Cocer Peptides fɛ
a bɛ tile 29 bɔ
BƐƐRƐ KUNNAFONIW NI FƐRƐW KUNNAFONIW BƐƐ MIN BƐ NI WEBSITE KAN NA, U BƐ KUNNAFONIW FƆLƆ DƆRƆN NI KALANSENW YE.
Fɛn minnu bɛ di nin siti in kan, olu dabɔra ɲininiw dɔrɔn kama in vitro. Sɛgɛsɛgɛli in vitro (latinkan na: *glasi kɔnɔ*, o kɔrɔ ye gilasi kɔnɔ) bɛ kɛ hadamaden farikolo kɔkan. Nin fura ninnu tɛ furaw ye, Ameriki ka dumuniko ni furako ɲɛmɔgɔso (FDA) ma sɔn u ma, wa u man kan ka kɛ ka furakɛli bana, bana walima bana si bali, k’a furakɛ, walima k’a furakɛ. A dagalen don kosɛbɛ sariya fɛ ka nin fɛn ninnu don hadamaden walima bagan farikolo la cogo o cogo.
Kuma bɛɛ lajɛlen
Sugunɛ, i n’a fɔ farikolojɔlifɛn nafamaba dɔ hadamaden farikolo la, a ka teli ka tiɲɛ ka bɔ fɛn caman na, i n’a fɔ dɔrɔgu, dɔlɔ, banakisɛw, ani sigida bagaw. Ni sugunɛ tiɲɛni ma kunbɛn ka ɲɛ, a bɛ se ka taa ɲɛ ka kɛ sugunɛbilenni ye, ka se sugunɛbilenni ma, walima hali sugunɛ kansɛri, o bɛ faratiba lase hadamadenw ka kɛnɛya ma. Oksidan degun jɔyɔrɔ ka bon sugunɛ tiɲɛni yiriwali la. Ni sugunɛ bilala fɛn tiɲɛnenw na, farikolo ka oksidan ni farikolo tangalanw cɛ balansi bɛ tiɲɛ, o bɛ na ni oksizɛni suguya minnu bɛ se ka kɛ (ROS) ni fɛnɲɛnamafagalan wɛrɛw bɔli ye ka tɛmɛ. O radikali hɔrɔnmaw bɛ tɛmɛ farikolo ka farikolo tangalan seko kan walasa k’u kɛ fɛn ye min tɛ se ka kɛ, o bɛ oksidan degunw lawuli. O fɛnɲɛnɛmafagalan minnu ka ca kojugu, olu bɛ bin sugunɛbilenniw ka biologiki makɔrɔmolekuli kan, i n’a fɔ selilɛriw, farikolojɔlifɛnw ani asidi nukiliki, o bɛ na ni sugunɛbilenniw tiɲɛni ye, apoptose walima necrosis.

Jaa 1 Oksidan degun min bɛ sɔrɔ fɛn suguya caman fɛ sugunɛbana kan, o kɛcogo bɛɛ lajɛlen.
Livagen, i n’a fɔ fɛn min bɛ se ka kɛ farikolo tangalan ye, o bɛ se ka sugunɛ tiɲɛni nɔgɔya oksidan degun fɛ, a kɛtɔ ka farikolo ka farikolo tangacogo labɛn, o bɛ fɛɛrɛ kura di sugunɛ joginni kunbɛnni n’a furakɛli ma.
Livagen jɔyɔrɔ farikolo tangalanw degun ni sugunɛ joginni na
Antioxydant Enzyme ka baarakɛcogo ɲɛnabɔli
Livagen bɛ dɔ fara kosɛbɛ farikolo tangalanw ka baara kan sugunɛ na, i n’a fɔ superoxide dismutase (SOD) ani glutathione peroxidase (GSH-Px). SOD ye lafasali sira fɔlɔ ye farikolo ka farikolo tangacogo la min bɛ kɛ ni farikolo tangalan ye, o bɛ kɛ sababu ye ka superoxide anion free radicals ka dismutation reaction kɛ walasa ka hydrogène peroxide ni oxygen dilan, o la, superoxide anion free radicals bɛ tiɲɛni minnu kɛ sugunɛ selilɛriw la, o bɛ dɔgɔya. GSH-Px bɛ baara kɛ ni glutathione (GSH) dɔgɔyalen ye walasa ka perokisidi idɔrɔzi dɔgɔya ka kɛ ji ye ani ka perokisidi tulumafɛnw dɔgɔya ka kɛ u ka dɔlɔw ye minnu bɛ bɛn u ma, o bɛ lipid perokisidi cakɛda walew taabolo bali kosɛbɛ ani ka sugunɛbilenniw dafalen lakana.
Glutathione (GSH) hakɛ sabatili
GSH ye farikolo tangalan nafama ye min tɛ anzimu ye sugunɛ na, a jɔyɔrɔ ka bon farikolo kɔnɔ redox homeostasis sabatili la. Livagen bɛ se ka GSH hakɛ mara sugunɛ na ni a bɛ GSH sɔrɔli sabati walima ka a dunni bali. GSH tɛ a sen don dɔrɔn ka ɲɛsin radikaliw bɔli ma, nka a bɛ kɛ fana GSH-Px ka substrat ye, ka a ka farikolo tangalan baara bonya. Ni sugunɛ kɛra oksidan degun na, GSH bɛ dun ka caya, o bɛ na ni a hakɛ dɔgɔyali ye. Livagen ka fɛɛrɛ bɛ se ka GSH hakɛ segin a cogo kɔrɔ la, o la, a bɛ sugunɛ ka farikolo tangacogo bonya ani ka dɔ bɔ oksidan degun fɛ sugunɛbilenni tiɲɛni na.
Funufɛnw jirali balili
Oksidan degun ni funu jaabiw bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ ani ka ɲɔgɔn barika bonya sugunɛ tiɲɛni waati. Livagen bɛ se ka sugunɛ funu dɔgɔya ni a bɛ funufɛnw jirali bali, o la, a bɛ farikolo tangacogo dɔ kɛ cogo la min tɛ ɲɛ. Nukilila-κB (NF-κB) ye sɛbɛnnikɛlan jɔnjɔn ye min jɔyɔrɔ ka bon funu jaabiw labɛnni na. Ni sugunɛ bɛ joginni fɛnw na, NF-κB bɛ baara kɛ, o bɛ na ni funufɛn suguya caman jirali ye i n’a fɔ tumor necrosis factor-α (TNF-α) ani interleukin-1β (IL-1β). O funu ninnu bɛ oksidan degun juguya ka taa a fɛ, ka kɛ sababu ye ka fɛn jugu dɔ lawuli. Livagen bɛ se ka NF-κB baarakɛli bali, ka funufɛnw jirali dɔgɔya, o la, a bɛ sugunɛ funu tiɲɛni nɔgɔya ani ka oksidan degunw lajɔ.

Jaa 2 Redox homeostasis sugunɛ na.
Lipid peroxidation tiɲɛni nɔgɔyali
Lipid peroxidation ye fɛɛrɛ jɔnjɔn dɔ ye min bɛ kɛ sababu ye ka oksidan degun bɛ sugunɛbilenni tiɲɛ. ROS bɛ bin asidi tuluma caman kan minnu bɛ selilɛri kan, ka tulumafɛnw bɔli daminɛ ani ka tulumafɛnw bɔli daminɛ i n’a fɔ malondialdehyde (MDA). Nin fura ninnu ye sitotokisi ye, u bɛ selilɛriw jɔcogo n’u baara tiɲɛ ani ka sugunɛbilenniw tiɲɛ. Livagen, a ka farikolo tangalanw fɛ, a bɛ se ka lipid peroxidation reactions bali ka ɲɛ, ka MDA hakɛ dɔgɔya sugunɛ na, ka selilɛriw tiɲɛni nɔgɔya, ani ka sugunɛbilenni baara kɛcogo ɲuman lakana.
Livagen tali sugunɛ joginw lakanani na
Sugunɛbilenni min bɛ sɔrɔ dɔrɔgu fɛ
Sugunɛ joginni furaw fɛ, o ye sugunɛbana dɔ ye min ka teli ka kɛ dɔgɔtɔrɔso la. Fura caman, i n’a fɔ asetaminofɛni ni sumaya furaw, olu bɛ se ka sugunɛ tiɲɛ ka a sɔrɔ u bɛ banaw furakɛ. Livagen bɛ lakanani kɛcogo ɲuman jira baganw ka misaliw la furaw bɛ sugunɛ jogin. Asetaminofɛni bɛ sɔrɔ sugunɛ jogincogo misali la, ka kɔn furakɛli ɲɛ ni Livagen ye, o kɛra sababu ye ka alanine transaminase (ALT) ni aspartate transaminase (AST) hakɛ dɔgɔya kosɛbɛ joli la, o b’a jira ko sugunɛ joginni juguya dɔgɔyara. Ka fara o kan, sugunɛbilenni sɛgɛsɛgɛli histopathologique fɛ, o y’a jira ko Livagen ye sugunɛbilenniw cogoya caman yeli ɲɛ, ka sugunɛbilenniw dɔgɔya, ani ka dɔ bɔ funu selilɛriw doncogo la. O b’a jira ko Livagen nafa bɛ se ka kɛ furaw fɛ sugunɛ joginni kunbɛnni n’a furakɛli la, wa a bɛ se ka kɛ fɛɛrɛ kura ye furakɛli wɛrɛw la furaw fɛ sugunɛ joginni na.
Dɔlɔmin sugunɛ jogin
Dɔlɔmin kojugu basigilen bɛ se ka kɛ sababu ye ka sugunɛ jogin dɔlɔ fɛ, o bɛ banabagatɔw ka ɲɛnamaya ni u ka kɛnɛya tiɲɛ kosɛbɛ. Livagen fana bɛ mɔgɔ tangacogo jira dɔlɔmin sugunɛ joginni na. Baganw ka dɔlɔminna sugunɛ joginni kɔlɔsiliw la, Livagen tali kɔfɛ, oksidan degun taamasiɲɛw sumaya la, olu ɲɛnabɔra, i n’a fɔ SOD baara caya ani MDA hakɛ dɔgɔyali. Livagen bɛ se fana ka anzimuw ka baara ɲɛnabɔ minnu bɛ tali kɛ dɔlɔmin na, ka dɔ bɔ radikaliw bɔli la dɔlɔ sɛnɛ waati, o bɛ dɔlɔ ka sugunɛ tiɲɛni nɔgɔya. Livagen bɛ se ka sugunɛ funu jaabi minnu bɛ sɔrɔ dɔlɔ fɛ, olu bali, ka funufɛnw hakɛ dɔgɔya, ka sugunɛ tanga ka taa a fɛ ka bɔ tiɲɛni na. Livagen bɛ se ka kɛ fura ɲuman ye dɔlɔmin sugunɛ joginni kunbɛnni ni a furakɛli la.
Kuncɛli
Livagen bɛ farikolo tangalan degun nɔ bila fɛɛrɛ caman fɛ, i n’a fɔ a bɛ farikolo tangalanw ka baarakɛcogo ɲɛnabɔ, ka GSH hakɛ mara, ka funufɛnw jirali bali, ani ka tulumafɛnw tiɲɛni dɔgɔya, o la, a bɛ se ka mɔgɔ tanga sugunɛ tiɲɛni ma min bɛ sɔrɔ fɛn suguya caman fɛ. A bɛ nafa jira min bɛ se ka kɛ a kɛcogo la forow la i n’a fɔ dɔrɔgu ka sugunɛ tiɲɛni ani dɔlɔ fɛ sugunɛ tiɲɛni.
Sosow (Sɔrɔyɔrɔw).
[1] Liu Y, Liu Y, Dou B, ani mɔgɔ wɛrɛw. Resveratrol ka lakanani nɔ min bɛ sugunɛbilenni apoptose la dɔlɔminna sugunɛ na[J]. Journal of Biobased Materials ani Bioenergie, san 2021. Bamako : DNAFLA, 2021. Kalanjɛ ni sɛbɛnni: kalanjɛ ni sɛbɛnni gafew
[2] Li S, Tan H, Wang N, ani mɔgɔ wɛrɛw. Oksizɛni degun ni farikolo tangalanw jɔyɔrɔ sugunɛbanaw la[J]. Duniya kɔnɔ, 2015,16(11):26087-26124.DOI:10.3390/ijms161125942.
[3] Zhang Z, Gao L, Cheng Y, ani a ɲɔgɔnnaw. Resveratrol, o ye farikolo tangalan ye min bɛ sɔrɔ a yɛrɛ la, o bɛ mɔgɔ tanga sugunɛ joginni ma min bɛ sɔrɔ arsenic inorganique tali fɛ[J]. Biomed ɲininiw diɲɛ kɔnɔ, 2014,2014:617202.DOI:10.1155/2014/617202.
Fɛn min bɛ sɔrɔ ɲininiw dɔrɔn kama:
