ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
1 މަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޕެޕްޓައިޑް އެސްއެސް-31 އަކީ އެލަމިޕްރެޓައިޑް ގެ ނަމުން ވެސް މަޝްހޫރު ޕެޕްޓައިޑް އަކީ ވަކި މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކުރާ ފަންކްޝަނަލިޓީއެއް ހުންނަ ކުޑަ މޮލިކިއުލް ޕެޕްޓައިޑެކެވެ. ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި މުސްކުޅިވުމުގެ މެކޭނިޒަމްތަކާ ބެހޭ ދިރާސާތައް ފުންވަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް މުސްކުޅިވުމުގެ މަރުހަލާގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަންގެ މުހިންމު ދައުރު ދުވަހެއް ދުވަހަކަށް ފާހަގަ ކުރެވެ އެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޓާގެޓިން ޕްރޮޕަޓީސް އާއި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ގާބިލްކަން ލިބިފައިވާ އެސްއެސް-31 އަކީ އެންޓި އެޖިންގް އެޕްލިކޭޝަންތަކަށް ވައުދު ފުއްދައިދޭ އެއްޗެކެވެ.
ފޮޓޯ 1 އެކަހެރި މަސް މައިޓޮކޮންޑްރިއާގައި އޭޑީޕީ ސްޓިމިއުލޭޝަނަށް ނޭވާލުމާއި މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް ރިސްޕޮންސް އަށް ސަޕްލިމެންޓަރީ ސައިޓޮކްރޯމް ސީ އަދި ހެކްސޯކިނޭޒް ކްލެމްޕް ބޭނުންވެއެވެ. އޭޑީޕީ/އޭޓީޕީ ޓްރާންސްޕޯޓް ޕަތްވޭ އާއި އީއެލްއޭއެމް އޭޓީޕީ ސިންތޭޒް އަދި އެންޓީ އަށް ބައިންޑް ވުން.
I. މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އާއި މުސްކުޅިވުމާ ދެމެދު އޮންނަ ގުޅުމުގެ އޯވަރވިއު
ސެލްގެ ޕަވަރހައުސްގެ ގޮތުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަކީ ސެލްގެ ތެރޭގައި އޭޓީޕީގެ ބޮޑު ބައެއް ސިންތެސައިޒް ކުރުމުގެ ޒިންމާ އުފުލާ އަދި އެކި މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޝަން އަދި ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން ޕްރޮސެސްތަކުގައި ވެސް ބައިވެރިވާ އެއްޗެކެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވާވަރަކަށް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ މަސައްކަތް މަޑުމަޑުން ދަށްވާއިރު، މިއީ މުސްކުޅިވުމުގެ މުހިންމު އެއް މާކެރެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން ގިނަ ގޮތްގޮތުން ފާޅުވާއިރު، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑީއެންއޭ (mtDNA) ގައި މީއުޓޭޝަންތައް ޖަމާވުމާއި، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ރެސްޕިރޭޓަރީ ޗޭން ކޮމްޕްލެކްސްތަކުގެ ހަރަކާތް ދަށްވުމާއި، އެކަށީގެންވާ ހަކަތަ އުފެއްދުން ނުފެނުން ހިމެނެއެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އިން ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް (ROS) އުފެއްދުން އިތުރުވެ، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ޑެމޭޖް އުފެދި، ޕްރޮޓީން، ލިޕިޑްސް، އަދި ނިއުކްލިކް އެސިޑް ފަދަ އިންޓްރާސެލިއުލަރ ބަޔޯމޮލިކިއުލްތަކަށް އިތުރަށް ބުރޫއަރާ، ސެލްތަކުގެ މުސްކުޅިވުމާއި މަރުވުން އަވަސްވެއެވެ. އަދި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ އާދަޔާ ހިލާފު މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން އިންޓްރާސެލިއުލަރ ކެލްސިއަމް ހޯމޯސްޓޭސިސް އަށް ބުރޫއަރާ، ސެލްގެ އާދައިގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތަކަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ. މި ބަދަލުތައް އެކަކު އަނެކަކާ މުޢާމަލާތުކޮށް، ޖަމާޢަތުގައި މުސްކުޅިވުމުގެ ޕްރޮސެސް ދުއްވާ ނުބައި ދައުރެއް އުފެދެއެވެ.
II. އެސްއެސް-31 ގެ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން
މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އެނާޖީ މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުކުރުން
އޭޑީޕީ ސެންސިޓިވިޓީ އިތުރުކުރުން: މުސްކުޅިވުމުގެ ތެރޭގައި އޭޑީޕީއަށް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ސެންސިޓިވިޓީ ދަށްވެ، އޭޓީޕީ ސިންތެސިސް އެފިޝަންސީ ދަށްވެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 ސީދާ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އޭޑީޕީ ޓްރާންސްޕޯޓަރ އެންޓީ އާއި ގުޅިގެން އޭއެންޓީ އިން އޭޑީޕީ ނަގާ މިންވަރު އިތުރުވެ، އޭޑީޕީ އަށް މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ނާޒުކުކަން އިތުރުވެއެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއާތަކުގައި އެސްއެސް-31 ފަރުވާ ދިނުމުން އޭއެންޓީ މެދުވެރިކޮށް އޭޑީޕީ ނެގުން އިތުރުވެ، އޭޑީޕީ ސްޓިމިއުލޭޝަންގެ ދަށުން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ނޭވާލުން އިތުރުވެ، އޭޓީޕީ އުފެއްދުން އިތުރުވެ، އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއާގައި ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުވެއެވެ.
މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ރެސްޕިރޭޓަރީ ޗޭން ކޮމްޕްލެކްސްތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ރެސްޕިރޭޓަރީ ޗޭން ކޮމްޕްލެކްސްތަކަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ހަކަތަ އުފެއްދުމުގެ މުހިއްމު ބައިތަކެކެވެ. މުސްކުޅިވުމުގެ ތެރޭގައި ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ޗޭން ކޮމްޕްލެކްސްތަކުގެ ހަރަކާތް ގިނަ ފަހަރަށް ދަށްވެއެވެ. އެސްއެސް-31 އިން ނޭވާލާ ޗޭން ކޮމްޕްލެކްސްތަކުގެ ސްޓްރަކްޗަރަލް އިންޓެގްރިޓީ ސްޓޭބަލްކޮށް ނުވަތަ ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން އެކްޓިވިޓީ ދަމަހައްޓައި ނުވަތަ އިތުރުކޮށްދެވިދާނެއެވެ. މީގެ ކުރިން ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މުސްކުޅިވުމާ ގުޅުންހުރި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން މޮޑެލްތަކުގައި އެސްއެސް-31 އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު ނޭވާލާ ޗޭން ކޮމްޕްލެކްސްތަކުގެ ހަރަކާތް އަލުން އާލާވެ، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ނޭވާލާ ޗޭނަށް އޭގެ ހެޔޮ ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރު ދޭހަވެއެވެ.
ފޮޓޯ 2 އެސްއެސް-31 އަށް ފަރުވާ ދިނުމުން ކާޑިއަކް އެޖިންގ ފީނޯޓައިޕްސް ރިވަރސް ވެއެވެ
އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އަށް ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކުރުން
އާރ.އޯ.އެސް އުފެއްދުން މަދުކުރުން: މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަކީ ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި އާރ.އޯ.އެސް ގެ ޕްރައިމަރީ ސޯސްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް މަސްދަރު ކަމަށާއި، މުސްކުޅިވުމުގެ ތެރޭގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއާގައި އާރ.އޯ.އެސް އުފެއްދުން އިތުރުވެއެވެ. އެސްއެސް-31 އަކީ އެތައް މަގެއް މެދުވެރިކޮށް އާރްއޯއެސް އުފެއްދުން މަދުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އެނާޖީ މެޓަބޮލިޒަމް ރަނގަޅުކޮށްދީ، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އިލެކްޓްރޯން ޓްރާންސްޕޯޓް ޗޭން މާ ވަރުގަދަކޮށް، އިލެކްޓްރޯން ލީކުވުން މަދުކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން އާރ.އޯ.އެސް އުފެއްދުން ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެސްއެސް-31 ސީދާ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން އަށް އަމަލުކޮށް، އޭގެ ފިޒިކަލް ޕްރޮޕަޓީތަކަށް ބަދަލު ގެނެސް، މެމްބަރޭންގައި އޮކްސިޑޭޓިވް ޑޭމަޖް ސައިޓްތައް މަދުކޮށް، އާރ.އޯ.އެސް އުފެއްދުން ހުއްޓުވައިފާނެއެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގެ ކާޑިއަކް ސެލްތަކުގައި އެސްއެސް-31 އިން ފަރުވާ ދިނުމުން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އާރ.އޯ.އެސް ލެވެލް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެ، އާރ.އޯ.އެސް އުފެއްދުން މަދުކުރުމުގައި އޭގެ ފައިދާ ހުރިކަން ހާމަވެއެވެ.
އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމް ސިސްޓަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: ސެލްތަކުގައި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމް ސިސްޓަމެއް ހިމެނޭއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ސުޕަރއޮކްސައިޑް ޑިސްމިއުޓޭޒް (SOD)، ކެޓަލޭޒް (CAT)، އަދި ގްލޫޓާތީއޯން ޕެރޮކްސިޑޭޒް (GSH-Px) ހިމެނެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އިން މި އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް އެންޒައިމްތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ނުވަތަ އެކްޓިވިޓީ އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށްގެން ސެލްއުލަރ އެންޓިއޮކްސިޑެންޓް ޑިފެންސް ކެޕޭސިޓީ އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ވަކި ސެލްއުލަރ މޮޑެލްތަކުގައި އެސްއެސް-31 އިން ފަރުވާ ދިނުމުން އެސްއޯޑީ އަދި ޖީއެސްއެޗް-ޕީއެކްސްގެ ހަރަކާތް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެ، ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި އިތުރުވާ އާރ.އޯ.އެސް ވަގުތުން ސާފުކުރުމަށް އެހީތެރިވެދީ، އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަވެގެން ދިޔައެވެ.
މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ސްޓެބިލިޓީ ބެލެހެއްޓުން
މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ފޮސްފޮލިޕިޑްސް އާއި ގުޅުން: އެސްއެސް-31 ގައި ތަފާތު ސްޓްރަކްޗަރ އެއް ހުރުމުން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގެ ފޮސްފަޓިޑައިލްސެރިން އިން މުއްސަނދި ސަރަހައްދުތަކާ އިސްކަންދީގެން ގުޅެވޭނެއެވެ. ފޮސްފަޓިޑައިލްސެރިން އަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން އަށް ޚާއްޞަ ފޮސްފޮލިޕިޑެއް ކަމަށާއި، މިއީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގެ ސްޓްރަކްޗަރަލް އަދި ފަންކްޝަނަލް އިންޓެގްރިޓީ ދެމެހެއްޓުމަށް ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. މުސްކުޅިވުމުގެ ތެރޭގައި ފޮސްފަޓިޑައިލްސެރިން އަކީ އޮކްސިޑޭޓިވް ޑެމޭޖް އަށް ފަސޭހަ އެއްޗަކަށް ވާތީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގެ ސްޓްރަކްޗަރ އާއި ފުންކްޝަންގައި އާދަޔާ ހިލާފު ކަންތައްތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. ފޮސްފަޓިޑައިލްސެރިން އާއި ގުޅުމަށްފަހު އެސްއެސް-31 އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ސްޓްރަކްޗަރ ސްޓޭބަލްކޮށް، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް ދަށްވުމާއި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޕަރމިއޭބިލިޓީ ޓްރާންސިޝަން ޕޯރ (mPTP) ހުޅުވުން ހުއްޓުވައި، އޮކްސިޑޭޝަން އިން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ. އިން ވިޓްރޯ ތަޖުރިބާތަކުން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އިން އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ގެ ސަބަބުން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް ދަށްވުމާއި އެމްޕީޓީޕީ ހުޅުވުން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ހުއްޓުވައި، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގެ ސްޓެބިލިޓީ ދަމަހައްޓައިދެއެވެ.
މެމްބަރޭން އާއި ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީންތައް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެޓީރިއަލް ޓްރާންސްޕޯޓް، އެނާޖީ މެޓަބޮލިޒަމް، އަދި ސިގްނަލް ޓްރާންސްޑަކްޝަން ޕްރޮސެސްތަކުގައި ބައިވެރިވާ އެކި ޕްރޮޓީންތައް ހިމެނެއެވެ. އެސްއެސް-31 އިން މި މެމްބަރޭން އާއި ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީންތަކުގެ ހަރަކާތް ނުވަތަ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ސްޓެބިލިޓީއަށް ނުސީދާ ގޮތެއްގައި އަސަރުކޮށްފާނެއެވެ. އެއީ ބޭރު މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގައި ހުންނަ މުހިންމު ޗެނަލް ޕްރޮޓީންތަކެއް ކަމަށްވާ ވޯލްޓޭޖް ޑިޕެންޑެންޓް އެނިއަން ޗެނަލްސް (VDAC) ގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އާއި ސައިޓޯޕްލާސްމް އާއި ދެމެދު މެޓީރިއަލް އެކްސްޗޭންޖް އަދި ސިގްނަލް ޓްރާންސްމިޝަން ބެލެހެއްޓުމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެސްއެސް-31 އިން ވީޑީއޭސީ ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަކީ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭންގެ އާދައިގެ ވަޒީފާއާއި ސްޓެބިލިޓީ ބެލެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.
III. އެންޓި-އޭޖިންގ ގައި އެސްއެސް-31 ގެ ވަކި އަސަރުތައް
ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ސިސްޓަމަށް ކުރާ އަސަރުތައް
ކާޑިއަކް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކުރުން: ހިތަކީ ހަކަތަ ޑިމާންޑް ބޮޑު ގުނަވަނެއް ކަމަށާއި، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން އަކީ ކާޑިއަކް ފަންކްޝަން އަށް ވަރަށް މުހިންމު އެއްޗެކެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގައި ގިނަ ފަހަރަށް ހިތުގައި ޑައިސްޓޮލިކް ޑިސްފެންޝަން ފަދަ އުމުރާ ގުޅުން ހުރި މައްސަލަތައް ފެނެ އެވެ. ސައިންސްވެރިންނަށް ހޯދިފައިވާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު 8 ހަފްތާ ފަހުން އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގެ ހިތުގެ ޑައިސްޓޮލިކް ފަންކްޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެފައިވެއެވެ. މި ކުރިއެރުމާއެކު މަޔޯކާޑިއަލް ސެލްތަކުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޕްރޮޓޯން ލީކޭޖް ނޯމަލައިޒްވުމާއި، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އާރ.އޯ.އެސް ލެވެލް ދަށްވުމާއި، ކާޑިއަކް ޕްރޮޓީން އޮކްސިޑޭޝަން ލެވެލް ދަށްވުމާއި، ޕްރޮޓީންތަކުގެ ތައިއޯލް ރެޑޮކްސް ސްޓޭޓް މާ ދަށް ހާލަތަކަށް ބަދަލުވުމެވެ. އަދި އެސްއެސް-31 އިން މަޔޯކާޑިއަލް ސެލްތަކުގައި cMyBP-C Ser282 ގެ ފޮސްފޮރައިލޭޝަން ލެވެލް އިތުރުކޮށްދޭއިރު، މިއީ ކާޑިއަކް ޑައިސްޓޮލިކް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުވުމާ ވަރަށް ގާތުން ގުޅިފައިވާ ކަމެކެވެ.
ފޮޓޯ 3 ނިދި މަދުވުމުގެ ސަބަބުން މުސްކުޅި މަސްތަކުގައި އުނގެނުމުގެ ދަތިކަން ހުއްޓުވީ އެސްއެސް31 އިންނެވެ.
ވެސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޝަން: މުސްކުޅިވުމުގެ ތެރޭގައި އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްގެ މަސައްކަތް ދަށްވެ، ވެސްކިއުލަރ އިލެސްޓިސިޓީ ދަށްވެ، ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެއެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގެ ސިކުނޑީގައި ހައިޕަރޓެންޝަން އިންޑައުސްޑް މައިކްރޯބްލީޑިންގ މޮޑެލްއެއްގައި އެސްއެސް-31 އިން ފަރުވާ ދިނުމުން ވެސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޓިވް އެފެކްޓްސް ބޮޑުކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. އެއީ ހައިޕަރޓެންޝަންގެ ސަބަބުން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފްރީ ރެޑިކަލް އުފެއްދުން މަދުކޮށްދީ، ވެސްކިއުލަރ ވޯލްއަށް އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ގެ ސަބަބުން ލިބޭ ގެއްލުން ކުޑަކޮށްދީ، މައިކްރޯބްލީޑިންގ ފެށުން ވަރަށް ބޮޑަށް ލަސްކޮށްދީ، އޭގެ ހާދިސާތައް މަދުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން ލޭހޮޅިތަކުގެ އާދައިގެ އޮނިގަނޑާއި ވަޒީފާ ދެމެހެއްޓުމާއި އުމުރާ ގުޅުންހުރި ލޭހޮޅިތަކުގެ ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމުގައި އެސްއެސް-31 އަކީ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ.
ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަށް ކުރާ އަސަރުތައް
ކޮގްނިޓިވް ޑިސްފެންޝަން އަށް ލުއި ދިނުން: އުމުރު ދުވަސް އިތުރުވަމުންދާވަރަކަށް ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ މަސައްކަތް މަޑުމަޑުން ދަށްވެ، ހަނދާން ނެތުމާއި އުނގެނުމުގެ ޤާބިލުކަން ދަށްވުން ފަދަ ކޮގްނިޓިވް ޑިސްފެންޝަންތައް އިތުރަށް ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން އަކީ ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކާއި ކޮގްނިޓިވް ޑިސްފެންޝަން ފެށުމާއި ކުރިއެރުމުގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގައި އައިސޯފްލޫރޭން އިން އުފެދޭ ކޮގްނިޓިވް ޑިސްފެންޝަންގެ މޮޑެލްއެއްގައި، އެސްއެސް-31 އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން ރިވަރސްކޮށް، އައިސޯފްލޫރޭން އިންޑައުސްޑް ކޮގްނިޓިވް ޑެފިސިޓްތައް ސަލާމަތްކޮށްދެއެވެ. އެސްއެސް-31 އިން ބީޑީއެންއެފް ސިގްނަލިންގ ރެގިއުލޭޓް ކުރުން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ސިނެޕްޓިކް ޕްލާސްޓިސިޓީއާ ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީންތައް ކަމަށްވާ ސިނެޕްޓޯފިސިން، ޕީއެސްޑީ-95، އަދި ޕީ-ސީއާރުއީބީ ގެ ޑައުންރެގިއުލޭޝަން ރިވަރސްކޮށް، NR2A، NR2B، CaMKIIα، އަދި CaMKIIβ އަޕްރެގްޔުލޭޓްކޮށް، ސިނެޕްޓިކް ޕްލާސްޓިސިޓީ އިތުރުކޮށް، ކޮގްނިޓިވް ފަންކްޝަން ރައްކާތެރިކޮށްދެއެވެ.
ނިދި މަދުވުމުގެ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ލުއިކޮށްދިނުން: ނިދި މަދުވުމަކީ އާންމު ސްޓްރެސްއެއް ކަމަށާއި، އުމުރުން ދުވަސްވުމާއެކު ނާރުތަކުގެ ނިޒާމަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ބޮޑުވެ، ކޮގްނިޓިވް ޑިސްފެންޝަން އަށް މަގުފަހިވެ، ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޓިވް ބަލިތަކުގެ ނުރައްކާ އިތުރުވެއެވެ. އުމުރުން 20 މަހުގެ މަސްތަކުގައި ޖެހިޖެހިގެން 4 ދުވަހު ކޮންމެ ދުވަހަކު ހަމުގެ ދަށުން އިންޖެކްޝަން މެދުވެރިކޮށް އެސްއެސް-31 (3 މިލިގްރާމް/ކިލޯގްރާމް) ދީފައިވާއިރު، އެންމެ ފަހު ދެ ދުވަހު 4 ގަޑިއިރު ނިދި މަދުވެފައިވެ އެވެ. ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އިން ފަރުވާ ދިން ނިދި މަދު މަސްތަކުގައި އުނގެނުމުގެ ޤާބިލުކަމަށް މާބޮޑު ގެއްލުމެއް ނުފެނުނުއިރު، ސިކުނޑީގެ މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އޭޓީޕީ ލެވެލް އަދި ސިނެޕްޓިކް ޕްލާސްޓިސިޓީ ރެގިއުލޭޓް ކުރާ ޕްރޮޓީންތައް ރަނގަޅުވުމުގެ އިތުރުން ހިޕޯކެމްޕަސްގައި ރިއެކްޓިވް އޮކްސިޖަން ސްޕީޝީސް (ROS) އަދި އިންފްލެމެޓަރީ ސައިޓޮކިންސްގެ މިންވަރު ދަށްވެފައިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގައި ކުރު މުއްދަތަކަށް ނިދި ނުލިބުމުގެ ސަބަބުން ނިއުރޯލޮޖިކަލް ގޮތުން ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުޑަކުރުމުގައި އެސްއެސް-31 ގެ ފަރުވާގެ ފައިދާތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމަށެވެ.
ކިޑްނީގެ ނިޒާމަށް ކުރާ އަސަރު: އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގެ ކިޑްނީގައި ގްލޯމެރޫލޯސްކްލޮރޯސިސް އަކީ ގްލޯމެރައުލަރ އެޕިތެލިއަލް ސެލްތަކުގައި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަށް ގެއްލުން ލިބުމާ ގުޅުން ހުރި ކަމެކެވެ. އުމުރުން 26 މަހުގެ މަސްތަކުގައި 8 ހަފްތާ ވަންދެން އެސްއެސް-31 އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު، އެސްއެސް-31 އިން އުމުރާ ގުޅުންހުރި މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މޯރފޮލޮޖީ ރަނގަޅުވެ، ގްލޯމެރޫލޯސްކްލޮރޯސިސް އަށް ލުއި ލިބުނެވެ. ވަކިން ޚާއްޞަކޮށް، މުސްކުޅިވުމުގެ މާކެރސް (p16، މުސްކުޅިވުމާ ގުޅުންހުރި β-Gal) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ދަށްކޮށް، އެޕިކަލް އެޕިތެލިއަލް ސެލްތަކުގެ ޑެންސިޓީ އިތުރުކޮށް، ޕެރިއެޓަލް އެޕިތެލިއަލް ސެލް އެކްޓިވޭޝަންގެ މާކެރސް (ކޮލަޖަން IV، pERK1/2، އަދި α-ސްމޫތު މަސް އެކްޓިން) ގެ އެކްސްޕްރެޝަން ދަށްކޮށްދެއެވެ. އެސްއެސް-31 އިން ޕޮޑޯސައިޓް ޑެންސިޓީއަށް އަސަރު ނުކުރި ނަމަވެސް، ޕޮޑޯސައިޓް ޑެމޭޖް (ޑެސްމިން) ގެ މާކެރުތައް މަދުކޮށް، ސައިޓޯސްކެލިޓަލް އިންޓެގްރިޓީ ރަނގަޅުކޮށް (ސިނެޕްޓޯފިސިން)، އަދި ގްލޯމެރައުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ސެލް ޑެންސިޓީ (CD31) ވެސް މަތިވެފައިވެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ ކުރު މުއްދަތަކަށް އެސްއެސް-31 ފަރުވާ ދިނުމުން ވެސް ގްލޯމެރައުލަރ މައިޓޮކޮންޑްރިއާ އަށް ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރު ކޮށް، ގްލޯމެރައުލަރ ސްޓްރަކްޗަރ ރަނގަޅުވާކަމެވެ.
ސެލްގެ ފެންވަރުގައި ކުރާ އަސަރުތައް
ސެލްގެ މުސްކުޅިވުން ލަސްކުރުން: ސެލް ތަޖުރިބާތަކުގައި، HEK293T ސެލްތަކުގައި ސްޓްރެސް އިންޑައުސްޑް އެޖިންގ މޮޑެލް އުފެއްދުމަށް H2O2 ބޭނުންކޮށް، އޭގެ ފަހުން SS-31 އިން އިންޓަރވެންޝަން ކުރެވުނެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 ގްރޫޕްގައި އޭއެސްއޭ-ބީ-ގަލް ޕޮޒިޓިވް ރޭޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވާއިރު، މިއީ ސެލްތަކުގެ މުސްކުޅިވުމުގެ މިންވަރު ދަށްވެފައިވާ ކަމުގެ ނިޝާނެވެ. މީގެ އިތުރުން އިންޓްރާސެލިއުލަރ އާރ.އޯ.އެސް ފްލޫރެސެންސް އިންޓެންސިޓީ ދަށްވެ، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް އިތުރުވެ، އެސްއެސް-31 ގްރޫޕްގައި އޭޓީޕީ ލެވެލް މައްޗަށް ގޮސްފައިވެއެވެ. ޕްރޮޓީން އިމިއުނޯބްލޮޓިން އެނަލިސިސް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި މޮޑެލް ގްރޫޕުގައި ޕީ53، ޕީ21، އަދި އެސިޓައިލް-ޕީ53 ޕްރޮޓީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ލެވެލް ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު މަތިވެފައިވާއިރު، އެސްއެސް-31 ގްރޫޕްގައި މޮޑެލް ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު ދަށްވެފައިވެއެވެ. އަދި އޭގެ އިދިކޮޅަށް ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު މޮޑެލް ގްރޫޕްގައި Sirt1 ޕްރޮޓީންގެ އެކްސްޕްރެޝަން ލެވެލް ދަށްވެފައިވާއިރު، މޮޑެލް ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު އެސްއެސް-31 ގްރޫޕްގައި އިތުރުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. މިގޮތުން އެސްއެސް-31 އިން މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށް، ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި މުސްކުޅިވުމާ ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ރެގިއުލޭޓްކޮށް، HEK293T ސެލް މުސްކުޅިވުން ލަސްކޮށްދޭ ކަމަށް ނިންމޭނެއެވެ.
އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް އިންޑައުސްޑް ސެލްއުލަރ ޑެމޭޖް އިން ރައްކާތެރިވުން: އާރްޕީއީ-19 ސެލްތަކުގެ H2O2 އިންޑައުސްޑް އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ޑެމޭޖް މޮޑެލްގައި، އެސްއެސް-31 އިން ފަރުވާ ދިނުމުން ސެލް ސަރވައިވަލް ރޭޓް ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެ، އިންޓްރާސެލިއުލަރ އާރ.އޯ.އެސް ލެވެލް ދަށްވެ، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް މެމްބަރޭން ޕޮޓެންޝަލް ދަށް ސެލްތަކުގެ ނިސްބަތް ދަށްވެ، ޕީއައި ޕޮޒިޓިވިޓީ ރޭޓް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވެއެވެ of cell death)، އަދި RIP3 ޕްރޮޓީން އެކްސްޕްރެޝަންގެ އަޕްރެގްޔުލޭޝަން ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދިނެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އެސްއެސް-31 އިން އާރްޕީއީ-19 ސެލްތަކުގައި އެޗް2އޯ2 އިންޑައުސްޑް އޮކްސިޑޭޓިވް ސްޓްރެސް ޑެމޭޖް އިން ރައްކާތެރިކަމުގެ ބޮޑު އަސަރެއް ކުރާއިރު، މިއީ އުމުރާ ގުޅިގެން ލިބޭ ގެއްލުންތަކާ ދެކޮޅަށް އެހީތެރިވެދޭނެ ކަމެކެވެ.
ނިންމުން
މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޕެޕްޓައިޑް އެސްއެސް-31 އަކީ އެންޓި-އޭޖިންގ އަށް ބާރުފޯރުވާ އެއްޗެކެވެ. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ފަންކްޝަން އަށް އޭގެ މަލްޓިފޭސްޓެޑް ރެގިއުލޭޓަރީ މެކޭނިޒަމްތަކުން ފެށިގެން އެކި ސިސްޓަމިކް އަދި ސެލްއުލަރ ލެވެލްތަކުގައި އެންޓި-އޭޖިންގ އަށް ކުރާ މުހިންމު އަސަރުތަކާ ހަމައަށް، މުހިންމު އެންޓި-އޭޖިންގ ސްޓްރެޓެޖީއެއްގެ ގޮތުގައި ޕޮޓެންޝަލް ދައްކުވައިދެއެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ޕަޓައި އާރ، ޕަޓޭލް ކޭ، ސީސިކް ބީ، އެޓް އަލް. މުސްކުޅިވުމާއި، މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޑިސްފެންޝަން، އަދި ސެރެބްރަލް މައިކްރޯހެމޮރޭޖްސް: އެސްއެސް-31 (އެލަމިޕްރެޓައިޑް) ގެ ޕްރީކްލިނިކަލް އިވެލުއޭޝަން އަދި ސެރެބްރޮމައިކްރޯވަސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޝަން ތެރަޕީޓިކް ސްކްރީނިންގ އަށް ހައި ތްރޫޕުޓް މެޝިން ލާރނިންގ ޑްރައިވަން އިމޭޖިންގ ޕައިޕްލައިން ތަރައްޤީކުރުން[J]. ޖެރޯސައިންސް، 2025.ޑީއޯއައި:10.1007/s11357-025-01634-5.
[2] ފިރުޢައުނު ޖީ، ކަމަތު ވީ، ކަންނާން އެސް، އެޓް އަލް. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް ޓާގެޓްޑް ޕެޕްޓައިޑް އެލަމިޕްރެޓައިޑް (SS-31) އިން އުމުރުން ދުވަސްވީ މައިޓޮކޮންޑްރިއާގައި އޭޑީޕީ ސެންސިޓިވިޓީ ރަނގަޅުކޮށްދެނީ އެޑެނިން ނިއުކްލިއޯޓައިޑް ޓްރާންސްލޮކޭޓަރ (ANT)[J] މެދުވެރިކޮށް އަޕްޓޭކް އިތުރުކޮށްގެންނެވެ. ޖެރޯސައިންސް، 2023،45(6):3529-3548.ޑީއޯއައި:10.1007/s11357-023-00861-y.
[3] ޗިއާއޯ ޔާ، ޒާންގް އެޗް، ސްވީޓްވައިން އެމް، އެޓް އަލް. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލްގެ ވަޒީފާގެ ފަހުކޮޅު އަލުން އުފެދުމުން މުސްކުޅި މަސްތަކުގައި ކާޑިއަކް ޑިސްފެންޝަން ރިވަރސް ވެއެވެ[J]. އެލިފް، 2020،9.ޑީއޯއައި:10.7554/އީލައިފް.55513.
[1] ވޫ ޖޭ، ޑޫ ވައި، ލަޑިޖެސް ޑަބްލިއު ސީ. ކްލޮކްސް އެންޑް ސްލީޕް، 2020،2(3):325-333.ޑީއޯއައި:10.3390/ކްލޮކްސްސްލީޕް2030024.
[4] ސްވީޓްވައިން އެމްޓީ، ޕިޕިން ޖޭޑަބްލިޔު، އިންޖިނިއަރ ޑީޖީ، އެޓް އަލް. މައިޓޮކޮންޑްރިއަލް އަށް އަމާޒުކޮށްފައިވާ ޕެޕްޓައިޑް، އެސްއެސް-31 އަކީ އުމުރުން ދުވަސްވީ މަސްތަކުގައި ގްލޯމެރައުލަރ އަރކިޓެކްޗަރ ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ[J]. ކިޑްނީ އިންޓަނޭޝަނަލް، 2017،91(5):1126-1145.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.ކިންޓް.2016.10.036.
[5] ވޫ ޖޭ، ޒާންގް އެމް، ލީ އެޗް، އެޓް އަލް. ބީޑީއެންއެފް މަގަކީ މުސްކުޅި މަސްތަކުގައި އައިސޯފްލޫރޭން އިންޑައުސްޑް ކޮގްނިޓިވް ޑެފިސިޓްތަކަށް އެސްއެސް-31 ގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރުތަކުގައި ބައިވެރިވާ އެއްޗެކެވެ[J]. ބިހޭވިއަރަލް ބްރޭން ރިސާޗް، 2016،305:115-121.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.ބީބީއާރު.2016.02.036.
ހަމައެކަނި ރިސާޗް ބޭނުންކުރުމަށް ލިބެންހުރި ޕްރޮޑަކްޓް:
