PT141 10ملگم

▎ PT 141 پێکهاتە

سەرچاوە: PubChem

ڕێککەوت: Ac-Nle-cyclo(DHFRWK)-OH فۆرمۆلەی گۆگردی: C 50H 68N 14O10 کێشی گۆڕانکاری: 1025.2g/mol ژمارەی CAS: 189691-06-3 پابکیم سی ئای دی: 9941379 هاوواتاکان: Bremelanotide

▎ PT 141 توێژینەوە

پاشخانی توێژینەوەی PT 141 چییە؟

PT 141 هاوشێوەیەکی پێپتیدی دروستکراوە و ئاگۆنیستێکی وەرگرەکانی میلانۆکۆرتینە، بە شێوەیەکی سەرەکی بریتییە لە MC3R و MC4R، کە بەزۆری لە سیستەمی دەماری ناوەندیدا دەردەکەون ^[1] . دۆزینەوەی PT 141 هیوایەکی نوێی بۆ چارەسەرکردنی تێکچوونی کارکردنی سێکسی هێناوەتە ئاراوە. توێژینەوە سەرەتاییەکان لەسەری ئاماژەیان بەوە کردووە کە بەکارهێنانی PT 141 بۆ مشک و سەرەتاییە غەیرە مرۆییەکان بووەتە هۆی کۆکردنەوەی ئەندامی نێرینە. دوای بەڕێوەبردنی سیستماتیکی بۆ مشک، چالاکبوونی دەمارەکان لە هایپۆتالاموسدا بە زیادبوونی کاردانەوەی بەرگری c-Fos دەرکەوت. دەمارەکان لە هەمان ناوچەی سیستەمی دەماری ناوەندی ڤایرۆسی ساختە وەرئەگرن کە دەرزی لێدراوە بۆ ناو جەستەی ئەشکەوتی ئەندامی نێرینەی مشک ^[1] .PT 141 توانای چارەسەرکردنی تێکچوونی کارکردنی سێکسی هەیە. توێژینەوەکان دەریانخستووە کە دوای بەکارهێنانی PT 141 بۆ پیاوانی ئاسایی و نەخۆشانی تووشبوو بە تێکچوونی کۆئەندامی زاوزێ، زیادبوونی خێرا و وابەستە بە ژەمە دەرمانەکە لە چالاکییەکانی کۆئەندامی زاوزێدا هەبووە. ئەم ئەنجامانە ئەوە پیشان دەدەن کە PT 141 توانایەکی زۆری هەیە وەک چارەسەرێکی نوێ بۆ تێکچوونی کارکردنی سێکسی ^[1]..

میکانیزمێک چییە کە PT 141 بەهۆیەوە کار لەسەر وەرگرەکانی میلانۆکۆرتین دەکات؟

میکانیزمی تایبەت کە PT 141 (Bremelanotide) کاردەکاتە سەر وەرگرەکانی میلانۆکۆرتین تاڕادەیەک ئاڵۆزە، و ئەمانەی خوارەوە وردەکارییەکی وردی میکانیزمەکەیەتی:

سیستەمی وەرگری میلانۆکۆرتین لە پێپتیدەکانی میلانۆکۆرتین، وەرگرە ناوازەکان، پڕۆتینە یارمەتیدەرەکان و دژە ناوخۆییەکان پێکدێت. پێپتیدەکانی میلانۆکۆرتین هۆرمۆنی پێپتیدی بچووکن کە لە ژێر بارودۆخی فیزیۆلۆژی و نەخۆشی جۆراوجۆردا لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە. لە ئێستادا پێنج جۆری ناسراوی وەرگری میلانۆکۆرتین هەیە، کە لە کۆئەندامی دەماری ناوەندی و هەندێک شانە دەوروبەریدا دابەشکراون. وەرگرەکانی میلانۆکۆرتینی کۆپڵکراوی پڕۆتینی G بەزۆری سیگناڵەکان لە ڕێگەی ئەدینیلات سایکلاز و ڕێڕەوەکانی تری ئاماژەدانی خوارەوە دەگوازنەوە. بەپێی لیگاند، دەربڕینی ڕووکاری وەرگری میلانۆکۆرتین، کاتی داگیرکردنی وەرگر، پڕۆتینە پەیوەندیدارەکان، جۆری خانە و پارامێتەرەکانی تر، ڕێڕەوی ئاماژەدان ئاڵۆز و پلێیۆتڕۆپین. هەرچەندە هەر پێنج وەرگری میلانۆکۆرتین بە Gs لکێنراون، بەڵام ناوبەناو دەتوانرێت بە Gq یان Gi یشەوە لکێنرێن ^[2]..

بەستنەوەی PT 141 بە وەرگرەکانی میلانۆکۆرتین: 

PT 141 هاوشێوەی پێپتیدە. وەکو ئاگۆنیستێکی وەرگری میلانۆکۆرتین، دەتوانێت بە وەرگرەکانی ناوەندی میلانۆکۆرتین ببەسترێتەوە. PT 141، وەک هاوشێوەیەکی پێپتیدی دروستکراوی هۆرمۆنی هاندەری α-میلانۆسایت، ئاگۆنیستێکی وەرگرەکانی میلانۆکۆرتینە لەوانەش MC3R و MC4R، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە سیستەمی دەماری ناوەندیدا دەردەکەون ^[1]. .

کاریگەری لەسەر مشکی مێینە: 

لە مشکی مێینەدا، PT 141 بە شێوەیەکی هەڵبژێردراو ڕەفتاری خۆشەویستی هان دەدات بەبێ ئەوەی کاریگەری لەسەر لۆردۆسیس، ڕیتم، یان ڕەفتارە سێکسییەکانی تر هەبێت. PT 141 نابێتە هۆی چالاکبوونی جووڵەی سیستەمی و کاریگەری لەسەر تێگەیشتن لە پاداشتی سێکسی نییە. ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە سیستەمی ناوەندی میلانۆکۆرتین گرنگە لە ڕێکخستنی ئارەزووی سێکسی مێینەدا. کاریگەری دەرمانناسیی هەڵبژێردراو لەسەر ڕەفتاری سێکسی ئارەزووی مشکی مێینە پێشتر هەرگیز ڕاپۆرت نەکراوە، ئەمەش وایکردووە کە PT 141 بە ئەگەرێکی زۆرەوە یەکەم دەرمانی دەستنیشانکراو بێت کە توانای چارەسەرکردنی تێکچوونی ئارەزووی سێکسی مێینەی هەبێت ^[3]..

کاریگەرییەکان لەسەر مشک و سەرەتاییە غەیرە مرۆییەکان: بەڕێوەبردنی PT 141 بۆ مشک و سەرەتاییە غەیرە مرۆڤەکان دەبێتە هۆی وەستانی ئەندامی نێرینە. بەڕێوەبردنی سیستماتیکی PT 141 دەمارەکان لە هیپۆتالاموسی مشکدا چالاک دەکات، کە وەک زیادبوونی کاردانەوەی بەرگری c-Fos دەردەکەوێت. دەمارەکان لە هەمان ناوچەی هیپۆتالاموس ڤایرۆسی pseudorabies وەردەگرن کە دەرزی لێدراوە بۆ ناو کۆڕپوسی ئەشکەوتی ئەندامی نێرینەی مشک ^{[3] .}.

کاریگەری لەسەر نێرەکانی مرۆڤ: 

بەڕێوەبردنی PT 141 بۆ پیاوانی ئاسایی و نەخۆشانی تووشبوو بە تێکچوونی کارکردنی کۆئەندامی زاوزێ دەبێتە هۆی زیادبوونی خێرا و وابەستە بە ژەمە دەرمانەکە لە چالاکییەکانی کۆئەندامی زاوزێدا. ئەنجامەکان ئەوە پیشان دەدەن کە پێشبینی دەکرێت PT 141 ببێتە چارەسەرێکی نوێ بۆ تێکچوونی کارکردنی سێکسی ^[3]..

کاریگەرییەکان لەسەر مێینەکانی مرۆڤ: لە ژنانی پێش وەستانی سوڕی مانگانەدا کە تێکچوونی وروژاندنی سێکسییان هەیە، دوای بەکارهێنانی یەک ژەمی بریمیلانۆتاید لە ڕێگەی لووتەوە (واتە، PT 141)، ژنانی زیاتر ئاستی مامناوەند یان بەرزی ئارەزووی سێکسییان ڕاپۆرت کردووە. بە بەراورد لەگەڵ پلاسیبۆ، ڕەوتێکی دیارتر لە وەڵامە ئەرێنییەکان سەبارەت بە هەستەکانی وروژاندنی ئەندامی زاوزێ دوای چارەسەرکردنی بریمیلانۆتاید هەبوو. لە نێو ئەو ژنانەی کە هەوڵی جووتبوونی سێکسیان داوە لە ماوەی ٢٤ کاتژمێر دوای چارەسەرکردن، بە شێوەیەکی بەرچاو ژمارەیەکی زیاتر لە ژنان زیاتر لە ئاستی وروژاندنی سێکسی ڕازی بوون دوای بەکارهێنانی بریمێلانۆتاید بە بەراورد لەگەڵ پلاسیبۆ. بەڵام دوای بەکارهێنانی Bremelanotide، هیچ گۆڕانکارییەکی بەرچاو لە گیرانی خوێنبەرەکانی زێدا نەبوو لە کاتی سەیرکردنی ڤیدیۆی پۆرنۆگرافیدا ^[4]..

لە کۆتاییدا، وەک ئاگۆنیستێکی وەرگری میلانۆکۆرتین، PT 141، بە بەستنەوەی بە وەرگرەکانی میلانۆکۆرتین، کاریگەری فیزیۆلۆژی جۆراوجۆر لە مۆدێلی ئاژەڵ و مرۆڤدا بەرهەم دەهێنێت، بە تایبەتی ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە ڕێکخستنی کارکردنی سێکسی.

کاریگەرییەکانی ژەمە دەرمان-کاردانەوەی PT-141 لەسەر ڕەفتاری سێکسی لە ژوورەکانی ئاستی دوو. (سەرەوە) کاریگەری لەسەر داواکاری لە مێینەکاندا کە بە ئیسترۆجین و پرۆجسترۆن (EP) یان ئیسترۆجین بە تەنیا (E بە تەنیا) پرایم کراون. تاقیکردنەوەکانی دوای کات دەریانخست کە هەردوو جۆری 100 و 200 گرام/کیلۆگرام ژمارەی داواکارییەکان بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد دەکات بە بەراورد لەگەڵ کۆنتڕۆڵەکانی چارەسەرکراوی خوێ (بەهاکانی P 5.05). (ناوەڕاست) کاریگەری لەسەر پەیمکردن لە مێینەکاندا کە بە تەنیا بە EP یان E پرایم کراون. (خوارەوە) کاریگەرییەکان لەسەر بەشەکانی لۆردۆس لە مێینەکاندا کە بە تەنیا بە EP یان E پرایم کراون. داتاکان واتە SEM. *، P <0.05 لە کۆنتڕۆڵەوە.

سەرچاوە:PubMed ^[3]

سوودە تایبەتەکانی PT 141 بۆ کەمی ئارەزووی سێکسی و کێشەی کۆئەندامی زاوزێی پیاوان چین؟

باشترکردنی کارکردنی کۆئەندامی زاوزێ:

چەندین لێکۆڵینەوە دەریانخستووە کە PT 141 کاریگەرییەکی چارەسەری دیاریکراوی لەسەر تێکچوونی ئیرەکشنی پیاوان هەیە. بۆ نموونە، لە هەندێک تاقیکردنەوە کلینیکیدا، دەرکەوت کە توانای هاندانی کۆئەندامی زاوزێی هەیە ^[5] (Shadiack AM, 2007). لە توێژینەوەیەکی قۆناغی IIb لەسەر نەخۆشانی شەکرەی نێر کە تێکچوونی کۆئەندامی زاوزێیان هەبووە، نەخۆشەکان بە شێوەیەکی هەڕەمەکی دیاریکراون بۆ وەرگرتنی پلاسیبۆ یان ژەمە جیاوازەکانی PT 141. ئەنجامەکان دەریانخست کە لەو گروپانەی کە ژەمە بەرزەکانی PT 141 (12.5mg و 15mg)یان هەبووە، باشتربوونی بەرچاو لە دۆمەینی ئەرکی ئیرەکشن (EF)ی ئیندێکسی نێودەوڵەتی کارکردنی ئیرەکشن هەبووە (IIEF)، لەگەڵ جیاوازییەکی ڕوون بە بەراورد لەگەڵ گروپی پلاسیبۆ ^[5]. .

ئەو میکانیزمەی کە PT 141 بەهۆیەوە کارکردنی کۆئەندامی زاوزێ باشتر دەکات لەوانەیە پەیوەندی بە ڕۆڵی خۆیەوە هەبێت وەک دەرمانێکی میلانۆکۆرتینێرژیک، بەستنەوەی بە وەرگرەکانی میلانۆکۆرتین لە سیستەمی دەماری ناوەندی، بەتایبەتی لە هیپۆتالاموسدا. ئەم بەستنەوەیە لەوانەیە ڕێڕەوی دەمارەکانی پەیوەست بە کۆئەندامی زاوزێ ڕێکبخات، بەم شێوەیە ئیرەیشنی ئەندامی نێرینە بەرەوپێش دەبات ^[5]. .

بەرگەگرتنی باش و سەلامەتی:

بەپێی ئەزموونی کلینیکی بریمیلانۆتاید، بەڕێوەبردنی ئاگۆنیستەکانی میلانۆکۆرتین (وەک بریمیلانۆتاید) بە باشی بەرگە دەگیرێت ^[6] . پەیوەندی بەو دابەزینەی فشاری خوێنەوە نییە کە لەگەڵ ڕێگریکەرانی ئێستای فۆسفۆدی ئیستراز-٥ کە بۆ چارەسەرکردنی تێکچوونی کۆئەندامی زاوزێ بەکاردەهێنرێن.

توێژینەوەکانی کاریگەری کلینیکی:

هەڵسەنگاندن لە کەسانی تەندروست و پیاوی تەندروست و نەخۆشانی تووشبوو بە تێکچوونی کارکردنی کۆئەندامی زاوزێ: 

پاش بەڕێوەبردنی ژێر پێست لە کەسانی تەندروست و نەخۆشانی تووشبوو بە تێکچوونی کارکردنی کۆئەندامی زاوزێ (ED) کە وەڵامدانەوەی کەمیان بۆ ڤیاگرا ڕاپۆرت کرد، هاوشێوەی هێپتاپێپتیدی خولیی میلانۆکۆرتین PT 141 هەڵسەنگێندرا ^[7] (Rosen RC, 2004). ژەمە دەرمانەکان لە نێوان 0.3 بۆ 10 میلیگرام بۆ کەسانی تەندروست درا بە پیاوە تەندروستەکان، و ژەمە زیاترەکان لە 1.0 میلیگرام وەڵامێکی ئاماری گرنگیان بۆ کۆئەندامی زاوزێ بەرهەمهێنا. نەخۆشانی ED پلاسیبۆ، 4 یان 6 میلیگرام PT 141یان لە دیزاینێکی کرۆس ئۆڤەردا لە ئامادەبوونی هاندانی سێکسی بینراو (VSS) وەرگرت. لە هەردوو ژەمە دەرمانەکەدا، وەڵامی کۆئەندامی زاوزێ کە بەهۆی PT 141ەوە هێنراوەتەوە لە ڕووی ئامارییەوە گرنگ بوو. PT 141 لە هەردوو توێژینەوەکەدا سەلامەت بوو و بە باشی بەرگەی گیرا. لە نەخۆشەکاندا کە وەڵامێکی گونجاویان نەبووە بۆ ڕێگریکەرانی PDE5، توانای کۆئەندامی زاوزێ، بەرگەگرتن و توانای PT 141 بۆ دروستکردنی ئیرەکشنی بەرچاو پێشنیاری ئەوە دەکات کە PT 141 ڕەنگە بژاردەیەکی تری چارەسەرکردن بۆ ED بۆ مەودای بەرفراوانی نەخۆشەکان دابین بکات.

کاریگەری تێکەڵکردن لەگەڵ سیلدێنافیل: 

نۆزدە نەخۆشی تێکچوونی کۆئەندامی زاوزێ کە خۆیان وەڵامدانەوەیان بۆ ڤیاگرا یان لیڤیترا ڕاپۆرت کردووە، 25 میلیگرام سیلدێنافیل و 7.5 میلیگرام PT 141ی ناو لووت، 25 میلیگرام سیلدێنافیل و سپرای پلاسیبۆی ناو لووتیان پێدرا، و حەبی پلاسیبۆ و سپرای پلاسیبۆی ناو لووت بە دیزاینێکی کرۆس ئۆڤەری هەڕەمەکی ^[8] (دایمۆند LE، 2005). وەڵامی کۆئەندامی زاوزێ بۆ دوو هاندانی سێکسی بینراوی ٣٠ خولەکی لەلایەن ڕیجیسکانەوە هەڵسەنگێندرا. ئەنجامەکان دەریانخست کە وەڵامی کۆئەندامی زاوزێ کە بەهۆی تێکەڵکردنی PT 141 و سیلدێنافیلەوە هێنراوەتەوە بە شێوەیەکی بەرچاو زیاتر بووە لەوەی کە بە تەنیا بەهۆی سیلدێنافیلەوە هێنراوە. تێکەڵەکە سەلامەت بوو و بە باشی بەرگەی گیرا، بەبێ ئەوەی ببێتە هۆی ڕووداوی نەرێنی نوێ یان زیادبوونی فرێکوێنسیی یان توندی ڕووداوە نەرێنییەکان. دەرەنجامەکە ئەوەیە کە تێکەڵکردنی ڕێگریکەرانی PT 141 و فۆسفۆدی ئیستراز 5 لە ناو لووتدا ڕەنگە بژاردەیەکی چارەسەرکردن بۆ ئەو نەخۆشانە دابین بکات کە بێکاریگەرن یان بەرگەگرتنی خراپیان هەیە لە ژەمە بەرزەکانی چارەسەری تاکەکەسیدا.

بەکارهێنانی PT 141 لە زۆر ڕووەوە گرنگییەکی زۆری هەیە، بەتایبەتی هیوایەکی نوێ بۆ ژمارەیەکی زۆر لە نەخۆشەکان لە بواری تەندروستی سێکسیدا دەهێنێت. بۆ ئەو ژنانەی پێش وەستانی سوڕی مانگانە کە بەدەست تێکچوونی ئارەزووی سێکسی کەم چالاکی بەدەست هێنراو و گشتگیرەوە (HSDD) دەناڵێنن، PT 141 پێشکەوتنێکی سەرەکییە. پێشتر ئەم جۆرە نەخۆشانە زۆرجار بەرگەی ئەو فشارە دەروونییە دەگرن کە بەهۆی کەمی ئارەزووی سێکسییەوە لە ژیانی ڕۆژانەیاندا دروست بووە، ئەمەش کاریگەرییەکی زۆری لەسەر باری سۆزداری و پەیوەندییە ئینتیمیەکانیان لەگەڵ هاوبەشەکانیان هەبووە. سەرهەڵدانی PT 141 ئەم دۆخەی گۆڕیوە. بە ڕێکخستنی ئەو ڕێڕەوانەی لە مێشکدا بەشدارن لە وەڵامدانەوەی سێکسیدا، بە شێوەیەکی بەرچاو ئارەزووی سێکسی نەخۆشەکان باشتر دەکات. داتاکانی توێژینەوە کلینیکیەکان دەریدەخەن کە دوای بەکارهێنانی Bremelanotide، جیاوازییەکی ئاشکرا لە گۆڕانکارییە تێکڕاییەکانی پێوەرەکانی ئەرکی سێکسی مێینە - دۆمەینی ئارەزووی (FSFI-D) و نمرەی بابەتی 13ی پێوەرەکانی ناڕەحەتی سێکسی مێینە - ئارەزووی/ وروژاندن/ئۆرگازم (FSDS-DAO) لە هێڵی بنەڕەتی تا کۆتایی توێژینەوەکە (EOS) هەیە.

ئەمەش بە شێوەیەکی ئینتێستیڤ کاریگەرییە ئەرێنییەکانی ڕەنگدەداتەوە لە بەرزکردنەوەی ئارەزووی سێکسی نەخۆشەکان و کەمکردنەوەی ناڕەحەتییە پەیوەندیدارەکان، کوالیتی ژیانی ژنانی پێش وەستانی سوڕی مانگانە کە تووشی HSDD بوون زۆر باشتر دەکات و یارمەتیان دەدات متمانە و خۆشی ژیانیان بەدەستبهێننەوە.

سەرەڕای ئەوەش، PT 141 کاریگەری ئەرێنی ئەگەری لەسەر تێکچوونی کارکردنی سێکسی نێرەکان نیشان دەدات. لە ڕووی باشترکردنی خواستی کەمی سێکسی پیاوان، زۆرێک لە نەخۆشەکان دوای بەکارهێنانیان زیادبوونی بەرچاویان ڕاگەیاندووە، توانیویانە ئارەزووی خۆیان بۆ چالاکییە سێکسییەکان وەربگرنەوە. وە سەبارەت بە کێشەکانی کۆئەندامی زاوزێ، هەندێک لە نەخۆشەکان کارکردنی کۆئەندامی زاوزێی تا ڕادەیەکی دیاریکراو دوای بەکارهێنانیان باشتر بووە، کاریگەری کۆئەندامی زاوزێی ئەندامی نێرینە بەرز دەکاتەوە، وایان لێدەکات ڕەفتاری سێکسی بە شێوەیەکی ڕێک و پێکتر لە ژیانی سێکسیدا تەواو بکەن و ئەزموونی سێکسی خۆیان باشتر بکەن.

ئەمەش بێ گومان بارگرانی جەستەیی و دەروونی بۆ ئەو گروپە پیاوە لادەبات کە ماوەیەکی زۆرە بەهۆی تێکچوونی کاری سێکسییەوە تووشی کێشە بوون، ئەو زەبر و زەنگە دەروونییە چاک دەکاتەوە کە بەهۆی کێشەکانی کارکردنی سێکسییەوە دروست دەبێت، هەروەها یارمەتیدەرە بۆ پاراستنی هاوسەنگی و سەقامگیری پەیوەندییە خێزانییەکان.

لە ڕوانگەیەکی ماکرۆسکۆپی توێژینەوە پزیشکییەکانەوە، بەکارهێنانی PT 141 بەڵگەی پراکتیکی بەنرخ بۆ گەڕانی قووڵی میکانیزمەکانی پەیوەست بە تەندروستی سێکسی مرۆڤ پێشکەش دەکات.

پرۆسەی توێژینەوەی میکانیزمی کارکردنی وای لە توێژەران کردووە کە لێکۆڵینەوەی قووڵتر لە ڕێڕەوی دەمارەکانی مێشکدا ئەنجام بدەن کە پەیوەندییان بە وەڵامدانەوەی سێکسی و وەرگرەکانی میلانۆکۆرتین و هتدەوە هەیە، پێشکەوتنی توێژینەوە سەرەتاییەکان لە بواری تەندروستی سێکسیدا، دانانی بناغە بۆ پەرەپێدانی شێوازی چارەسەری زیاتر و دەرمان بۆ تێکچوونی کارکردنی سێکسی، زیاتر دەوڵەمەندکردنی گەنجینەی پزیشکی، و هەنگاوێکی تۆکمە بەرەو پێشەوە بۆ پزیشکی لە زاڵبوون بەسەر ئاستەنگەکانی کێشەکانی تەندروستی سێکسیدا.

دەربارەی نووسەر

ئەو مادانەی سەرەوە هەموویان لەلایەن کۆمپانیای Cocer Peptides لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە و دەستکاری کراوە و کۆکراونەتەوە.

نووسەری گۆڤاری زانستی پفاوس جەی جی ئەکادیمییەکی دیارە و پەیوەندی بە چەندین دامەزراوەی بەناوبانگەوە هەیە، لەوانە زانکۆی چارڵز پراگ، پەیمانگای نیشتمانی تەندروستی دەروونی چیک، زانکۆی ڤێراکرۆزانا، زانکۆی کۆنکۆردیا لە کەنەدا، زانکۆی ڕۆکفێلەر، و زانکۆی بریتیش کۆڵۆمبیا. توێژینەوەکانی لە سپێکتریمێکی فراوانی دیسیپلینەکاندا دەگرێتەوە، بە پلەی یەکەم لەسەر زانستە ڕەفتارییەکان، زانستە دەمارەکان و دەمارەکان، دەروونناسی، هێلکەدان و میتابۆلیزم، و میزەڵدان و گورچیلە.

لە بواری زانستی ڕەفتاردا، پفاوس بەدواداچوون بۆ ڕەفتارە ئاڵۆزەکان و میکانیزمە بنەڕەتییەکانیان دەکات. کارەکانی لە زانستی دەمار و دەماردا قووڵ دەبێتەوە لە پێکهاتە و کارکردنی سیستەمی دەمار، بەشداری دەکات لە تێگەیشتن لە تێکچوونەکانی دەمار و پرۆسەکانی مەعریفی. لەناو دەروونناسیدا، ڕەنگە لێکۆڵینەوەکانی لە شێوازەکانی ڕەفتار و پرۆسەی دەروونیدا بکۆڵنەوە، کە تێڕوانینێک بۆ ڕەفتاری مرۆڤ و تەندروستی دەروونی پێشکەش بکەن. لە کتێبی Endocrinology & Metabolism، لێکۆڵینەوە لە سیستەمی هۆرمۆنەکان و پرۆسەکانی گۆڕانکاری خۆراک دەکات، کە بە ئەگەرێکی زۆرەوە ئەم ئەرکە بایۆلۆژییانە بە ڕەفتارەوە دەبەستێتەوە. کارەکانی لە بواری میزەڵدان و گورچیلەدا دەتوانێت لەسەر لایەنە فیزیۆلۆژی و نەخۆشییەکانی سیستەمی میز و گورچیلە بێت، لەوانەیە لێکۆڵینەوە لەوە بکات کە چۆن ئەم سیستێمانە کارلێک لەگەڵ کار و ڕەفتارەکانی تری جەستەدا دەکەن.

بە درێژایی ژیانی پیشەیی خۆی، پێدەچێت جەیمس جی.فۆس چەندین توێژینەوەی بڵاوکردبێتەوە و بەشدارییەکی بەرچاوی لە کۆمەڵگەی زانستیدا کردبێت، کەلێنی نێوان بوارە زانستییە جیاوازەکانی پڕکردووەتەوە و توێژینەوەی نێوان زانستەکانی پەرەپێداوە. کارەکانی نەک هەر تێگەیشتنی تیۆری لەم دیسیپلینانە بەرەوپێش دەبات بەڵکو کاریگەریی پراکتیکی لەسەر چاودێری تەندروستی و پەرەپێدانی دەستێوەردانەکانی چارەسەری هەیە. Pfaus JG لە ئاماژەی وەرگێڕانەکەدا هاتووە [3].

▎ وەرگێڕانی پەیوەندیدار

[1] مۆلینۆف پی بی، شادیاک ئەی ئێم، ئێرل دی، و هاوکارانی. PT-141: ئاگۆنیستێکی میلانۆکۆرتین بۆ چارەسەرکردنی تێکچوونی کارکردنی سێکسی [J]. ئەکادیمیای زانستی نیویۆرک، 2003،994:96-102.DOI:10.1111/j.1749-6632.2003.tb03167.x.

[2] Gebrie A. سیستەمی ئاماژەدانی وەرگری میلانۆکۆرتین و ڕۆڵی لە پاراستنی دەمارەکان لە دژی تێکچوونی دەمارەکان: تێڕوانینە چارەسەرییەکان [J]. ساڵنامەی ئەکادیمیای زانستی نیویۆرک، 2023،1527(1):30-41.DOI:10.1111/nyas.15048.

[3] پفاوس جەی جی، شادیاک ئەی، ڤان سۆێست تی، و هاوکارانی. ئاسانکاری هەڵبژێردراوی داوای سێکسی لە مشکی مێینەدا لەلایەن ئاگۆنیستی وەرگری میلانۆکۆرتینەوە [J]. بەڵگەنامەکانی ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، 2004،101(27):10201-10204.DOI:10.1073/pnas.0400491101.

