▎ Kɔrtɛzɛni ɲinini
Cortagen ka ɲininiw kɛcogo ye mun ye?
I n’a fɔ tetarapɛtidi sintetiki, Cortagen bɔra dɔnniya ɲinini ɲininiw na yɔrɔ caman na. Senfagabana dɔnniya siratigɛ la, k’a sababu kɛ hakiliɲagami banaw furakɛbaliya ye i n’a fɔ Alzheimer bana ani Parkinson ka bana, ɲininikɛlaw bɛ ka fɛnw ɲini minnu bɛ se ka senfagabana lakana ani ka farikoloɲɛnajɛw dilancogo sabati. Cortagen bangera o ɲinini in na, wa a bɛ fɔ ko a bɛna dɛmɛ don senfagabana dilancogo la ani ka bana taabolo sumaya. Banakisɛfagalanw ka ɲininiw na, k’a da a kan farikolo tangacogo gɛlɛyaw bɛ na ni bana caman ye, dɔnnikɛlaw bɛ ka fɛn misɛnninw sɛgɛsɛgɛ walasa ka farikolo tangacogo ɲɛnabɔ.
Kɔrtɛzɛni bɛ se ka farikolo tangalanw labɛn, ka interleukin-2 jirali lawuli, ka farikolo tangalanw ka jaabiw dɔgɔya, o bɛ na ni hakilina kuraw ye farikolo tangalanw furakɛli la. Ni dusukun ni kunsɛmɛnasumaya banaw ka ca, Cortagen nɔ minnu bɛ taamasiɲɛw la minnu bɛ tali kɛ u la ani dusukunnabana jamu jiracogo la, o bɛ sira kura di nin bana ninnu kunbɛnni n’u furakɛli ma. Kɔrɔya kɛlɛli ɲininiw nafa bonyalen kɔfɛ, k’a sababu kɛ jamanadenw ka kɔrɔbayali ye, Kɔrtɛri bɛ se ka jamu labɛn ani ka ADN gɛrɛ cogo min na, o bɛ kɛ sababu ye ka kɔrɔya fɛɛrɛ jira ani ka kɔrɔya kɛnɛya sɔrɔ. Ka fara o kan, ikomi farikolo yɔrɔw dilancogo n’u lasegincogo ye furakɛli kunbaba ye, Cortagen ka jogo minnu bɛ seliluw labɛnni sabatili la ani ka farikolo yɔrɔw labɛn kokura, olu ye sira kura dabɔ ɲininiw kama o ko in na.
Cortagen ka baarakɛcogo ye mun ye?
1. A nɔ minnu bɛ sɔrɔ Hɛtɛrokɔrɔmatini na
Hɛtɛrokɔrɔmatini bɛɛ lajɛlen ka depolimɛri (depolymerisation) bilali la : Pepitiri biyoregulatɛri Cortagen bɛ se ka hɛtɛrokɔrɔmatini bɛɛ lajɛlen ka wulicogo ni a deheterokromatizasiyɔn (depolymerisation) bila mɔgɔ la. Molecules sitojenitiki fɛɛrɛw tali fɛ, i n’a fɔ diferential scanning calorimetry, ka ribosomal gènes ka baara sɛgɛsɛgɛ acrocentric chromosome NORs sateliti jirisunw na, ka santimɛri C-hétérochromatin ka polymorphisme sɛgɛsɛgɛ periferi structure kɔnɔ, ani ka facultative hétérochromatin (FH) caman ɲɔgɔnna kɔlɔsi lymphocytes culturels ka bɔ mɔgɔ kelen-kelen kɔrɔw la 80 ni sanfɛ, a jirala ko Cortagen bɛ nɔba bila hɛtɛrokromatini na ka ɲɛsin sariyasunba ma [1] ..
Ribosomali jɛnɛya labɛnni baarakɛli : K’a sababu kɛ dehɛtɛrokɔrɔmatini baarakɛcogo ye min bɛ kɛ ni kolosinsinnanw ka sateliti jirisunw ye, Cortagen bɛ ribozomu jɛnɛya labɛnni baara kɛ. O waati kelen na, a tɛ hɛtɛrokromatini constitutif ka dehétérochromatisation bila sentirimɛrɛ lamini na, wa a bɛ jeninida balilenw bɔ ka da otosomali yɔrɔw ka ɲɔgɔn sɔrɔli kan minnu bɛ FH dilan.
2. A nɔ minnu bɛ sɔrɔ senfagabana la
Senfagabana ka kuran baara ɲɛnabɔli : A jirala ko fura kɔritɛsini ni kɔritɛsini pepitiriw bɛ senfagabana kuran baara labɛn cogo kelen na, o kɔrɔ ye ka lafiɲɛbɔ seko, wale kɛcogo ani wulicogo caman Changer dantɛmɛnen, o min bɛ kɔrɔfɔ iko baarakɛcogo nɔ. Glycine fana bɛ se ka senfagabana baara kɛ, nka a ka dɔgɔn. Tetarapɛtidi Cortagen fana bɛ se ka senfagabana kɛ hyperpolarize ye ni 2-3 mV ye ani ka dɔ bɔ u yɛrɛma baara la ni a hakɛ ye 0,1-100 μM ye, o b’a jira ko a ka baarakɛcogo (sɔgɔsɔgɔninjɛ lakanani) bɛ se ka kɛ. Ni a hakɛ ye 1000 μM ye, Cortagen bɛ senfagabana depolarize (2-4 mV) cogo damadɔ la, wa dɔ farala impulsion baara kan, o bɛ sɛbɛn. Ni a hakɛ ye 10 mM ye, a bɛ senfagabana depolarize kosɛbɛ ani ka segin kɔ, ka dɔ fara u caya kan, ani ka walekɛcogo sekow bɔli bali [1] ..
Iyɔn kurunw nɔ bilali la : Kɔrtɛzɛni fana bɛ se ka dɔ fara kɛnɛma kurunba dɔɔni dɔɔni kan ni 3-5% ye ni a hakɛ ye 0,1 μM ye. Cortagen tali kɔfɛ, dɔ farali ma ye soja ni kalisiyɔmu kɔnɔna siraw amplitude (activation) la. Cortagen tali kɔfɛ ni a hakɛ ye 100 μM ye ka tɛmɛ o kan, o kuran ninnu bonya y’a daminɛ ka balili jira min bɛ bɔ a tata hakɛ la ani min bɛ se ka segin kɔ. Pepitiri hakɛ sera 10 mM kɔfɛ, a balili bɛ se ka se 80-90% ma. Olu la, natirili siraw balili ka jugu ka tɛmɛ kalisiyɔmu siraw kan [1] ..
3. A nɔ minnu bɛ dusukunnakow jirali la
Dusukun sɛbɛnnikɛlan caman cili : Ni u ye sɛbɛn 15247 sɛgɛsɛgɛ CBA sogo musomanw dusukunw na minnu si bɛ kalo 6 la, minnu ye Cortagen pikiri kɛ tuma bɛɛ tile 5 kɔnɔ, a jirala ko ni i ye a suma ni kɔrɔsili kulu ye, dusukun tacogo minnu kɛra k’a lajɛ kulu kɔnɔ, olu ka ADNc microarray hybridisation y’a jira ko klon 234 jirali (jatebɔ kɛra 1,53% ka bɔ klon hakɛ bɛɛ lajɛlen na) tun b’a jira ko fɛn caman Changé, wa o clones ninnu tun bɛ bɛn jamu dɔnta 110 ma minnu bɛ baarakɛcogo suguya caman na. Sanfɛla ni jigin hakɛ cayalenba kɛra +5,42 ani -2,86 ye [2] ..
Ni an ye a suma ni pepitidi ni ɔrimɔni wɛrɛw ye: Ni an ye dusukun jiracogo caman yeli suma ɲɔgɔn na, fɛn minnu bɛ sɔrɔ pepitiri sintetiki fɛ (Cortagen, Vilon, Epitalon) ani pineal peptide hormone melatonin, o bɛ Cortagen nɔ minnu bɛ dusukun na, olu bɛ se ka nɔ minnu bila dusukun na, olu bɛ se ka nɔ kɛrɛnkɛrɛnnenw jira.
4. Jɛkulu jɔyɔrɔw fan wɛrɛw la
A nɔ bɛ se ka kɛ farikolo yɔrɔw tiɲɛnenw na : Hadamadenw na, Cortagen bɛ furakɛli nɔ jɛlen bila farikolo yɔrɔ tiɲɛnenw labɛnni na ani u baarakɛcogo la. O ye pepitiri sintetiki ye min bɛ sɔrɔ siratigɛ labɛnni fɛ min sinsinnen bɛ asidi aminiki sɛgɛsɛgɛli kan min bɛ sɔrɔ kunsɛmɛnasumaya pepitiri labɛnni nafama Cortexin fɛ [1] ..
Jɔrɔ min bɛ kɔkolodimi na: Kalan dɔw y’a jira ko kɔritikositɛri pikiri minnu bɛ kɛ joli la, olu bɛ kɛ kabini san tan caman. I n’a fɔ pepitiri biyoregulatɛri min nɔ bɛ o cogo kelen na, Cortagen jɔyɔrɔ ka bon fo ka se hakɛ dɔ ma, a kɛtɔ ka funu jaabi ni sira wɛrɛw labɛn [3] ..
Cortagen baarakɛcogo ye mun ye?
1. Kɔrɔya kɛlɛli
Kɔrɔya taabolo bilali kɔfɛ : I n’a fɔ pepitiri min bɛ kɔrɔya kɛlɛ, Cortagen bɛ se ka jeninida jiracogo ɲɛnabɔ, ka ADN segin a cogo kɔrɔ la, o la, a bɛ dɔ bɔ kɔrɔya la ani ka jamu kɛrɛnkɛrɛnnenw baara kokura. A ka c’a la, kɔrɔya taabolo bɛ taa ni fɛn caman yeli ye jamu jiracogo la. Kɔrtɛzɛni bɛ se ka kɔrɔya taabolo bila kɔfɛ ni a bɛ o jamu ninnu jiracogo ɲɛnabɔ. Misali la, a bɛ se ka kɔrɔya kɛlɛli nɔw sɔrɔ ni telomɛrɛzi baara kɛli ye, ka oksidan degun tiɲɛniw dɔgɔya, walima ka epijenitiki fɛn caman sɛmɛntiya.
Sukarodunbana min bɛ sɔrɔ selilɛriw fɛ, o labɛnni : A bɛ se ka farikoloɲɛnajɛ gɛlɛyaw kɛ cogo la min bɛ sɔrɔ sugunɛ na, o min bɛ sɔrɔ ischemie basigilen fɛ, o nafa bɛ se ka sɔrɔ hakili kɛnɛya ni baara sabatili la [2] . Fɛnɲɛnɛmafagalanw ka bana minnu bɛ sɔrɔ kunsɛmɛ na, olu bɛ tali kɛ farikolojidɛsɛbana suguya caman na ani bana minnu bɛ sɔrɔ kɔrɔya fɛ. Kɔrtɛzɛni bɛ se ka farikoloɲɛnajɛ kɛcogo ɲuman segin a cogo kɔrɔ la ni a bɛ farikoloɲɛnajɛ siraw labɛn hakili la, o la, a bɛ hakili kɛnɛya lakana.
1. Hakilila lakanani ani hakili dilancogo
Senfagabana baara sabatili : Kɔrtɛzɛni bɛ se ka senfagabana baara ni u ka baara lawuli, a jɔyɔrɔ ka ɲi senfagabana baara kɛnɛyali n’a sabatili la. Kɔlɔsiliw y’a jira ko a bɛ se ka senfagabana bonya ni u yiriwali sabati ni a ni farikolojidɛsɛ furaw bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ [4] . O walekɛcogo in bɛ se ka kɛ sababu ye ka taamasiɲɛw sira kɛrɛnkɛrɛnnenw baara, o la, ka farikoloɲɛnajɛ baara ni senfagabana ka sinankunya cikan nafa bonya.
Dɛmɛ don farikolo yɔrɔw labɛnni na : Kɔrtɛzɛni ye seko jira farikolo yɔrɔw labɛnni na ani u baarakɛcogo la, o min bɛ dɛmɛ don farikolo joginw dilancogo la. Ni a bɛ selilu kɔkanna matiriyali kɛcogo n’a jɔcogo ɲɛnabɔ, a bɛ sigida bɛnnen di farikolojidɛsɛbanakisɛw ka bonya ma. Kɔnɔnatumu kɔkanna matirizi jɔyɔrɔ ka bon selilɛriw ka homeostasis ni farikolo yɔrɔw yiriwali sabatili la. Kɔrtɛzɛni bɛ se ka farikolo yɔrɔw labɛncogo kura ni u dilancogo sabati ni a bɛ nɔ bila farikolo kɔkanna matiriyali yɔrɔw ni u baarakɛcogo la.
Sɛgɛsɛgɛli minnu bɛ kɛ farikolojidɛsɛbanaw kan: Kɔrtɛzɛni ye barokun duman dɔ ye farikolojidɛsɛbanaw ɲinini na i n’a fɔ Alzheimer bana ani Parkinson bana. A bɛ dɛmɛ don ka bana ninnu ka taa ɲɛ walima ka u bali. A ka ca a la, farikolojidɛsɛbanaw bɛ tali kɛ senfagabana saya ni u baarakɛbaliya la. Kɔrtɛzɛni bɛ se ka dɔ bɔ senfagabana tiɲɛni ni u saya la a ka farikolo tangacogo fɛ, o la, a bɛ banaw sɔrɔli bila kɔfɛ. Misali la, a bɛ se ka jɔyɔrɔba ta ni a bɛ farikolojidɛsɛbanakisɛw hakɛ labɛn, ka farikolo tangalan farikolo tangacogo ɲɛ, walima ka farikolojidɛsɛbanakisɛw caya ni u danfara sabati.
2. Hakilila-jɔ-cogow yiriwali
Hakilila ni hakilijagabɔ yiriwali: Kalanw y’a jira ko Cortagen bɛ se ka hakilijagabɔ, hakilijagabɔ ani hakili seko ɲɛ, ka hakililabaara kɛcogo ɲɛ. A kɛcogo bɛ se ka kɛ sababu ye ka farikolojidɛsɛbanakisɛw labɛn sugunɛ na, i n’a fɔ ka dɔ fara farikolojidɛsɛbanakisɛw bɔli kan i n’a fɔ dopamine ni norepinephrine [5] . O farikolo-ɲɛnajɛ-fɛnw jɔyɔrɔ ka bon dɔnniya taabolo la. Misali la, dopamine bɛ tali kɛ sarako siratigɛ la ani kalan ni hakilijagabɔ la, ani norepinephrine bɛ tali kɛ jateminɛ ni kɔrɔsili la.
Jɔrɔnanko kɛcogo dɔgɔyali : Kɔrtɛzɛni bɛ jɔrɔnanko kɛlɛ, wa a bɛ se ka dɛmɛ don ka jɔrɔnanko kɛcogo dɔgɔya, o la, a bɛ dusukunnataw cogoya ɲɛ. Sogow ka kɔlɔsiliw la, Cortagen ye sariyasunba nɔ jira jɔrɔnanko kɛcogo la [4] . A bɛ se ka jɔrɔnanko taamasiɲɛw nɔgɔya ni a bɛ nɔ bila hakili la, i n’a fɔ ka yɔrɔw ka baara ɲɛnabɔ i n’a fɔ amidala ni hipokampus.
3. Banakisɛfagalanw tali
Interleukin-2 jirali lawuli : Cortagen bɛ se ka interleukin-2 jirali lawuli, o la, a bɛ farikolo tangacogo ɲɛnabɔ ani ka farikolo tangacogo ɲɛ. Interleukin-2 ye farikolo tangalan nafama ye min bɛ se ka T-cellw caya ani ka u baara ani ka farikolo farikolo tangalanw baara sabati [1] . Kɔrtɛzɛni bɛ se ka interleukin-2 jirali bila mɔgɔ la ni taamasiɲɛ sira kɛrɛnkɛrɛnnenw baara ye, o bɛ farikolo tangacogo ɲɛ.
Farikolo tangalanw ka jaabiw dɔgɔyali : A bɛ dɛmɛ ka farikolo tangalanw ka baarakɛcogo ɲɛnabɔ ni farikolo tangalanw ka jaabiw dɔgɔyali ye ani a bɛ se ka nɔ dɔ bila farikolo tangalanw ka banaw la. Bana minnu bɛ sɔrɔ farikolo tangalanw fɛ, olu bɛ sɔrɔ farikolo tangalanw ka fili fɛ ka bin a yɛrɛ farikolo yɔrɔw kan. Kɔrtɛzɛni bɛ se ka dɔ bɔ farikolo tangalanw ka jaabiw sɔrɔli la ni a bɛ farikolo tangalanw ka baara ɲɛnabɔ, o la, a bɛ jɔyɔrɔ dɔ ta furakɛli la farikolo tangalanw ka banaw la.
4. Tissue dilancogo ni a lasegincogo kura
Joginni teliya : Kɔrtɛzɛni bɛ se ka kɛnɛya teliya jogin kɔfɛ, farikolo yɔrɔw joginni ni opereli kɔfɛ kɛnɛyali fana sen bɛ o la, ni a bɛ se ka farikolokisɛw labɛn kokura. Nafa kɛrɛnkɛrɛnnenw bɛ selilu kɔkan matirili la farikolo yɔrɔw labɛnni ni u dilancogo la. Kɔrtɛzɛni bɛ se ka farikolokisɛw caya ni u danfara sabati ni a bɛ nɔ bila selilu kɔkanna matiriyali yɔrɔw ni u baarakɛcogo la, ka farikolo yɔrɔw dilancogo ni u lasegincogo teliya.
Nɛrɛmuguma seginni sabatili : Kɔrtɛzɛni bɛ se ka farikolo yɔrɔw labɛncogo kura lawuli ani ka nɔ ɲuman bila farikolo yɔrɔw dilancogo n’u lasegincogo la. Nɛrɛmuguma seginni ye wale gɛlɛn ye min bɛ kɛ ni senfagabana jirisunw caya, u danfara ani u jiginni ye, ka fara axonw falenni kan ani sinansiw jɔli kan. Kɔrtɛzɛni bɛ se ka farikoloɲɛnajɛw labɛn kokura ni a bɛ taamasiɲɛw sira jɔnjɔnw labɛn o walew la.
5. Dusukun ni kunsɛmɛnasumaya kɛnɛya
Dusukun ni kunsɛmɛnasumaya taamasiɲɛw nɔ bilali la: Kalan dɔw y’a jira ko Cortagen bɛ se ka nɔ bila dusukun ni kunsɛmɛnasumaya taamasiɲɛ dɔw la, hali ni o yɔrɔ in bɛ ɲinini wɛrɛw kɛ hali bi. Misali la, a bɛ se ka nɔ bila taamasiɲɛw la i n’a fɔ tansiyɔn, dusukun tantanni, ani joli siraw wulicogo (Anisimov S, 2004). A kɛcogo bɛ se ka kɛ sababu ye ka farikolojidɛsɛbanakisɛw, ɔrimɔniw ani taamasiɲɛw siraw labɛn dusukun ni jolisiraw ni kunsɛmɛnasumaya siratigɛ la.
Dusukun ka jɛnɛya jiracogo ɲɛnabɔli : Kɔrtɛzɛni bɛ se ka dusukun na jɛnɛya dɔw jiracogo kɔrɔta kosɛbɛ, i n’a fɔ Pass1, Hsc70, Bmp2, Wnt4, Eps15 ani Eps15-rs. O jamu ninnu bɛ tali kɛ dusukunnabanakisɛw ka ɲɛnamaya la, dusukunnabanakisɛw dilanni na, ani farikolokisɛw ka saya bolodalen kɔlɔsili [2] . Ni Cortagen bɛ dusukunnakow jiracogo ɲɛnabɔ, a bɛ se ka nɔ ɲuman bila dusukun jɔcogo n’a baara la, o la, a bɛ dɛmɛ don dusukun ni jolisiraw ka kɛnɛya sabatili la.
6. Dusukunnataw labɛnni
Dusukunnataw cogoya ɲɛnabɔli: Kɔrtɛzɛni bɛ se ka nɔ bila dusukunnataw labɛnni na, ka dusukunnataw cogoya ɲɛ, ani ka dɔ bɔ degun ni jɔrɔnanko taamasiɲɛw la. A kɛcogo bɛ se ka kɛ sababu ye ka farikolo-ɲɛnajɛ-minɛnw ni farikolo-ɲɛnajɛ-yɔrɔw labɛn sugunɛ na [4] . Misali la, a bɛ se ka dusukunnataw cogoya ɲɛ ni a bɛ dɔ fara farikolojidɛsɛ furaw hakɛ kan i n’a fɔ serotonin ni dopamine; walima a bɛ se ka jɔrɔnanko ni degun taamasiɲɛw dɔgɔya ni a bɛ yɔrɔw ka baara labɛn i n’a fɔ amidala ni hipokampus.
Dusukunnataw furakɛli dɛmɛnan : A nafa bɛ se ka kɛ dusukunnataw/degun taamasiɲɛw furakɛli la, wa a bɛ se ka kɛ furakɛli dɛmɛnan ye. Dusukunnataw ye hakilibana ye min ka teli ka sɔrɔ, wa furakɛli fɛɛrɛ minnu bɛ yen sisan, olu fanba ye dɔrɔgu furakɛli, hakiliɲagami furakɛli ani farikoloɲɛnajɛ ye. Kɔrtɛzɛni bɛ se ka kɛ furakɛli dɛmɛnan ye, ka fara laadala furakɛli fɛɛrɛw kan walasa ka furakɛli nɔ ɲɛ.
Kuncɛli la, i n’a fɔ tetarapɛtidi sintetiki, Cortagen nafa tɛ dɔgɔya biyomedikɛli siratigɛ la. Kɔrɔya kɛlɛli siratigɛ la, a bɛ ADN dɛmɛ ka segin a cogo kɔrɔ la, a kɛtɔ ka jeninida jiracogo ɲɛnabɔ, ka kɔrɔya taabolo bila kɔfɛ kosɛbɛ, wa a bɛ se ka farikoloɲɛnajɛ gɛlɛyaw fana ɲɛ ka taa a fɛ hakili la, minnu bɛ sɔrɔ ischemie basigilen fɛ. Senfagabana dɔnniya siratigɛ la, a bɛ se ka senfagabana baara yiriwa, o min nafa ka bon kosɛbɛ farikoloɲɛnajɛ joginw dilancogo la ani ɲininiw na farikoloɲɛnajɛ banaw kan. O waati kelen na, a bɛ se ka hakilijagabɔ bonya ani ka jɔrɔnanko lajɔ. Banakisɛfagalanw ta fan fɛ, a bɛ se ka interleukin-2 jirali lawuli ani ka farikolo tangacogo baara ɲɛnabɔ. Dusukun ni kunsɛmɛnasumaya siratigɛ la, hali ni ɲinini wɛrɛw ka kan ka kɛ, a bɛ se ka nɔ bila taamasiɲɛw la minnu bɛ tali kɛ o la kaban ani ka dusukunnakow ɲɛnabɔ. Cortagen ye sira kura da yele hadamadenw ka kɛnɛyako la, wa a jirala ko a jɔyɔrɔ ka bon banaw furakɛli dɛmɛnanw na ani farikolo baara kɛcogo ɲuman na.
A sɛbɛnbaga ko la
Fɛn minnu kofɔlen dòn san fɛ, olu bɛɛ ɲinini Kɛra, k’u Labɛn ani k’u Lajɛ Cocer Peptides fɛ.
Dɔnniya gafe sɛbɛnbaga
Dɔgɔtɔrɔ Joseph I. Friedman ye ɲininikɛla ŋana ye ani furakɛlikɛla ŋana ye min ni baarada tɔgɔba dɔw bɛ ɲɔgɔn na i n’a fɔ Mt. Sinai System of Hospitals, Icahn School of Medicine at Mount Sinai, ani Pilgrim Psychiatric Center. A ka ɲininiw bɛ Kɛ ‘yɔrɔ caman na i n’a fɔ hakili-la-ko, hakili-la-ko ni hakili-la-ko, Fura-ko ni furakɛli, Dusukun ni dusukun-ko, ani Jɛkulu & Kɔnɔna-furakɛli. A ye dɛmɛba don hakilibanaw, dusukunnabanaw, ani hakiliɲagami faamuyali n’u furakɛli la, a ye sɛbɛn caman bɔ gafew kɔnɔ minnu bɛ lajɛ ɲɔgɔn fɛ. A ka baara kɛra sababu ye ka dɔnniya ni furakɛli fɛɛrɛw yiriwa o ko ninnu na. Dɔgɔtɔrɔ Joseph I. Friedman tɔgɔ sɛbɛnnen bɛ citation (citation) kɔnɔ [5].
