|
1किट (10शीशी) 1.1.
| प्रमाण: | |
|---|---|
▎ एचएमजी संरचना
स्रोत: पबकेम |
आणवीय सूत्र: सी 9एच 18ओ आणवीय वजन: १४२.२४ ग्रॅम/मोल सीएएस क्रमांक: 61489-71-2 पबकेम सीआयडी: 21888462 समानार्थी शब्द: मनशाचें रजोनिवृत्ती गोनाडोट्रोफिन;6,6-डायमिथिलहेप्टानल;मेनोट्रोफिन;मेनोट्रोपिन |
▎ एचएमजी संशोधन
एचएमजीची संशोधन फाटभूंय कितें?
सुरवातीच्या प्रजनन अंत: स्रावी सिध्दांताची उदरगत
एकुणिसाव्या शेंकड्याच्या शेवटाक आनी विसाव्या शेंकड्याचे सुरवेक मनशाच्या शारिरीक कार्यांचें नियंत्रण करपाक अंत: स्रावी तंत्राची म्हत्वाची भुमिका शास्त्रज्ञांनी ल्हव ल्हव वळखून घेतली. प्रजनन शरीरक्रियाविज्ञानाच्या खोलायेन अभ्यासाक लागून पिट्यूटरी ग्रंथींतल्यान स्रावीत जावपी गोनाडोट्रोपिनांची गोनाड आनी प्रजनन कार्यांच्या विकासांत मुखेल नियंत्रक भुमिका आसता हें लोकांक समजूंक लागलें. हाका लागून उपरांत एचएमजीचो सोद आनी संशोधनाची सैध्दांतिक बुन्याद घाली.
एचएमजीचो सोद
१९३० च्या दशकांत रजोनिवृत्ती उपरांतच्या बायलांच्या मुतांत गोनाडांच्या विकासाक चालना दिवपी पदार्थ आशिल्ल्याचें संशोधकांनी सोदून काडलें. त्या वेळार जैव परीक्षणांतल्यान रजोनिवृत्ती उपरांतच्या बायलांचें मुताचें प्रयोगीक जनावरांत इंजेक्शन दिल्यार जनावरांच्या गोनाडांत बदल जावंक शकतात अशें दिसून आयलें. ह्या सोदाक लागून रजोनिवृत्ती उपरांतच्या बायलांच्या मुतांतल्या गोनाडोट्रोपिन पदार्थांचेर संशोधन सुरू जालें.
वर्सां वर्सां संशोधन करून आनी शुध्दीकरण तंत्रांची उदरगत केल्या उपरांत १९५० च्या दशकांतच शास्त्रज्ञांनी रजोनिवृत्ती उपरांतच्या बायलांच्या मुतापसून गोनाडोट्रोपिन क्रियाशील पदार्थ आशिल्ल्या पदार्थाक येसस्वीपणान वेगळें करून ताका ह्यूमन मेनोपॉझल गोनाडोट्रोपिन (HMG) अशें नांव दिलें.
एचएमजीचो स्त्रोत
एचएमजी मुखेलपणान रजोनिवृत्ती उपरांतच्या बायलांच्या मुतापसून मेळटा. रजोनिवृत्ती उपरांत बायलांचें अंडाशयाचें कार्य उणें जाता आनी एस्ट्रोजनाचें स्राव उणें जाता. हायपोथॅलमस-पिट्यूटरी अक्षाचेर जावपी नकारात्मक प्रतिसाद परिणाम दुबळो जाता आनी ताका लागून पिट्यूटरी ग्रंथींतल्यान गोनाडोट्रोपिनांचे स्राव वाडटा, तातूंत फोलिकल-स्टिम्युलेटिंग हार्मोन (FSH) आनी ल्युटीनाइजिंग हार्मोन (LH) हांचो आस्पाव जाता. हे हार्मोन मूत्रपिंडांतल्यान मुतांत भायर सरतात. देखून रजोनिवृत्ती उपरांतच्या बायलांच्या मुतांतल्यान एचएमजी काडून शुध्द करूं येता.
क्लिनीकल गरजे प्रमाण खोलायेन संशोधन
एचएमजीची समजूत खोलायेन वाडत वचत ताचें क्लिनीकल अॅप्लिकेशन मोल ल्हव ल्हव उक्तें जालां. त्या काळांत वैजकी वेव्हारांत हायपोगोनाडिझमाक लागून जावपी जायते प्रजनन विकार आशिल्ले, जशे की बायलांचे डिंबग्रंथीचे विकार आनी दादल्यांचे हायपोगोनाडोट्रोपिक हायपोगोनाडिझम. एचएमजीच्या उदयाक लागून ह्या रोगांचेर नवी उपचार पद्दत मेळ्ळी.
एचएमजीची क्रियेची यंत्रणा कितें?
कूपिक विकासाक उत्तेजन दिवप: १.
कूप वाडीक चालना दिवप: १.
एचएमजींत कूप-उत्तेजक हार्मोन (FSH) आनी ल्युटीनाइजिंग हार्मोन (LH) घटक आसतात. कूपांच्या विकासाच्या सुरवातीच्या काळांत एफएसएचचो म्हत्वाचो वांटो आसता. ताका लागून अंडाशयांतल्या आदिम कूपांक प्राथमिक कूप तयार जावपाक उत्तेजन दिवंक शकता, आनी फुडें दुय्यम कूप आनी परिपक्व कूप तयार जावंक शकता. कूपांच्या ग्रेन्युलोसा पेशींचेर आशिल्ल्या ग्राहीक बांदून एफएसएच कोशिकेभितरल्या संकेत मार्गाक सक्रिय करता, पेशी प्रसार आनी भेदक चालना दिता आनी कूपांतल्या एस्ट्रोजनाचे संश्लेशण वाडयता. एस्ट्रोजनाच्या स्रावाक लागून एफएसएच रिसेप्टर्साची अभिव्यक्ती जाता आनी ताका लागून सकारात्मक प्रतिसाद यंत्रणा तयार जाता जी कूपांची वाड आनी विकास आनीक वाडयता [1] ..
कूप वाडीच्या समतोलाचें नियंत्रण करप: १.
कूपांच्या विकासाच्या फुडल्या टप्प्यांत एलएच म्हत्वाचो वांटो घेता. तो कूपांच्या थेका पेशींचेर आशिल्ल्या ग्राहीक बंधन जावन एण्ड्रोजनांच्या संश्लेशणाक उत्तेजन दिता. ग्रेन्युलोसा पेशींत अँड्रोजनांचें एस्ट्रोजनांत रुपांतर जावन कूपांची वाड आनी परिपक्वता आनीक वाडटा. एचएमजींतलो एलएच घटक एफएसएच आनी एलएच हांचे प्रमाण नियंत्रीत करूंक शकता, कूप वाडीचें समतोल सांबाळूंक शकता आनी चड वा फावो ती उत्तेजन टाळूंक शकता [1]..
डिंबग्रंथीक प्रेरणा दिवप: १.
डिंबग्रंथीची प्रक्रिया सुरू करप: १.
कूप परिपक्व जातकच एचएमजींतलो एलएच घटक डिंबग्रंथीची प्रक्रिया सुरू करूंक शकता. एलएचच्या शिखराक लागून कूप वण्टी फुटतली आनी पिकिल्लीं तांतयां सोडटलीं. त्याच वेळार एलएच प्रोजेस्टेरॉन स्रावीत करपी कॉर्पस ल्युटियम तयार जावपाकय चालना दिवंक शकता, ताका लागून गर्भधारणा केल्ल्या तांतयाचें रोपण आनी भ्रूणाची सुरवातीची उदरगत करपाक फावो तें वातावरण मेळटा [1]..
अंत: स्रावी प्रणालीचें नियंत्रण करप: १.
हार्मोनाच्या पातळेचेर प्रभाव घालप: १.
एचएमजी अंडाशयाच्या कार्याचें नियंत्रण करून बायलांच्या कुडींतल्या हार्मोनाच्या पातळेचेर परिणाम करता. ताका लागून एस्ट्रोजन, प्रोजेस्टेरॉन आनी एण्ड्रोजन हांचो स्राव वाडूंक शकता आनी हे हार्मोन बायलांच्या प्रजनन तंत्रांत, हाडां, हृदयविकारांत आदी नियंत्रक भुमिका करतात.देखीक- एस्ट्रोजन बायलांच्या प्रजनन अवयवांचें कार्य सांबाळूंक शकता, अंतर्गर्भाशयाची वाड आनी दुरुस्ती करपाक चालना दिवंक शकता आनी अस्थीशोथ आडावपाक शकता; प्रोजेस्टेरॉन गुरवारपण सांबाळूंक शकता आनी मासिक पाळीचें नियंत्रण आदी करपाक शकता [1] ..
प्रतिसाद नियमन यंत्रणा: १.
एचएमजी कडल्यान अंत:स्रावी प्रणालीचें नियंत्रण करपाक प्रतिसाद नियंत्रण यंत्रणाय आसता. जेन्ना कुडींतली हार्मोनाची पातळी वाडटा तेन्ना हायपोथॅलमस आनी पिट्यूटरी ग्रंथी हांकां नकारात्मक प्रतिसाद यंत्रणेवरवीं गोनाडोट्रोपिन-रिलीजिंग हार्मोन (GnRH), FSH आनी LH स्राव करपाक आडखळ येतली आनी अशे तरेन हार्मोन स्रावाची पातळी नियंत्रीत जातली आनी अंत:स्रावी प्रणालीचें समतोल सांबाळटलें.
अभ्यास केल्ल्या गटांतल्या हार्मोनांची इंजेक्शन आनी एस्ट्रस सोदून काडपाचो वेळ प्रमाण.
स्रोत:पबमेड [3] .
एचएमजीचे उपेग कितें?
1. इडिओपॅथीक हायपोगोनाडोट्रोपिक हायपोगोनाडिझम (IHH) कडेन संबंदीत बायल वांझपण
एचएमजीचो उपेग आयएचएचाक लागून जावपी बायलांच्या वांझपणाचेर उपचार करूं येता. एफएसएच आनी एलएच दिवन एचएमजी कूपांतली उदरगत आनी डिंबग्रंथी निर्माण करपाक शकता, अशे तरेन सहाय्यक प्रजनन तंत्रज्ञानांतल्यान दुयेंतींक सैमीक गुरवारपण वा गुरवारपण मेळोवपाक मदत करता. ज्या दुयेंतींक एचएमजीच्या परंपरीक डोसाक बरो प्रतिसाद मेळना, तांकां एचएमजीचो चड डोस वा हेर वखदां वांगडा (देखीक लेट्रोझोल) वापर केल्यार कूपिक प्रतिसाद सुदारपाचो विचार करूं येता [2]..
2. डिमिनिशड ओव्हेरियन रिझर्व्ह (DOR) हाचेर उपचार
अंडाशयाची साठवण उणी जाल्ल्या बायलांखातीर एचएमजी एफएसएच चड प्रमाणांत दिवन कूपांतल्या विकासाक उत्तेजन दिवंक शकता, जाका लागून गुरवारपणाची शक्यताय वाडटा.
3. अंडाशय अतिउत्तेजना सिंड्रोम (OHSS) आडावप आनी वेवस्थापन
सहाय्यक प्रजनन तंत्रज्ञानांत एचएमजीचो वापर करून अंडाशय हायपरस्टिम्युलेशन सिंड्रोम (OHSS) जावचो न्हय म्हूण जतनाय घेवची पडटा. डोस समायोजीत करून आनी कूपांच्या विकासाचेर नियंत्रण दवरून ओएचएसएसचो धोको प्रभावीपणान उणो करूं येता.
4. दादल्यांच्या वांझपणाचेर उपचार
एचएमजींत कूप-उत्तेजक हार्मोन (FSH) आनी ल्युटीनाइजिंग हार्मोन (LH) आसता. तातूंतल्यान मेळपी एफएसएचची भुमिका वृषणांतल्या वीर्यवाहिनी नळयेची वाड आनी विकास उत्तेजीत करपाक शकता आनी शुक्राणूजन्यतायेक चालना दिवंक शकता. एफएसएच वृषणांतल्या सेर्टोली पेशींचेर कार्य करता, सेर्टोली पेशींक एण्ड्रोजन बंधन प्रथिन स्रावीत करपाक चालना दिता, वृषणांतल्या एण्ड्रोजनांची सांद्रताय वाडयता आनी शुक्राणूजननाखातीर योग्य वातावरण मेळटा. ह्यूमन कोरियोनिक गोनाडोट्रोपिन (HCG) एलएचची भुमिका नक्कल करता आनी वृषणांतल्या लेडिग पेशींक टेस्टोस्टेरोन स्रावीत करपाक उत्तेजन दिता. दादल्यांमदीं टेस्टोस्टेरोन हो एक म्हत्वाचो लिंग हार्मोन आसून दादल्याचीं दुय्यम लैंगीक खाशेलपणां आनी शुक्राणूजनन कार्य तिगोवन दवरपाक ताचो म्हत्वाचो वांटो आसता. टेस्टोस्टेरोनाची चड प्रमाणांत सांद्रताय आसल्यार शुक्राणू परिपक्व जावपाक आनी सोडपाक मदत जावंक शकता. एचएमजी आनी ह्यूमन कोरियोनिक गोनाडोट्रोपिन (एचसीजी) हांचो मेळून वापर केल्यार कुडींतल्या एफएसएच आनी एलएच हांच्या सैमीक परिणामांची नक्कल करूं येता आनी एकमेकांक मेळून शुक्राणूजन्यतायेक चालना मेळूंक शकता. हे एकत्रीत उपचार पद्दतीन वृषणांतल्या लिंग हार्मोनाची पातळी वाडोवंक शकता, शुक्राणूजन्य वातावरण सुदारूंक शकता आनी शुक्राणूंचें प्रमाण आनी दर्जो वाडोवंक शकता.
5. सहाय्यक प्रजनन तंत्रगिन्यानांतले उपेग
सुपरओव्ह्युलेशनाक चालना दिवप: १.
कांय अभ्यासांतल्यान दिसून आयलां की मेंढरां खातीर सुपरओव्ह्युलेशन प्रोटोकॉलांत दिसांतल्यान एक फावट एचएमजी इंजेक्शन दिल्यार आनी चार दीस दिसाक दोन फावटीं फोलिकल-स्टिम्युलेटिंग हार्मोन (FSH) इंजेक्शन दिल्यार तुळा करपासारके सुपरओव्ह्युलेशन प्रतिसाद आनी भ्रूण हस्तांतरण परिणाम मेळूंक शकतात [1] . हाचो अर्थ एचएमजी एफएसएचची सुवात घेवंक शकता आनी इंजेक्शनांचो आंकडो उणो करूंक शकता, जाका लागून जनावरांच्या सुपरओव्ह्युलेशन प्रोटोकॉलाक एक शक्य पर्याय मेळटा.
मनशाच्या आदारान प्रजनन तंत्रगिन्यानांत एचएमजीचोय अंडाशयाच्या डिंबग्रंथीचो प्रसार करपाखातीर व्हड प्रमाणांत उपेग करतात. अंडाशयांतल्या कूपांच्या विकासाक उत्तेजन दिवन ताका लागून पिकिल्ल्या तांतयांची संख्या वाडटा आनी गुरवारपणाची शक्यताय वाडटा.
एस्ट्रस प्रेरीत करप: १.
अवस्सी मेंढरांत एस्ट्रस प्रेरणे खातीर एचएमजी वापरल्यार प्रेग्नंट मॅरे सीरम गोनाडोट्रोपिन (PMSG) हांचे तुळेंत एस्ट्रस दर आनी गुरवारपणाचे प्रमाण चड दिसून येता [3] . खासा करून एचएमजी उपचार गटांत एस्ट्रस प्रतिसाद टक्केवारी ८५% (१७/२०), आनी गुरवारपणाचे प्रमाण ८५% (१७/२०) आसता. हाचेवयल्यान मेंढरांखातीर एस्ट्रस समन्वयन कार्यावळींत एचएमजीचें यशस्वी प्रमाण चड आसा अशें दिसून येता.
एचएमजी हो एक म्हत्वाचो गोनाडोट्रोपिन दादल्यांच्या वांझपणाचेर, बायलांच्या वांझपणाच्या विशिश्ट प्रकारांचेर आनी सहाय्यक प्रजनन तंत्रगिन्यानाचेर खूब वापरतात. ताचें मुखेल कार्य म्हळ्यार बाह्यजनन फोलिकल-स्टिम्युलेटिंग हार्मोन (FSH) आनी ल्युटीनाइजिंग हार्मोन (LH) हांकां पूरक जावन कुडींतलो हार्मोनल समतोल परतून तयार करप, जाका लागून कूपांची उदरगत, डिंबग्रंथी आनी शुक्राणूजनन हांकां चालना मेळटा. ही यंत्रणा मनशाचे कुडीच्या सैमीक हार्मोनल वातावरणाची नक्कल करून प्रजनन तंत्राच्या कार्यांचें नियंत्रण करपाक मदत करता, खास करून सहाय्यक प्रजनन तंत्रगिन्यानांत म्हत्वाची भुमिका करता.
लेखका विशीं
वयर सांगिल्लीं सगळीं साहित्यां कोसर पॅप्टायड्स कंपनीन संशोधन, संपादन आनी संकलन केल्लीं आसात.
शास्त्रीय जर्नल लेखक
झांग जे हो हेबेई शेतकी विद्यापिठाकडेन संबंदीत आशिल्लो संशोधक. ताच्या वावरांत पशुवैजकी विज्ञान, शेतकी, प्रजनन जीवशास्त्र, जैव रसायनशास्त्र आनी आणवीय जीवशास्त्र, आनुवंशिकी आनी आनुवंशिकी ह्या विशयांचेर भर दिला. ताणें आपल्या संशोधन आनी शिक्षणीक वावरांतल्यान ह्या मळार म्हत्वाचें योगदान दिलां. झांग जे हांचो उल्लेख उल्लेखाच्या संदर्भांत केला [1].
