कोसर पेप्टाइड्स द्वारा
1 महीने पहले
इस वेबसाइट पर दित्ती गेदी सब्भै लेख ते उत्पाद जानकारी सिर्फ सूचना प्रसार ते शैक्षिक उद्देशें लेई ऐ।
इस वेबसाइट पर दित्ते गेदे उत्पाद खास तौर उप्पर इन विट्रो रिसर्च आस्तै न। इन विट्रो रिसर्च (लैटिन: *कांच च*, मतलब कांच दे बर्तनें च) मनुक्खी शरीर दे बाहर कीता जंदा ऐ। एह् उत्पाद दवाई नेईं न, अमरीकी खाद्य ते औषधि प्रशासन (एफडीए) आसेआ मंजूर नेईं कीते गेदे न, ते इसदा इस्तेमाल कुसै बी चिकित्सा स्थिति, बीमारी जां बीमारी गी रोकने, इलाज करने जां ठीक करने आस्तै नेईं कीता जाना चाहिदा। इनें उत्पादें गी मनुक्खी जां जानवरें दे शरीर च कुसै बी रूप च पेश करने पर कानून दी सख्त मनाही ऐ।
अवलोकन
पेप्टाइड्स जैव अणुएं दा इक महत्वपूर्ण वर्ग ऐ जेह्ड़ा जीवन विज्ञान दे क्षेत्र च मती भूमिका निभांदा ऐ । जीवें दे अंदर शारीरिक नियमन थमां लेइयै बक्ख-बक्ख उद्योगें च व्यावहारिक अनुप्रयोगें तकर, पेप्टाइड बड्डी क्षमता ते विविधता दा प्रदर्शन करदे न।

चित्र 1. रोगाणुरोधी पेप्टाइड्स दी क्रिया दा तंत्र।
पेप्टाइड्स दी बुनियादी अवधारणाएं
(१) पेप्टाइड्स दी परिभाषा
पेप्टाइड्स पेप्टाइड बंड दे माध्यम कन्नै जुड़े दे अमीनो एसिड कन्नै बने दे यौगिक न। पेप्टाइड बंड उसलै बनदा ऐ जिसलै इक अमीनो एसिड दा कार्बोक्जिल समूह निर्जलीकरण ते दुए अमीनो एसिड दे अमीनो समूह कन्नै संघनन होंदा ऐ, जिस कन्नै मते सारे अमीनो एसिड गी जोड़ियै इक पेप्टाइड श्रृंखला बनी जंदा ऐ। जदूं अमीनो एसिड दी गिनतरी घट्ट होंदी ऐ तां इसगी ओलिगोपेप्टाइड आखेआ जंदा ऐ; जदूं अमीनो एसिड दी गिनतरी बड्डी होंदी ऐ तां इसगी पॉलीपेप्टाइड आखेआ जंदा ऐ। जीवाणुएं च विशेश कम्में आह्ले मते सारे छोटे पेप्टाइड, जि’यां ट्राइपेप्टाइड ते टेट्रापेप्टाइड, विशिश्ट शारीरिक कम्में गी ठीक ढंगै कन्नै करी सकदे न ।
(2) पेप्टाइड्स दी संरचना
1. प्राथमिक संरचना : एह् पेप्टाइड श्रृंखला च अमीनो एसिड दे अनुक्रम गी दस्सेआ जंदा ऐ जेह्ड़ा पेप्टाइड दी बुनियादी संरचना ऐ ते इसदी विशिष्टता ते कार्य-प्रणाली निर्धारत करदा ऐ । बक्ख-बक्ख अमीनो एसिड अनुक्रम पेप्टाइड्स गी बक्ख-बक्ख रासायनिक गुण ते जैविक गतिविधियां प्रदान करदे न। किश एंटीमाइक्रोबियल पेप्टाइड्स च विशिश्ट अमीनो एसिड अनुक्रम होंदे न जेह् ड़े उ’नेंगी जीवाणु कोशिका झिल्ली कन्नै विशेश रूप कन्नै जुड़ने ते बाधित करने च सक्षम बनांदे न ।
2. द्वितीयक संरचना : पेप्टाइड श्रृंखला दे अंदर हाइड्रोजन बंड जनेह् परस्पर क्रियाएं कन्नै बने दा स्थानीय स्थानिक संरचना, जिस च α-हेलिक्स ते β-शीट जनेह् आम संरचनाएं शामल न। एह् संरचनाएं पेप्टाइड श्रृंखला दे होर तह ते स्थिरीकरण च मदद करदियां न, जिस कन्नै इसदी कार्यात्मक गतिविधि च मती भूमिका होंदी ऐ। किश प्रोटीन खंडें च α-हेलिक्स दे निर्माण कन्नै प्रोटीन दी स्थिरता ते कार्यात्मक गतिविधि च वृद्धि होंदी ऐ ।
3. तृतीयक संरचना : द्वितीयक संरचना दे आधार उप्पर पेप्टाइड श्रृंखला दे होर तह ते कुंडल कन्नै बने दा त्रि-आयामी स्थानिक संरचना । तृतीयक संरचना पेप्टाइड दी समग्र आकार ते कार्यात्मक साइटें दे एक्सपोजर गी निर्धारत करदी ऐ, जेह् ड़ी होर अणुएं कन्नै परस्पर क्रियाएं आस्तै मती जरूरी ऐ । किश विकास कारक पेप्टाइड्स दी तृतीयक संरचना विशिश्ट कोशिका सतह रिसेप्टर्स कन्नै जुड़ी दी उंदी क्षमता गी निर्धारत करदी ऐ , जिस कन्नै कोशिका दी वृद्धि ते भेदभाव संकेत शुरू होंदे न ।

चित्र 2 पीएसके जैव संश्लेषण, संकेत, ते फंक्शनें दा इक कम्म करने आह् ला माडल। पीएसके पूर्ववर्ती (पीपीएसके) सिस-गोल्गी च इक टीपीएसटी दे उत्प्रेरक दे रूप च टाइरोसिन सल्फेशन (लाल एस कन्नै दर्शाया गेआ) होंदे न ते इसदे बाद एपोप्लास्ट च प्रोटीओलाइटिक क्लीवेज होंदे न।
पेप्टाइड्स दा वर्गीकरण
(1) स्रोत दे अनुसार वर्गीकरण
1. जानवरें थमां बने दे पेप्टाइड्स : जानवरें दे ऊतकें ते शरीर दे तरल पदार्थें थमां हासल कीते गेदे न , जि’यां दुद्ध थमां कड्ढे गेदे कैसिइन पेप्टाइड्स , जिंदे च कैल्शियम दे अवशोषण गी बढ़ावा देना ते प्रतिरक्षा गी नियंत्रित करना शामल ऐ जानवरें थमां बने दे पेप्टाइड्स दा फायदा मनुक्खी शरीर कन्नै उंदी अच्छी संगतता च ऐ , जेह्दे कन्नै मनुक्खी शरीर च इन्हें गी आसानी कन्नै सोखना ते इस्तेमाल कीता जंदा ऐ ।
2. पौधें थमां बने दे पेप्टाइड : पौधें थमां कड्ढे गेदे न , जि’यां सोया पेप्टाइड ते कणक दे पेप्टाइड । पौधें थमां बने दे पेप्टाइड्स च व्यापक कच्चे माल दे स्रोत ते घट्ट लागत दे फायदे होंदे न, ते इसदे कन्नै गै बक्ख-बक्ख जैविक गतिविधियें, जि’यां एंटीऑक्सीडेंट ते रक्तचाप घट्ट करने आह्ले प्रभाव बी होंदे न। कई सारे अध्ययनें कन्नै पता चलेआ ऐ जे सोया पेप्टाइड कोलेस्ट्रॉल दे स्तर गी घट्ट करी सकदे न ते हृदय रोग दी सेह्त गी फायदा पजाई सकदे न।
3. माइक्रोबियल-उत्पन्न पेप्टाइड्स : माइक्रोबियल किण्वन दे माध्यम कन्नै पैदा होंदे न , जि’यां किश जीवाणुएं आसेआ पैदा कीते गेदे एंटीमाइक्रोबियल पेप्टाइड । माइक्रोबियल-उत्पन्न पेप्टाइड्स च अनोखे रोगाणुरोधी तंत्र होंदे न ते दवा प्रतिरोधी जीवाणुएं पर अच्छे निरोधात्मक प्रभाव प्रदर्शत करदे न , जेह्ड़े दवा क्षेत्र च संभावित मूल्य गी धारण करदे न ।
(2) फंक्शन दे अनुसार वर्गीकरण
1. जैव सक्रिय पेप्टाइड्स : इनें पेप्टाइड्स च मते सारे शारीरिक नियंत्रक कम्म होंदे न , जि’यां रक्तचाप , खून च शर्करा , ते प्रतिरक्षा गी नियंत्रत करना । एन्जाइओटेंसिन-कनवर्टिंग एन्जाइम इंहिबिटर (ACEI पेप्टाइड्स) एन्जाइव-कनवर्टिंग एन्जाइम दी गतिविधि गी रोक सकदे न, जिस कन्नै रक्तचाप घट्ट होई सकदा ऐ, ते उच्च रक्तचाप दे मरीजें आस्तै मते चिकित्सकीय प्रभाव होंदे न
2. रोगाणुरोधी पेप्टाइड्स : एह् पेप्टाइड सूक्ष्मजीव जि’यां बैक्टीरिया, कवक, ते वायरस गी रोक सकदे न जां मार सकदे न। एह् कुदरत च मौजूद न ते इसदे क्रिया-कलापें दे अनोखे तंत्र होंदे न , जि’यां सूक्ष्मजीवें दी कोशिका झिल्ली दी संरचना गी बाधित करियै रोगाणुरोधी प्रभाव पैदा करना । बायोमेडिसिन दे क्षेत्र च एंटीमाइक्रोबियल पेप्टाइड्स गी एंटीबायोटिक प्रतिरोधक क्षमता दे मुद्दें गी सुलझाने आस्तै संभावित दवाएं मन्नेआ जंदा ऐ ।
पेप्टाइड्स दे कार्य
(1) शारीरिक कम्में दा नियमन
1. हार्मोनल रेगुलेशन : मते सारे पेप्टाइड हार्मोन शरीर च महत्वपूर्ण रेगुलेटरी भूमिका निभांदे न । इंसुलिन इक पेप्टाइड हार्मोन ऐ जेह्ड़ा अग्नाशय बीटा कोशिकाएं आसेआ स्रावित होंदा ऐ , जेह्ड़ा खून च ग्लूकोज दे स्तर गी नियंत्रत करदा ऐ , कोशिकाएं च ग्लूकोज दे सेवन ते उपयोग गी बढ़ावा दिंदा ऐ ते खून च ग्लूकोज दे स्तर गी स्थिर बनांदा ऐ जेकर इंसुलिन दा स्राव नेईं होंदा जां इसदा कम्म गैर-सामान्य होंदा ऐ तां एह् खून च ग्लूकोज दा स्तर बधी सकदा ऐ ते डायबिटीज पैदा करी सकदा ऐ ।
2. तंत्रिका नियमन : तंत्रिका तंत्र दे अंदर सूचना संचरण ते नियमन च न्यूरोपेप्टाइड्स दी भूमिका होंदी ऐ । एंडोर्फिन दा दर्द निवारक प्रभाव मॉर्फिन दे समान होंदा ऐ , जेह्ड़ा दर्द दे संकेत दे संचरण गी घट्ट करने आस्तै न्यूरॉन्स दी सतह उप्पर ओपीडी रिसेप्टर्स कन्नै जुड़ी जंदा ऐ । न्यूरोपेप्टाइड्स शारीरिक प्रक्रियाएं जि’यां मनोदशा, नींद, ते भूख गी नियंत्रत करने च बी हिस्सा लैंदे न ।
(2) प्रतिरक्षा नियमन च भागीदारी
1. प्रतिरक्षा कोशिकाएं दी गतिविधि गी बधाना : किश पेप्टाइड प्रतिरक्षा कोशिकाएं दे प्रसार ते भेदभाव गी उत्तेजित करी सकदे न , जेह्दे कन्नै उंदी गतिविधि च वृद्धि होई सकदी ऐ । मसाल आस्तै, थाइमोसिन टी लिम्फोसाइट्स दी परिपक्वता ते भेदभाव गी बढ़ावा दिंदा ऐ, शरीर दे कोशिकाएं दे प्रतिरक्षा कार्य-प्रणाली गी बधांदा ऐ, ते आमतौर पर प्रतिरक्षा कम्मै च कमी आह्ले मरीजें दे इलाज च इस्तेमाल कीता जंदा ऐ
2. प्रतिरक्षा कारक दे स्राव गी नियंत्रत करना : पेप्टाइड प्रतिरक्षा कोशिकाएं आसेआ बक्ख-बक्ख प्रतिरक्षा कारकें दे स्राव गी नियंत्रत करी सकदे न , प्रतिरक्षा संतुलन बनाई रक्खदे न । किश रोगाणुरोधी पेप्टाइड भड़काऊ साइटोकिनें दे स्राव गी नियंत्रत करी सकदे न , जेह्दे कन्नै रोगजनक आक्रमण थमां बचाऽ आस्तै शरीर दी भड़काऊ प्रतिक्रिया गी बधांदे न ते ऊतक दे नुकसान गी घट्ट करने आस्तै सूजन दे बाद दे चरणें च मती भड़काऊ प्रतिक्रियाएं गी रोकदे न
(3) भौतिक चयापचय गी बढ़ावा देना
1. प्रोटीन चयापचय : पेप्टाइड प्रोटीन दे संश्लेषण ते अपघटन च हिस्सा लैंदे न । प्रोटीन संश्लेषण दे दौरान अमीनो एसिड पेप्टाइड बंड कन्नै जोड़ियै पेप्टाइड श्रृंखला बनांदे न, जेह् ड़े इसदे बाद विशिश्ट कार्यें कन्नै प्रोटीन च इकट्ठे कीते जंदे न। शरीर च प्रोटीज प्रोटीन गी पेप्टाइड सेगमेंट च हाइड्रोलाइज करी सकदे न , जेह्ड़े होर बी अमीनो एसिड च विभाजित होई जंदे न , शरीर गी पोशण ते ऊर्जा प्रदान करदे न ।
2. वसा चयापचय : किश पेप्टाइड वसा चयापचय च शामल एन्जाइमें दी गतिविधि गी नियंत्रत करी सकदे न , जेह्दे कन्नै वसा संश्लेषण ते टूटने गी प्रभावित करी सकदे न । किश पेप्टाइड फैटी एसिड आक्सीजन गी बढ़ावा देई सकदे न , शरीर च वसा दे संचय गी घट्ट करी सकदे न , ते मोटापे दी रोकथाम ते इलाज च संभावित अनुप्रयोग बी होई सकदे न ।
पेप्टाइड्स दे अनुप्रयोग
(1) दवा दा क्षेत्र
1. नशे दा विकास:
रोगाणुरोधी दवाएं : एंटीबायोटिक प्रतिरोधक क्षमता दे बधदे मुद्दे गी दिक्खदे होई रोगाणुरोधी पेप्टाइड नमीं रोगाणुरोधी दवाएं दे विकास च इक हॉटस्पॉट बनी गे न । रोगाणुरोधी पेप्टाइड बक्ख-बक्ख दवा प्रतिरोधी जीवाणुएं दे खलाफ बेहतरीन निरोधात्मक प्रभाव प्रदर्शित करदे न ते एह्दे कन्नै कम्म करने दे अनोखे तंत्र होंदे न जेह्दे कन्नै प्रतिरोधक क्षमता पैदा होने दी संभावना घट्ट होंदी ऐ । मेंढक दी त्वचा थमां बने दे रोगाणुरोधी पेप्टाइड्स ने त्वचा दे संक्रमण ते होरनें हालातें दे इलाज च आशाजनक नतीजे दिक्खे न।
होर दवाईयां : पेप्टाइड आह्ली दवाएं दा इस्तेमाल बक्ख-बक्ख रोगें जि’यां हृदय रोग ते मधुमेह दे इलाज च बी कीता जंदा ऐ। डायबिटीज दे इलाज आस्तै ग्लूकागन-जैसे पेप्टाइड-1 (GLP-1) एनालॉग GLP-1 दे शारीरिक प्रभावें दी नकल करी सकदे न , इंसुलिन स्राव गी बढ़ावा देई सकदे न , खून च ग्लूकोज दे स्तर गी घट्ट करी सकदे न , ते हाइपोग्लाइसीमिया दे कम जोखिम दा फायदा होंदा ऐ
2. दवा वाहक : पेप्टाइड दवा वाहक दे रूप च कम्म करी सकदे न तां जे दवा लक्ष्यीकरण ते जैव उपलब्धता गी बधाया जाई सकै। दवाएं गी निशाना बनाने आह्ले गुणें कन्नै पेप्टाइड्स कन्नै जोड़ियै दवाएं गी बीमारी दे थाह् र पर ठीक ढंगै कन्नै पजाया जाई सकदा ऐ, जिस कन्नै सामान्य ऊतकें गी घट्ट शा घट्ट नुकसान पुज्जी सकदा ऐ । पेप्टाइड वाहक दवा घुलनशीलता ते स्थिरता च बी सुधार करी सकदे न, जिस कन्नै चिकित्सकीय प्रभावशीलता च वृद्धि होई सकदी ऐ।
(2) खाद्य उद्योग दा
1. पोशण मजबूती : पेप्टाइड्स च बेहतरीन पोशण गुण होंदे न ते एह् आसानी कन्नै पचदे ते अवशोषित होंदे न , जिस कन्नै एह् खाने च पोशण मजबूत करने आह्ले दे रूप च उपयुक्त होंदे न । मसाल आस्तै, शिशुएं दे फार्मूले च कैसिइन पेप्टाइड्स गी मिलाने कन्नै फार्मूले दे पोशण मूल्य च वृद्धि ते शिशुएं दी वृद्धि ते विकास गी बढ़ावा दित्ता जाई सकदा ऐ । विशेश आबादी जि’यां बुजुर्ग ते सर्जरी दे बाद दे पुनर्वास दे मरीजें आस्तै पेप्टाइड समृद्ध खाद्य पदार्थ उंदी पोशण जरूरतें गी पूरा करने आस्तै आसानी कन्नै सोखने आह्ले उच्च गुणवत्ता आह्ले प्रोटीन उपलब्ध करोआई सकदे न ।
2. स्वाद बधाना: किश पेप्टाइड्स च बेजोड़ स्वाद होंदे न ते इसदा इस्तेमाल खाने दी बनावट ते स्वाद गी बेहतर बनाने लेई कीता जाई सकदा ऐ। किश उमामी समृद्ध पेप्टाइड्स खाने दे उमामी स्वाद गी बधा सकदे न, जिस कन्नै इसदी गुणवत्ता च सुधार होई सकदा ऐ। इसदे अलावा, पेप्टाइड्स स्वाद बधाने आह् ले दे रूप च कम्म करी सकदे न, जेह् ड़े होर स्वाद यौगिकें कन्नै तालमेल बनाइयै खाने दे समग्र स्वाद प्रोफाइल गी उच्चा करी सकदे न।
3. संरक्षण ते रोगाणुरोधी गुण : रोगाणुरोधी पेप्टाइड च माइक्रोबियल विकास गी रोकने दी समर्थता ऐ ते खाद्य उद्योग च प्राकृतिक संरक्षक दे रूप च इस्तेमाल कीता जाई सकदा ऐ । खाने च रोगाणुरोधी पेप्टाइड्स गी मिलाने कन्नै इसदी शेल्फ लाइफ च बाद्दा होई सकदा ऐ, रसायनिक संरक्षक पदार्थें दा इस्तेमाल घट्ट होई सकदा ऐ, ते खाद्य सुरक्षा च वृद्धि होई सकदी ऐ। मसाल आस्तै, मांस उत्पादें, डेयरी उत्पादें, ते होर खाद्य पदार्थें च रोगाणुरोधी पेप्टाइड्स गी शामल करने कन्नै बैक्टीरिया ते फफूंदी दी वृद्धि गी प्रभावी ढंगै कन्नै रोकेआ जाई सकदा ऐ, जिस कन्नै खाने दी ताजगी बनाई रक्खी सकदी ऐ।
(3) खेतीबाड़ी दा खेतर
1. पौधें दी वृद्धि नियमन : पौधें थमां पैदा होने आह्ले पेप्टाइड हार्मोन जि’यां पौधें दे सल्फोनिक पेप्टाइड (PSKs) पौधें दी वृद्धि, विकास ते प्रतिरक्षा च महत्वपूर्ण भूमिका निभांदे न । पीएसके पौधें दे कोशिकाएं दे विभाजन ते विकास गी बढ़ावा देई सकदे न , पौधें दी प्रजनन प्रक्रिया गी नियंत्रत करी सकदे न ते दैहिक कोशिकाएं दे भ्रूणजनन गी प्रेरित करी सकदे न । खेतीबाड़ी उत्पादन च पीएसके दा बहिर्जात प्रयोग जां पौधें दे अंदर पीएसके दे स्तर दा नियमन फसल दी पैदावार ते गुणवत्ता च वृद्धि करी सकदा ऐ ।
2. कीड़े ते रोग नियंत्रण : रोगाणुरोधी पेप्टाइड्स दा इस्तेमाल फसलें च कीड़े ते रोग नियंत्रण आस्तै जैविक कीटनाशक दे रूप च कीता जाई सकदा ऐ । रसैनक कीटनाशकें दी तुलना च रोगाणुरोधी पेप्टाइड्स पर्यावरण अनुकूलता ते घट्ट शा घट्ट अवशेष जनेह् फायदे दिंदे न । मसाल आस्तै, किश कीड़े-मकोड़े थमां पैदा होने आह्ले रोगाणुरोधी पेप्टाइड पौधें दे रोगजनकें दी वृद्धि गी रोक सकदे न , जेह्दे कन्नै फसल दे रोगें दा प्रभावी नियंत्रण होंदा ऐ । इसदे अलावा, किश पेप्टाइड कीड़े-मकोड़े दी वृद्धि, विकास ते प्रजनन च बाधा पाई सकदे न, जिस कन्नै कीड़े-मकोड़े नियंत्रण दे उद्देश्य हासल होई सकदे न ।
(4) प्रसाधन सामग्री
1. मॉइस्चराइजिंग ते रिपेयरिंग : पेप्टाइड्स च मॉइस्चराइजिंग दे बेहतरीन गुण होंदे न, स्किन नमी दी मात्रा च वृद्धि करदे न ते स्किन हाइड्रेशन गी बनाए रखदे न। किश पेप्टाइड स्किन सेल दी मरम्मत ते पुनर्जनन गी बी बढ़ावा देई सकदे न , जेह्दे कन्नै स्किन बैरियर दे कम्मै च वृद्धि होई सकदी ऐ । कोलेजन पेप्टाइड्स त्वचा च कोलेजन गी फिरी भरी सकदे न, झुर्रियां दे निर्माण गी घट्ट करी सकदे न ते त्वचा गी मजबूत ते चिकनी बनाई सकदे न।
2. सफेदी ते एंटी-एजिंग : किश पेप्टाइड मेलेनिन संश्लेषण गी रोक सकदे न, जिस कन्नै सफेद करने दा प्रभाव हासल होई सकदा ऐ। ग्लूटाथियोन मेलेनिन पूर्ववर्ती डोपैक्विनोन गी घट्ट करियै मेलेनिन उत्पादन गी घट्ट करी सकदा ऐ। पेप्टाइड्स च एंटीऑक्सीडेंट गुण बी होंदे न, जेह्ड़े शरीर च फ्री रेडिकल्स गी खत्म करने च मदद करदे न, त्वचा दी बुढ़ापे च देरी करदे न, ते युवा रूप गी बनाए रखने च मदद करदे न।
पेप्टाइड अनुसंधान दी वर्तमान स्थिति
वर्तमान शोध दी स्थिति : इसलै पेप्टाइड अनुसंधान च मती प्रगति होई ऐ । बुनियादी शोध च पेप्टाइड दी संरचना, कार्य-प्रणाली ते कार्रवाई दे तंत्र दी समझ गहरी होंदी जा करदी ऐ । जेनेटिक इंजीनियरिंग ते प्रोटीन इंजीनियरिंग जनेह् उन्नत जैव प्रौद्योगिकी दे माध्यम कन्नै पेप्टाइड्स गी कुशलता कन्नै संश्लेषित ते संशोधित कीता जाई सकदा ऐ, जिस कन्नै उंदे अनुप्रयोग आस्तै मती संभावनाएं गी खोलेआ जाई सकदा ऐ। एप्लाइड रिसर्च च, दवाई, खाद्य, ते खेतीबाड़ी जनेह् क्षेत्रें च पेप्टाइड्स दा इस्तेमाल बधा करदा ऐ, जिसदे कन्नै पेप्टाइड आह्ले उत्पादें दी गिनतरी च बाद्दा होआ करदा ऐ।
निश्कर्श
जैव अणुएं दे इक महत्वपूर्ण वर्ग दे रूप च, पेप्टाइड्स च विशिष्ट संरचनाएं, विविध वर्गीकरण ते व्यापक कार्य होंदे न। चिकित्सा जनेह् केईं क्षेत्रें च पेप्टाइड्स ने मता अनुप्रयोग मूल्य प्रदर्शित कीता ऐ।
स्रोतों ने दी
[1] ली वाई, दी क्यू, लुओ एल, एट अल। फाइटोसल्फोकाइने पेप्टाइड्स, उंदे रिसेप्टर्स, ते फंक्शन [जे]। पौधे विज्ञान च सीमाएं, 2024,14। https://api.semanticscholar.org/CorpusID:266794980 पर ऐ।
[2] पशमफोरूश एन, बरादरन एम. बिच्छू जहर थमां विविध कार्यें कन्नै पेप्टाइड्स: व्यापक किस्म दे रोगें दे इलाज आस्तै इक बड्डा मौका[जे]। ईरान बायोमेड जम्मू, 2023,27 (2 एंड 3): 84-99.डीओआई: 10.61186 / आईबीजे.3863।
[3] सिंह टी, चौधरी पी, सिंह एस रोगाणुरोधी पेप्टाइड्स: कार्रवाई दा तंत्र [एम] / / एनानी एस, मासो-सिल्वा जे, सवित्स्काया ए रोगाणुरोधी पेप्टाइड्स पर अंतर्दृष्टि। रिजेका: इंटेकओपन, 2022.डीओआई: 10.5772/इंटेकोपेन.99190।
[4] क्वात्रा बी, जफर जे, चौधरी एम, एट अल। पेप्टाइड्स दे एनालेप्टिक अनुप्रयोग [जे]। मेडिकल ते बायोमेडिकल अध्ययनें दा अंतर्राष्ट्रीय जर्नल, 2021,5.DOI:10.32553/ijmbs.v5i1.1671।
[5] सुल्ताना ए, लुओ एच, रामकृष्ण एस रोगाणुरोधी पेप्टाइड्स ते जैव चिकित्सा क्षेत्र च उंदे अनुप्रयोग[जे]। एंटीबायोटिक दवाएं-बेसल, 2021,10 (9)। डीओआई: 10.3390 / एंटीबायोटिक दवाएं10091094।
[6] फू वाई, अमीन एम, ली क्यू, एट अल। पोषण च अनुप्रयोग: स्वाद बधाने आह् ले दे रूप च पेप्टाइड्स [एम]//2021:569-580.DOI: 10.1016/B978-0-12-821389-6.00014-5।
[7] वैन डेर डोस ए एम, हिमस्ट्रा पी एस, मूखर्जी एन रोगाणुरोधी मेजबान रक्षा पेप्टाइड्स: इम्यूनोमोड्यूलेटरी कार्य ते अनुवाद संभावनाएं [जे]। प्रयोगात्मक चिकित्सा ते जीव विज्ञान च प्रगति, 2019,1117:149-171.DOI:10.1007/978-981-13-3588-4_10।