ކެގްރީސެމާ 10އެމްޖީ (ބްލެންޑް)

▎ ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ސެމަގްލޫޓިޑް އަކީ ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (ޖީއެލްޕީ-1) ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް މެލިޓަސް އަށް ކްލިނިކަލް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ބޭނުންކޮށްފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ގުދުރަތީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންތައް ނަކަލުކޮށްގެން، މި ބޭސް ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމަށްފަހު ގިނަ މެޓަބޮލިކް ރެގިއުލޭޝަން މެކޭނިޒަމްތަކެއް ޓްރިގަރ ކުރާއިރު، އޭގެ ތެރޭގައި ގްލޫކޯޒް ޑިޕެންޑެންޓް އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުވުމާއި، ގްލޫކަގަން ރިލީޒް އިންހިބިޓޯރީ ރެގިއުލޭޝަން، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުމުގެ ރޭޓް ލަސްވުމާއި، ސެންޓްރަލް އެޕެޓައިޓް ސަޕްރެޝަން އެފެކްޓް ފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ ލެވެލްތަކާއި ބަރުދަން ބެލެހެއްޓުން. އޭގެ ޚާއްޞަ ފާރމަކޯކިނެޓިކް ޕްރޮޕަޓީތަކުގެ ސަބަބުން 7 ދުވަހާއި ހަމައަށް ހަފް ލައިފް ލިބި، ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ސަބްކިއުޓަނިއަސް އިންޖެކްޝަން ރެޖިމަން ނުވަތަ ދުވާލަކު އޯރަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން މޯޑަށް ސަޕޯޓްކޮށް، ބަލިމީހުންގެ ފަރުވާގެ ތަޖުރިބާ ވަރަށް ބޮޑަށް އޮޕްޓިމައިޒްކޮށް، ބޭސްތަކަށް ތަބާވުން ރަނގަޅުވެއެވެ.

ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލް ޑޭޓާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ސެމަގްލޫޓައިޑް އިން ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން (HbA1c) ގެ މިންވަރު %1.8 އާއި ހަމައަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްކޮށްދޭއިރު، ހައިޕޮގްލައިސެމިކް އިވެންޓްތަކުގެ ހާދިސާތައް އިންތިހާއަށް މަދުވުމުން ލޭގެ ގްލޫކޯޒް މެނޭޖްކުރުމުގައި ތަފާތު ފައިދާއެއް ލިބެއެވެ. މީގެ އިތުރުން މި ބޭހުގެ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޓިވް އެފެކްޓް ފުރިހަމައަށް ޔަގީންކުރެވިފައިވާއިރު، މިއީ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ހުންނަ ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނަށް އިތުރު ފަރުވާގެ ފައިދާތަކެއް ލިބިދޭ ކަމެކެވެ. މެޓަބޮލިޒަމްއަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ އިތުރުން ފަލަވުން ދިގުމުއްދަތަކަށް މެނޭޖްކުރުމަށް ސެމަގްލޫޓައިޑް ބޭނުންކުރެވޭއިރު، ނޮން-އަލްކޮހޯލިކް ސްޓިއޭޓޯހެޕަޓައިޓިސް އަދި އަލްޒައިމާ ބަލި ފަދަ ބަލިތަކާ ބެހޭ ކްލިނިކަލް ރިސާޗްތަކުގައި ވެސް ފަރުވާގެ އަގު ލިބިފައިވެ އެވެ.

ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޝަންގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް އުފައްދާފައިވާ މި މަލްޓި ޓާގެޓް ޓްރީޓްމަންޓް މެކޭނިޒަމް އިން އިންސިއުލިން ސެންސިޓިވިޓީ ރަނގަޅުކޮށް، މާގިނައިން ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، ސެންޓްރަލް އެނާޖީ ބެލެންސް ސެންޓަރ ރެގިއުލޭޓްކޮށް މެޓަބޮލިކް ޕެރަމިޓަރސް ފުރިހަމައަށް އޮޕްޓިމައިޒް ކުރުމަށާއި، ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގެ ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ޕްރޮޓެކްޓިވް އެފެކްޓާއި ޕޮޓެންޝަލް ފައިދާތަކުގެ ތެރެއިން ކްރޮނިކް މެޓަބޮލިކް ބަލިތައް ފުރިހަމައަށް މެނޭޖްކުރުމަށް އާ ފަރުވާ ސްޓްރެޓެޖީއެއް ފޯރުކޮށްދެއެވެ. ބަލިތަކުގެ އެތައް ދާއިރާއެއްގައި އޭގެ އެޕްލިކޭޝަން ޕޮޓެންޝަލް އިން ޒަމާނީ މެޓަބޮލިކް މެޑިސިންގައި ކޯރ ޓްރީޓްމަންޓް މެތޯޑެއްގެ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސްގެ މުހިންމު މަގާމު އިތުރަށް ކަށަވަރުކޮށްދެއެވެ.

▎ ޚުލާޞާ

ކެގްރިލިންޓައިޑް އާއި ސެމަގްލޫޓިޑް (ކެގްރިސެމާ) އެއްކޮށްލުމުން ފަލަވުމާއި ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް މެލިޓަސް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ބޮޑެތި ސިނަޖިސްޓިކް އަސަރުތަކެއް ކުރެވެ އެވެ. މި ކޮމްބިނޭޝަން ތެރަޕީގެ ސަބަބުން އެއްފަހަރާ އެމިލިން އަދި ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމާޒުކޮށްގެން ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިވުމާއި، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް އަދި ބަރުދަން މެނޭޖްކުރުމުގެ މަލްޓި ޑައިމަންޝަނަލް ރެގިއުލޭޝަން ހާސިލްވެއެވެ. ކެގްރިލިންޓައިޑް ރެގިއުލޭޓް ކުރަނީ ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވުމާއި ސެންޓްރަލް ސެޓިއޭޓީ ރެގިއުލޭޓް ވުމުން ކަމަށާއި، ސެމަގްލޫޓިޑް އިން ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. މި ދެ ބާވަތުގެ ސިނަޖިސްޓިކް އެފެކްޓްގެ ސަބަބުން ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ އަސަރު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެގެންދެއެވެ.

ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލް ޑޭޓާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ކެގްރިސެމާ (ކެގްރިލިންޓައިޑް 2.4އެމްޖީ އަދި ސެމަގްލޫޓިޑް 2.4އެމްޖީ އެއްކޮށްލުމުން) ގެ ސަބަބުން 20 އާއި 32 ހަފްތާއާ ދެމެދުގެ ފަރުވާގެ މުއްދަތުގައި އެވްރެޖްކޮށް %9.07 (އެބްސޮލިއުޓް ބަރުދަން ލުއިވުން) %9.07 (އެބްސޮލިއުޓް ބަރުދަން ލުއިވުން) ދަށްވެއެވެ އެކަނި ^[1] . 32 ހަފްތާގެ، މަލްޓިސެންޓަރ، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ފޭސް 2 ކްލިނިކަލް ޓްރައިއަލްއެއްގައި ކެގްރީސެމާ އިން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިވުން ހަމައެކަނި ސެމަގްލޫޓިޑް ނުވަތަ ކެގްރިލިންޓައިޑް އިން ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންނަށް ވުރެ މާ ބޮޑެވެ. 

ކެގްރީސެމާ ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން ލުއިވުމުގެ ނިސްބަތަކީ -15.6%، ސެމަގްލޫޓިޑް ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން ލުއިވުން -5.1%، އަދި ކެގްރިލިންޓައިޑް ގްރޫޕްގެ ބަރުދަން ލުއިވުން -8.1% ^[2] . މީގެ އިތުރުން ކެގްރިސެމާ އިން ގްލައިކޭޓެޑް ހީމޯގްލޮބިން (HbA1c) ދަށްކޮށް ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ރިސްކް އިންޑިކޭޓަރސް ރަނގަޅުކުރުމުގައި ވެސް ރަނގަޅު ނަތީޖާއެއް ހޯދާއިރު، ހައިޕޮގްލައިސެމިއާގެ ނުރައްކާ އިންތިހާއަށް ކުޑައެވެ. މަލްޓި ޓާގެޓް މެކޭނިޒަމެއްގެ ތެރެއިން މި ކޮމްބިނޭޝަން ޓްރީޓްމަންޓް ރެޖިމަންގެ ސަބަބުން މެޓަބޮލިކް ޕެރަމިޓަރސް އޮޕްޓިމައިޒް ކުރުމަށާއި ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ އިވެންޓްތަކުގެ ނުރައްކާ ވަރަށް ބޮޑަށް ކުޑަވެ، ފަލަވުމާއި ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް މެލިޓަސް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް މާ ފުރިހަމަ ފަރުވާގެ ގޮތެއް ލިބިގެންދެއެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

▎ކަމާގުޅޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ދައްތާ ޑީ، ނަގޭންދްރާ އެލް، ހާރިޝް ބީޖީ، އެޓް އަލް. އެންޓި-އޮބެސިޓީ މެޑިކޭޝަންސްގެ ގޮތުގައި ކެގްރިލިންޓައިޑް އެކަނި އަދި ސެމަގްލޫޓިޑް (ކެގްރިސެމާ) އާއި ގުޅިގެން ބޭނުންކުރުމުގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން: ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއު އެންޑް މެޓާ އެނަލިސިސް[J]. އިންޑިއަން ޖާނަލް އޮފް އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް މެޓަބޮލިޒަމް، 2024،28:436-444.DOI:10.4103/ijem.ijem_45_24.

[2] ފްރިއަސް ޖޭޕީ، ދީނާދަޔަލަން އެސް، އެރިޗްސަން އެލް، އެޓް އަލް. ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމްގައި ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ކެގްރިލިންޓައިޑް 2·4 މިލިގްރާމް އާއި ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ސެމަގްލޫޓައިޑް 2·4 މިލިގްރާމްގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން: މަލްޓިސެންޓަރ، ރެންޑަމް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، އެކްޓިވް ކޮންޓްރޯލްޑް، ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[J]. ލަންސެޓް، 2023،402(10403):720-730.ޑީއޯއައި:10.1016/އެސް0140-6736(23)01163-7.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.