[4] دایمۆند ئێڵ ئی، ئێرل دی سی، هێیمان جەی ئاڕ، و هاوکارانی. کاریگەری لەسەر وەڵامی سێکسی بابەتیی لە ژنانی پێش وەستانی سوڕی مانگانەدا کە تێکچوونی وروژاندنی سێکسییان هەیە بەهۆی بریمیلانۆتاید (PT-141)، ئاگۆنیستێکی وەرگری میلانۆکۆرتین [J]. گۆڤاری پزیشکی سێکسی، 2006،3(4):628-638.DOI:10.1111/j.1743-6109.2006.00268.x.

[5] شادیاک ئەی ئێم، شارما ئێس دی، ئێرل دی سی، و هاوکارانی. میلانۆکۆرتینەکان لە چارەسەرکردنی تێکچوونی کارکردنی سێکسی نێر و مێ[J]. بابەتەکانی ئێستا لە کیمیای پزیشکیدا، 2007،7(11):1137-1144.

[6] شتایدل سی پی، زینەر ئێن ئاڕ، کارلین گ، و هاوکارانی. توێژینەوەی قۆناغی IIB لە برێمیلانۆتاید لە چارەسەرکردنی ED لە نێرە تووشبووەکانی شەکرەدا [J]. گۆڤاری میزەڵدان، 2007،177(4):388.DOI:10.1016/S0022-5347(18)31391-0.

[7] ڕۆزن ئاڕ سی، دایمۆند ئێڵ ئی، ئێرل دی سی، و هاوکارانی. هەڵسەنگاندنی سەلامەتی، دەرمانجووڵە و کاریگەرییە دەرمانسازییەکانی PT-141 کە لە ژێر پێستەوە بەکاردەهێنرێت، ئاگۆنیستێکی وەرگری میلانۆکۆرتین، لە کەسانی نێری تەندروست و لە نەخۆشانی کە وەڵامدانەوەی ناتەواویان بۆ ڤیاگرا® [J]. گۆڤاری نێودەوڵەتی توێژینەوەی لاوازی سێکسی، 2004،16(2):135-142.DOI:10.1038/sj.ijir.3901200.

[8] دایمۆند ئێڵ ئی، ئێرل دی سی، گارسیا دبلیو دی، و هاوکارانی. هاوبەشی بەڕێوەبردنی ژەمە کەمەکانی PT-141 لە ناو لووت، ئاگۆنیستێکی وەرگری میلانۆکۆرتین، و سیلدێنافیل بۆ ئەو پیاوانەی کە تێکچوونی ئیرەکشنیان هەیە دەبێتە هۆی بەرزبوونەوەی وەڵامی کۆئەندامی زاوزێ [J]. میزەڵدان، 2005، 65(4):755-759.DOI:10.1016/j.urology.2004.10.060.

هەموو ئەو بابەت و زانیارییە بەرهەمانەی کە لەم ماڵپەڕەدا پێشکەش دەکرێن تەنیا بۆ بڵاوکردنەوەی زانیاری و مەبەستی پەروەردەییە.  

ئەو بەرهەمانەی لەم ماڵپەڕەدا دابینکراون تەنها بۆ لێکۆڵینەوە لە ناو ئامێری پشکنیندا دانراون. توێژینەوەکانی ناو ئامێری پشکنینی دەرەکی (بە لاتینی: *لە شووشەدا*، واتە لە کەلوپەلی شووشەدا) لە دەرەوەی جەستەی مرۆڤ ئەنجام دەدرێت. ئەم بەرهەمانە دەرمان نین، لەلایەن ئیدارەی خۆراک و دەرمانی ئەمریکا (FDA) پەسەند نەکراون و نابێت بۆ ڕێگریکردن، چارەسەرکردن، یان چارەسەرکردنی هیچ حاڵەتێکی پزیشکی، نەخۆشی، یان نەخۆشییەک بەکاربهێنرێن. بەپێی یاسا بە توندی قەدەغەیە کە ئەم بەرهەمانە بە هەر شێوەیەک بێت بخرێتە ناو جەستەی مرۆڤ یان ئاژەڵەوە.