Cocer Peptides
1 phaxsi nayra
TAQI ARTÍCULO UKATXA PRODUCTOS UKA YATIYÄWINAKAXA AKA WEB SITIO UKANXA YATIYÄWINAKA UKATXA YATICHAÑATAKIWA.
Aka sitio web ukan uñacht’ayat yänakax in vitro ukan yatxatañatakikiwa. Yatxatawixa in vitro (latin arunxa: *in vidrio*, ukaxa sañ muniwa vidrio ukanxa) jaqina janchipa anqäxapanwa lurasi. Aka yänakax janiw qullanakäkiti, janiw Administración de Alimentos y Medicamentos (FDA) de Estados Unidos ukan iyawsatäkiti, ukat janiw kuna qullañ tuqitsa, usunakas jan ukax usunakas jarkʼaqañatakisa, qullañatakisa ni qullañatakis apnaqatäñapäkiti. Uka yänaka jaqina jani ukaxa uywanakan janchiparu kunaymana uñt’ayañaxa kamachi tuqixa wali jark’atawa.
Mä juk’a uñakipaña
Péptidos ukaxa mä wakiskir clase de biomoléculas ukawa, ukaxa mä jach’a lurawiwa ciencias de la vida ukanxa. Regulación fisiológica organismos ukanaka taypina ukhamaraki aplicaciones prácticas ukanaka kunaymana industrias ukanakana, péptidos ukanakaxa jach’a ch’amampi ukhamaraki kunaymana uñacht’ayapxi.

Figura 1. Mecanismo de acción de péptidos antimicrobianos ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi.
Péptidos ukanakat Conceptos Básicos ukanaka
1) Péptidos ukanakat qhanañchaña
Péptidos ukaxa compuestos ukanakawa aminoácidos ukanakampi lurata, ukaxa enlaces péptidos ukanakampiwa ligado. Mä enlace péptido ukaxa lurasirakiwa kunapachatixa mä aminoácido ukana carboxilo qutuxa deshidratado ukhamaraki condensa ukaxa yaqha aminoácido ukana amino grupo ukampiwa, ukhamarusa walja aminoácidos ukanakampi chikt’ata mä cadena peptídica uñstayañataki. Kunapachatixa aminoácidos ukanakaxa jisk’akiwa, ukaxa oligopéptido satawa; kunapachatixa aminoácidos ukanakaxa waljaxa, ukaxa polipéptido satawa. Jakir organismos ukanxa, walja jisk’a péptidos ukanakaxa funciones específicas ukanakampiwa, kunjamatixa tripéptidos ukhamaraki tetrapéptidos ukanakaxa, chiqapa lurawi fisiológicas específicas ukanaka phuqhapxaspaw.
2) Péptidos ukanakan estructurapa
1. Estructura Primaria: Akaxa mä cadena péptida uksana aminoácidos ukanaka secuencia ukata sañ muni, ukaxa mä péptido ukana estructura básica ukata especificidad ukhamaraki función ukanaka uñt’ayi. Kunaymana secuencias de aminoácidos ukanakaxa péptidos ukanakaruxa mayja propiedades químicas ukhamaraki actividades biológicas ukanaka churaraki. Yaqhipa péptidos antimicrobianos ukanakaxa secuencias específicas de aminoácidos ukanakampiwa lurataraki, ukaxa específicamente membranas celulares bacterianas ukanakaru ligado ukhamaraki jan walt’ayañataki.
2. Estructura secundaria: Aka estructura espacial local ukaxa luratarakiwa interacciones ukanakampi kunjamatixa enlaces de hidrógeno ukanakampi cadena péptida ukanxa, ukaxa estructuras comunes ukanakampiwa α-hélices ukhamaraki β-chapas ukanakampi. Aka estructuras ukaxa yanapt’iwa juk’ampi plegado ukhamaraki estabilización de la cadena peptídica, ukaxa mä rol crucial ukaniwa actividad funcional ukanxa. Yaqhipa segmentos proteicos uksanxa, α-hélices ukanaka lurawixa estabilidad ukhamaraki actividad funcional proteína uksa tuqita ch’amancharaki.
. Aka estructura terciaria ukaxa taqpacha uñtawi péptido ukatxa exposición de sitios funcionales ukanaka uñt’ayi, ukaxa wali wakiskiriwa yaqha moléculas ukanakampi chikañchasiñataki. Yaqhipa péptidos factor de crecimiento ukanakana estructura terciaria ukaxa receptores específicos de superficie celular ukanakaru ligado ukhamawa, ukhamata celula jiltawi ukhamaraki señales de diferenciación ukanaka qalltañataki.

Figura 2 Mä modelo de trabajo de biosíntesis PSK, señalización, ukhamaraki funciones ukanaka. Precursores PSK (pPSKs) ukanakaxa sulfatación de tirosina (wila S ukampiwa uñacht’ayata) catalizada mä TPST ukampiwa cis-Golgi uksanxa ukxaruxa escisión proteolítica ukampiwa apoplasto uksanxa.
Péptidos ukanaka uñt’ayaña
1) Fuente ukarjam jaljaña
. Uywanakat apsut péptidos ukanakan ventajapax jaqin janchipamp sum chikt’atätapawa, ukat jasakiw jaqin janchiparux ch’amthapi ukat apnaqaraki.
2. Ayrunakata apsuta péptidos: Ayrunakata apsutawa, sañäni, soja péptidos ukhamaraki trigo péptidos. Péptidos de plantas ukaxa ventajas ukaniwa materia prima ukana walja chiqanakata ukhamaraki juk’a qullqimpi, ukhamaraki kunaymana actividades biológicas ukanakampi, ukhamaraki antioxidante ukhamaraki presión arterial ukanaka jisk’achañataki. Walja yatxatawinakax uñacht’ayiwa, péptidos de soja ukax niveles de colesterol ukx jisk’achaspawa ukat cardiovasculares k’umaräñapatakiw yanapt’aspa.
3. Péptidos derivados microbianos: Fermentación microbiana tuqiwa lurataraki, kunjamatixa péptidos antimicrobianos ukanakaxa yaqhipa bacterias ukanakampi luratarakiwa. Péptidos derivados microbianos ukaxa mecanismos antimicrobianos ukanakampiwa uñacht’ayaraki suma inhibidor ukanakampi bacterias resistentes a drogas ukanakaru, ukaxa wali valor potencial ukaniwa farmacéutico uksanxa.
2) Función ukarjam jaljaña
1. Péptidos Bioactivos: Aka péptidos ukaxa walja funciones reguladoras fisiológicas ukanakampiwa, sañäni, wila ch’akhanaka, wilan azúcar ukat inmunidad ukanaka regula. Inhibidores de enzimas convertidoras de angiotensina (péptidos de la ACEI) ukaxa jark’aspawa actividad de la enzima convertidora de angiotensina, ukhamata wila ch’akharu jisk’achañataki, ukatxa wali implicaciones terapéuticas ukaniwa hipertensión usuta jaqinakaru.
2. Péptidos antimicrobianos: Aka péptidos ukaxa microorganismos ukanakaru jark’aqaspawa jan ukaxa jiwayarakispawa bacterias, hongos ukatxa virus ukanakaru. Ukanakax naturaleza ukan utji ukat mecanismos de acción ukanakax mayj mayjawa, sañäni, microorganismos ukan estructura de membrana celular ukar jan walt’ayañatakiw efectos antimicrobianos ukanakar uñstayañataki. Biomedicina tuqinxa, péptidos antimicrobianos ukaxa qullanakjamawa uñjasiraki, ukaxa antibióticos ukanakaru resistencia ukanaka askichañataki.
Péptidos ukanakan lurawinakapa
1) Regulación de Funciones Fisiológicas ukanaka
1. Regulación Hormonal: Walja hormonas péptidas ukanakax cuerponx wali wakiskir regulatorio lurawinakaniwa. Insulina ukaxa mä hormona péptida ukawa, ukaxa células beta pancreáticas ukanakampiwa mistu, ukaxa wilanxa glucosa uksa tuqita suma uñji, ukatxa celulanakaru glucosa uksa apsuñataki ukhamaraki apnaqañatakixa ch’amancharaki, ukatxa wilanxa glucosa uksa tuqita suma uñjatarakiwa. Insulinax jan sum mistuni jan ukax jan sum irnaqkchi ukhaxa, wilan glucosa sat qullax jilxattaspawa ukat diabetes usunïspawa.
2. Regulación Neural: Neuropéptidos ukaxa sistema nervioso uksana yatiyawinakxa yatiyañatakixa wali askiwa. Endorfinas ukax morfina ukar uñtasit analgésicos ukaniwa, ukax receptores opioides ukanakaruw neuronas ukan patapanx uñt’ayasi, ukhamat usuchjasiñ señales ukanakan transmisión ukar jan walt’ayañataki. Ukhamaraki neuropéptidos ukaxa regulación de procesos fisiológicos ukanakanxa chikañchasirakiwa, kunjamatixa estado de ánimo, ikiña, ukhamaraki apetito.
(2) Regulación Inmunológica ukan chikancht’asiña
1. Actividad Células Inmunes ukanaka ch’amanchaña: Yaqhipa péptidos ukanakaxa células inmunes ukanakana proliferación ukhamaraki diferenciación ukanaka ch’amanchaspawa, ukhamata actividad ukanaka ch’amanchañataki. Sañäni, timosina ukaxa linfocitos T ukanakana maduración ukhamaraki diferenciación ukanaka ch’amancharaki, cuerpo ukana función inmune celular ukarux ch’amancharaki, ukatxa wali apnaqatarakiwa usutanakaru qullañataki, jupanakaxa jan wali funcionamiento inmunológico ukanipxiwa.
. Yaqhipa péptidos antimicrobianos ukaxa citoquinas inflamatorias ukanakana secreción ukarux regulaspawa, ukax cuerpon respuesta inflamatoria ukarux ch’amanchaspawa, ukhamat patógeno invasión ukar arxatañataki ukhamarak qhipa etapas de inflamación ukanx sinti inflamatoria ukarux jark’aqarakispawa, ukhamat tejidos ukanakar jan walt’ayañataki.
3) Metabolismo material ukar ch’amanchaña
1. Metabolismo proteico: Péptidos ukaxa proteínas ukanaka sintesis ukhamaraki degradación ukanakana chikanchasipxi. Aka síntesis proteica uksanxa, aminoácidos ukanakaxa enlaces péptidos ukanakampiwa mayachasi, ukhamata cadenas peptídicas ukanaka lurañataki, ukatxa ukaxa tantachatarakiwa proteínas ukanakaru funciones específicas ukanakampi. Jach’a proteasas ukanakaxa proteínas ukanakaruxa segmentos péptidos ukanakaru hidrolizaspawa, ukaxa juk’ampi t’aqanuqatarakiwa aminoácidos ukanakaru, ukaxa manq’aña ukhamaraki ch’amañchawi cuerpo ukarux churaraki.
. Yaqhipa péptidos ukaxa oxidación de ácidos grasos ukarux ch’amanchaspawa, ukhamata janchi tuqina lik’i tantachawi jisk’achañataki, ukatxa inasa aski apnaqawimpi jark’aqañataki ukhamaraki qullañataki obesidad ukaru.
Péptidos ukanakan apnaqawipa
1) Campo Farmacéutico uka tuqita
1. Droga lurañanaka: 1.1.
Antimicrobianos qullanaka: Antibióticos ukar saykatañ tuqit jan walt’awix jilxattaskiw sasina, péptidos antimicrobianos ukanakax machaq antimicrobianos qullanak lurañanx mä jach’a chiqaruw tukuwayi. Péptidos antimicrobianos ukaxa wali suma inhibidor uñacht’ayiwa kunaymana bacterias resistentes a drogas ukanakaru ukhamaraki mecanismos de acción ukanakampiwa ukaxa janiwa sinti resistencia uñstayañatakixa wakiskiti. Péptidos antimicrobianos ukaxa ch’uqi ñik’utata apsutanakaxa uñacht’ayapxiwa suma aski lurawinakata janchi usuta ukhamaraki yaqha usunaka qullañataki.
Yaqha Qullanaka: Péptido ukanakampi qullanakaxa kunaymana usunaka qullañatakixa apnaqatarakiwa, sañäni, chuyma usunaka, diabetes ukanaka. Glucagón ukar uñtasit péptido-1 (GLP-1) análogos ukanakax diabetes ukar qullañatakix GLP-1 ukan efectos fisiológicos ukar uñtasitaw lurasispa, insulina ukan secreción ukar ch’amanchaspawa, wilan glucosa ukar jisk’achañataki, ukat ventaja ukax hipoglucemia ukar jisk’a riesgo ukaniwa.
2. Droga apthapirinaka: Péptidos ukaxa qulla apt’irinakjamawa irnaqaspa, qullanakxata ukhamaraki biodisponibilidad ukanaka ch’amanchañataki. Qullanakax péptidos ukanakamp propiedades dirigitivas ukanakamp chikt’ayasa, qullanakax kawkhantix usux utjki ukaruw chiqaparu puriyasispa, ukhamat normal tejidos ukanakar jan sinti jan walt’ayañataki. Ukhamaraki, péptido apthapirinakaxa droga solubilidad ukhamaraki estabilidad ukanaka sumaptayarakispa, ukhamata eficacia terapéutica ukanaka ch’amanchañataki.
2) Industria de Alimentos uka tuqit yatxataña
1. Fortificación nutricional: Péptidos ukaxa wali suma propiedades nutricionales ukaniwa ukatxa jasakiwa digerir ukhamaraki ch’amthapi, ukhamarusa manq’anakanxa fortificadores nutricionales ukhamxa wali askiwa. Sañäni, péptidos de caseína ukaxa fórmula infantil ukarux yapxataspawa, ukaxa fórmula ukana valor nutricional ukarux ch’amanchaspawa ukhamaraki wawanakaru jiltañapataki ukhamaraki jilxatañapataki. Poblaciones especiales ukanakatakixa ukhamaraki chuymani jaqinakaru ukhamaraki rehabilitación postquirúrgica usutanakatakixa, manq’anakaxa péptidos ukanakampi phuqantatawa, ukaxa jasakiwa ch’amt’ayaspa proteína de alta calidad ukampi, ukhamata jupanakana manq’añanakapa phuqañataki.
2. Sawurani: Yaqhipa péptidos ukanakaxa sapa mayni sawuranipxiwa ukatxa manq’a suma sawurani ukhamaraki sawurani suma uñjañatakixa apnaqatarakiwa. Yaqhipa umami ukani péptidos ukanakaxa umami sawurani manq’anaka ch’amanchaspawa, ukhamata suma manq’añapataki. Ukhamaraki, péptidos ukaxa sawurani ch’amañchiri ukhamawa, sinergia yaqha sawurani compuestos ukanakampi ukhamata manq’aña taqpacha sawurani perfil ukanaka jach’anchayañataki.
. Manq’anakaru péptidos antimicrobianos yapxatasaxa juk’ampi pachanakawa utjañapa, janirakiwa químicos conservantes ukanaka apnaqañaxa wakiskiti, ukatxa manq’axa jani kuna usunïñapataki. Amuyt’añataki, péptidos antimicrobianos ukanakax aycha manq’anakaru, lechero ukat yaqha manq’anakar uchañax bacterias ukat moho ukanakan jilxatañapatakix wali askiwa, ukhamat manq’anakax machaqäñapataki.
3) Yapuchañ yapu
. PSKs ukaxa ayrunaka celulanakaru jaljañataki ukhamaraki jiltawi ch’amanchaspawa, ayrunaka reproductivo procesos ukanaka regula, ukhamaraki embriogénesis de células somáticas ukanakaru ch’amancharakispawa. Yapu lurañanxa, aplicación exógena de PSKs jan ukaxa regulación de niveles de PSK ukanakaxa ayrunaka taypina juyra achuñapataki ukhamaraki suma uñjañatakixa ch’amanchaspawa.
2. Plagas ukatxa usunaka jark’aqaña: Péptidos antimicrobianos ukaxa plaguicidas biológicos ukjamawa apnaqasispa, juyranakaru jani walt’awinaka ukhamaraki usunaka jark’aqañataki. Plaguicidas químicos ukanakampi chikachasiñatakixa, péptidos antimicrobianos ukanakaxa ventajas ukanaka churaraki, kunjamatixa pachamamaru yäqaña ukhamaraki jisk’a residuo ukanaka. Sañäni, yaqhipa péptidos antimicrobianos ukanakaxa laq’unakatxa apsutarakiwa, ukaxa ayrunaka patógenos ukanakana jiltawiparuxa jark’aqaspawa, ukhamata juyra usunaka suma controlañataki. Ukhamaraki, yaqhipa péptidos ukanakaxa jani walt’ayaspawa jiltawi, jiltawi, ukhamaraki jilxatawi jani walt’awinakaru, ukhamata jani walt’awinaka jark’aqaña amtanaka phuqhañataki.
4) Cosméticos sat yänaka
. Yaqhipa péptidos ukaxa células de la piel ukanaka askichañataki ukhamaraki regeneración ukanakaru ch’amancharakispawa, ukhamata barrera de la piel ukana lurawipa ch’amanchañataki. Péptidos de colágeno ukaxa colágeno ukxa janchiruxa mayampi phuqantayaspa, ukhamata arrugas ukanaka jani utjañapataki ukhamaraki janchiruxa juk’ampi ch’amampi ukhamaraki sumaru tukuyañataki.
2. Janq’uña ukhamaraki Anti-Aging: Yaqhipa péptidos ukanakaxa síntesis de melanina uksa jark’aqaspawa, ukhamata janq’uñapataki. Glutatión ukaxa melanina uksa tuqita jisk’achaspawa, ukaxa melanina precursora dopaquinona uksa tuqita jisk’achaspawa. Péptidos ukax antioxidantes ukaniwa, ukax cuerpon radicales libres ukanakar chhaqtayañatakiw yanapt’i, janchix chuymankipstañapatakix qhipharuw puriyi, ukat wayn tawaqur uñtataw uñjasiraki.
Jichha pachanx Péptido ukan Yatxatawipax kunjamasa
Jichha yatxatawixa kunjamasa: Jichha pachanxa, péptido yatxatawinxa wali nayraru sartawiwa utjawayi. Yatxatawi básica ukanxa, péptido ukan estructura, función ukat mecanismos de acción ukanakat amuyañax juk’amp ch’amanchaskakiwa. Nayra biotecnologías ukanakampixa ingeniería genética ukhamaraki ingeniería proteica ukanakampixa, péptidos ukanakaxa wali suma sintetizado ukhamaraki modificado ukhamawa, ukaxa juk’ampi posibilidades ukanakawa jist’aratarakispa apnaqañataki. Yatxatawi aplicada ukanxa, péptidos ukanaka apnaqañaxa qullaña, manq’aña, yapu luraña tuqinakanxa jilxattaskiw, ukatxa juk’ampiwa péptidos ukanakampi lurata yänakaxa qhaturu mantapxi.
Tukuyawi
Mä wakiskir clase de biomoléculas ukhama, péptidos ukaxa sapa mayni estructuras, kunaymana clasificaciones ukatxa jach’a lurawinakaniwa. Walja tuqinakanxa kunjamatixa qullañ tuqinxa, péptidos ukanakaxa uñacht’ayapxiwa wali aski apnaqañataki.
Uñakipt’atanaka
[1] Li Y, Di Q, Luo L, ukat yaqhanakampi. Péptidos de fitosulfoquina, receptores ukatxa lurawinakapa[J]. Fronteras en Ciencia Vegetal, 2024,14.Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi. Ukhamaraki, ukaxa yaqha yatxatatanakampiwa yatxatataraki.
[2] Pashmforoosh N, Baradaran M. Péptidos con diversas funciones de veneno de escorpión: Mä jach’a oportunidad kunaymana usunaka qullañataki[J]. Irán Biomed J, 2023,27 (2 & 3):84-99.DOI:10.61186/ibj.3863.Ukaxa mä juk’a yatxatatawa.
[3] Singh T, Choudhary P, Singh S. Péptidos antimicrobianos: Mecanismo de Acción[M]//Enany S, Masso-Silva J, Savitskaya A. Péptidos antimicrobianos ukanakat amuyt’awinaka. Rijeka: IntechOpen, 2022.DOI: 10.5772/intechopen.99190.Ukaxa mä juk’a yatxatatawa.
[4] Kwatra B, Zafar J, Choudhary M, ukat yaqhanakampi. APLICACIONES ANALÉPTICAS UKANAKA PEPTIDOS UKANAKA[J]. Revista Internacional de Estudios Médicos y Biomédicos, 2021,5.DOI:10.32553/ijmbs.v5i1.1671.
[5] Sultana A, Luo H, Ramakrishna S. Péptidos antimicrobianos ukatxa apnaqawipa Sector Biomédico uksana[J]. Antibióticos-Basilea, 2021,10 (9).DOI:10.3390/antibióticos10091094.Ukaxa mä juk’a pachanakwa lurasi.
[6] Fu Y, Amin M, Li Q, ukat yaqhanakampi. Aplicaciones en nutrición: Péptidos ukjamaraki sawurani[M]//2021:569-580.DOI: 10.1016/B978-0-12-821389-6.00014-5.
[7] van der Does AM, Hiemstra PS, Mookherjee N. Péptidos de Defensa de Huésped Antimicrobiano: Funciones Inmunomoduladoras ukatxa Perspectivas Traduccionales[J]. Nayraru sartawi Medicina Experimental ukatxa Biología, 2019,1117:149-171.DOI:10.1007/978-981-13-3588-4_10.