޮންޓްރޯލް ނުކުރެވޭ ބަލިމީހުންނަށް އެކަށީގެންވާ ރެޖިމަންޓެކެވެ.
ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު މަތިވެ އިންސިއުލިން ތެރަޕީ ބޭނުންވާ ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް އިންސިއުލިން ތެރަޕީއަށް ސެމަގްލޫޓިޑް އިތުރުކުރުމަކީ އިންސިއުލިންގެ ޑޯޒް ދަށްކުރެވޭނެ ކަމެކެވެ. އިންސިއުލިން ތެރަޕީގައި ގިނަ ފަހަރަށް ބަލިމީހުންނަށް ދިމާވަނީ ބަރުދަން އިތުރުވުމާއި ހައިޕޮގްލައިސެމިއާގެ ނުރައްކާ އިތުރުވުން ފަދަ މައްސަލަތަކެވެ. އެއްކޮށް ބޭނުން ކުރާއިރު، ސެމަގްލޫޓިޑްގެ އަސަރުތަކުން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ކުރިއެރުވުމާއި ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވުމަކީ އިންސިއުލިން ބޭނުންކުރުން އެންމެ ރަނގަޅުކޮށް، ޑޯޒް މަދުކޮށް، ބަރުދަން އިތުރުވުމާއި ހައިޕޮގްލައިސެމިއާގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. މިސާލަކަށް ބައެއް ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުގައި އިންސިއުލިން ތެރަޕީއަށް ސެމަގްލޫޓިޑް އިތުރުކުރި ބަލިމީހުންގެ އިންސިއުލިން ޑޯޒް އެވްރެޖްކޮށް ދަށްވުމާއެކު، އެޗްބީއޭ1ސީގެ މިންވަރު އިތުރަށް ދަށްވެ، ބަރުދަން ލުއިވެ، ހައިޕޮގްލައިސެމިއާ އެޕިސޯޑްތަކުގެ ފްރީކުއެންސީ ދަށްވެފައިވެއެވެ.
އަދި އެސްޖީއެލްޓީ2 އިންހިބިޓަރސް ފަދަ އެންޓިޑައިބެޓިކް ބޭސްތަކާ އެކު ވެސް ސެމަގްލޫޓިޑް ބޭނުން ކުރެވިދާނެ އެވެ. އެސްޖީއެލްޓީ2 އިންހިބިޓަރސް އިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ދަށްކޮށްދެނީ ކުޑަކަމުދާތަކެތީގައި ގްލޫކޯޒް ބޭރުވުން އިތުރުކޮށްދީގެންނެވެ. މިދެކަންތައް އެއްކޮށްލުމުން ތަފާތު މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް އިތުރަށް ރަނގަޅުވެ، ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ވެސް ސިނަޖިސްޓިކް އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެ އެވެ.
ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ސެމަގްލޫޓިޑްގެ ދައުރު
ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައިދިނުން
ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގައި ޚާއްޞަކޮށް ހައިޕޮތެލަމަސްގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކުރާ އެއްޗެކެވެ. ހައިޕޮތެލަމަސް އަކީ ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިވުމާއި ހަކަތަ ބެލެންސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް ހަށިގަނޑުގެ މުހިއްމު ސަރަހައްދެކެވެ. ހައިޕޮތެލަމަސްގައި ހުންނަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅުމަށްފަހު ސެމަގްލޫޓައިޑް އިން ނިއުރޯޕެޕްޓައިޑްސް ދޫކުރުން ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭއިރު، މިއީ ވަރުގަދަ ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން އުފެއްދުމަށް ބޭނުންކުރާ ނިއުރޯޕެޕްޓައިޑް ވައި (އެންޕީވައި) ގެ ސެކްރެޝަން މަދުކުރުން ފަދަ އެއްޗެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ޕްރޯޕިއޯމެލަނޯކޯޓިން (POMC) ނިއުރޯންތަކުގެ ހަރަކާތް އިތުރުކޮށްދޭއިރު، އެ ނިއުރޯންތައް އެކްޓިވޭޓްވުމުން ސެޓިއޭޓީ ސިގްނަލްތައް އުފެދެއެވެ. މި މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ކާހިތްވުން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ދަމަހައްޓައި، ބަލިމީހުންނަށް ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދެއެވެ. ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް ބޭނުންކުރާ ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން ބޮޑު ބަލިމީހުންގެ ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިކަން ކުޑަވެ ކާނާ ކެއުން މަދުވެ، ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ބިންގާ އެޅި ކަމަށް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވެ އެވެ.
ހަކަތައަށް ކުރާ ހަރަދު އިތުރުކުރުން
ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައިދިނުމުގެ އިތުރުން ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ވެސް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، ހަކަތައަށް ކުރާ ހަރަދު އިތުރުވެދާނެ އެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ބްރައުން އެޑިޕޯސް ޓިޝޫގެ ހަރަކާތް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ހަކަތަ ހަރަދު އިތުރުވެދާނެ އެވެ. ބްރައުން އެޑިޕޯސް ޓިޝޫ އަކީ ޚާއްޞަ ވައްތަރެއްގެ ފެޓް ޓިޝޫއެއް ކަމަށާއި، އޭގެ އަސާސީ މަސައްކަތަކީ ތަރމޯޖެނެސިސް މެދުވެރިކޮށް ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމެވެ. ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ބްރައުން އެޑިޕޯސް ޓިޝޫގައި ހުންނަ ވަކި ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ފެޓީ އެސިޑް އޮކްސިޑޭޝަން އަދި ތަރމޯޖެނެސިސް ކުރިއަރުވައިދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ސެމަގްލޫޓިޑް އިން މަސް ފަދަ ޓިޝޫތަކުގައި ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، އަރާމު ވަގުތުތަކުގައި ވެސް ހަކަތަ ޚަރަދު އިތުރުވެދާނެ އެވެ. މިސާލަކަށް ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް ދިނުމަށްފަހު ޖަނަވާރުތަކުގެ ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރޭޓް އިތުރުވެ، ކާނާ ކެއުން އެއްގޮތަކަށް ހުރި ނަމަވެސް ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްވެ، ހަކަތަ ޚަރަދު އިތުރުކޮށްގެން ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް ހެޔޮ ދައުރެއް އަދާކުރާކަން ހާމަވެއެވެ.
ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން
ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ވެސް ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ސަރުބީ ފަޅައިގެން ދިއުމާއި، ސަރުބީ ސިންތެސިސް މަދުކުރުމާއި، ސަރުބީ ރައްކާކުރުން ހުއްޓުވާ އެއްޗެކެވެ. ފުރަމޭގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ފެޓީ އެސިޑް ސިންތޭޒް ފަދަ އެންޒައިމްތަކުގެ ހަރަކާތް ހުއްޓުވައި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ފެޓީ އެސިޑް ސިންތެސިސް ދަށްވެދާނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން އެޑިޕޯސް ޓިޝޫގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ފެޓް ބްރޭކްޑައުން އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ހިލޭ ފެޓީ އެސިޑް ދޫވުން އިތުރުކޮށްދީ، އޮކްސިޑޭޓިވް ބްރޭކްޑައުން އަށް މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް ވަނުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ފެޓް ރައްކާކުރުން މަދުވެދާނެއެވެ. ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ދުވަސްކޮޅަކު ފަރުވާ ދިނުމަށް ފަހު ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީގެ މިންވަރު، ޚާއްސަކޮށް ވިސްސަރަލް ފެޓްގެ މިންވަރު ދަށްވެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި މެޓަބޮލިކް ސިންޑްރޯމް ރަނގަޅުކޮށް ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކުރުމަށް ވެސް ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރާ ކަމެކެވެ.
ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް ބޭނުންކުރުން
ފަލަވުން ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވުމާއި ގުޅުންހުރި ބަލިތަކާ އެކު އުޅޭ ބަލިމީހުންނަށް
ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް ސާފު ޓާގެޓް ޕޮޕިއުލޭޝަނެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ބީއެމްއައި ≥30 ކިލޯ/މީޓަރު⊃2 ހުންނަ ފަލަ ބަލިމީހުންނަށް؛ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބަލިމީހުންގެ ބީއެމްއައި ≥27 ކިލޯ/މީޓަރު⊃2؛ އަދި މަދުވެގެން ބަރުދަނާ ގުޅުންހުރި އެއް ހާލަތެއް (ހައިޕަރޓެންޝަން، ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި، ނުވަތަ ހައިޕަރކޮލެސްޓްރޯލެމިއާ ފަދަ)، އެއީ ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމަށް ފައިދާހުރި ބޭހެކެވެ. ސްޓެޕް ސީރީޒްގެ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ފަރުވާ ލިބުނު ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ އެވެ. ސްޓެޕް 1 ދިރާސާގައި ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވަނީ 68 ހަފްތާގެ ތެރޭގައި ގާތްގަނޑަކަށް %15 އަށް ކަމަށާއި، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން ލުއިވެފައިވަނީ އެންމެ %2.4 އެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މިއީ ގުޅުންހުރި ހާލަތްތަކެއް ހުންނަ ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބަލިމީހުންނަށް ބޮޑު އަދި ދެމެހެއްޓެނިވި ބަރުދަން ލުއިކޮށްދީ، ސިއްހީ ނަތީޖާ ރަނގަޅުކޮށް، ފަލަވުމާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ.
ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަންތަކާ ގުޅިގެން
ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ސެމަގްލޫޓިޑް އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރަނީ ކެލޮރީ ކެއުން މަދުކުރުމާއި ޖިސްމާނީ ހަރަކާތްތެރިކަން އިތުރުކުރުން ހިމެނޭ ގޮތަށް ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަންތަކާ ގުޅިގެންނެވެ. ބަރުދަން ލުއިކުރުމަކީ ސިއްހަތަށް ފައިދާހުރި ދިރިއުޅުމުގެ އާދަތަކަށް ބަދަލެއް ނުގެނެސް ހަމައެކަނި ބޭހަށް ބަރޯސާވާ ކަމެއް ނަމަ، ގިނަ ފަހަރަށް އޭގެ އަސަރުތައް ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ނުފެނެ އެވެ. މި ދެ ގޮތް އެއްކޮށްލުމުން ސިނަޖިސްޓިކް އަސަރެއް ކުރާއިރު، ބޭހުގެ ސަބަބުން ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައި ހަކަތަ ހޭދަކުރުން އިތުރުވާއިރު، ޑައިޓޭރިއަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުން ކެލޮރީ ކެއުން މަދުވެ، ޖިސްމާނީ ހަރަކާތްތެރިކަން އިތުރުވުމުން ހަކަތަގެ ހަރަދު އިތުރަށް ބޮޑުވެ، ބަރުދަން ލުއިވެ، ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތެއްގައި ބަރުދަން ލުއިވެއެވެ. މިސާލަކަށް ބައެއް ކްލިނިކަލް ޕްރެކްޓިސްތަކުގައި ނިއުޓްރިޝަނިސްޓަކު އެކުލަވާލާ ލޯ ކެލޮރީ ޑައިޓް ޕްލޭނަކަށް ތަބާވެ، ފަރުވާ ހޯދަމުންދާއިރު ހަފްތާއަކު އެރޮބިކް ކަސްރަތު ކުރާ ވަގުތު އިތުރުކުރާ ބަލިމީހުންނަށް ހަމައެކަނި ބޭސް ނުވަތަ ދިރިއުޅުމުގެ ވައްޓަފާޅިއަށް ބަރޯސާވާ ބަލިމީހުންނަށް ވުރެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގެ ނަތީޖާ މާ ރަނގަޅު އެވެ. މި އެއްކޮށްފައިވާ އުސޫލަކީ ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ފުރިހަމަ މެނޭޖްމަންޓެއްގެ މުހިންމުކަމަށް އަލިއަޅުވާލާ، ބަލިމީހުންނަށް ދުޅަހެޔޮ ދިރިއުޅުމެއް ގާއިމްކޮށް، ދިގު މުއްދަތަކަށް ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އުސޫލެކެވެ.
ނިންމުން
ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާ އާއި ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ވެސް ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ގާބިލްކަމެއް ދައްކަ އެވެ. ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާގައި، އެތައް މެކޭނިޒަމްތަކެއް މެދުވެރިކޮށް ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ކޮންޓްރޯލްކޮށް، β-ސެލްގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކޮށް، މޮނޮތެރަޕީގެ ގޮތުގައި ނުވަތަ ހަކުރުބަލީގެ އެހެން ބޭސްތަކާ ގުޅިގެން ބޭނުންކުރެވިދާނެއެވެ. ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުމުގައި ކާހިތްވުން ދަމަހައްޓައި، ހަކަތަ ޚަރަދު އިތުރުކޮށް، ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އެއާ ގުޅުންހުރި ހާލަތްތައް ހުންނަ ފަލަ ނުވަތަ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބަލިމީހުންނަށް އެކަށީގެންވާ އެއްޗެކެވެ. ލައިފްސްޓައިލް އިންޓަރވެންޝަންތަކާ ގުޅިގެން ކުރާއިރު، އެއަށްވުރެ ރަނގަޅު ނަތީޖާތަކެއް ލިބެއެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ސަލްވާޑޯ އާރ، މައުޓީނިއޯ ސީޖީ، ސޫސާ ސީ، އެޓް އަލް. ސެމަގްލޫޓިޑް އެސް އަ ޖީއެލްޕީ-1 އެގޮނިސްޓް: އެ ބްރޭކްތްރޫ އިން އޮބެސިޓީ ޓްރީޓްމަންޓް[ޖޭ]. ފާމަސިއުޓިކަލްސް، 2025،18(3).ޑީއޯއައި:10.3390/ph18030399.
[2] މެމޮން އޭ، ތަހްރީމް އެމް، ކުމާރީ ބީ.ސެމަގްލޫޓިޑް: ނިއު ޑޯން ފޯރ ޑައިބެޓިކްސް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް ދަ ޕާކިސްތާން މެޑިކަލް އެސޯސިއޭޝަން، 2023،73(3):721.DOI:10.47391/JPMA.7558.
[3] ކޮލިން އައިއެމް، ޖެރާޑް ކޭ އެމް.ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު 2.4 މިލިގްރާމް ސެމަގްލޫޓިޑް ފޯރ ވެއިޓް މެނޭޖްމަންޓް އިން އޮބެސިޓީ: އެ ގޭމް ޗޭންޖަރ؟[ޖޭ]. ޓަޗްރެވް އެންޑޮކްރިނޯލް، 2022،18(1):35-42.ޑީއޯއައި:10.17925/އީއީ.2022.18.1.35.
[4] ސިންގް ޖީ، ކްރައުތަމަރ އެމް، ބްޖަލްމޭ-އިވާންސް އެމް.ވެގޯވީ (ސެމަގްލޫޓައިޑް): ދިގުމުއްދަތަކަށް ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އާ ބޭހެއް[ޖޭ]. ޖާނަލް އޮފް އިންވެސްޓިގޭޓިވް މެޑިސިން، 2022،70(1):5-13.DOI:10.1136/jim-2021-001952.
[5] މާރެސް އޭސީ، ޗަޓަރޖީ އެސް، މުކަރްޖީ ޑީ.ސެމަގްލޫޓިޑް ފޯރ ވެއިޓް ލޮސް އެންޑް ކާޑިއޯމެޓަބޮލިކް ރިސްކް ރިޑަކްޝަން އިން އޯވަރވޭޓް/އޮބެސިޓީ[ޖޭ]. ކަރަންޓް އޮޕިނިއަން އިން ކާޑިއޮލޮޖީ، 2022،37(4):350-355.DOI:10.1097/HCO.0000000000000955.
[6] ޗުޑްލީ އާރްއޭ، ބައިން އެސް ސީ.ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ސެމަގްލޫޓިޑް އިންޖެކްޝަން ދިނުން[J]. އެކްސްޕާޓް ރިވިއު އޮފް ކްލިނިކަލް ފާމަކޯލޮޖީ، 2020،13(7):675-684.DOI:10.1080/17512433.2020.1776108.
[7] ގޯމޭޒް-ޕެރަލްޓާ އެފް، އަބްރޭއު ސީ.ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލި މެނޭޖްކުރުމުގައި ސެމަގްލޫޓައިޑްގެ ޕްރޮފައިލް: ޑިޒައިން، ޑިވެލޮޕްމަންޓް، އަދި ތެރަޕީގައި ޖާގަ[J]. ޑްރަގް ޑެސް ޑިވެލް ތެރ، 2019،13:731-738.ޑީއޯއައި:10.2147/ޑީޑީޑީޓީ.އެސް165372.
[8] ހެޑްރިންގޓަން އެމް.އެސް، ޑޭވިސް އެސް އެން.ޓައިޕް 2 ހަކުރުބަލީގެ ފަރުވާއަށް އޯރަލް ސެމަގްލޫޓައިޑް[ޖޭ]. ފާމަކޯތެރަޕީއާ ބެހޭ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ޚިޔާލު، 2019،20(2):133-141.DOI:10.1080/14656566.2018.1552258.
ހަމައެކަނި ރިސާޗް ބޭނުންކުރުމަށް ލިބެންހުރި ޕްރޮޑަކްޓް:
