|
1kits(10Vials)
| পৰিমাণ: | |
|---|---|
▎ এইচএমজি গঠন
উৎস: পাবকেম |
আণৱিক সূত্ৰ: C 9H 18O আণৱিক ওজন: ১৪২.২৪ গ্ৰাম/মল চি এ এছ নম্বৰ: ৬১৪৮৯-৭১-২ পাবকেম চিআইডি: ২১৮৮৮৪৬২ প্ৰতিশব্দ: মানৱ ৰজোনিবৃত্তিৰ গ'নাড'ট্ৰফিন;৬,৬-ডাইমিথাইলহেপ্টানেল;মেন'ট্ৰফিন;মেন'ট্ৰপিন |
▎ এইচ এম জি ৰিচাৰ্চ
এইচ এম জিৰ গৱেষণাৰ পটভূমি কি?
আৰম্ভণিৰ প্ৰজনন অন্তঃস্ৰাৱী তত্ত্বৰ বিকাশ
১৯ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু ২০ শতিকাৰ আৰম্ভণিতে বিজ্ঞানীসকলে ক্ৰমান্বয়ে মানুহৰ শাৰীৰিক কাৰ্য্য নিয়ন্ত্ৰণত অন্তঃস্ৰাৱী তন্ত্ৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকাক স্বীকাৰ কৰিছিল। প্ৰজনন শৰীৰবিজ্ঞানৰ গভীৰ অধ্যয়নৰ লগে লগে মানুহে বুজিবলৈ ধৰিলে যে পিটুইটাৰী গ্ৰন্থিৰ দ্বাৰা নিঃসৰণ কৰা গ’নাড’ট্ৰপিনে গ’নাড আৰু প্ৰজনন কাৰ্য্যৰ বিকাশত মূল নিয়ন্ত্ৰণকাৰী ভূমিকা পালন কৰে। ইয়াৰ দ্বাৰা এইচ এম জিৰ পৰৱৰ্তী আৱিষ্কাৰ আৰু গৱেষণাৰ তাত্ত্বিক ভেটি স্থাপন কৰা হয়।
এইচ এম জিৰ আৱিষ্কাৰ
১৯৩০ চনত গৱেষকসকলে দেখিলে যে ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ মহিলাৰ প্ৰস্ৰাৱত এনে এটা পদাৰ্থ থাকে যিয়ে গনাডছৰ বিকাশত সহায় কৰিব পাৰে। সেই সময়ত জৈৱ পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে দেখা গ’ল যে পৰীক্ষামূলক প্ৰাণীত ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ মহিলাৰ প্ৰস্ৰাৱ বেজী দিলে প্ৰাণীৰ গনাডত পৰিৱৰ্তন হ’ব পাৰে। এই আৱিষ্কাৰৰ পৰাই ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ মহিলাৰ প্ৰস্ৰাৱত থকা গনাড’ট্ৰপিন পদাৰ্থৰ ওপৰত গৱেষণা আৰম্ভ হয়।
বছৰ বছৰ ধৰি গৱেষণা আৰু বিশুদ্ধকৰণ কৌশলৰ বিকাশৰ অন্তত ১৯৫০ চনতহে বিজ্ঞানীসকলে ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ মহিলাৰ প্ৰস্ৰাৱৰ পৰা গ’নাড’ট্ৰপিন কাৰ্য্যকলাপ থকা পদাৰ্থটোক সফলতাৰে পৃথক কৰি Human Menopausal Gonadotropin (HMG) নাম ৰাখিছিল।
এইচ এম জিৰ উৎস
এইচ এম জি মূলতঃ ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ মহিলাৰ প্ৰস্ৰাৱৰ পৰা উৎপন্ন হয়। ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছত মহিলাৰ ডিম্বাশয়ৰ কাৰ্য্যক্ষমতা কমি যায়, আৰু ইষ্ট্ৰজেনৰ নিঃসৰণ কমি যায়। হাইপ’থেলামাছ-পিটুইটাৰী অক্ষৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ প্ৰভাৱ দুৰ্বল হৈ পৰে, যাৰ ফলত পিটুইটাৰী গ্ৰন্থিৰ দ্বাৰা ফোলিকল-ষ্টিমুলেটিং হৰম’ন (FSH) আৰু লুটিনাইজিং হৰম’ন (LH)কে ধৰি গ’নাড’ট্ৰপিনৰ নিঃসৰণ বৃদ্ধি পায়। এই হৰম’নবোৰ বৃক্কৰ জৰিয়তে প্ৰস্ৰাৱলৈ নিৰ্গত হয়। গতিকে ৰজোনিবৃত্তিৰ পিছৰ মহিলাৰ প্ৰস্ৰাৱৰ পৰা এইচ এম জি উলিয়াই বিশুদ্ধ কৰিব পাৰি।
ক্লিনিকেল প্ৰয়োজনীয়তাৰ দ্বাৰা পৰিচালিত গভীৰ গৱেষণা
এইচ এম জিৰ বুজাবুজি গভীৰ হোৱাৰ লগে লগে ইয়াৰ ক্লিনিকেল প্ৰয়োগ মূল্য ক্ৰমান্বয়ে উত্থান ঘটিছে। সেই সময়ত ক্লিনিকেল প্ৰেকটিছত হাইপ’গ’নাডিজমৰ ফলত হোৱা বহুতো প্ৰজনন বিকাৰ আছিল, যেনে মহিলাৰ ডিম্বাণু নিঃসৰণৰ বিকাৰ আৰু পুৰুষৰ হাইপ’গ’নাড’ট্ৰপিক হাইপ’গ’নাডিজম। এইচ এম জিৰ উত্থানে এই ৰোগবোৰৰ চিকিৎসা পদ্ধতিৰ নতুন পদ্ধতিৰ ব্যৱস্থা কৰিলে।
এইচ এম জিৰ ক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থা কি?
ফোলিকুলাৰ বিকাশক উদ্দীপিত কৰা:
ফোলিকুলাৰ বৃদ্ধিৰ প্ৰসাৰ:
এইচ এম জিত ফোলিকল-ষ্টিমুলেটিং হৰম’ন (FSH) আৰু লুটিনাইজিং হৰম’ন (LH) উপাদান থাকে। ফোলিকুলাৰ বিকাশৰ প্ৰাৰম্ভিক পৰ্যায়ত FSH এ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ই ডিম্বাশয়ৰ আদিম ফোলিকলবোৰক প্ৰাথমিক ফোলিকললৈ বিকশিত হ’বলৈ উদ্দীপিত কৰিব পাৰে, আৰু অধিক গৌণ ফোলিকল আৰু পৰিপক্ক ফোলিকললৈ বিকশিত কৰিব পাৰে। ফোলিকলৰ গ্ৰেনুলোজা কোষৰ ৰিচেপ্টৰৰ সৈতে বান্ধ খাই FSH এ আন্তঃকোষীয় সংকেত পথ সক্ৰিয় কৰে, কোষৰ প্ৰসাৰ আৰু পাৰ্থক্যক প্ৰসাৰিত কৰে আৰু ফোলিকলত ইষ্ট্ৰজেনৰ সংশ্লেষণ বৃদ্ধি কৰে। ইষ্ট্ৰজেনৰ নিঃসৰণে পাছলৈ FSH ৰিচেপ্টৰৰ প্ৰকাশক প্ৰসাৰিত কৰে, যাৰ ফলত ইতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থা গঠন হয় যিয়ে ফোলিকলৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশক আৰু অধিক প্ৰসাৰিত কৰে [1] ।.
ফোলিকুলাৰ বৃদ্ধিৰ ভাৰসাম্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰা:
ফোলিকুলাৰ বিকাশৰ পিছৰ পৰ্যায়ত এল এইচ এ গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। ই ফোলিকলৰ থেকা কোষৰ ৰিচেপ্টৰৰ সৈতে বান্ধ খাই এণ্ড্ৰজেন সংশ্লেষণক উদ্দীপিত কৰে। গ্ৰেনুলোজা কোষত এণ্ড্ৰজেন ইষ্ট্ৰজেনলৈ ৰূপান্তৰিত হয়, যাৰ ফলত ফোলিকলৰ বৃদ্ধি আৰু পৰিপক্কতা আৰু অধিক হয়। এইচ এম জিত থকা এল এইচ উপাদানে এফ এছ এইচ আৰু এল এইচৰ অনুপাত নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে, ফোলিকুলাৰ বৃদ্ধিৰ ভাৰসাম্য বজাই ৰাখিব পাৰে আৰু অত্যধিক বা অপৰ্যাপ্ত উদ্দীপনা এৰাই চলিব পাৰে [1] ।.
ডিম্বাণু নিঃসৰণ প্ৰৰোচিত কৰা:
ডিম্বাণু নিঃসৰণ প্ৰক্ৰিয়া ট্ৰিগাৰ কৰা:
যেতিয়া ফোলিকলবোৰ পৰিপক্ক হয়, তেতিয়া এইচ এম জিত থকা এল এইচ উপাদানে ডিম্বাণু নিঃসৰণ প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ কৰিব পাৰে। এল এইচৰ শিখৰত ফোলিকুলাৰ বেৰ ফাটি পূৰ্ণবয়স্ক কণী মুক্ত হ’ব। একে সময়তে এল এইচ-এ প্ৰজেষ্টেৰন নিঃসৰণ কৰা কৰ্পাছ লুটিয়াম গঠনত সহায় কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত নিষিক্ত কণীটো স্থাপন আৰু ভ্ৰূণৰ আগতীয়া বিকাশৰ বাবে উপযুক্ত পৰিৱেশৰ সৃষ্টি হয় [1] ।.
অন্তঃস্ৰাৱী ব্যৱস্থা নিয়ন্ত্ৰণ কৰা:
হৰম'নৰ মাত্ৰা প্ৰভাৱিত কৰা:
এইচ এম জিয়ে ডিম্বাশয়ৰ কাৰ্য্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰি মহিলাৰ শৰীৰত হৰম’নৰ মাত্ৰাত প্ৰভাৱ পেলায়। ই ইষ্ট্ৰজেন, প্ৰজেষ্টেৰন, এণ্ড্ৰজেনৰ নিঃসৰণ বৃদ্ধি কৰিব পাৰে আৰু এই হৰম’নে মহিলাৰ প্ৰজনন তন্ত্ৰ, হাড়, হৃদযন্ত্ৰ আদিত গুৰুত্বপূৰ্ণ নিয়ন্ত্ৰণমূলক ভূমিকা পালন কৰে।উদাহৰণস্বৰূপে ইষ্ট্ৰজেনে মহিলাৰ প্ৰজনন অংগৰ কাৰ্য্যক্ষমতা বজাই ৰাখিব পাৰে, এণ্ডোমেট্ৰিয়ামৰ বৃদ্ধি আৰু মেৰামতিৰ ক্ষেত্ৰত সহায় কৰিব পাৰে, আৰু অষ্টিঅ’পৰ’ছিছ প্ৰতিৰোধ কৰিব পাৰে; প্ৰজেষ্টেৰনে গৰ্ভাৱস্থা বজাই ৰাখিব পাৰে আৰু ঋতুচক্ৰ আদি নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব পাৰে [1] ।.
প্ৰতিক্ৰিয়া নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থা:
এইচ এম জিৰ দ্বাৰা অন্তঃস্ৰাৱী ব্যৱস্থাৰ নিয়ন্ত্ৰণত প্ৰতিক্ৰিয়া নিয়ন্ত্ৰণ ব্যৱস্থাও জড়িত হৈ থাকে। যেতিয়া শৰীৰত হৰম'নৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি পায়, তেতিয়া হাইপ'থেলামাছ আৰু পিটুইটাৰী গ্ৰন্থিয়ে নেতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ ব্যৱস্থাৰ জৰিয়তে গ'নাড'ট্ৰপিন-ৰিলিজিং হৰম'ন (GnRH), FSH, আৰু LH নিঃসৰণ কৰাত বাধা দিব, যাৰ ফলত হৰম'নৰ নিঃসৰণৰ মাত্ৰা নিয়ন্ত্ৰণ হ'ব আৰু অন্তঃস্ৰাৱী তন্ত্ৰৰ ভাৰসাম্য বজাই ৰাখিব [1] ।.
অধ্যয়ন কৰা গোটসমূহত হৰম’ন বেজী আৰু এষ্ট্ৰাছ ধৰা পেলোৱাৰ সময়ৰ পৰিসৰ।
উৎস:পাবমেড [3]
এইচ এম জিৰ প্ৰয়োগ কি কি?
১) ইডিয়পেথিক হাইপ'গ'নাড'ট্ৰপিক হাইপ'গ'নাডিজম (IHH)ৰ সৈতে জড়িত মহিলাৰ বন্ধ্যাত্ব
আই এইচ এইচৰ ফলত হোৱা মহিলাৰ বন্ধ্যাত্বৰ চিকিৎসাৰ বাবে এইচ এম জি ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি। এফ এছ এইচ আৰু এল এইচ প্ৰদান কৰি এইচ এম জিয়ে ফোলিকুলাৰ বিকাশ আৰু ডিম্বাণু নিঃসৰণ ঘটাব পাৰে, যাৰ ফলত ৰোগীয়ে সহায়ক প্ৰজনন প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে প্ৰাকৃতিক গৰ্ভাৱস্থা বা গৰ্ভাৱস্থা লাভ কৰাত সহায় কৰে। যিসকল ৰোগীয়ে এইচএমজিৰ প্ৰচলিত মাত্ৰাৰ প্ৰতি ভাল সঁহাৰি নিদিয়ে, তেওঁলোকৰ বাবে উচ্চ মাত্ৰাৰ এইচএমজি বা অন্য ঔষধৰ সৈতে মিহলি কৰি (যেনে লেট্ৰ'জ'ল) ফোলিকুলাৰ সঁহাৰি উন্নত কৰাৰ কথা বিবেচনা কৰিব পাৰি [2] ।.
২) ডিমিনিছড অভেৰিয়ান ৰিজাৰ্ভ (DOR) ৰ চিকিৎসা
ডিম্বাশয়ৰ মজুত হ্ৰাস পোৱা মহিলাৰ বাবে এইচ এম জিয়ে এফ এছ এইচৰ অধিক ঘনত্ব প্ৰদান কৰি ফোলিকুলাৰ বিকাশক উদ্দীপিত কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত গৰ্ভাৱস্থাৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি পায়।
৩) ডিম্বাশয় হাইপাৰষ্টিমুলেচন চিণ্ড্ৰম (OHSS) প্ৰতিৰোধ আৰু ব্যৱস্থাপনা
সহায়ক প্ৰজনন প্ৰযুক্তিত অভেৰিয়ান হাইপাৰষ্টিমুলেচন চিণ্ড্ৰম (OHSS)ৰ সংঘটনৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ এইচ এম জিৰ ব্যৱহাৰত সাৱধান হোৱা প্ৰয়োজন। মাত্ৰা সালসলনি কৰি আৰু ফোলিকুলাৰৰ বিকাশ নিৰীক্ষণ কৰিলে অ’এইচএছএছৰ আশংকা ফলপ্ৰসূভাৱে হ্ৰাস কৰিব পাৰি।
৪/ পুৰুষৰ বন্ধ্যাত্বৰ চিকিৎসা
এইচ এম জিত ফোলিকল-ষ্টিমুলেটিং হৰম’ন (FSH) আৰু লুটিনাইজিং হৰম’ন (LH) থাকে। ই প্ৰদান কৰা এফ এছ এইচৰ ভূমিকাই অণ্ডকোষৰ বীজ নলীৰ বৃদ্ধি আৰু বিকাশক উদ্দীপিত কৰিব পাৰে আৰু শুক্ৰাণুজন্মক প্ৰসাৰিত কৰিব পাৰে। FSH এ অণ্ডকোষৰ Sertoli কোষৰ ওপৰত ক্ৰিয়া কৰি Sertoli কোষক এণ্ড্ৰজেন বান্ধি ৰখা প্ৰটিন নিঃসৰণ কৰিবলৈ প্ৰসাৰিত কৰে, অণ্ডকোষত এণ্ড্ৰজেনৰ ঘনত্ব বৃদ্ধি কৰে আৰু শুক্ৰাণুৰ জন্মৰ বাবে উপযুক্ত পৰিৱেশ প্ৰদান কৰে। মানৱ ক’ৰিয়ানিক গ’নাড’ট্ৰপিনে (HCG) এল এইচৰ ভূমিকা অনুকৰণ কৰে আৰু অণ্ডকোষৰ লেইডিগ কোষক টেষ্টষ্টেৰন নিঃসৰণ কৰিবলৈ উদ্দীপিত কৰে। পুৰুষৰ অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ যৌন হৰম’ন টেষ্টষ্টেৰন আৰু ই পুৰুষৰ গৌণ যৌন বৈশিষ্ট্য আৰু শুক্ৰাণুজনিত কাৰ্য্য বজাই ৰখাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে। টেষ্টষ্টেৰনৰ অধিক ঘনত্বই শুক্ৰাণুৰ পৰিপক্কতা আৰু মুক্ত হোৱাত সহায় কৰিব পাৰে। এইচ এম জি আৰু হিউমেন ক’ৰিয়ানিক গ’নাড’ট্ৰপিন (এইচ চি জি)ৰ সংযুক্ত ব্যৱহাৰে শৰীৰত এফ এছ এইচ আৰু এল এইচৰ প্ৰাকৃতিক প্ৰভাৱ অনুকৰণ কৰিব পাৰে আৰু সহযোগিতামূলকভাৱে শুক্ৰাণুজন্মক প্ৰসাৰিত কৰিব পাৰে। এই সংযুক্ত চিকিৎসা পদ্ধতিয়ে অণ্ডকোষত যৌন হৰম’নৰ মাত্ৰা বৃদ্ধি কৰিব পাৰে, শুক্ৰাণুজনিত পৰিৱেশ উন্নত কৰিব পাৰে, শুক্ৰাণুৰ পৰিমাণ আৰু গুণগত মান বৃদ্ধি কৰিব পাৰে।
৫/ সহায়ক প্ৰজনন প্ৰযুক্তিত প্ৰয়োগ
Superovulation প্ৰসাৰ কৰা:
কিছুমান গৱেষণাই দেখুৱাইছে যে ভেড়াৰ বাবে ছুপাৰঅ'ভুলেচন প্ৰট'কলত দিনটোত এবাৰ এইচএমজি বেজী দিলে আৰু চাৰিদিনৰ বাবে দিনটোত দুবাৰকৈ ফোলিকল-ষ্টিমুলেটিং হৰম'ন (এফএছএইচ) বেজী দিলে তুলনামূলক ছুপাৰঅ'ভুলেচন প্ৰতিক্ৰিয়া আৰু ভ্ৰূণ স্থানান্তৰৰ ফলাফল পোৱা যায় [1] । অৰ্থাৎ এইচ এম জিয়ে এফ এছ এইচৰ ঠাই ল’ব পাৰে আৰু বেজীৰ সংখ্যা হ্ৰাস কৰিব পাৰে, যাৰ ফলত জীৱ-জন্তুৰ ছুপাৰঅ’ভুলেচন প্ৰট’কলৰ বাবে এক সম্ভৱপৰ বিকল্প প্ৰদান কৰা হয়।
মানৱ সহায়ক প্ৰজনন প্ৰযুক্তিতো ডিম্বাশয়ৰ ডিম্বাণু নিঃসৰণক প্ৰসাৰিত কৰিবলৈ এইচ এম জিৰ ব্যাপক ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ডিম্বাশয়ত ফোলিকলৰ বিকাশক উদ্দীপিত কৰি ই পূৰ্ণবয়স্ক কণীৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰে আৰু গৰ্ভধাৰণৰ সম্ভাৱনা বৃদ্ধি কৰে।
ইষ্ট্ৰাছক প্ৰৰোচিত কৰা:
আৱাছি ভেড়াৰ ক্ষেত্ৰত এষ্ট্ৰাছ প্ৰৰোচনাৰ বাবে এইচএমজি ব্যৱহাৰ কৰিলে গৰ্ভৱতী মেৰ ছিৰাম গ'নাড'ট্ৰপিন (PMSG)ৰ তুলনাত এষ্ট্ৰাছৰ হাৰ আৰু গৰ্ভাৱস্থাৰ হাৰ অধিক দেখা যায় [3] । বিশেষকৈ এইচ এম জি চিকিৎসা গোটত এষ্ট্ৰাছৰ সঁহাৰিৰ শতাংশ ৮৫% (১৭/২০), আৰু গৰ্ভাৱস্থাৰ হাৰ ৮৫% (১৭/২০)। ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে ভেড়াৰ বাবে এষ্ট্ৰাছ সমন্বয় কাৰ্যসূচীত এইচ এম জিৰ সফলতাৰ হাৰ উচ্চ।
এইচ এম জি হৈছে পুৰুষৰ বন্ধ্যাত্ব, নিৰ্দিষ্ট ধৰণৰ মহিলাৰ বন্ধ্যাত্ব আৰু সহায়ক প্ৰজনন প্ৰযুক্তিৰ চিকিৎসাত ব্যাপকভাৱে ব্যৱহৃত এটা মূল গনাড’ট্ৰপিন। ইয়াৰ মূল কাম হৈছে শৰীৰৰ হৰম’নৰ ভাৰসাম্য পুনৰ গঢ়ি তুলিবলৈ বহিৰ্জাতীয় ফোলিকল-ষ্টিমুলেটিং হৰম’ন (FSH) আৰু লুটিনাইজিং হৰম’ন (LH) পৰিপূৰক হিচাপে দিয়া, যাৰ ফলত ফোলিকুলাৰ বিকাশ, ডিম্বাণু নিঃসৰণ আৰু শুক্ৰাণুজন্মক প্ৰসাৰিত কৰা হয়। এই ব্যৱস্থাই মানৱ শৰীৰৰ প্ৰাকৃতিক হৰম’নৰ পৰিৱেশ অনুকৰণ কৰি প্ৰজনন তন্ত্ৰৰ কাৰ্য্য নিয়ন্ত্ৰণ কৰাত সহায় কৰে, বিশেষকৈ সহায়ক প্ৰজনন প্ৰযুক্তিৰ ক্ষেত্ৰত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।
লেখকৰ বিষয়ে
ওপৰত উল্লেখ কৰা সামগ্ৰীসমূহ সকলো গৱেষণা, সম্পাদনা আৰু সংকলন Cocer Peptides দ্বাৰা কৰা হৈছে।
বৈজ্ঞানিক জাৰ্নেল লেখক
হেবেই কৃষি বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সৈতে জড়িত গৱেষক জাং জে। তেওঁৰ কাম পশু চিকিৎসা বিজ্ঞান, কৃষি, প্ৰজনন জীৱবিজ্ঞান, জৈৱ ৰসায়ন আৰু আণৱিক জীৱবিজ্ঞান, আৰু জেনেটিক্স আৰু বংশবিজ্ঞানৰ ওপৰত কেন্দ্ৰিত। তেওঁৰ গৱেষণা আৰু শৈক্ষিক কাম-কাজৰ জৰিয়তে এই ক্ষেত্ৰসমূহলৈ উল্লেখযোগ্য অৱদান আগবঢ়াইছে। উদ্ধৃতিৰ উল্লেখত ঝাং জে তালিকাভুক্ত কৰা হৈছে [1] ।
