Cocer Peptides fɛ 
a bɛ kalo 1 bɔ
BƐƐRƐ KUNNAFONIW NI FƐRƐW KUNNAFONIW BƐƐ MIN BƐ NI WEBSITE KAN NA, U BƐ KUNNAFONIW FƆLƆ DƆRƆN NI KALANSENW YE.
Fɛn minnu bɛ di nin siti in kan, olu dabɔra ɲininiw dɔrɔn kama in vitro. Sɛgɛsɛgɛli in vitro (latinkan na: *glasi kɔnɔ*, o kɔrɔ ye gilasi kɔnɔ) bɛ kɛ hadamaden farikolo kɔkan. Nin fura ninnu tɛ furaw ye, Ameriki ka dumuniko ni furako ɲɛmɔgɔso (FDA) ma sɔn u ma, wa u man kan ka kɛ ka furakɛli bana, bana walima bana si bali, k’a furakɛ, walima k’a furakɛ. A dagalen don kosɛbɛ sariya fɛ ka nin fɛn ninnu don hadamaden walima bagan farikolo la cogo o cogo.
Pepitiri SS-31 min ɲɛsinnen bɛ mitokondriyaw ma, n’a bɛ fɔ fana ko elamipretide, o ye pepitiri ye min ka dɔgɔn, min ka baarakɛcogo kɛrɛnkɛrɛnnen bɛ mitokondriyaw laɲini. San laban ninnu na, ni ɲininiw kɛra ka taa a fɛ kɔrɔya kɛcogo kan, mitokondriyaw ka baarakɛbaliya jɔyɔrɔba bɛ ka ye ka taa a fɛ kɔrɔya taabolo la. SS-31, n’a ka mitokondriyaw laɲinicogo kɛrɛnkɛrɛnnenw n’a se ka mitokondriyaw ka baara ɲɛnabɔ, o bɛ layidu ta kɔrɔya kɛlɛli baarakɛcogo la.
Jaa 1 Ninakili ni membrane potentielle réponse ADP lawulili la farikolo mitokondriyaw la minnu bɛ u dan na, olu bɛ sitokɔrɔmu c ni hɛkɛsikinazi sirilan wɛrɛw de wajibiya. ADP/ATP taabolo ni ELAM sirili ATP Synthase ni ANT la.
I. Jɛɲɔgɔnya min bɛ Mitokondriyaw ni kɔrɔya cɛ, o lajɛlen
Mitokondriyaw, n’olu ye selilu fangatigi ye, olu de bɛ ATP fanba labɛn seli kɔnɔ, wa u sen bɛ farikoloɲɛnajɛw labɛnni ni taamasiɲɛw cicogo suguya caman fana na. Ni mɔgɔ si bɛ ka caya, mitokondriyaw ka baara bɛ dɔgɔya dɔɔni dɔɔni, o ye kɔrɔya taamasiɲɛ jɔnjɔn dɔ ye. Mitokondriyaw ka baarakɛbaliya bɛ a yɛrɛ jira cogo caman na, i n’a fɔ fɛn falenw dalajɛli mitokondriyaw ADN la (ADNm), mitokondriyaw ninakili cakɛda complexes ka baara dɔgɔyali, o bɛ na ni fanga sɔrɔbaliya ye oksizɛni suguya minnu bɛ se ka kɛ (ROS) sɔrɔli caya mitokondriyaw fɛ, o bɛ oksidan degun tiɲɛni bila mɔgɔ la, o min bɛ selilɛri kɔnɔ biyomolekuli tiɲɛ ka taa a fɛ i n’a fɔ farikolojɔli dumuniw, tulumafɛnw, ani asidi nukiliki, ka selilɛriw kɔrɔbaya ani ka saya teliya. Mitokondriyaw ka baarakɛcogo jugu fana bɛ selilu kɔnɔ kalisiyɔmu omɛostasi tiɲɛ, o bɛ selilɛriw ka farikoloɲɛnajɛ baarakɛcogo ɲuman bali. O fɛn caman Changements (Yɛlɛma) bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ, ka kɛ sababu ye ka fɛn jugu dɔ kɛ min bɛ kɔrɔya taabolo bila ɲɔgɔn na.
II. SS-31 ka baarakɛcogo
Mitokondriyaw fanga sɛnɛcogo ɲɛnabɔli
ADP sɛgɛsɛgɛli bonya : Kɔrɔya waati, mitokondriyaw ka ADP sɛgɛsɛgɛli bɛ dɔgɔya, o bɛ ATP dilanni nafa tiɲɛ. Kɔlɔsiliw y’a jira ko SS-31 bɛ se ka siri k’a ɲɛsin mitokondriyaw ADP tabaga ANT ma, ka dɔ fara ANT ka ADP tali kan, o la, mitokondriyaw ka ADP tali bɛ bonya. Farikolo mitokondri kɔrɔlenw na, SS-31 furakɛli ye dɔ fara ADP tali kan ANT fɛ, o la, a ye mitokondriyaw ninakili bonya ADP lawulili kɔrɔ, ka dɔ fara ATP sɔrɔli kan, ani ka fanga sɛnɛcogo ɲɛ farikolo mitokondriya kɔrɔlenw na.
Mitokondriyaw ninakili cakɛda ɲɔgɔndanw ɲɛnabɔli : Mitokondriyaw ninakili cakɛda ɲɔgɔndanw ye mitokondriyaw fanga sɔrɔli yɔrɔ kolomaw ye. Kɔrɔya waati, ninakili cakɛdaw ka baara bɛ dɔgɔya tuma caman na. SS-31 bɛ se ka ninakili cakɛdaw ka baara sabati walima k’u bonya ni u jɔcogo dafalen sabatili ye walima ka farikolojɔlifɛnw jiracogo ɲɛnabɔ minnu bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na. Kalan tɛmɛnenw y’a jira ko kɔrɔya ni mitokondriyaw ka baarakɛbaliya misaliw la, ninakili cakɛda complexes ka baara bɛ segin a cogo kɔrɔ la SS-31 furakɛli kɔfɛ, o b’a jira ko a bɛ se ka kɛ sababu ɲuman ye ka ɲɛsin mitokondriyaw ninakili cakɛda ma.
Jaa 2 SS-31 furakɛli bɛ dusukun kɔrɔya fɛnɲɛnamafagalanw kɔsegin
Oksidan degun tiɲɛni dɔgɔyali
ROS bɔli dɔgɔyali : Mitokondriyaw ye ROS sɔrɔyɔrɔ fɔlɔ dɔ ye farikolokisɛw kɔnɔ, wa ROS sɔrɔli bɛ bonya mitokondriyaw la kɔrɔya waati. SS-31 bɛ se ka dɔ bɔ ROS bɔli la sira caman fɛ. A bɛ mitokondriyaw fanga sɛnɛcogo ɲɛ, ka mitokondriyaw ka ɛlektrɔnikiw ta cakɛda kɛ ka ɲɛ ani ka ɛlektrɔnikiw bɔli dɔgɔya, o bɛ ROS bɔli dɔgɔya. SS-31 bɛ se ka baara kɛ mitokondriyaw la k’a ɲɛsin a yɛrɛ ma, ka a farikolo cogoyaw Changer, ka oksidan tiɲɛni yɔrɔw dɔgɔya ɲɛgɛnɛsira kan, ani ka ROS bɔli bali. Dusukun tantanni minnu bɔra soso kɔrɔbaw la, furakɛli ni SS-31 ye, o ye ROS hakɛ dɔgɔya kosɛbɛ mitokondriyaw la, o b’a jira ko a bɛ se ka ROS bɔli dɔgɔya.
Oksidan kɛlɛli anzimu sigida labɛnni : Kɔnɔnatumuw kɔnɔ, farikolo tangalanw bɛ sɔrɔ, i n’a fɔ superoxide dismutase (SOD), catalase (CAT), ani glutathione peroxidase (GSH-Px), olu minnu bɛ ROS sɛgɛsɛgɛli kɛ. Sɛgɛsɛgɛliw y’a jira ko SS-31 bɛ se ka selilɛriw ka farikolo tangalanw lafasali seko bonya ni o farikolo tangalanw jirali walima u baara bɛ wuli. Kɔnɔnatumuw ka misali dɔw la, furakɛli ni SS-31 ye, o kɛra sababu ye ka dɔ fara kosɛbɛ SOD ni GSH-Px baara kan, o ye dɛmɛ don ka ROS tɛmɛnenw bɔ waati bɛnnen na selilu kɔnɔ ani ka tiɲɛni nɔgɔya oksidan degun fɛ.
Mitokondriyaw ka membrane sabatili sabatili
A sirili mitokondriyaw ka fosifolipidiw la : SS-31 ka jɔcogo kɛrɛnkɛrɛnnen don min b’a to a bɛ se ka siri ka ɲɛ mitokondriyaw kɔnɔ yɔrɔw la minnu falen bɛ fosifatidilisɛrini na. Fosfatidilisɛrini ye fosifolipidi ye min kɛrɛnkɛrɛnnen don mitokondriyaw ka ɲɛgɛnɛsira la, wa a nafa ka bon kosɛbɛ mitokondriyaw ka jɔcogo ni a baarakɛcogo dafalen sabatili la. Kɔrɔya waati, fosifatidilisɛrini bɛ se ka tiɲɛni kɛ oksidan fɛ, o bɛ na ni fɛn ye min bɛ kɛ sababu ye ka mitokondriyaw ka fɛnɲɛnamafagalanw jɔcogo n’u baara kɛcogo juguya. Fosfatidilisɛrini sirilen kɔfɛ, SS-31 bɛ se ka fosifatidilisɛrini tanga oksidan ma ka sɔrɔ a bɛ mitokondriyaw ka ɲɛgɛnɛsira jɔcogo sabati, ka mitokondriyaw ka seko dɔgɔyali bali ani ka mitokondriyaw ka permeabilité transition pore (mPTP) dabɔli bali. Kɔrɔbɔli minnu kɛra in vitro la, olu y’a jira ko SS-31 bɛ oksidan degunw dɔgɔyali bali kosɛbɛ mitokondriyaw ka seko ni dɔnko la ani mPTP dabɔli la, o la, mitokondriyaw ka fɛnɲɛnamafagalan sabatili bɛ sabati.
Protéines associés de membrane (poroteyini minnu bɛ tali kɛ membrane) la, olu labɛnni : Protéines suguya caman bɛ mitokondriyaw la minnu bɛ mitokondriyaw ka fɛnw tacogo la, fanga sɛnɛcogo la, ani taamasiɲɛw cili la. SS-31 bɛ se ka nɔ bila mitokondriyaw ka membrane sabatili la cogo la min tɛ ɲɛ, a kɛtɔ ka nin membrane-associé proteines ninnu baara walima u jirali labɛn. A bɛ se ka aniyoni siraw (VDAC) baara ɲɛnabɔ, olu minnu ye kanal poroteyini nafamaw ye kɛnɛma mitokondriyaw kan, wa u jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ fɛnw falenfalenni ni taamasiɲɛw cili sabatili la mitokondriyaw ni sitoplasma cɛ. SS-31 ka VDAC labɛnni bɛ dɛmɛ ka mitokondriyaw ka baara kɛcogo ɲuman ni sabatili sabati.
III. SS-31 nɔ kɛrɛnkɛrɛnnenw kɔrɔya kɛlɛli la
A bɛ nɔ bila dusukun ni jolisiraw la
Dusukun baara ɲɛnabɔli: Dusukun ye farikolo yɔrɔ ye min fanga ka bon, wa mitokondriyaw ka baara nafa ka bon dusukun baara la. Sogo kɔrɔbaw la, dusukun bɛ to ka ko dɔw jira minnu bɛ tali kɛ kɔrɔya la i n’a fɔ diastolic dysfunction. Dɔnniyakɛlaw y’a ye ko dɔgɔkun 8 SS-31 furakɛli kɔfɛ, soso kɔrɔbaw dusukunw ka diastolic baara ɲɛnabɔra kosɛbɛ. O ɲɛtaa in kɛra ni mitokondriyaw ka porotɔnw bɔli ye cogo la min bɛ kɛ cogo la min bɛ dusukun tantanni selilɛriw kɔnɔ, mitokondriyaw ka ROS hakɛ dɔgɔyali, dusukun farikolojɔli dumuniw oksidan hakɛ dɔgɔyali, ani farikolojɔlifɛnw ka tiyoli rɛdɔkisi cogoya jiginni ka taa cogoya dɔgɔyali la. SS-31 fana ye dɔ fara cMyBP-C Ser282 fosforilasi hakɛ kan dusukunnabanakisɛw la, o min ni dusukun tantanni baara ɲɛnabɔli bɛ tali kɛ ɲɔgɔn na kosɛbɛ.
Jaa 3 Kalanbaliya soso kɔrɔbaw la min bɛ sɔrɔ sunɔgɔbaliya fɛ, o balila ni SS31 ye.
Jolilabanaw lakanani : Kɔrɔya waati, endoteliyali selilɛriw ka baara bɛ tiɲɛ, joli siraw ka wulicogo bɛ dɔgɔya, ani dusukunnabanaw ka teli ka kɛ. Tansiyɔn jiginni sababu la, joli mikoro misali dɔ la, soso kɔrɔbaw kunkolo la, furakɛli ni SS-31 ye, o bɛ joli siraw lakanani nɔba jira. A bɛ dɔ bɔ mitokondriyaw ka radikaliw bɔli la tansiyɔn jiginni fɛ, ka oksidan degun tiɲɛni nɔgɔya joli siraw kogo la, o la, joli mikorosi daminɛni bɛ mɛn kosɛbɛ ani ka dɔ bɔ a sɔrɔli la. O la, SS-31 jɔyɔrɔ ka bon joli siraw jɔcogo n’u baaracogo ɲuman sabatili la ani ka joli siraw banaw bali minnu bɛ sɔrɔ kɔrɔya fɛ.
A bɛ nɔ bila farikoloɲɛnajɛ la
Hakilila-jɔ-baara nɔgɔyali : Ni mɔgɔ si bɛ ka caya, farikolo-ɲɛnajɛ-minɛnw baara bɛ dɔgɔya dɔɔni dɔɔni, wa hakili-la-ko-dɛsɛ i n’a fɔ hakilijagabɔbaliya ani kalan seko dɔgɔyali bɛ kɛ ka caya. Mitokondriyaw ka baarakɛbaliya jɔyɔrɔ ka bon kosɛbɛ farikolojidɛsɛbanaw daminɛni ni u taabolo la ani hakililabaarakɛbaliya. Hakilila-jɔ-ko-dɛsɛ misali dɔ la min bɛ sɔrɔ isoflurane fɛ soso kɔrɔbaw la, SS-31 bɛ se ka mitokondriyaw ka baarakɛbaliya kɔsegin, ka hakili-la-ko-dɛsɛw kisi minnu bɛ sɔrɔ isoflurane fɛ. SS-31 bɛ BDNF taamasiɲɛw labɛnni sabati, ka sinankunya plastiki ni farikolojɔli dumuniw jigincogo kɔsegin i n’a fɔ sinankunya, PSD-95, ani p-CREB, ani ka NR2A, NR2B, CaMKIIα, ani CaMKIIβ wuli ka taa sanfɛ, o bɛ sinankunya plastiki bonya ani ka hakililata baara lakana.
Sunɔgɔbaliya nɔ juguw nɔgɔyali : Sunɔgɔbaliya ye degun ye min ka teli ka kɛ, wa a nɔ jugu minnu bɛ farikolo la, olu bɛ ye ka caya ni mɔgɔ si bɛ kɔrɔbaya, o bɛ na ni hakiliɲagami ye ani ka dɔ fara farikolojidɛsɛbanaw sɔrɔli kan. Sogo minnu si bɛ kalo 20 la, olu la, SS-31 (miligaramu 3/kg) kɛra farikolo jukɔrɔ pikiri fɛ don o don tile 4 tugu-tugu ɲɔgɔn na, ni sunɔgɔbaliya ye lɛri 4 kɛ tile fila labanw na. Jateminɛw y’a jira ko sunɔgɔbaliya sogo minnu furakɛra ni SS-31 ye, olu ma dɛsɛba jira kalan seko la, ni ATP hakɛ min bɛ u kunkolo la, o seginna a cogo kɔrɔ la ani ni farikolojɔli dumuniw ye minnu bɛ sinankunya plasitiki ɲɛnabɔ, ka fara oksizɛni suguya minnu bɛ se ka kɛ (ROS) ani sitokiniw minnu bɛ funu, olu hakɛ dɔgɔyara hipokampus kɔnɔ. O b’a jira ko SS-31 bɛ se ka nafa sɔrɔ furakɛli la walasa ka sunɔgɔbaliya kuntaala surun hakiliɲagami nɔ juguw nɔgɔya soso kɔrɔbaw la.
A nɔ minnu bɛ sugunɛbaralabana na : Sogo kɔrɔbaw sugunɛ na, ɲɛgɛnɛsiralabanaw bɛ tali kɛ mitokondriyaw tiɲɛni na ɲɛgɛnɛsiralabanaw la. Dɔgɔkun 8 furakɛli kɔfɛ SS-31 la soso kɔrɔlenw na minnu si bɛ kalo 26 la, SS-31 ye mitokondriyaw cogoya ɲɛ ka ɲɛsin u si hakɛ ma ani ka glomerulosclerose nɔgɔya. Kɛrɛnkɛrɛnnenya la, a ye dɔ bɔ kɔrɔya taamasiɲɛw jirali la (p16, β-Gal min bɛ tali kɛ kɔrɔya la), ka dɔ fara apical epithelial cellules density kan, ani ka dɔ bɔ parietal epithelial cell activation taamasiɲɛw jirali la (kolagen IV, pERK1/2, ani α-smooth muscle actin). Hali ni SS-31 ma nɔ bila podositɛriw ka caya la, a ye dɔ bɔ podositɛri tiɲɛni taamasiɲɛw la (desmin), a ye sitokeleti dafalen ɲɛ (synaptophysin), ani a ni glomerular endothéliale cellule densité (CD31) cayalenba bɛ taa ɲɔgɔn fɛ. O b’a jira ko SS-31 furakɛli kuntaala surun fana bɛ mɔgɔ tanga ɲɛgɛnɛsira mitokondriyaw ma ani ka ɲɛgɛnɛsira jɔcogo ɲɛ.
A nɔfɛkow selilɛriw ta fan fɛ
Kɔnɔnatumuw ka kɔrɔya bila kɔfɛ : Kɔnɔnatumuw ka kɔrɔbɔliw la, H2O2 kɛra ka kɔrɔya misali dɔ lawuli HEK293T selilɛriw kɔnɔ, o kɔfɛ, SS-31 donna. Jateminɛw y’a jira ko SA-β-gal ɲuman hakɛ dɔgɔyara kosɛbɛ SS-31 kulu la, o b’a jira ko selilɛriw ka kɔrɔya hakɛ dɔgɔyara. Ka fara o kan, ROS fluorescence intracellular fanga dɔgɔyara, mitokondriyaw ka membrane seko cayara, ani ATP hakɛ wulila SS-31 kulu kɔnɔ. Protéines immunoblotting sɛgɛsɛgɛli y’a jira ko P53, P21 ani Acetyl-p53 protéines jiracogo hakɛ tun ka ca model kulu la ni i y’a suma ni kɔrɔsili kulu ye, ka sɔrɔ SS-31 kulu ye dɔgɔya jira ni i y’a suma ni model kulu ye. O kɔfɛ, Sirt1 furakisɛ jiracogo hakɛ tun ka dɔgɔn misali kulu la ni i y’a suma ni kɔrɔsili kulu ye, ka sɔrɔ SS-31 kulu ye dɔ farali jira ni i y’a suma ni misali kulu ye. O la, a bɛ se ka fɔ ko SS-31 bɛ se ka HEK293T selilɛri kɔrɔya bila kɔfɛ ni mitokondriyaw ka baara ɲɛ ka taa a fɛ ani ka kɔrɔya ni farikolojɔli dumuniw jirali labɛn selilu kɔnɔ.
Lakanali ka bɔ farikolo tiɲɛni na min bɛ sɔrɔ oksidan degun fɛ : ARPE-19 selilɛriw ka oksidan degun tiɲɛni misali la, furakɛli ni SS-31 ye, o ye seliluw ka ɲɛnamaya hakɛ caya kosɛbɛ, ka ROS hakɛ dɔgɔya selilu kɔnɔ, ka dɔ bɔ selilu hakɛ la minnu ka mitokondriyaw ka seko dɔgɔyara, ka PI sɔrɔli hakɛ dɔgɔya kosɛbɛ (o bɛ a hakɛ jira ka selilu saya), ani ka RIP3 farikolojɔli dumuniw jiracogo wulicogo dɔgɔya kosɛbɛ. Nin jaabi ninnu b’a jira ko SS-31 bɛ se ka mɔgɔ tanga kosɛbɛ H2O2 ka oksidan degun tiɲɛni ma ARPE-19 selilɛriw kɔnɔ, o bɛ se ka dɛmɛ don ka tiɲɛniw kɛlɛ minnu bɛ sɔrɔ kɔrɔya fɛ.
Kuncɛli
Pepitiri SS-31 min ɲɛsinnen bɛ mitokondriyaw ma, o bɛ kɛ sababu ye ka kɔrɔya kɛlɛ. K’a ta a ka ɲɛnabɔli fɛɛrɛ caman na mitokondriyaw ka baarakɛcogo la ka se a ka kɔrɔya kɛlɛli nɔba ma sigida ni selilɛri hakɛ suguya caman na, a b’a jira ko a bɛ se ka kɛ kɔrɔya kɛlɛli fɛɛrɛ nafama ye.
Sosow (Sɔrɔyɔrɔw).
[1] Patai R, Patel K, Csik B, ani mɔgɔ wɛrɛw. Kɔrɔya, mitokondriyaw baarakɛbaliya, ani kunsɛmɛ joli mikoro: SS-31 (elamipretide) jateminɛni ka kɔn kɛnɛyaso ɲɛ ani ja pipeline dɔ labɛnni min bɛ kɛ ni masin kalanni ye min bɛ se ka kɛ sababu ye ka kunsɛmɛnasumaya lakanani furakɛli sɛgɛsɛgɛli kɛ[J Mɔgɔkɔrɔbaw ka dɔnniya, 2025.DOI:10.1007/s11357-025-01634-5.
[2] Faraon G, Kamat V, Kannan S, ani a ɲɔgɔnnaw. Pepitiri elamipretide (SS-31) min ɲɛsinnen bɛ mitokondriyaw ma, o bɛ ADP sɛgɛsɛgɛli ɲɛ mitokondriyaw kɔrɔlenw na, a kɛtɔ ka dɔ fara a tali kan adenine nucléotide translocateur (ANT) fɛ[J]. Geroscience, 2023,45(6):3529-3548.DOI:10.1007/s11357-023-00861-y. Bamako, Mali.
[3] Chiao YA, Zhang H, Sweetwine M, ani a ɲɔgɔnnaw. Mitokondriyaw ka baara seginni kɔfɛ, o bɛ dusukun baarakɛbaliya kɔsegin soso kɔrɔw la[J]. Elife, 2020,9.DOI:10.7554/eLife.55513. Ɲɛnamaya kɛcogo ɲuman.
[1] Wu J, Dou Y, Ladiges W C. Sunɔgɔbaliya kuntaala surun na, o nɔ jugu minnu bɛ sɔrɔ hakili la soso kɔrɔbaw la, olu bɛ bali ni SS31 Peptide ye[J]. Waatiw ni sunɔgɔ, 2020,2(3):325-333.DOI:10.3390/waati sunɔgɔ2030024.
[4] Sweetwyne M. T., Pippin J. W., Eng D. G., ani a ɲɔgɔnnaw. Pepitiri min ɲɛsinnen bɛ mitokondriyaw ma, n’o ye SS-31 ye, o bɛ glomerular architecture ɲɛ ka taa a fɛ sosow la minnu si kɔrɔla[J]. Sugunɛ diɲɛ kɔnɔ, 2017,91(5):1126-1145.DOI:10.1016/j.kint.2016.10.036.
[5] Wu J, Zhang M, Li H, ani mɔgɔ wɛrɛw. BDNF sira sen bɛ SS-31 ka lakanani nɔw la isoflurane ka dɔnniya dɛsɛw kan soso kɔrɔbaw la[J]. Taamacogo hakili ɲinini, 2016,305:115-121.DOI:10.1016/j.bbr.2016.02.036.
Fɛn min bɛ sɔrɔ ɲininiw dɔrɔn kama:
