By Cocer Peptides 
1 म्हयनो आदीं
ह्या संकेतथळार दिल्ले सगळे लेख आनी उत्पादन माहिती फकत म्हायती प्रसार आनी शिक्षणीक उद्देशां खातीर आसात.
ह्या संकेतथळार दिल्ले उत्पाद फकत इन विट्रो संशोधनाक आसात. आंतकड्यांनी संशोधन (लॅटीन: *कंवचेंत*, म्हळ्यार कंवचेच्या आयदनांत) मनशाचे कुडीभायर जाता. हे उत्पाद वखदां न्हय, अमेरिकेच्या अन्न आनी वखदां प्रशासनान (FDA) मान्यताय दिवंक ना, आनी खंयचेय वैजकी स्थिती, रोग वा दुयेंस आडावंक, उपचार करपाक वा बरे करपाक वापरूंक फावना. मनशाच्या वा जनावरांच्या कुडींत खंयच्याय रुपांत हीं उत्पादनां हाडपाक कायद्यान खर बंदी आसा.
1. नियाळ
किस्पेप्टिन हें किस१ जनुकान संकेतित केल्लें न्यूरोपॅप्टायड आसून तें मुखेलपणान हायपोथॅलमसाच्या कमानदार अणुकेंद्रांत आनी प्रीऑप्टिक वाठारांत अभिव्यक्त जाता. प्रजनन कार्याचें नियंत्रण करपाक ताची मुखेल भुमिका आसता आनी हायपोथॅलॅमिक-पिट्यूटरी-गोनाडल (HPG) अक्षाचो म्हत्वाचो अपस्ट्रीम नियंत्रक म्हूण काम करता. किस्पेप्टिन जी प्रथिन-युग्मित रिसेप्टर ५४ (GPR54) कडेन बंधन जावन प्रजनन कार्याचें नियंत्रण करपाखातीर संकेत मार्गांची माळ सक्रिय करता. यौवन सुरू जावपाची एक खाशेलपण म्हळ्यार हायपोथॅलॅमिक जीएनआरएच तंत्रिका कोशिकांवरवीं गोनाडोट्रोपिन सोडपी हार्मोन (GnRH) चो स्पंदनात्मक स्राव आनी किसपेप्टिन जीएनआरएच तंत्रिका कोशिकांचो एक म्हत्वाचो अपस्ट्रीम नियंत्रक घटक म्हूण काम करता आनी प्रजनन अक्षाच्या परिपक्वतायेंत ताचो मुखेल वांटो आसता.
आकृती १ किसपेप्टिनाची कोशिकीय क्रियेची यंत्रणा.
2. कार्य करप
यौवन सुरू जावपाचें नियंत्रण: सस्तन प्राण्यांमदीं यौवन सुरू जावचे पयलीं किसपेप्टिन आनी ताचो ग्राही जीपीआर५४ हांची अभिव्यक्ती खूब वाडटा. तो GnRH तंत्रिका कोशिका सक्रिय करता, स्पंदनशील GnRH सोडपाक चालना दिता आनी ताका लागून यौवनाची सुरवात जाता. मनशांत आनी हेर सस्तन प्राण्यांमदीं किस्पेप्टिन संकेत नाशिल्ल्यान गोनाडोट्रोपिन स्राव फावो त्या प्रमाणांत नाशिल्ल्यान हायपोगोनाडिझम जाता आनी ताका लागून यौवनाची सामान्य सुरवात इबाडटा.
प्रजनन हार्मोन स्रावाचें नियंत्रण: किस्पेप्टिन अग्रपिट्यूटरी ग्रंथीक गोनाडोट्रोपिन स्रावीत करपाक उत्तेजन दिता, तातूंत कूप उत्तेजक हार्मोन (FSH) आनी ल्युटिनायझिंग हार्मोन (LH) हांचो आस्पाव जाता. जीएनआरएच स्राव वाडोवन हें साध्य जाता, जें परतून फुडल्या पिट्यूटरी पेशींक एफएसएच आनी एलएच संश्लेशण करपाक आनी सोडपाक उत्तेजीत करता, ताका लागून गोनाडाल कार्याचें नियंत्रण जाता, गोनाडाल स्टिरॉयड हार्मोनांचे संश्लेशण वाडटा आनी जंतू पेशींची उदरगत करपाक मदत जाता.
प्रजनन चक्राचेर परिणाम करप: मादी जनावरांत किसपेप्टिन मासिक पाळी वा एस्ट्रोस चक्राचें नियंत्रण करपाक वांटो घेता. मासिक पाळीच्या काळांत किस्पेप्टिन तंत्रिका कोशिका एस्ट्रोजनाच्या प्रतिसाद नियंत्रणाक खूब संवेदनशील आसतात. When estrogen levels rise, kisspeptin neuron activity increases, further promoting GnRH release, triggering an LH surge, and inducing ovulation. मेंढरांसारक्या हंगामी प्रजनन करपी जनावरांत हंगामी बदलाप्रमाण किस्पेप्टिन तंत्रिका कोशिकांची अभिव्यक्ती आनी क्रियाशीलताय बदलता, जाका लागून जीएनआरएच स्रावाचेर परिणाम जाता आनी ताका लागून प्रजनन हंगामाचें नियंत्रण जाता.
प्रजनन संबंदीत शारिरीक प्रक्रियांनी वांटो घेवप: किस्पेप्टिन फकत गोनाडल अक्षाचेर थेट परिणाम करताच पूण प्रजनन संबंदीत हेर शारिरीक प्रक्रियांनीय वांटो घेता. अंडाशयांत किस्पेप्टिन आनी ताच्या ग्राही हांची अभिव्यक्ती कूपांची उदरगत, परिपक्वता आनी डिंबग्रंथी हांचेकडेन लागींचो संबंद आसता. अंडाशयांतल्या थळाव्या अंत: स्रावी आनी पॅराक्राइन संकेतांचें नियंत्रण करून कूप वाडप आनी स्टिरॉयड हार्मोन संश्लेशणाचेर ताचो परिणाम जाता. वृषणांत किस्पेप्टिन शुक्राणूजनन आनी टेस्टोस्टेरोन स्राव हांच्या नियंत्रणांतूय वांटो घेवंक शकता.
3. अर्ज करप
बायलांच्या वांझपणाचेर उपचार: बायलांच्या वांझपणाचेर उपचारांत किस्पेप्टिनाच्या उपेगाचें संभाव्य मोल दाखयलां. हायपोथॅलॅमिक-पिट्यूटरी विकृततायेक लागून डिंबग्रंथीची विकृतताय वा गोनाडोट्रोपिन स्राव फावो त्या प्रमाणांत नाशिल्ल्या दुयेंतीखातीर किस्पेप्टिन वा ताचे अॅनालॉग बाह्यजनन दिल्यार GnRH आनी गोनाडोट्रोपिन स्रावाक उत्तेजन दिवन डिंबग्रंथीचें सामान्य कार्य परतून मेळूं येता. देखीक- कांय वैजकी अभ्यासांत कार्यात्मक हायपोथॅलॅमिक अमेनोरिया आशिल्ल्या दुयेंतींक किस्पेप्टिन अॅनालॉग उपचार केल्यार एलएच आनी एफएसएच हांचो स्राव वाडटा आनी कांय दुयेंतींक डिंबग्रंथी आनी मासिक पाळी परतून मेळटा अशें दिसून आयलें.
दादल्यांच्या प्रजनन कार्यांत सुदारणा करप: दादल्यांच्या प्रजनन भलायकेच्या मळार किस्पेप्टिनाचोय आशादायक उपेग जाता. ओलिगोअस्थेनोझोस्पर्मिया वा गोनाडोट्रोपिन स्राव फावो त्या प्रमाणांत नाशिल्ल्यान जावपी हायपोगोनाडिझम आशिल्ल्या दादल्या दुयेंतींक किस्पेप्टिन उपचारान जीएनआरएच आनी गोनाडोट्रोपिन सोडपाक चालना दिवन शुक्राणूचो दर्जो आनी प्रमाण सुदारूं येता, जाका लागून टेस्टोस्टेरोन स्राव वाडटा. किस्पेप्टिन हें वखद दिल्यार नर जनावरांत टेस्टोस्टेरोनाची पातळी वाडूंक शकता, शुक्राणू निर्माण जावपाक मदत जाता आनी प्रजनन क्षमता वाडटा अशें जनावरांचेर केल्ल्या अभ्यासांतल्यान दिसून आयलां.
सहाय्यक प्रजनन तंत्रज्ञानः आंगांतल्यान गर्भधारणा-भ्रूण हस्तांतरण (IVF-ET) प्रक्रियेंत बायलांच्या डिंबग्रंथीचें आनी हार्मोनाच्या पातळेचेर नेमके नियंत्रण दवरप म्हत्वाचें आसता. किस्पेप्टिन डिंबग्रंथी प्रेरण प्रोटोकॉल अनुकूल करपाखातीर नवे वखदाचें लक्ष्य म्हूण काम करूंक शकता. किस्पेप्टिन संकेत मार्गाचें नियंत्रण करून कूपांच्या विकासाचेर आनी डिंबग्रंथीचेर चड नेटान नियंत्रण दवरप, तांतयां मेळोवपाचें प्रमाण आनी भ्रूणाचो दर्जो सुदारप शक्य आसूं येता, जाका लागून आयव्हीएफ-ईटीचें यश दर वाडटा.
4. निश्कर्श काडप
सारांशांत सांगपाचें जाल्यार किस्पेप्टिन मनशाच्या प्रजननक्षमताय उपचारांत प्रजनन कार्य वाडोवपाखातीर नवे पद्दती दिता.
स्रोत
[1] सेलिगा ए, मॅचेकाल्स्की बी किस्पेप्टिन मॉड्युलेशन ऑफ रिप्रोडक्टिव्ह फंक्शन [जे]. अंतःस्रावी, 2022. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:250228276 ह्या ग्रंथांतल्यान मेळटा.
[2] आरटी आकुक, कुरू एम, बाशेर ओएम, इ. किस्पेप्टिन: बायलांच्या वांझपणांत भुमिका[J]. प्रजनन हार्मोन, 2020. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:229493075 ह्या ग्रंथांतल्यान मेळटा.
[3] स्मिथ जे टी, हॉकन पीएआर, लेहमन एमएन, इ. मेंढरांमदल्या प्रजनन कार्यांत किसपेप्टिनाची भुमिका[J]. बायोसाइंटिफिका कार्यवाही, 2019. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:85961626 ह्या ग्रंथांतल्यान मेळटा.
[4] क्लार्क एच, ढिल्लो डब्ल्यू एस, जयसेना सी एन.किस्पेप्टिन आनी प्रजनन विकारांत ताची भुमिका हांचेर व्यापक पुनरावलोकन[जे]. अंत:स्रावी विज्ञान आनी चयापचय, 2015, 30 (2): 124-141.DOI: 10.3803 / EnM.2015.30.2.124.
फकत संशोधन वापरा खातीर उपलब्ध आशिल्लें उत्पादन:
