▎ लिवा-जी संशोधन
लिवा-जीची संशोधन फाटभूंय कितें?
पिरायेच्या मुक्त कणांचो सिध्दांत: १९५० च्या दशकांत हरमन हाणें पिरायेच्या मुक्त कणांचो सिध्दांत मांडलो, तातूंत कोशिकीय चयापचयाच्या वेळार तयार जावपी मुक्त कण जैव अणुकेंद्रांचेर हल्लो करतले आनी ताका लागून पेशींचें नुकसान जाता आनी पिराय वाडटा अशें सुचयलें. ह्या सिध्दांताक लागून पिरायेच्या विरोधी पदार्थांच्या संशोधनाक सैध्दांतिक आदार मेळ्ळो आनी मुक्त कण काडून उडोवपाक वा पेशींची अँटीऑक्सिडेंट क्षमता वाडोवपाक शकतले अशे पदार्थ सोदपाक शास्त्रज्ञांक प्रवृत्त जाले.
पॅप्टायड पदार्थांचो सोद: जीवशास्त्राचो सतत खोलायेन अभ्यास केल्ल्यान शास्त्रज्ञांनी पॅप्टायड पदार्थांचो कोशिका संकेत, चयापचयाचें नियंत्रण आनी हेर आंगांत म्हत्वाचो वांटो आसा अशें दिसून आयलां. कांय पॅप्टायड पदार्थांचें अँटीऑक्सिडेंट, अँटी-इन्फ्लेमेटरी, आनी पेशी दुरुस्तीक चालना दिवप अशीं कार्यां आसतात, जाका लागून नव्या अँटी-एजिंग वखदां तयार करपाक नवी दिका मेळटा.
लिवा-जीचें संशोधन आनी विकास: हे फाटभुंयेर रशियन शास्त्रज्ञांनी पॅप्टायड पदार्थांचेर केल्ल्या संशोधनाचेर आदारून लिवा-जी तयार केलो. तांणी जनावरांच्या ऊतकांतल्यान जैव सक्रिय पॅप्टायडाचे कुडके काडून निमाणें माळेंतल्यान तपासणी आनी अनुकूलन केल्या उपरांत लिवा-जी मेळयलें. अभ्यासांतल्यान दिसून आयलां की लिवा-जी पेशींची चयापचय प्रक्रिया नियंत्रीत करूंक शकता आनी पेशींची अँटीऑक्सिडेंट क्षमता वाडोवंक शकता, जाका लागून पेशींची पिराय वाडपाक कळाव जाता.
लिवा-जीची क्रियेची यंत्रणा कितें?
1. पचन तंत्राचेर जावपी परिणाम
पचन एंझायमांची क्रियाशीलताय नियंत्रीत करप: अभ्यासांतल्यान लिवा-जी (Lys-Glu-Asp-Ala) हें दुबळें जलविघटन करपाक येवपी पॅप्टायड अशें दिसून आयलां. ल्हान आंतकड्यांनी आशिल्ले पॅप्टायड हायड्रोलेज लिवा-जीक सामकेच उण्या प्रमाणांत हायड्रोलायझ करपाक कठीण जातात [1] . इन विट्रो परिस्थितींत लिवा-जी ल्हान आंतकड्यांनी ग्लायसील-एल-ल्युसीन डायपेप्टायडायजाची क्रियाशीलता ५०% उणी करूंक शकता. दोन सप्तकां उदकांतल्यान लिवा-जी दिल्या उपरांत तरणाट्या जनावरांत पचन एंझायमांची क्रिया उणी जाली, जाल्यार जाण्ट्या जनावरांतली क्रिया वाडली. उल्लेख करपासारकें म्हणल्यार चडशा प्रकरणांनी लिवा-जी दिल्या उपरांत जाण्ट्या उंदीरांची एंझायम क्रियाशीलता नियंत्रण गटांतल्या तरणाट्या जनावरांच्या पातळे लागीं आशिल्ली [1]..
2. रगतांतल्या एन्केफालीन विघटन करपी एंझायमांचेर परिणाम
एन्केफालीन विघटन करपी एंझायम प्रतिबंधीत करपी: नव्या पॅप्टायड जैवनियंत्रक लिवा-जी आनी एपीआय (Ala-Glu-Asp-Gly) हांच्या अंतर्निहित ऑपिओइड प्रणालीचेर जावपी परिणामांचो अभ्यास केलो, खास करून रगतांतल्या एन्केफालीन विघटन करपी एंझायमांची क्रियाशीलता बदलपाची आनी मेंदवाच्या पेशींच्या पड्ड्याच्या अंशांतल्या ओपिओइड ग्राहीकडेन संपर्क सादपाची तांची तांक. चांचणी पॅप्टायडांच्या आदारान ⊃3;H-Leu-enkephalin चें जलविघटन दर मेजून एन्केफॅलिनेजाची क्रियाशीलता आंतकड्यांनी थारायली. लिवा-जी आनी एपी हांणी मनशाच्या रगतांतल्या एन्केफालीन विघटन करपी एंझायमांक आळाबंदा हाडलो. प्युरोमायसीन, ल्युपेप्टिन, डी-पीएएम ह्या नामनेच्या पॅप्टायडायज प्रतिबंधकांकडेन तुळा केल्यार लिवा-जी चड प्रभावी आशिल्ल्याचें सिद्ध जालें. Liva-g आनी Epi हांचे डोस-निरोध परिणाम वक्र प्लॉट केल्ले आनी तांचीं IC15 मोलां अनुक्रमान 20 आनी 500 μM आशिल्लीं [2, 3]..
3. यकृताचेर संरक्षणात्मक परिणाम
संभाव्य यकृतसंरक्षण करपी द्रव्य म्हणून: जाण्ट्यांमदीं जायत्या वखदांचो वापर चड करून यकृताच्या विकृततायेचें कारण आसता. देखून पिराय वाडत वचत यकृतांत तंतूमय कडकपण, तीव्र आनी चिरकालीन यकृतशोथ जावपाचो धोको वाडटा. नवे, प्रभावी आनी निरुपद्रवी यकृतसंरक्षण करपी पदार्थ सोदपाचें कारण हें. कांय अभ्यासांतल्यान यकृतांतल्या पॉलीपॅप्टायड संकुल (Ventvil) आनी KEDA टेट्रापॅप्टायड (Lys-Glu-Asp-Ala, Liva-g) हातूंत यकृतसंरक्षणात्मक, प्रतिकारशक्ती संरक्षणात्मक आनी पिरायेच्या वाडपाक विरोध करपी गूणधर्म आसात अशें दिसून आयलां. यकृत विकृतीविज्ञानाच्या जनावरांच्या आनी आंतकड्यांनी केल्ल्या प्रयोगीक मॉडेलांत (यकृतांतल्या तंतूमय कडकपण, तीव्र आनी चिरकालीन यकृतशोथ) वेंटविल आनी केडा पॅप्टायड हांची चड कार्यक्षमताय दिसून आयली. वेंटविल आनी केडा पॅप्टायड हांचो एकसारको परिणाम जाता - यकृतशोथाच्या वेळार रोगप्रतिकार शक्त आनी अँटीऑक्सिडेंट स्थिती सामान्य करप आनी यकृताचें कार्य परतून सुरू करप. अभ्यासांतल्यान दिसून आयलां की पिरायेच्या प्रक्रियेंत पॅप्टायडांचो चडांत चड यकृतसंरक्षण आनी प्रतिकारशक्ती संरक्षणात्मक परिणाम सत्यापीत जाला [4] ..
4. लिंफोसाइट्साच्या क्रोमॅटीनाचेर परिणाम
लिंफोसाइट्साचें क्रोमॅटीन सक्रिय करप: लिवा-जी ह्या कृत्रीम पॅप्टायडाचो रायबोसोमिक जंतूच्या क्रियाशीलतेचेर जावपी परिणाम, हेटरोक्रोमॅटीन विकृतीकरणाचे मापदंड, संरचनात्मक सी हेटरोक्रोमॅटीनाचे बहुरूपताय आनी जाण्ट्यांच्या लिंफोसाइट्सांतल्या फॅकल्टीव्ह हेटरोक्रोमॅटीनाची परिवर्तनशीलताय हांचो अभ्यास केलो. लिवा-जी हाका लागून रायबोसोमिक जनुकांची सक्रियता, सेंट्रोमेराभोंवतणीं आशिल्ल्या घटक विषमवर्णनाचें विबहुलकीकरण आनी गुणसुत्रांतल्या पिरायेच्या संबंदीत युक्रोमॅटीन प्रदेशांच्या घनीकरणाक लागून आडावपी जीन सोडप हांकां प्रेरणा मेळ्ळी. ह्या निकालांतल्यान दिसून आयलें की लिवा-जी हाका लागून जाण्ट्यांच्या गुणसुत्रांतल्या गुणसुत्राचें विविषमवर्णीकरण (सक्रीयीकरण) जालें, जें गुणसुत्रांतल्या विषमवर्णीय आनी विषमवर्णीय प्रदेशांत बदल करून साध्य जालें [5]..
लिवा-जीचे उपेग कितें?
कोशिकीय पिरायेच्या वाडपाचेर संशोधन
लिवा-जीचो परिणाम पेशी दुरुस्ती वा ताण प्रतिसाद मार्गांत आस्पाव आशिल्ल्या मुखेल एंझायमांच्या क्रियाशीलतेचेर जावं येता. देखीक- एपिजेनेटिक नियंत्रकांकडेन संपर्क सादता आनी क्रोमॅटीन संरचनेंत आनी जीन अभिव्यक्ती पद्दतींतल्या बदलांचेर परिणाम करता आनी ताका लागून कोशिकीय पिरायेच्या प्रक्रियेचें नियंत्रण जाता. काळाप्रमाण ऑक्सिडीभवनाचें नुकसान जमता आनी ताका लागून कोशिकीय पिरायेच्या वाडपाक लागून विकृतताय निर्माण जाता. ऑक्सिडीभवन ताण मार्गाचेर लिवा-जीचो परिणाम हो संशोधनांतलो एक हॉटस्पॉट आसून, संबंदीत मार्गांचें नियंत्रण करून ताका लागून कोशिकीय पिराय वाडपाक कळाव जावंक शकता.
यकृताच्या रोगांचेर परिणाम
पिराय वाडत वचत जाण्ट्यांनी जायत्या वखदांचो वापर केल्ल्यान चड करून यकृताचें काम विकृत जाता, अशें तरेन यकृतांतलें तंतूमयताय, तीव्र आनी चिरकालीन यकृतशोथ जावपाचो धोको वाडटा. हे परिस्थितींत नवे, प्रभावी आनी निरुपद्रवी यकृतसंरक्षण करपी पदार्थ सोदप म्हत्वाचें. कांय अभ्यासांतल्यान यकृतांतल्या पॉलीपॅप्टायड संकुल (Ventvil) आनी KEDA टेट्रापॅप्टायड (Lys-Glu-Asp-Ala, म्हळ्यार Liva-g) हांचे यकृतसंरक्षण, प्रतिकारशक्ती संरक्षण आनी पिरायेच्या विरोधांत गुणधर्म आशिल्ल्याचें दिसून आयलां. यकृत विकृतीविज्ञानाच्या जनावरांच्या प्रयोगीक मॉडेलांत (यकृत तंतूमयताय, तीव्र आनी चिरकालीन यकृतशोथ) आनी आंगांतल्यान केल्ल्या प्रयोगांत व्हेंटविल आनी केडा पॅप्टायड हांची कार्यक्षमताय चड दिसून आयली. वेंटविल आनी केडा पॅप्टायड हांचो समन्वयात्मक परिणाम जाता, जाका लागून यकृतशोथाच्या वेळार रोगप्रतिकार शक्त आनी अँटीऑक्सिडेंट स्थिती सामान्य करूं येता आनी यकृताचें कार्य परतून मेळूंक शकता. तशेंच, पिरायेच्या प्रक्रियेंत ह्या पॅप्टायडांचे यकृतसंरक्षण आनी प्रतिकारशक्ती संरक्षण परिणाम चडांत चड पावतात [4] ..
कॅन्सर दुयेंतीच्या जीनोमिक मापदंडांचेर परिणाम
नळयेच्या स्तनाच्या कॅन्सराच्या दुयेंतीच्या जीनोमांत एकेच तंतूच्या डीएनए मोडपाची चड घनताय, गुणसुत्रांतली विकृतताय चड प्रमाणांत आनी गुणसुत्रांच्या घनीकरणाची पातळी वाडटा अशें दिसून आयलां. ऑलिगोपॅप्टायड जैवनियंत्रक लिवा-जी आनी कोबाल्ट आयन हांचो संशोधक म्हूण वापर केल्यार नली स्तनाच्या कॅन्सराच्या दुयेंतीच्या लिंफोसाइट संस्कृतायेचेर संरक्षणात्मक परिणाम जाता, जाका लागून अभ्यास केल्ले सगळे मापदंड सामान्य करूं येतात. हाचेवयल्यान अशें दिसून येता की नळयेच्या स्तनाच्या कॅन्सराच्या दुयेंतीच्या लिंफोसाइट्साच्या अभ्यासा वरवीं स्तनाच्या कॅन्सराच्या दुयेंतींचेर उपचाराचो बरे करपी परिणामाचें मुल्यांकन करूं येता [6]..
हायपरट्रोफिक कार्डियोमायोपॅथी आशिल्ल्या दुयेंती आनी तांच्या नात्यांतल्या दुयेंतीच्या लिंफोसाइट्साचेर परिणाम
एकट्यान आनी कोबाल्ट आयनांवांगडा वापरिल्ल्या पॅप्टायड जैवनियंत्रक लिवा-जी (Lys-Glu-Asp-Ala) हाचो अणुकेंद्रीय संघटनात्मक प्रदेशांच्या (NORs) क्रियाशीलतेचेर आनी अतिवृध्दी हृदयस्नायू विकृतीच्या दुयेंती आनी तांच्या नात्यांतल्या लोकांच्या लिंफोसाइट्सांतल्या अॅक्रोसेंट्रीक गुणसुत्रांच्या संबंदाची वारंवारता हांचेर अभ्यास केलो. ह्या निकालांतल्यान लिवा-जी आनी कोबाल्ट आयन हांच्या एकत्रीत क्रियेक लागून दुयेंती आनी तांच्या नात्यांतल्या लोकांमदीं 2 असो व्हड गूण मेळोवन एनओआरची वारंवारता वाडटा अशें दिसून आयलें. तशेंच ह्या संयुगांचो अॅक्रोसेंट्रीक गुणसुत्रांच्या संबंद क्रियाशीलतेचेर म्हत्वाचो परिणाम जालो, दोनूय अभ्यास गटांतल्या ह्या निर्देशांकांत व्हड प्रमाणांत वाड जाल्ल्यान दिसून येता.
ह्या प्रकरणांत लिवा-जी आनी कोबाल्ट आयनांची क्रिया चड प्रभावी आशिल्ली. एनओआरांची क्रियाशीलता आनी अॅक्रोसेंट्रीक गुणसुत्रांचो संबंद वारंवारता अॅक्रोसेंट्रीक गुणसुत्रांच्या कांडांच्या संक्षेपण गुणवत्तेचेर आदारून आशिल्ल्यान हायपरट्रोफिक कार्डियोमायोपॅथी आशिल्ल्या दुयेंतीच्या आनी तांच्या नात्यांतल्या लोकांच्या लिंफोसाइट्साचेर लिवा-जी आनी कोबाल्ट आयनांचो परिणाम जावन हेटरोक्रोमॅटीन केल्ल्या क्रोमॅटीनाचें विघनीकरण जाता असो निश्कर्श काडूं येता. अभ्यास गटांतल्या व्यक्तींनी संक्षेपण प्रक्रियेंत निश्क्रीय जीन सोडपाची ही परिस्थिती आसूं येता. ह्या डेटा वरवीं हायपरट्रोफिक कार्डियोमायोपॅथी आशिल्ल्या दुयेंतीच्या आनी तांच्या नात्यांतल्या लोकांच्या लिंफोसाइट्साचेर लिवा-जी आनी लिवा-जी + कोबाल्ट आयनांच्या संरक्षणात्मक परिणामां विशीं नवी म्हायती मेळटा आनी उपचार पद्दतींच्या विकासांत योगदान दिवंक शकता [7]..
रगतांतल्या एन्केफालीन विघटन करपी एंझायमांचेर परिणाम
नव्या पॅप्टायड जैवनियंत्रक Liva-g (Lys-Glu-Asp-Ala) आनी Epi (Ala-Glu-Asp-Gly) हांच्या अंतर्निहित ऑपिओइड प्रणालीचेर जावपी परिणामांचो अभ्यास केलो, खास करून रगतांतल्या एन्केफालीन विघटन करपी एंझायमांच्या क्रियाशीलतेंत बदल करपाची आनी मेंदवाच्या पेशीच्या पड्ड्याच्या अंशांतल्या ऑपिओइड ग्राहीकडेन संपर्क सादपाची तांची तांक. आंतकड्यांनी केल्ल्या प्रयोगांत लिवा-जी आनी एपी हांच्या आदारान ⊃3;H-Leu-enkephalin चें जलविघटन दर मेजून एन्केफालिनेजाची क्रियाशीलता थारायली. ह्या निकालांतल्यान लिवा-जी आनी एपी हांणी मनशाच्या रगतांतल्या एन्केफालीन विघटन करपी एंझायमांक आळाबंदा हाडटा अशें दिसून आयलें. प्युरोमायसीन, ल्युपेप्टिन, डी-पीएएम ह्या कांय नामनेच्या पॅप्टायडायज प्रतिबंधकांपरस लिवा-जी चड प्रभावी आशिल्लें. लिवा-जी आनी एपी हांचे डोस-इंहिबिशन इफेक्ट वक्र प्लॉट केल्ले आनी तांचीं IC5⁄2 मोलां अनुक्रमान 20 आनी 500 μM आशिल्लीं. पॅप्टायड आनी ऑपिओइड रिसेप्टरांमदल्या परस्पर क्रियाचें मुल्यांकन [⊃3;H][D-Ala⊃2;, D-Leu5]-एन्केफालीन हांचेवांगडा रेडिओलिगांड रिसेप्टर पद्दत वापरून केलें. उंदीर मेंदवाच्या पड्ड्याच्या अंशांतल्या μ वा δ ओपिओइड रिसेप्टरांमदीं आनी चांचणी पॅप्टायडांमदीं कसलीच परस्पर क्रिया दिसूंक ना [2, 3]..
निमाणें जीन अभिव्यक्तीचें नियंत्रण करून आनी प्रथिन संश्लेशणाक चालना दिवन लिवा-जी हें पिरायेच्या विरोधांत, प्रतिकारशक्तीचें संयोजन आनी यकृताच्या कार्याचें संरक्षण हातूंत म्हत्वाचो परिणाम दाखयता. पचन एंझायमांची क्रियाशीलताय नियंत्रीत करपाक शकता, एन्केफालीन विघटन करपी एंझायमांक आडावंक शकता आनी मुखेल एंझायम सक्रिय करून आनी ऑक्सिडीभवन ताण मार्गाचेर परिणाम करून कोशिकीय पिरायेच्या वाडपाक कळाव करपाक शकता. तेभायर लिवा-जी आपल्या यकृतसंरक्षणात्मक परिणामावरवीं रोगप्रतिकार शक्त आनी अँटीऑक्सिडेंट स्थितीय सुदारता आनी यकृतशोथ सारक्या रोगांत यकृताचें कार्य बरे जावपाक मदत करता. संबंदीत दुयेंसां आडावप आनी उपचार करपाक ताचो संभाव्य उपेग मोल आसा आनी पिरायेच्या विरोधांत आनी भलायकी सांबाळपा खातीर नवी संशोधन दिका दिता.
लेखका विशीं
वयर सांगिल्लीं सगळीं साहित्यां कोसर पॅप्टायड्स कंपनीन संशोधन, संपादन आनी संकलन केल्लीं आसात.
शास्त्रीय जर्नल लेखक
व्लादिमीर खाविन्सन हो एक नामनेचो रशियन जेरोन्टोलॉजिस्ट आनी प्राध्यापक आशिल्लो आनी पॅप्टायड बायोरेग्युलेटरांचेर केल्ल्या आद्य संशोधनाक लागून आनी पिराय वाडपाक मंद करपाक आनी भलायकी सुदारपाक तांची भुमिका म्हणून वळखतात. सेंट पीटर्सबर्ग इन्स्टिट्यूट ऑफ बायोरेग्युलेशन अँड जेरॉन्टोलॉजीचो संचालक म्हणून ताणें काम केलें आनी रशियन अॅकॅडमी ऑफ सायन्सेसचो तो संबंदीत वांगडी आशिल्लो. ताच्या संशोधनांत रोगप्रतिकार शक्त वाडोवपाखातीर, ऑक्सिडीभवन ताणांतल्यान राखण करपाखातीर आनी दीर्घायुष्य वाडोवपाखातीर पॅप्टायड आदारीत उपचार पद्दती तयार करपाचेर भर दिल्लो. चार दशकांभितर ताणें जायते पॅप्टायड संयुग काडून संश्लेशित केले आनी ताका लागून स पॅप्टायड आदारीत वखदां आनी 64 पॅप्टायड अन्न पूरक पदार्थ वैजकी वेव्हारांत हाडले. खाविन्सनाच्या वावरान जेरोन्टोलॉजीच्या मळार म्हत्वाचें योगदान दिलां, खास करून जाण्टेपणाची यंत्रणा समजून घेवपाक आनी जाण्ट्या प्रौढांच्या जिणेचो दर्जो सुदारपाखातीर हस्तक्षेप विकसीत करपाक.
व्लादिमीर खाविन्सन हो नामनेचो रशियन जेरोन्टोलॉजिस्ट आनी प्राध्यापक, पॅप्टायड बायोरेग्युलेटरांचेर केल्ल्या अत्याधुनीक संशोधनाक लागून आनी पिराय वाडपाक मंद करपाक आनी भलायकी काळ वाडोवपाक तांची भुमिका करपाक फामाद आसा. सेंट पीटर्सबर्ग इन्स्टिट्यूट ऑफ बायोरेग्युलेशन अँड जेरोन्टोलॉजींत संचालकपद सांबाळ्ळें आनी रशियन अॅकॅडमी ऑफ सायन्सेसचो ताचे संबंदीत वांगडी आशिल्लो. रोगप्रतिकार शक्त वाडोवपाखातीर, ऑक्सिडीभवन ताण प्रतिकार करपाखातीर आनी दीर्घायुष्य सोंपें करपाखातीर पॅप्टायड आदारीत उपचार पद्दती तयार करपाचेर ताचें संशोधन केंद्रीत आशिल्लें. चार दशकांपरस चड काळांतल्या संशोधनांत ताणें वेगवेगळे पॅप्टायड संयुग काडून संश्लेशित केले आनी ताका लागून स पॅप्टायड आदारीत वखदां आनी 64 पॅप्टायड आदारीत अन्न पूरक पदार्थांचो वैजकी उपेग करपाक चालना मेळ्ळी. खाविन्सनाच्या वावराक लागून जेरोन्टोलॉजीच्या मळार खास करून जाण्टेपणाची यंत्रणा समजून घेवप आनी जाण्ट्यांच्या जिणेचो दर्जो सुदारपाखातीर हस्तक्षेप तयार करप हातूंत म्हत्वाचें योगदान मेळ्ळां. व्लादिमीर खाविन्सन हाची वळेरी उल्लेखाच्या संदर्भांत दिल्या [5].
