ޕީޓީ141 10އެމްޖީ

▎ ޕީޓީ 141 ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުއެންސް: Ac-Nle-cyclo(DHFRWK)-OH މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 50H 68N 14O10 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 1025.2ގ/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 189691-06-3 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 9941379 ސިނޮނިމްސް: ބްރެމެލަނޮޓައިޑް

▎ ޕީޓީ 141 ރިސާޗް

ޕީޓީ 141 ގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައިތޯ؟

ޕީޓީ 141 އަކީ ސިންތެޓިކް ޕެޕްޓައިޑް އެނަލޮގެއް އަދި މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސްގެ އެގޮނިސްޓެއް ކަމަށާއި، މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި އެމްސީ3އާރ އަދި އެމްސީ4އާރ ހިމެނޭއިރު، މިއީ ގިނައިން ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގައި އެކްސްޕްރެސްވާ އެއްޗެކެވެ ^[1] . އެކަމާ ބެހޭ ގޮތުން ކުރި ކުރީގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕީޓީ 141 ރޭޓްސް އާއި އިންސާނުން ނޫން ޕްރައިމެޓްތަކަށް ދިނުމުން ޕެނިލް އިރެކްޝަންސް އަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ރޭޓްސް އަށް ސިސްޓަމިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން އަށް ފަހު ހައިޕޮތެލަމަސް ގައި ހުންނަ ނިއުރޯންތައް އެކްޓިވޭޓް ވުން ދައްކުވައިދިނީ ސީ-ފޮސް އިމިއުނޯރިއެކްޓިވިޓީ އިތުރުވުމުންނެވެ. މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ އެއް ސަރަޙައްދެއްގައި ހުންނަ ނިއުރޯންތަކުން ރޭޓް ޕެނިސްގެ ކޯޕަސް ކެވަރނޯސަމް އަށް އިންޖެކްޓް ކުރާ ސޫޑޯރެބީސް ވައިރަސް ނަގާނެއެވެ ^[1] . ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި އާދައިގެ ފިރިހެނުންނާއި އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ޕީޓީ 141 ދިނުމަށްފަހު އިރެކްޓައިލް އެކްޓިވިޓީ ހަލުވިކަމާއެކު އަދި ޑޯޒަށް ބަރޯސާވެގެން އިތުރުވެފައިވެއެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕީޓީ 141 އަކީ ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ މައްސަލަތަކަށް އާ ފަރުވާއެއްގެ ގޮތުގައި ވަރަށް ބޮޑު ފުރުސަތެއް ލިބިފައިވާ އެއްޗެކެވެ ^{[1] .}.

ޕީޓީ 141 އިން މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ޕީޓީ 141 (ބްރެމެލަނޮޓައިޑް) މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސް އަށް އަމަލުކުރާ ވަކި މެކޭނިޒަމަކީ ތަންކޮޅެއް ކޮމްޕްލެކްސް މެކޭނިޒަމެއް ކަމަށާއި، ތިރީގައި މިވަނީ އޭގެ މެކޭނިޒަމްގެ ތަފްސީލީ ތަފްސީލެކެވެ.

މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރ ސިސްޓަމް އެކުލެވިގެންވަނީ މެލަނޯކޯޓިން ޕެޕްޓައިޑްސް، ޔުނިކް ރިސެޕްޓަރސް، އެކްސެސަރީ ޕްރޮޓީންސް، އަދި އެންޑޯޖެނަސް އެންޓާގޮނިސްޓްސް އިންނެވެ. މެލަނޯކޯޓިން ޕެޕްޓައިޑްސް އަކީ އެކި ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަދި ޕެތޮލޮޖިކަލް ހާލަތްތަކުގައި ދިރާސާކޮށްފައިވާ ކުދި ޕެޕްޓައިޑް ހޯރމޯންތަކެކެވެ. މިވަގުތު މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސްގެ ފަސް ވައްތަރެއް އެނގޭއިރު، މިއީ މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމާއި ބައެއް ޕެރިފެރަލް ޓިޝޫތަކުގައި ބެހިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ޖީ ޕްރޮޓީން ކަޕްލްޑް މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސް އާންމުކޮށް ސިގްނަލްތައް ޓްރާންސްމިޓް ކުރަނީ އެޑިނިލޭޓް ސައިކްލޭޒް އާއި އެހެނިހެން ޑައުންސްޓްރީމް ސިގްނަލިންގ މަގުތަކުންނެވެ. ލިގަންޑް، މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރުގެ ސަރފޭސް އެކްސްޕްރެޝަން، ރިސެޕްޓަރ އޮކިއުޕެންސީ ޓައިމް، އެސޯސިއޭޓް ޕްރޮޓީންސް، ސެލް ޓައިޕް، އަދި އެހެނިހެން ޕެރަމިޓަރތަކަށް ބަލާއިރު، ސިގްނަލިންގ މަގުތަކަކީ ކޮމްޕްލެކްސް އަދި ޕްލިއޮޓްރޮޕިކް މަގުތަކެކެވެ. މި ފަސް މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރ ވެސް ޖީސް އާއި ގުޅިފައި ހުރި ނަމަވެސް ދޭތެރެ ދޭތެރެއިން ޖީކިއު ނުވަތަ ޖީ އާއި ވެސް ގުޅިދާނެއެވެ ^{[2] .}.

ޕީޓީ 141 މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅުން: 

ޕީޓީ 141 އަކީ ޕެޕްޓައިޑް އެނަލޮގެކެވެ. މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި މިއީ ސެންޓްރަލް މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިދާނެ އެއްޗެކެވެ. ޕީޓީ 141 އަކީ α-މެލަނޯސައިޓް ސްޓިމިއުލޭޓިންގ ހޯރމޯންގެ ސިންތެޓިކް ޕެޕްޓައިޑް އެނަލޮގެއްގެ ގޮތުގައި، މައިގަނޑު ގޮތެއްގައި މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގައި އެކްސްޕްރެސްވާ އެމްސީ3އާރ އަދި އެމްސީ4އާރ ހިމެނޭ މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސްގެ އެގޮނިސްޓެކެވެ ^[1]. .

އަންހެން ކުއްތާތަކަށް ކުރާ އަސަރުތައް: 

އަންހެން ކުދިންގެ ގައިގައި ޕީޓީ 141 އިން ލޯރޑޯސިސް، ރިތްމް ނުވަތަ އެހެނިހެން ޖިންސީ ސުލޫކުތަކަށް އަސަރު ނުކޮށް ކޯޓްޝިޕް ސުލޫކު ޚިޔާރުކޮށް ސްޓިމިއުލޭޓް ކުރެއެވެ. ޕީޓީ 141 ގެ ސަބަބުން ސިސްޓަމިކް މޮޓޯ އެކްޓިވޭޝަން އުފެދިފައި ނުވާއިރު، ޖިންސީ އިނާމުތަކުގެ ތަސައްވުރަށް އަސަރެއް ނުކުރެއެވެ. މިކަމުން ދޭހަވަނީ އަންހެނުންގެ ޖިންސީ އެދުން ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި މަރުކަޒީ މެލަނޯކޯޓިން ނިޒާމަކީ މުހިންމު ނިޒާމެކެވެ. އަންހެން ކުދިންގެ ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިވާ ޖިންސީ ސުލޫކަށް ކުރާ ސެލެކްޓިވް ފާމަކޯލޮޖިކަލް އެފެކްޓް މީގެ ކުރިން ރިޕޯޓްކޮށްފައި ނުވާތީ، ޕީޓީ 141 އަކީ ވެސް އަންހެން ޖިންސީ އެދުންވެރިކަމުގެ އުދަނގޫތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ ގާބިލްކަން ހުރި ފުރަތަމަ ދެނެގަނެވޭ ބޭހަކަށް ވެގެންދެއެވެ ^[3]..

ރޭޓްސް އާއި އިންސާނުން ނޫން ޕްރައިމެޓްތަކަށް ކުރާ އަސަރު: ރޭޓްސް އަދި އިންސާނުން ނޫން ޕްރައިމެޓްތަކަށް ޕީޓީ 141 ދިނުމުން ޕެނިލް އިރެކްޝަންސް އަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ޕީޓީ 141 ސިސްޓަމިކް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން އިން ރޭޓްސްގެ ހައިޕޮތެލަމަސް ގައި ހުންނަ ނިއުރޯންތައް އެކްޓިވޭޓް ކުރާއިރު، މިކަން ފާޅުވަނީ ސީ-ފޮސް އިމިއުނޯރިއެކްޓިވިޓީ އިތުރުވުމުންނެވެ. ހައިޕޮތެލަމަސްގެ އެއް ސަރަހައްދުގައި ހުންނަ ނިއުރޯންތަކުން ރޭޓް ޕެނިސްގެ ކޯޕަސް ކެވަރނޯސަމް އަށް އިންޖެކްޓް ކުރެވޭ ސޫޑޯރެބީސް ވައިރަސް ނަގާނެއެވެ ^{[3] .}.

އިންސާނީ ފިރިހެނުންނަށް ކުރާ އަސަރުތައް: 

އާދައިގެ ފިރިހެނުންނާއި އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ޕީޓީ 141 ދިނުމުން އިރެކްޓައިލް އެކްޓިވިޓީ ހަލުވިކަމާއެކު އަދި ޑޯޒަށް ބަރޯސާވެގެން އިތުރުވެއެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕީޓީ 141 އަކީ ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ މައްސަލަތަކަށް އާ ފަރުވާއަކަށް ވެގެންދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ ^{[3] .}.

އިންސާނީ އަންހެނުންނަށް ކުރާ އަސަރުތައް: ޖިންސީ އެރޯސަލް ޑިސްއޯޑަރ ހުންނަ ޕްރީމެނޮޕޮޒަލް އަންހެނުންގެ ތެރެއިން، ބްރެމެލަނޮޓައިޑް (އެބަހީ، ޕީޓީ 141) އެއް ޑޯޒް އިންޓްރާނޭސަލް ދިނުމަށްފަހު، ގިނަ އަންހެނުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވަނީ ޖިންސީ އެދުން މެދުމިނުގެ ނުވަތަ މަތީ މިންވަރަކަށެވެ. ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު، ބްރެމެލަނޮޓައިޑް ފަރުވާއަށް ފަހު ޖިންސީ ގުނަވަންތައް ހޭލުންތެރިވުމުގެ އިހުސާސްތަކާ ގުޅޭގޮތުން ޕޮޒިޓިވް ރިސްޕޮންސްތަކެއް ލިބުމުގެ ޓްރެންޑެއް މާ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވުނެވެ. ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު 24 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގަން އުޅުނު އަންހެނުންގެ ތެރެއިން ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ބްރެމެލަނޮޓައިޑް ބޭނުންކުރުމަށްފަހު ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ މިންވަރާމެދު ހިތްހަމަޖެހުނު އަންހެނުން މާބޮޑަށް ގިނައެވެ. ނަމަވެސް ބްރެމެލަނޮޓައިޑް ދިނުމަށްފަހު ޕޯންގްރަފިކް ވީޑިއޯތައް ބަލާއިރު ޖިންސީ ގުނަވަނުގެ ލޭހޮޅިތައް ތޮއްޖެހުމަށް މާބޮޑު ބަދަލެއް ނާދެއެވެ ^{[4] .}.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ޕީޓީ 141، މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން، ޖަނަވާރުގެ މޮޑެލްތަކާއި އިންސާނުންގެ ތަފާތު ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަސަރުތައް އުފައްދައި، ޚާއްޞަކޮށް ޖިންސީ ގުޅުން ރެގިއުލޭޓްކުރުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ.

ބައިލެވެލް ޗެމްބަރުތަކުގައި ޖިންސީ ސުލޫކަށް ޕީޓީ-141 ގެ ޑޯޒް-ރެސްޕޮންސް އަސަރުތައް. (މަތީގައި) އެސްޓްރޮޖެން އަދި ޕްރޮޖެސްޓަރޯން (އީޕީ) ނުވަތަ އެސްޓްރޮޖެން އެކަނި (އީ އެކަނި) އިން ޕްރައިމް ކޮށްފައިވާ އަންހެނުންގެ ސޮލިސިޓޭޝަންތަކަށް ކުރާ އަސަރުތައް. ޕޯސްޓް ހޮކް ޓެސްޓްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި 100 އަދި 200 ގްރާމް/ކިލޯގެ ޑޯޒް ވެސް ސެލައިން ފަރުވާ ދިން ކޮންޓްރޯލްތަކާ އަޅާބަލާއިރު ސޮލިސިޓޭޝަންގެ އަދަދު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެފައިވެއެވެ (ޕީ ވެލިއުސް <0.05). (މެދު) ހަމައެކަނި އީޕީ ނުވަތަ އީ އިން ޕްރައިމް ކޮށްފައިވާ އަންހެނުންގެ ޕޭސިންގ އަށް ކުރާ އަސަރު. (ތިރީގައި) ހަމައެކަނި އީޕީ ނުވަތަ އީ އިން ޕްރައިމް ކޮށްފައިވާ އަންހެނުންގެ ލޯރޑޯސިސް ކޯޓިއެންޓްސް އަށް ކުރާ އަސަރު. ޑޭޓާ އަކީ މީންސް ސެމް އެވެ. *، ކޮންޓްރޯލް އިން ޕީ <0.05.

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[3]

ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ އެދުން ކުޑަވުމާއި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމަށް ދަތިވާ ފަރާތްތަކަށް ޕީޓީ 141 އިން ލިބިދާނެ ވަކި ފައިދާތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

އިރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކުރުން:

ގިނަ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕީޓީ 141 އަކީ ފިރިހެނުންގެ އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން އަށް ވަކި ފަރުވާއެއްގެ އަސަރެއް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް ބައެއް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ޕެނިލް އިރެކްޝަންސް އިންޑައުސް ކުރެވޭކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ ^[5] (ޝަޑިއަކް އޭއެމް، 2007). އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން ހުންނަ ފިރިހެން ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ފޭސް IIb ދިރާސާއެއްގައި ރެންޑަމްކޮށް ޕްލޭސިބޯ ނުވަތަ ޕީޓީ 141 ގެ ތަފާތު ޑޯޒްތައް ދިނުމަށް ކަނޑައެޅި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕީޓީ 141 (12.5އެމްޖީ އަދި 15އެމްޖީ) ގެ ޑޯޒް ގިނަ ގްރޫޕްތަކުގައި އިންޓަނޭޝަނަލް އިންޑެކްސް އޮފް އިރެކްޓައިލް ފަންކްޝަންގެ އިރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން (އީއެފް) ޑޮމެއިން އަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިފައިވެއެވެ (IIEF)، ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕާ އަޅާބަލާއިރު ސާފު ތަފާތެއް ހުރެއެވެ ^{[5] .} .

ޕީޓީ 141 އިން އިރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދޭ މެކޭނިޒަމް ގުޅިފައިވަނީ މެލަނޯކޯޓިނަރޖިކް ޑްރަގެއްގެ ގޮތުގައި، ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގައި، ޚާއްޞަކޮށް ހައިޕޮތެލަމަސްގައި މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސް އާއި ގުޅިގެންނެވެ. މި ބައިންޑިންގ އިން އިރެކްޝަން އާއި ގުޅުންހުރި ނިއުރަލް ޕަތްވޭސް ރެގިއުލޭޓް ކޮށް، ޕެނިލް އިރެކްޝަން ޕްރޮމޯޓް ވެދާނެ ^{[5] .} .

ރަނގަޅު ޓޮލަރެބިލިޓީއާއި ސޭފްޓީ:

ބްރެމެލަނޮޓައިޑްގެ ކްލިނިކަލް ތަޖުރިބާއަށް ބަލާއިރު، މެލަނޯކޯޓިން އެގޮނިސްޓްސް (ބްރޭމެލަނޮޓައިޑް ފަދަ) ދިނުމަކީ ރަނގަޅަށް ތަޙައްމަލު ކުރެވޭ ކަމެކެވެ ^[6] . އެއީ އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ މިހާރު ބޭނުންކުރާ ފޮސްފޯޑައިއެސްޓަރޭޒް-5 އިންހިބިޓަރސް އާއި އެކު ފެންނަ ހައިޕޮޓެންޝަން އާއި ގުޅުން ހުރި ކަމެއް ނޫނެވެ.

ކްލިނިކަލް އެފެކްޓް ދިރާސާތައް:

ޞިއްޙަތު ރަނގަޅު ފިރިހެން ފަރާތްތަކާއި އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ އިވެލުއޭޝަން: 

ޞިއްޙަތު ރަނގަޅު ފިރިހެނުންނާއި ވިއަގްރާއަށް އެކަށީގެންވާ ރައްދު ނުލިބޭ ކަމަށް ރިޕޯޓްކުރި އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން (އީޑީ) ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ހަމުގެ ދަށުން ދިނުމަށްފަހު، ސައިކްލިކް ހެޕްޓަޕެޕްޓައިޑް މެލަނޯކޯޓިން އެނަލޮގް ޕީޓީ 141 ވަޒަންކުރެވުނެވެ ^[7] (ރޯސަން އާރްސީ، 2004). 0.3 އާއި 10 މިލިގްރާމް އާއި ދެމެދުގެ ޑޯޒްތައް ދުޅަހެޔޮ ފިރިހެނުންނަށް ދީފައިވާއިރު، 1.0 މިލިގްރާމަށް ވުރެ ބޮޑު ޑޯޒްތަކުން ތަފާސްހިސާބުތަކުން ފާހަގަކުރެވޭ އިރެކްޓައިލް ރިސްޕޮންސްއެއް ލިބުނެވެ. އީޑީ ބަލިމީހުންނަށް ޕްލޭސިބޯ، 4 ނުވަތަ 6އެމްޖީ ޕީޓީ 141 ދީފައިވަނީ ވިޝުއަލް ސެކްޝުއަލް ސްޓިމިއުލޭޝަން (ވީއެސްއެސް) ގެ ޙާޟިރުގައި ކްރޮސްއޮވަރ ޑިޒައިން ގައެވެ. ދެ ޑޯޒްގައި ވެސް ޕީޓީ 141 އިން އުފެދޭ އިރެކްޓައިލް ރިސްޕޮންސް ތަފާސްހިސާބުތަކުން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. ޕީޓީ 141 އަކީ ދެ ދިރާސާގައި ވެސް ރައްކާތެރި އަދި ރަނގަޅަށް ޓޮލަރޭޓް ކުރެވުނު އެއްޗެކެވެ. ޕީޑީއީ5 އިންހިބިޓަރސް އަށް އެކަށީގެންވާ ޖަވާބެއް ނުލިބުނު ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ޕީޓީ 141 ގެ އިރެކްޓައިލް ޕޮޓެންޝަލް، ޓޮލަރެބިލިޓީ، އަދި ފާހަގަކޮށްލެވޭ އިރެކްޝަން އުފެއްދުމުގެ ޤާބިލުކަމުން ދޭހަވަނީ ޕީޓީ 141 އިން އީޑީއަށް ފަރުވާގެ އެހެން ގޮތެއް ލިބިދާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ސިލްޑެނަފިލް އާއި އެކު އެއްކޮށްލުމުން ކުރާ އަސަރު: 

ވިއަގްރާ ނުވަތަ ލެވިޓްރާއަށް ރައްދުދޭ ކަމަށް އަމިއްލައަށް ރިޕޯޓްކުރި 19 އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން ބަލިމީހުންނަށް 25އެމްޖީ ސިލްޑެނަފިލް އަދި 7.5އެމްޖީ އިންޓްރާނޭސަލް ޕީޓީ 141، 25އެމްޖީ ސިލްޑެނަފިލް އަދި އިންޓްރާނޭސަލް ޕްލޭސިބޯ ސްޕްރޭ، އަދި ޕްލޭސިބޯ ޓެބްލެޓް އަދި އިންޓްރާނޭސަލް ޕްލޭސިބޯ ސްޕްރޭ ރެންޑަމްކޮށް ކްރޮސްއޮވަރ ޑިޒައިންއެއްގައި ދީފައިވެއެވެ ^[8] (ޑައިމަންޑް އެލްއީ، 2005). 30 މިނެޓްގެ ދެ ވިޝުއަލް ސެކްޝަނަލް ސްޓިމިއުލޭޝަނަކަށް އިރެކްޓައިލް ރިސްޕޮންސް ވަޒަންކޮށްފައިވަނީ ރިގިސްކޭން އިންނެވެ. މި ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕީޓީ 141 އާއި ސިލްޑެނަފިލް އެއްކޮށްގެން އުފެދޭ އިރެކްޓައިލް ރިސްޕޮންސް ހަމައެކަނި ސިލްޑެނަފިލް އިން އުފެދޭ އިރެކްޓައިލް ރިސްޕޮންސް އަށް ވުރެ މާ ބޮޑެވެ. މި ކޮމްބިނޭޝަން އަކީ ރައްކާތެރި އަދި ރަނގަޅަށް ޓޮލަރޭޓް ކުރެވިފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، އާ ނޭދެވޭ ހާދިސާތަކެއް ނުވަތަ ނޭދެވޭ ހާދިސާތަކުގެ ގިނަކަން ނުވަތަ ސީރިއަސްކަން އިތުރުވުމެއް ނެތް ކަމަށެވެ. ނިންމުމަކީ އިންޓްރާނޭސަލް ޕީޓީ 141 އާއި ފޮސްފޯޑައިއެސްޓަރޭޒް 5 އިންހިބިޓަރސް އެއްކޮށްލުމުން މޮނޮތެރަޕީގެ ގިނަ ޑޯޒްތަކުގައި ފައިދާ ނުކުރާ ނުވަތަ ޓޮލަރެންސް ދަށް ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާގެ ގޮތެއް ލިބިދާނެ ކަމެވެ.

ޕީޓީ 141 ބޭނުންކުރުމަކީ ގިނަ ކަންކަމުގައި ވަރަށް ބޮޑު މުހިންމު ކަމެއް ކަމަށާއި ހާއްސަކޮށް ޖިންސީ ސިއްހަތުގެ ދާއިރާއިން ގިނަ ބަލިމީހުންނަށް އާ އުއްމީދެއް ގެނެސްދޭ ކަމެއް ކަމަށެވެ. އެކްވައިރޑް އެންޑް ޖެނެރަލައިޒްޑް ހައިޕޮއެކްޓިވް ސެކްޝުއަލް ޑިޒައިރ ޑިސްއޯޑަރ (އެޗްއެސްޑީޑީ) ޖެހިފައިވާ ޕްރީމެނޮޕޮޒަލް އަންހެނުންނަށް ޕީޓީ 141 އަކީ ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. މީގެ ކުރިން މިފަދަ ބަލިމީހުން ގިނައިން ތަހައްމަލު ކުރަމުން ދިޔައީ ޖިންސީ އެދުން ކުޑަވުމުން ނަފްސާނީ ޕްރެޝަރަށް ކުރިމަތިވާ ޖަޒުބާތީ ހާލަތާއި ބައިވެރިންނާ ގާތް ގުޅުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރު ކުރާތީ އެވެ. ޕީޓީ 141 އުފެދުމުން މި ހާލަތު ބަދަލުވެއްޖެ އެވެ. ޖިންސީ ރައްދުގައި ބައިވެރިވާ ސިކުނޑީގައި ހުންނަ މަގުތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން، ބަލިމީހުންގެ ޖިންސީ އެދުން ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. ކްލިނިކަލް ރިސާޗް ޑޭޓާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި ބްރެމެލަނޮޓައިޑް ބޭނުންކުރުމަށްފަހު، ފީމަލް ސެކްޝުއަލް ފަންކްޝަން އިންޑެކްސް - ޑިޒައިރ ޑޮމެއިން (އެފްއެސްއެފްއައި-ޑީ) އާއި ފީމަލް ސެކްޝުއަލް ޑިސްޓްރެސް ސްކޭލް - ޑިޒައިރ/އެރޯސަލް/އޯގަސްމް (އެފްއެސްޑީއެސް-ޑީއޭއޯ) ގެ 13 ވަނަ އައިޓަމް ސްކޯރ އަށް ބެސްޓްލައިން އިން ފެށިގެން ދިރާސާ ނިމޭއިރު (އީއޯއެސް) އަށް އަންނަ އެވްރެޖް ބަދަލުތަކުގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ތަފާތުތަކެއް ހުރެއެވެ.

މިއީ ބަލިމީހުންގެ ޖިންސީ އެދުން އިތުރުކޮށް، އެކަމާ ގުޅުންހުރި ހާސްކަން ކުޑަކުރުމުގައި އޭގެ ހެޔޮ އަސަރުތައް އިންޓިއުޓިވްކޮށް ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ.

މީގެ އިތުރުން ޕީޓީ 141 އިން ވެސް ފިރިހެނުންގެ ޖިންސީ ޑިސްފެންޝަނަށް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެ ކަމަށް ފެނެ އެވެ. ފިރިހެނުންގެ ކުޑަ ޖިންސީ އެދުން ރަނގަޅު ކުރުމުގެ ގޮތުން، ގިނަ ބަލިމީހުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި އެ ބޭނުން ކުރުމަށްފަހު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެ، ޖިންސީ ހަރަކާތްތަކަށް ޝައުގުވެރިކަން އަލުން ހޯދައިދެވުނެވެ. އަދި އިރެކްޓައިލް ދަތިތަކާ ގުޅޭގޮތުން، ބައެއް ބަލިމީހުންގެ އިރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން ބޭނުންކުރުމަށްފަހު ވަކި މިންވަރަކަށް ރަނގަޅުވެ، ޕެނިލް އިރެކްޝަންގެ އަސަރު އިތުރުވެ، ޖިންސީ ދިރިއުޅުމުގައި ޖިންސީ ސުލޫކު އޮމާންކަމާއެކު ފުރިހަމަކޮށް، ޖިންސީ ތަޖުރިބާ ރަނގަޅުވެފައިވެއެވެ.

މިއީ ޝައްކެއްވެސްނެތްގޮތުގައި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން އުނދަގޫވެފައިވާ ފިރިހެން ގްރޫޕަށް ޖިސްމާނީ އަދި ނަފްސާނީ ބުރަ ފިލުވައިދީ، ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމުގެ މައްސަލަތަކުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ނަފްސާނީ ޓްރޮމާ މަރާމާތުކޮށްދީ، އާއިލީ ގުޅުންތަކުގެ ހަމަޖެހުމާއި ހަމަޖެހުން ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ.

މެޑިކަލް ރިސާޗްގެ މެކްރޮސްކޯޕިކް ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ޕީޓީ 141 ބޭނުންކުރުމަކީ އިންސާނާގެ ޖިންސީ ސިއްހަތާ ގުޅުންހުރި މެކޭނިޒަމްތައް ފުންކޮށް ދިރާސާކުރުމަށް އަގުހުރި އަމަލީ ހެކިތަކެކެވެ.

އޭގެ މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަންގެ ދިރާސާގެ ޕްރޮސެސްގެ ސަބަބުން ޖިންސީ ޖަވާބާއި، މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރސް ފަދަ ކަންކަމާ ގުޅުންހުރި ސިކުނޑީގައި ހުންނަ ނިއުރަލް މަގުތަކުގެ އިތުރު ފުން ދިރާސާތަކެއް ކޮށް، ޖިންސީ ސިއްހަތުގެ ދާއިރާއިން އަސާސީ ދިރާސާތަކުގެ ކުރިއެރުން ކުރިއެރުވުމާއި، ޖިންސީ ޑިސްފެންޝަނަށް އިތުރު ފަރުވާގެ ގޮތްތަކާއި ބޭސްތައް އުފެއްދުމުގެ ބިންގާ އެޅި، މެޑިކަލް ޚަޒާނާ އިތުރަށް މުއްސަނދިކޮށް، ކުރިއަށް ވަރުގަދަ ފިޔަވަޅެއް އެޅިއެވެ ޖިންސީ ސިއްހީ މައްސަލަތަކުގެ ގޮންޖެހުންތަކުން އަރައިގަތުމުގައި ބޭސްވެރިކަމަށްޓަކައެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ ޕްފައުސް ޖޭޖީ އަކީ ޗާލްސް ޔުނިވާސިޓީ ޕްރާގް، ޗެކް ނޭޝަނަލް އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް މެންޓަލް ހެލްތު، ޔުނިވާސިޓީ ވެރަކްރޫޒާނާ، ކެނެޑާގެ ކޮންކޯޑިއާ ޔުނިވާސިޓީ، ރޮކްފެލަރ ޔުނިވާސިޓީ، އަދި ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ބްރިޓިޝް ކޮލަމްބިއާ ފަދަ ގިނަ ޝަރަފުވެރި މުއައްސަސާތަކަކާ ގުޅިފައިވާ ޝަރަފުވެރި ތައުލީމީ ބޭފުޅެކެވެ. އޭނާގެ ދިރާސާ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ހިމެނޭއިރު، މުހިންމު ގޮތެއްގައި ބޮޑަށް އަލިއަޅުވާލާފައިވަނީ ބިހޭވިއަރަލް ސައިންސަސް، ނިއުރޯސައިންސަސް އެންޑް ނިއުރޮލޮޖީ، ސައިކޮލޮޖީ، އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް މެޓަބޮލިޒަމް، އަދި ޔޫރޮލޮޖީ އެންޑް ނެފްރޮލޮޖީއަށެވެ.

ބިހޭވިއަރަލް ސައިންސަސްގެ ދާއިރާގައި ޕްފައުސް ކޮމްޕްލެކްސް ބިހޭވިއަރތަކާއި އެ ސުލޫކުތަކުގެ އަސްލު މެކޭނިޒަމްތައް ހޯދައެވެ. ނިއުރޯސައިންސެސް އެންޑް ނިއުރޮލޮޖީގައި އޭނާ ކުރެއްވި މަސައްކަތް ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުގެ އޮނިގަނޑާއި ވަޒީފާގެ ތެރެއަށް ފުންކޮށް ވަދެ، ނިއުރޯލޮޖިކަލް ޑިސްއޯޑަރސް އާއި ކޮގްނިޓިވް ޕްރޮސެސްތައް ދެނެގަތުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. ސައިކޮލޮޖީގެ ތެރޭގައި އޭނާގެ ދިރާސާތަކުން ސުލޫކީ އުސޫލުތަކާއި ނަފްސާނީ ޕްރޮސެސްތައް ދިރާސާކޮށް، އިންސާނާގެ ސުލޫކާއި ނަފްސާނީ ސިއްހަތާ ބެހޭ ގޮތުން ވިސްނުންތަކެއް ލިބިދާނެ އެވެ. އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް މެޓަބޮލިޒަމްގައި އޭނާ ހޯރމޯން ސިސްޓަމްތަކާއި މެޓަބޮލިކް ޕްރޮސެސްތައް ތަހުގީގުކޮށް، މި ބަޔޮލޮޖިކަލް ފަންކްޝަންތައް ސުލޫކާ ގުޅުވައިލެވޭނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. ޔޫރޮލޮޖީ އެންޑް ނެފްރޮލޮޖީގައި އޭނާ ކުރި މަސައްކަތުގައި ކުޑަކަމުދާ ނިޒާމާއި ކިޑްނީގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަދި ޕެތޮލޮޖިކަލް ކަންތައްތަކަށް ފޯކަސް ކުރެވިދާނެ ކަމަށާއި، މި ނިޒާމުތައް ހަށިގަނޑުގެ އެހެން މަސައްކަތްތަކާއި ސުލޫކުތަކާ މުއާމަލާތްކުރާ ގޮތް ދިރާސާ ކުރެވިދާނެ ކަމަށެވެ.

މުޅި ކެރިއަރުގައި ޖޭމްސް ޖީ. އޭނާގެ މި މަސައްކަތުން މި ޑިސިޕްލިންތަކުގެ ތިއަރީ ވިސްނުން ކުރިއެރުވުމުގެ އިތުރުން ސިއްހީ ފަރުވާއާއި ތަރުބިއްޔަތުގެ އިންޓަރވެންޝަންތައް ތަރައްޤީކުރުމަށްވެސް އަމަލީ ގޮތުން ފައިދާތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ. ޕްފައުސް ޖޭޖީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [3] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] މޮލިނޯފް ޕީބީ، ޝަޑިއަކް އޭއެމް، އާލް ޑީ، އެޓް އަލް. ޕީޓީ-141: ޖިންސީ ޑިސްފެންޝަން އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ބޭނުންކުރާ މެލަނޯކޯޓިން އެގޮނިސްޓެއް[J]. ދަ ނިއުޔޯކް އެކަޑަމީ އޮފް ސައިންސް، 2003،994:96-102.DOI:10.1111/j.1749-6632.2003.tb03167.x.

[2] ގެބްރީ އޭ.މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރ ސިގްނަލިންގ ސިސްޓަމް އަދި ނިއުރޯޑިޖެނެރޭޝަން އާއި ދެކޮޅަށް ނިއުރޯޕްރޮޓެކްޝަންގައި އޭގެ ދައުރު: ތެރަޕީޓިކް އިންސައިޓްސް[J]. އެނަލްސް އޮފް ދަ ނިއުޔޯކް އެކަޑަމީ އޮފް ސައިންސަސް، 2023،1527(1):30-41.DOI:10.1111/nyas.15048.

[3] ޕްފައުސް ޖޭޖީ، ޝަޑިއަކް އޭ، ވެން ސޯއެސްޓް ޓީ، އެޓް އަލް. އަންހެން ކުއްތާގައި ޖިންސީ ގުޅުން ހިންގުމަށް މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ސަބަބުން ސެލެކްޓިވް ފެސިލިޓޭޝަން[J]. ޕްރޮސީޑިންގސް އޮފް ދަ ނޭޝަނަލް އެކަޑަމީ އޮފް ސައިންސަސް އޮފް ދަ ޔުނައިޓެޑް ސްޓޭޓްސް އޮފް އެމެރިކާ، 2004،101(27):10201-10204.DOI:10.1073/pnas.0400491101.

[4] ޑައިމަންޑް އެލްއީ، އާލް ޑީސީ، ހޭމަން ޖޭއާރ، އެޓް އަލް. މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއް ކަމަށްވާ ބްރެމެލަނޮޓައިޑް (PT-141) ގެ ސަބަބުން ޖިންސީ އުދަނގޫ ހުންނަ ޕްރީމެނޮޕޮޒަލް އަންހެނުންގެ ސަބްޖެކްޓިވް ސެކްޝަނަލް ރިސްޕޮންސްއަށް ކުރާ އަސަރެވެ[J]. ޖާނަލް އޮފް ސެކްޝުއަލް މެޑިސިން، 2006،3(4):628-638.DOI:10.1111/j.1743-6109.2006.00268.x.

[5] ޝަޑިއަކް އޭ.އެމް، ޝަރްމާ އެސް.ޑީ، އާލް ޑީ.ސީ، އެޓް އަލް. ފިރިހެން އަދި އަންހެނުންގެ ޖިންސީ ޑިސްފެންޝަން އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި މެލަނޯކޯޓިންސް[J]. ކަރަންޓް ޓޮޕިކްސް އިން މެޑިސިނަލް ކެމިސްޓްރީ، 2007،7(11):1137-1144.

[6] ސްޓައިޑްލް ސީޕީ، ޒިނަރ އެންއާރ، ކާލިން ޖީ، އެޓް އަލް. ހަކުރުބަލީގެ ފިރިހެނުންގެ އީޑީއަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ބްރެމެލަނޮޓައިޑްގެ ފޭސް އައިއައިބީ ދިރާސާ[J]. ޖާނަލް އޮފް ޔޫރޮލޮޖީ، 2007،177(4):388.DOI:10.1016/S0022-5347(18)31391-0.

[7] ރޯސަން އާރްސީ، ޑައިމަންޑް އެލްއީ، އާލް ޑީސީ، އެޓް އަލް. މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް އެއް ކަމަށްވާ ޕީޓީ-141 ގެ ސަލާމަތާއި ފާރމަކޯކިނެޓިކްސް އަދި ފާރމަކޯޑައިނަމިކް އަސަރުތައް ޞިއްޙަތު ރަނގަޅު ފިރިހެން ފަރާތްތަކާއި ވިއަގްރާ®[J] އަށް އެކަށީގެންވާ ރައްދު ނުލިބޭ ބަލިމީހުންނަށް އިވެލުއޭޓް ކުރުން. އިންޓަރނޭޝަނަލް ޖާނަލް އޮފް އިމްޕޮޓެންސް ރިސާރޗް، 2004،16(2):135-142.DOI:10.1038/sj.ijir.3901200.

[8] ޑައިމަންޑް އެލްއީ، އާލް ޑީސީ، ގާސިއާ ޑަބްލިޔުޑީ، އެޓް އަލް. އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން ހުންނަ ފިރިހެނުންނަށް އިންޓްރާނޭސަލް ޕީޓީ-141، މެލަނޯކޯޓިން ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް އަދި ސިލްޑެނަފިލްގެ ދަށް ޑޯޒްތައް އެއްކޮށް ދިނުމުން އިރެކްޓައިލް ރިސްޕޮންސް އިތުރުވެއެވެ[J]. ޔޫރޮލޮޖީ، 2005،65(4):755-759.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.ޔޫރޮލޮޖީ.2004.10.060.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައި ނުވާ އުފެއްދުންތަކެއް ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.