ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
27 ދުވަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
އޯވަރވިއު
އެޗްއައިވީ ޖެހުމާއި އެންޓިރެޓްރޯވައިރަލް ތެރަޕީ (އާރްޓީ) އިންޑައުސްޑް ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އެބްނޯމަލިޓީސް އަކީ އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ސިއްހަތާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ. މި އާދަޔާ ހިލާފު ކަންތައްތައް ލިޕޯއެޓްރޮފީ އާއި ލިޕޯހައިޕަރޓްރޯފީ ފަދަ އެކި ގޮތްގޮތުން ފެންނައިރު، ވިސްސަރަލް އެޑިޕޯސް ޓިޝޫ (ވީއޭޓީ) މާގިނައިން ޖަމާވުމަކީ ވަކިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމެކެވެ. ވެޓް އިތުރުވުމަކީ ބަލިމީހުންގެ ޖިސްމާނީ ސިފައަށް އަސަރުކުރާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް، އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް، އަދި ނޮން އަލްކޮހޮލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (އެންއޭއެފްއެލްޑީ) ފަދަ ސީރިއަސް މެޓަބޮލިކް ކޮމްޕްލިކޭޝަންތަކާ ވެސް ގާތް ގުޅުމެއް އޮންނަ ކަމެކެވެ.
ސިންތެޓިކް ގްރޯތް ހޯރމޯން ރިލީޒިން ހޯރމޯން (ޖީއެޗްއާރުއެޗް) އެނަލޮގް އެއް ކަމަށްވާ ޓެސަމޮރެލީ އިން އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމްގެ އާދަޔާ ހިލާފު ކަންތައްތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް އާ އުންމީދެއް ލިބިގެންދެ އެވެ. މިއީ ޚާއްޞަކޮށް އެންޓިރިއަރ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑްގައި ހުންނަ ޖީއެޗްއާރުއެޗް ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން އެންޑޯޖެނަސް ގްރޯތް ހޯރމޯން (GH) ސިންތެސިސް އާއި ރިލީޒް ކުރުމަށް ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ބާރުއަޅާ އެއްޗެކެވެ. އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ލިޕޮލައިސިސް ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ފެޓީ އެސިޑް އޮކްސިޑޭޝަން އިތުރުކޮށް، ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އެކަމުގެ ސަބަބުން ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމްއަށް ހެޔޮ ނުފޫޒެއް ފޯރުވުމުގައި ޖީއެޗް އަކީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. މި ޚާއްޞަ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަންގެ ސަބަބުން ޓެސަމޮރެލީ އަށް އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ޑިސްއޯޑަރސް ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
ފޮޓޯ 1 ތަޙުލީލު ސްކީމާ. ޖުމްލަ 9 ޕްލާސްމާ ޕްރޮޓީން ބެލިއިރު، މިއީ ޓެސަމޮރެލިން އިން ޑިފެރެންޝަލް މޮޑިއުލޭޓް ކުރެވިފައިވާ ހެޕަޓިކް ޖީން މަގުތަކުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ޓޮޕް ލީޑިންގ އެޖް ޖީންތަކާ ދިމާވާ ޕްރޮޓީންތަކެކެވެ.
އެޗްއައިވީގައި ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ޓެސަމޮރެލީގެ އެކްޝަންގެ މެކޭނިޒަމް
ބަލިމީހުންނެވެ
ގްރޯތް ހޯރމޯން-އިންސިއުލިން-ލައިކް ގްރޯތް ފެކްޓަރ އެކްސިސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން
ޓެސަމޮރެލީ އެންޓިރިއަރ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑްގެ ސެލް މެމްބަރޭންގައި ހުންނަ ޖީއެޗްއާރުއެޗް ރިސެޕްޓަރ އާއި ގުޅިގެން ޖޭއޭކޭ-އެސްޓީއޭޓީ ސިގްނަލިންގ މަގު ފަދަ ރިސެޕްޓަރ އާއި ގުޅުންހުރި ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓް ކުރެއެވެ. މި އެކްޓިވޭޝަން ޕްރޮސެސްގެ ސަބަބުން އެންޓިރިއަރ ޕިޓޫއިޓަރީ ގްލޭންޑް އިން ގްރޯތް ހޯރމޯން (GH) ސިންތެސިސްކޮށް ދޫކުރުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ލޭގެ ތެރެއަށް ވަނުމަށްފަހު، ފުރަމޭ ފަދަ ޓާގެޓް ގުނަވަންތަކަށް ވާސިލްވެ، ފުރަމޭ އިންސިއުލިން ލައިކް ގްރޯތް ފެކްޓަރ-1 (IGF-1) ސިންތެސިސްކޮށް ސެކްރެޓް ކުރުމަށް ބާރުއަޅައެވެ. އައިޖީއެފް-1 އަކީ ޖީއެޗްގެ މެޓަބޮލިކް އަސަރުތަކުގެ މުހިއްމު މެދުވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތްކުރާ އަދި ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމްގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އައިޖީއެފް-1 އިން ޕީއައި3ކޭ-އޭކޭޓީ ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އެޑިޕޮސައިޓް އެޕޮޕްޓޮސިސް އިންހިބިޓްކޮށް، އެޑިޕޮސައިޓްގެ އާދައިގެ މަސައްކަތް ދަމަހައްޓައިދެއެވެ. އަދި އެޑިޕޮސައިޓްތަކުން ފެޓީ އެސިޑްތައް ނަގައި އޮކްސިޑޭޓް ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި ފެޓް ޖަމާވުން މަދުކޮށްދެއެވެ. އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ގައިގައި ގިނަ ފަހަރަށް ގްރޯތް ހޯރމޯން އިންސިއުލިން ކަހަލަ ގްރޯތް ފެކްޓަރ އެކްސިސްގެ މަސައްކަތް ދަށްވަނީ ޚުދު ބައްޔާއި އެންޓިރެޓްރޯވައިރަލް ތެރަޕީ (އާރްޓީ) ގެ އަސަރުތަކުގެ ސަބަބުންނެވެ. ޓެސަމޮރެލީ އިން މި އެކްސިސް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އޭގެ އާދައިގެ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓަރީ ފަންކްޝަން އަލުން ހޯދައިދެވިދާނެ އެވެ.
އެޑިޕޮސައިޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ސީދާ އަސަރުތައް
ލިޕޮލައިސިސް ކުރިއެރުވުން: ޓެސަމޮރެލީ އިން އެޑިޕޮސައިޓްތަކުގައި ހޯރމޯން ސެންސިޓިވް ލައިޕޭޒް (އެޗްއެސްއެލް) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަދި އެކްޓިވިޓީ އަޕްރެގްޔުލޭޓް ކޮށްދެއެވެ. އެޗްއެސްއެލް އަކީ ލިޕޮލައިސިސްގެ މުހިއްމު އެންޒައިމެއް ކަމުން ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް ހައިޑްރޮލައިސިސް އިން ގްލިސެރޯލް އަދި ފެޓީ އެސިޑް އަށް ބަދަލުވެ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ފެޓްގެ ކެޓަބޮލިކް މެޓަބޮލިޒަމް ކުރިއަރުވައެވެ. އިން ވިޓްރޯގައި ކަލްޗަރޑް އެޑިޕޮސައިޓްތަކަށް ޓެސަމޮރެލީ އިތުރުކުރުމުން އެޗްއެސްއެލްގެ ހަރަކާތް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެ، ފެޓީ އެސިޑް ދޫކުރުން ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެއެވެ. އަދި ޓެސަމޮރެލީ އިން ނުސީދާ ގޮތެއްގައި އެޗްއެސްއެލް އެކްޓިވޭޓް ކުރެވޭނީ ސައިކްލިކް އެމްޕީ (cAMP)-ޕްރޮޓީން ކިނާޒް އޭ (PKA) ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ލިޕޮލައިސިސް އިތުރަށް ކުރިއަރުވައިގެންނެވެ. އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި ލިޕޮލިސިސް ޕްރޮމޯޓްކުރާ މި އަސަރަކީ މާގިނައިން ސަރުބީ އެއްވެ، ޚާއްޞަކޮށް ވިސްސަރަލް ފެޓް މަދުވުން މަދުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އަސަރެއް ކަމުން ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި އާދަޔާޚިލާފު ސަރުބީ ބެހިގެން ދިއުން ރަނގަޅުވެއެވެ.
ފެޓީ އެސިޑް އޮކްސިޑޭޝަން ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ޓެސަމޮރެލީ އިން އެޑިޕޮސައިޓްތަކުގެ ތެރޭގައި ފެޓީ އެސިޑް އޮކްސިޑޭޝަންގައި ބައިވެރިވާ މުހިއްމު އެންޒައިމްތައް ކަމަށްވާ ކާނިޓައިން ޕަލްމިޓޮއިލްޓްރާންސްފެރޭޒް 1 (CPT1) ގެ ހަރަކާތް އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ސީޕީޓީ1 އަކީ β-އޮކްސިޑޭޝަން އަށް މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް ފެޓީ އެސިޑް ވަނުމުގެ ރޭޓް ލިމިޓިން އެންޒައިމް ކަމަށާއި، އޭގެ ހަރަކާތް އިތުރުވުމުން މައިޓޮކޮންޑްރިއާގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ފެޓީ އެސިޑްތައް އޮކްސިޑޭޓިވް ބްރޭކްޑައުން އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ސެލްތަކަށް ހަކަތަ ފޯރުކޮށްދެއެވެ. އަދި ޓެސަމޮރެލީ އިން ފެޓީ އެސިޑް β-އޮކްސިޑޭޝަންގައި ބައިވެރިވާ އެހެން އެންޒައިމްތަކާއި ޓްރާންސްޕޯޓަރސް ކަމަށްވާ އެސިޓައިލް-ކޯއޭ ކާބޮކްސިލޭޒް 2 (ACC2) އަދި ފެޓީ އެސިޑް ޓްރާންސްޕޯޓަރ 1 (FATP1) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، ފެޓީ އެސިޑް އޮކްސިޑޭޝަން މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސް އިތުރަށް އޮޕްޓިމައިޒް ކުރެވިދާނެއެވެ. ފެޓީ އެސިޑް އޮކްސިޑޭޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށްގެން ޓެސަމޮރެލީ އިން ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި ފެޓް ރައްކާކުރުން މަދުކޮށްދީ، އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ޑިސްއޯޑަރސް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ.
ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުން
އެޑިޕޯޖެނެސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކަށް ނުފޫޒު ފޯރުވުން: ޓެސަމޮރެލީ އިން އެޑިޕޯޖެނެސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން އިންހިބިޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. ޕީޕީއޭއާރުγ އަކީ އެޑިޕޮސައިޓް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އަދި އެޑިޕޯޖެނެސިސްގައި މުހިއްމު ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ފެކްޓަރެއް ކަމަށާއި، ފައިބްރޯބްލާސްޓްސް މެޗުއަރ އެޑިޕޮސައިޓްތަކަށް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، އެޑިޕޯޖެނެސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ ސިލްސިލާއެއް ކަމަށްވާ ފެޓީ އެސިޑް ބައިންޑިންގ ޕްރޮޓީން 4 (FABP4) އަދި ފެޓީ އެސިޑް ސިންތޭޒް (FAS) އެކްސްޕްރެސް ކުރުމަށް ބާރުއަޅާ އެއްޗެކެވެ. އެޑިޕޮސައިޓް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އަދި އެޑިޕޯޖެނެސިސް ގައި ވެސް ސީ/އީބީޕީα އަކީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ޕީޕީއޭއާރްγ އަދި ސީ/އީބީޕީα ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ހުއްޓުވައިގެން ޓެސަމޮރެލީ އިން އެޑިޕޮސައިޓް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އަދި އެޑިޕޯޖެނެސިސް ދަށްކޮށްދީ، ހަށިގަނޑުގައި ސަރުބީ ޖަމާވުން މަދުކޮށްދެއެވެ. އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި އެޑިޕޯޖެނެސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކަށް ކުރާ މި ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރަކީ އާދަޔާ ހިލާފު ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމްގެ ސަބަބުން މާގިނައިން ފެޓް އުފެއްދުން އިސްލާހު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
ފޮޓޯ 2 ޓެސަމޮރެލީ ފަރުވާ ލިބުނު ބައިވެރިންގެ ޕްލާސްމާ ވީއީޖީއެފްއޭ އަދި ސީއެސްއެފް1 އަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއި އެންއޭއެސް ސްކޯރަށް އަންނަ ބަދަލާ ގުޅުން.
ލިޕިޑް ޓްރާންސްޕޯޓް އަދި މެޓަބޮލިޒަމް ޖީންތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ޓެސަމޮރެލީ އަކީ އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން (Apo) އާއިލާގެ މެމްބަރުން ފަދަ ލިޕިޑް ޓްރާންސްޕޯޓް އަދި މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. އެޕޯބީ އަކީ ވަރަށް ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން (ވީއެލްޑީއެލް) އަދި ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން (އެލްޑީއެލް) ގެ ޕްރައިމަރީ އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ކަމަށާއި، އޭގެ އެކްސްޕްރެޝަން ލެވެލް ޕްލާސްމާގައި ވީއެލްޑީއެލް އަދި އެލްޑީއެލްގެ މިންވަރާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވެއެވެ. ޓެސަމޮރެލީ އިން އެޕޯބީ އެކްސްޕްރެޝަން މަދުކޮށް، ވީއެލްޑީއެލް އަދި އެލްޑީއެލް ސިންތެސިސް އާއި ސެކްރެޝަން މަދުކޮށް، އެތެރޮޖެނިކް ލިޕޯޕްރޮޓީންސްގެ ޕްލާސްމާ ލެވެލް ދަށްކޮށްދެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ޓެސަމޮރެލީ އިން ހައި ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން (އެޗްޑީއެލް) ގެ ޕްރައިމަރީ އެޕޮލިޕޯޕްރޮޓީން ކަމަށްވާ އެޕޯއޭ-އައި ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓް ކުރެވިދާނެއެވެ. އެޕޯއޭ-އައި އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުވުމަކީ އެޗްޑީއެލް ލެވެލް މަތިކުރުމާއި، ކޮލެސްޓްރޯލް ރިވަރސް ޓްރާންސްޕޯޓް ކުރިއެރުވުމާއި، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ ކުޑަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމްގެ އުދަނގޫތައް ގިނައިން ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމްގެ އާދަޔާ ހިލާފު ކަންތައްތަކާއެކު ދިމާވާއިރު، ލިޕިޑް ޓްރާންސްޕޯޓާއި މެޓަބޮލިޒަމް ޖީންތަކަށް ޓެސަމޮރެލީގެ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރުތަކުން ބަލިމީހުންގެ ލިޕިޑް ޕްރޮފައިލް ރަނގަޅު ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެ އެވެ.
އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ޓެސަމޮރެލީގެ ވަކި އަސަރުތައް
ވިސްސަރަލް އެޑިޕޯސް ޓިޝޫ (ވީއޭޓީ) ދަށްކުރުން
ޓެސަމޮރެލީ އިން އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ވެޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދެއެވެ. އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުން ބައިވެރިކޮށްގެން ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ފޭސް III ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލްއެއްގައި ބައިވެރިންނަށް ރެންޑަމްކޮށް 26 ހަފްތާއަށް ދުވާލަކު 2 މިލިގްރާމް ޓެސަމޮރެލީ ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯ ދިނުމަށް ކަނޑައެޅިއެވެ. ޓެސަމޮރެލީ ފަރުވާ ދިން ގްރޫޕްގައި ބަލިމީހުންގެ ވެޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާއިރު، މި ދަށްވުން ފެނިފައިވަނީ ތަފާތު ބޭސްލައިން ސިފަތަކެއް ހުރި ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިންނެވެ. ޓެސަމޮރެލީ ރިސްޕޯންޑަރުންނަށް (ވެޓް މަދުވެގެން %8 ދަށްވެފައިވާ އަދި ފަރުވާއަށް ތަބާވާ ބަލިމީހުންގެ ގޮތުގައި މާނަކުރެވޭ) ކަރާއި ބުރަކަށީގައި ސަރުބީ ހުރިކަމަށް ބެލުމެއްނެތި ވެޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، ދެ ގްރޫޕްގެ މެދުގައި ތަފާސްހިސާބުތަކުން މާބޮޑު ތަފާތެއް ނުފެނުނެވެ (P = 0.657). މިކަމުން ދޭހަވަނީ އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ވެޓް ދަށްކުރުމުގައި ޓެސަމޮރެލީގެ ފުޅާ ފައިދާއެއް ކަމަށާއި، އެއީ ކަނާތު ކަރުގެ ސަރުބީ ހުރުމުން މުސްތަޤިއްލު ގޮތެއްގައި ކަމަށެވެ. ވެޓް ދަށްވުމުން ބަލިމީހުންގެ ޖިސްމާނީ ސިފަ ރަނގަޅު ކުރުމެއް ނޫން ކަމަށާއި އެއަށްވުރެ މުހިންމު ކަމަކީ ވެޓް އާއި ގުޅުން ހުރި މެޓަބޮލިކް ކޮމްޕްލިކޭޝަންތައް ކަމަށްވާ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް އާއި އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް ގެ ނުރައްކާ ކުޑަވުމެވެ.
ލިވަރ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުކުރުން
ފުރަމޭގައި ސަރުބީ މަދުކުރުން: އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި ނޮން-އަލްކޮހޯލިކް ފެޓީ ލިވަރ ޑިޒީޒް (އެންއޭއެފްއެލްޑީ) ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެ، އާދަޔާ ހިލާފު ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވެއެވެ. ޓެސަމޮރެލީ އަކީ އެޗްއައިވީ އާއި ގުޅުންހުރި އެންއޭއެފްއެލްޑީ އަށް ފަރުވާގެ ގޮތުން ހެޔޮ އަސަރެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ރެންޑަމްކޮށް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، މަލްޓިސެންޓަރ ދިރާސާއެއްގައި، އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ހެޕަޓިކް ފެޓް ފްރެކްޝަން (އެޗްއެފްއެފް) ≥5% ރެންޑަމްކޮށް ޓެސަމޮރެލިން ގްރޫޕަށް ނުވަތަ ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕަށް ބަހާލައިގެން 12 މަސް ދުވަހު ފަރުވާ ދީފައިވެއެވެ. ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޓެސަމޮރެލީ ގްރޫޕްގެ ބަލިމީހުންގެ އެޗްއެފްއެފް މާ ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާއިރު، އެބްސޮލިއުޓް އެފެކްޓް ސައިޒް -4.1% (95% CI -7.6 އިން -0.7، P = 0.018) އަދި ބޭސްލައިން އިން %37 (95% CI -67 އިން -7، P = 0.016) އަށް ނިސްބަތުން ދަށްވެފައިވެއެވެ. 12 މަސް ދުވަހުގެ ފަރުވާއަށްފަހު ޓެސަމޮރެލީ ގްރޫޕްގެ %35 ބަލިމީހުންގެ އެޗްއެފްއެފް ލެވެލް %5 އަށް ވުރެ ދަށްވިއިރު، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްގެ ބަލިމީހުންގެ މިންވަރު ހުރީ އެންމެ %4 ގައެވެ (P = 0.0069). މިކަމުން ދޭހަވަނީ ޓެސަމޮރެލީ އިން ފުރަމޭގައި ހުންނަ ސަރުބީގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި މަދުކޮށްދީ، އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ފުރަމޭގެ ސަރުބީ މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުކޮށްދޭ ކަމެވެ.
ފުރަމޭގެ ހިސްޓޮލޮޖީއަށް ކުރާނެ އަސަރުތައް: އެޗްއައިވީ-އެންއޭއެފްއެލްޑީ ބަލިމީހުންގެ ފުރަމޭގެ ޖީން އެކްސްޕްރެޝަން ޕްރޮފައިލްތައް ތަޙުލީލުކުރުމުން އެނގުނު ގޮތުގައި ޓެސަމޮރެލީ އިން ފުރަމޭގައި ދުޅަވުމާއި، ޓިޝޫ މަރާމާތުކުރުމާއި، ސެލް ބައިބައިވުމާ ގުޅުންހުރި ޖީން ސެޓްތައް ޑައުންރެގިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. އިތުރު ޕްރޮޓީއޮމިކްސް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޓެސަމޮރެލީގެ ސަބަބުން ލިވަރ ފައިބްރޯސިސް އާއި އިންފްލެމޭޝަން އާއި ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ގްރޯތް ފެކްޓަރ އޭ (VEGFA)، ޓްރާންސްފޯމިންގ ގްރޯތް ފެކްޓަރ β1 (TGFB1)، އަދި މެކްރޯފޭޖް ކޮލޮނީ ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ފެކްޓަރ 1 (CSF1) ގެ ޕްލާސްމާ ޕްރޮޓީންގެ މިންވަރު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެއެވެ. ޓެސަމޮރެލީ އިން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ޕްލާސްމާ ވީއީޖީއެފްއޭ އަދި ސީއެސްއެފް1 ދަށްވުމަކީ އެންއޭއެފްއެލްޑީ އެކްޓިވިޓީ ސްކޯ ދަށްވުމާ ގުޅުން ހުރި ކަމެއް ކަމަށާއި، ޓީޖީއެފްބީ1 އަދި ސީއެސްއެފް1 ދަށްވުމަކީ ޖީން ލެވެލް ފައިބްރޯސިސް ސްކޯ ދަށްވުމާ ގުޅުން ހުރި ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ޑރ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ޓެސަމޮރެލީ އިން ފުރަމޭގައި ހުންނަ ދުޅަހެޔޮކަމާއި ފައިބްރޯސިސްއާ ގުޅުންހުރި މަގުތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން ފުރަމޭގެ ހިސްޓޮލޮޖީއަށް ފައިދާހުރި އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެ ކަމަށެވެ.
ފޮޓޯ 3 ޓެސަމޮރެލީ ފަރުވާ ލިބުނު ބައިވެރިންގެ ޖީން ލެވެލް ފައިބްރޯސިސް ސްކޯރަށް އަންނަ ބަދަލާ ޕްލާސްމާ ޓީޖީއެފްބީ1 އަދި ސީއެސްއެފް1 އަށް އަންނަ ބަދަލުތަކުގެ ގުޅުން.
މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ސަރުބީ ބެހިފައިވާ ގޮތާއި ހަށިގަނޑުގެ އެކުލެވުން ރެގިއުލޭޓް ކުރުން
ޓްރަންކް ފެޓް މަދުކުރުން: ވެޓް ދަށްކުރުމުގެ އިތުރުން ޓެސަމޮރެލީ އަކީ އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ޓްރަންކް ފެޓް އަށް ވެސް ބޮޑު ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ކްލިނިކަލް ދިރާސާތަކުގައި ޓެސަމޮރެލީ އިން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ޓްރަންކް ފެޓް ކޮންޓެންޓް މަޑުމަޑުން ދަށްވެ، ހަށިގަނޑުގެ ބައްޓަން ރަނގަޅުކޮށް، އާދަޔާ ހިލާފަށް ފެޓް ބެހުމުގެ ސަބަބުން ބަނޑުގައި ނިކުތުން ފަދަ މައްސަލަތައް ކުޑަކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެ އެވެ. ޓްރަންކް ފެޓް ދަށްވުމަކީ ވެޓް ދަށްވުމާ ގުޅިފައިވާ ކަމެއް ކަމަށާއި، މިއީ ޖަމާޢަތުގައި ހަށިގަނޑުގެ އެކުލެވުން ރަނގަޅުވާ ކަމެކެވެ.
ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދު ރަނގަޅުކުރުން: ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދަކީ ބަނޑުގައި ސަރުބީ ޖަމާވުމުގެ މުހިންމު ނިޝާނެކެވެ. ޓެސަމޮރެލީ ފަރުވާ ދިނުމުން އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދު ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެއެވެ. ކަމާބެހޭ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ޓެސަމޮރެލީ ރިސްޕޯންޑަރުންގެ ފަހަތު ކަރުގައި ސަރުބީ ހުރި މީހުންނާއި ނުހުންނަ މީހުން ވެސް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު 26 ހަފްތާ ފަހުން ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދު ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވެއެވެ. ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދު ރަނގަޅުވުމަކީ ހަމައެކަނި ބަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީ މަދުވުމެއް ނޫން ކަމަށާއި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް ފަދަ މެޓަބޮލިކް ރިސްކްތައް ކުޑަވުމާ ވެސް ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ.
ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ކޮމްޕޮޒިޝަން ޕެރަމިޓަރުތަކަށް ކުރާ އަސަރު: އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ކޮމްޕޮޒިޝަން ޕެރަމިޓަރުތަކަށް ވެސް ޓެސަމޮރެލީގެ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރު ކުރެއެވެ. މިސާލަކަށް ބައެއް ދިރާސާތަކުގައި ބޮޑީ މާސް އިންޑެކްސް (ބީއެމްއައި) އަށް މާބޮޑު ބަދަލެއް އައިސްފައި ނުވާއިރު، ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީގެ އެކުލެވުން ރަނގަޅުވެ އެވެ. ޓެސަމޮރެލީ އަކީ ޖުމްލަ ބަރުދަނަށް އަސަރު ނުކޮށް ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ސަރުބީ ބެހިފައިވާ ގޮތް އޮޕްޓިމައިޒްކޮށް، މާ ގިނައިން ސަރުބީ ޖަމާވުން މަދުކޮށް، މަސް ފަދަ ލީން ބޮޑީ މާސް ކޮމްޕޯނެންޓްތައް އިތުރުކޮށް، ބަލިމީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ.
އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމްގައި ޓެސަމޮރެލީ ބޭނުންކުރުން
ޓާގެޓް ޕޮޕިއުލޭޝަން
އާދަޔާ ހިލާފު ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުން: ޓެސަމޮރެލީ މުހިންމު ގޮތެއްގައި ދޭހަވަނީ އާދަޔާ ހިލާފު ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންނަށް، ޚާއްޞަކޮށް މާގިނައިން ވިސްސަރަލް ފެޓް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް (އެބަހީ، ބަނޑުގެ ސީޓީ ނުވަތަ އެމްއާރުއައި ސްކޭންތަކުން ވިސްސަރަލް އެޑިޕޯސް ޓިޝޫ [ވީއޭޓީ] އާދައިގެ ރޭންޖަށްވުރެ މަތިވާކަން ދައްކާ ގޮތަށް) އެވެ. މި ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި އާންމުކޮށް ބަނޑުގައި ފަލަވުމާއި، ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ ސަރަހައްދު އިތުރުވުމާއި، އިންސިއުލިން ރެސިސްޓެންސް އަދި ޑިސްލިޕިޑެމިއާ ފަދަ މެޓަބޮލިކް ސިންޑްރޯމްގެ އެހެން ކަންތައްތައް ވެސް ފެނިދާނެ އެވެ.
ނިންމުން
އެޗްއައިވީ ބަލިމީހުންގެ އާދަޔާ ހިލާފު ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ފައިދާހުރި ތެރަޕީޓިކް އޭޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ޓެސަމޮރެލީ އަކީ އެތައް މެކޭނިޒަމްތަކެއް މެދުވެރިކޮށް ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ވީއޭޓީ ދަށްކުރުމާއި، ހެޕަޓިކް ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުކުރުމާއި، މުޅި ހަށިގަނޑުގައި ފެޓް ޑިސްޓްރިބިއުޝަން ރެގިއުލޭޓްކުރުމާއި، ހަށިގަނޑުގެ ކޮމްޕޮޒިޝަން އޮޕްޓިމައިޒްކުރުމުގައި ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ރަޙްމާން އެފް، ޑީ ޗަންޓަލް އެމް، މެސްކިޓާ ޕީ، އެޓް އަލް. 935. ޑޯރސޯސަރވިކަލް ފެޓް އާއި ނުލައި އެޗްއައިވީ ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ޓެސަމޮރެލީގެ އަސަރު: ފޭސް III ޑަބަލް ބްލައިންޑް ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލް ޓްރައިއަލްގެ ޕޯސްޓް ހޮކް އެނަލިސިސް[J]. އޯޕަން ފޯރަމް އިންފެކްޝަސް ޑިޒީޒްސް، 2020،7(ސަޕްލިމެންޓް_1):S500-S501.DOI:10.1093/ofid/ofaa439.1121.
[2] ކްލިނިކަލް ރިވިއު ރިޕޯޓް: ޓެސަމޮރެލީ (އެގްރިފްޓާ)[އެމް]. އޮޓާވާ (އޮން): ކެނެޑާގެ އެޖެންސީ ފޯ ޑްރަގްސް އެންޑް ޓެކްނޮލޮޖީސް އިން ހެލްތު، 2016.
http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=ރިޓްރީވް&db=pubmed&dopt=އެބްސްޓްރެކްޓް&list_uids=30920787&query_hl=1.
ހަމައެކަނި ރިސާޗް ބޭނުންކުރުމަށް ލިބެންހުރި ޕްރޮޑަކްޓް:
