ލިޔުނީ ކޯސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް 
1 މަސް ކުރިން
މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.
މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.
1. އޯވަރވިއު
ދިގު މުއްދަތަކަށް މަސައްކަތްކުރާ ފޮސްފޯޑައިއެސްޓަރޭޒް-5 (ޕީޑީއީ-5) އިންހިބިޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ޓަޑަލަފިލް އިން ތަފާތު ހާލަތްތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމާއި ޖިސްމާނީ ކުޅުން ރަނގަޅު ކުރުމަށް އާ މަގުތަކެއް ލިބިގެންދެއެވެ.
ފޮޓޯ 1 ޓާޑަލަފިލް އަދި ޕްލޭސިބޯ ގްރޫޕްތަކުގައި 16 ވަނަ ހަފްތާގައި 6 މިނެޓް ހިނގާ ދުރުމިނުގައި، %95 ކޮންފިޑެންސް އިންޓަވަލްސް (ސީއައި) އާއެކު، ބޭސްލައިނުން މީން ބަދަލުތައް.
2. ލޭދައުރުވުމަށް ކުރާ އަސަރުތައް
ވެސޯޑިލޭޝަން މެކޭނިޒަމް: އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ނައިޓްރިކް އޮކްސައިޑް (NO) - ސައިކްލިކް ގުއަނޯސިން މޮނޮފޮސްފޭޓް (cGMP) - PDE5 ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ އަކީ ވެސްކިއުލަރ ސްމޫތު މަސް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި މުހިއްމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެންޑޯތެލިއަލް ސެލްތަކުން ސްޓިމިއުލޭޝަން ކުރުމުން އެންއޯ ދޫކުރާއިރު، އެންއޯ އިން ގުއަނައިލެޓް ސައިކްލޭޒް އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ގުއަނޮސިން ޓްރައިފޮސްފޭޓް (ޖީޓީޕީ) ސީޖީއެމްޕީ އަށް ބަދަލުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސެކަންޑް މެސެންޖަރެއްގެ ގޮތުގައި ސީޖީއެމްޕީ އިން ޕްރޮޓީން ކިނާޒް ޖީ (ޕީކޭޖީ) އެކްޓިވޭޓްކޮށް، ވެސްކިއުލަރ ސްމޫތު މަސް ވެސޯޑިލޭޝަން، ވެސްކިއުލަރ ޑައިމަޓަރ އިތުރުވެ، ލޭ ދައުރުވުން އިތުރުވެއެވެ. ޓަޑަލަފިލްގެ އަމަލުގެ މެކޭނިޒަމަކީ ޕީޑީއީ5 ގެ ހަރަކާތް ހުއްޓުވައި، ސީޖީއެމްޕީ ޑިގްރެޑޭޝަން މަދުކޮށް، ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި ސީޖީއެމްޕީގެ މިންވަރު މަތިކޮށް، ލޭގެ ދައުރުވުން ރަނގަޅު ކުރުމަށް އޭގެ ވެސޯޑިލޭޓަރީ އަސަރުތައް ދެމެހެއްޓުމެވެ.
އެކި ވެސްކިއުލަރ ބެޑްތަކަށް ކުރާ އަސަރުތައް
ފުއްޕާމޭގެ ދައުރުވުން: ފުއްޕާމޭގެ ދައުރުވުމުގައި ޓަޑަލަފިލް އަކީ ފުއްޕާމޭގެ އާޓިރިއަލް ހައިޕަރޓެންޝަން (ޕީއޭއެޗް) އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބޭނުންކުރާ އެއްޗެކެވެ. ޕީއޭއެޗް ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި ޕަލްމޮނަރީ ވެސްކިއުލަރ ރެސިސްޓެންސް އިތުރުވުމުން ކަނާތު ވެންޓްރިކިއުލަރ ވޯކްލޯޑް އިތުރުވެ، ކާޑިއަކް ފަންކްޝަން އަދި ސިސްޓަމިކް ބްލަޑް ސާރކިއުލޭޝަނަށް އަސަރުކުރެއެވެ. ޓަޑަލަފިލް އިން ފުއްޕާމޭގެ ލޭހޮޅިތައް ފުޅާކޮށް، ފުއްޕާމޭގެ ވެސްކިއުލަރ ރެސިސްޓެންސް ދަށްކޮށް، ކަނާތު ވެންޓްރިކިއުލަރ އަފްޓާލޯޑް ލުއިކޮށް، ފުއްޕާމޭގެ ސާރކިއުލޭޝަން ހީމޯޑައިނަމިކްސް ރަނގަޅުކޮށް، ކާޑިއަކް އައުޓްޕުޓް އިތުރުކޮށް، ބަލިމީހުންގެ ކަސްރަތު ޓޮލަރެންސް އާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ދުވާލަކު އެއްފަހަރު 40 މިލިގްރާމް ޓަޑަލަފިލް ދިން ޕީއޭއެޗް ބަލިމީހުންނަށް ކަސްރަތު ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން ވަރަށް ބޮޑަށް ރަނގަޅުވެ، ކްލިނިކަލް ގޯސްވުން ލަސްވެފައިވެއެވެ.
ސިސްޓަމިކް ސާރކިއުލޭޝަން: ސިސްޓަމިކް ސާރކިއުލޭޝަންގައި ވެސް ޓަޑަލަފިލް އިން ލޭހޮޅިތަކަށް ފައިދާހުރި އަސަރުތަކެއް ކުރެއެވެ. އެއީ ޕެރިފެރަލް އާޓާރީތައް ފުޅާކޮށް، ޕެރިފެރަލް ވެސްކިއުލަރ ރެސިސްޓެންސް ދަށްކޮށްދީ، ލިމްބް ބްލަޑް ޕަރފިއުޝަން ރަނގަޅުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އިންޓަމިޓެންޓް ކްލޯޑިކޭޝަން ފަދަ ޕެރިފެރަލް ވެސްކިއުލަރ ބަލިތައް ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ޓަޑަލަފިލް އިން ތިރީ އަތްތިލަ މަސްތަކަށް ލޭ ފޯރުކޮށްދިނުން އިތުރުކޮށްދީ، ކަސްރަތު ކުރާއިރު އިސްކެމިއާގެ އަލާމާތްތައް ލުއިކޮށްދީ، ހިނގާ ދުރުމިނާއި ކަސްރަތު ކުރުމުގެ ގާބިލްކަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ. އަދި ކޮރޮނަރީ އާޓާރީ ބްލަޑް ފްލޯ ރިޒާވް ރަނގަޅުވެ، ކޮރޮނަރީ އާޓާރީ ޑިޒީޒް ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ މަޔޯކާޑިއަލް ޕަރފިއުޝަން އިތުރުވެދާނެ ކަމަށް ވެސް ޓަޑަލަފިލް އިން ބުނެ އެވެ.
މައިކްރޯސާރކިއުލޭޝަން: މައިކްރޯސާރކިއުލޭޝަން އަކީ އިންސާނާގެ ޓިޝޫތަކާއި ލޭގެ މެދުގައި މާއްދާ ބަދަލުކުރުމަށް ވަރަށް މުހިންމު ތަނެކެވެ. ޓަޑަލަފިލް އިން މައިކްރޯސާރކިއުލޭޓަރީ ވެސަލް ޑައިލޭޝަން ރަނގަޅުކޮށް، ހުޅުވިފައިވާ ކެޕިލަރީސްގެ އަދަދު އިތުރުކޮށް، ޓިޝޫ ބްލަޑް ޕަރފިއުޝަން އަދި އޮކްސިޖަން ސަޕްލައި އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ބައެއް ދިރާސާތަކުން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި ޓަޑަލަފިލް ފަރުވާއަށްފަހު ހަންގަނޑާއި މަސްތަކުގެ ޓިޝޫތަކުގައި މައިކްރޯސާރކިއުލޭޓަރީ ލޭ ދައުރުވުމުގެ ބާރުގަދަވެ، އޮމާންކަމާއެކު ނިއުޓްރިއެންޓް ފޯރުކޮށްދިނުމާއި މެޓަބޮލިކް ކުނި ނައްތާލުމަށް މަގުފަހިވެ، ޓިޝޫތަކުގެ އާދައިގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ފުންކްޝަންތައް ދެމެހެއްޓުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ.
3. ފިޒިކަލް ޕާފޯމަންސް ރަނގަޅުކުރުމުގައި ބޭނުންކުރެވޭނެ ގޮތްތައް
ކަސްރަތު ކުރުމުގެ ކެތްތެރިކަން އިތުރުކުރުން
އުފަންވުމުން ހިތުގެ ބަލި ހުންނަ ބަލިމީހުން: އުފަންވުމުން ހިތުގެ ބަލި ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް، ޚާއްޞަކޮށް ފޮންޓަން ސާޖަރީ ހެދި ސިންގަލް ވެންޓްރިކަލް ފަންކްޝަން ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް، އޮޕަރޭޝަނަށްފަހު ކަސްރަތު ކުރުމަށް ކެތްތެރިވުން ގިނަ ފަހަރަށް ދަށްވެއެވެ. ޓަޑަލަފިލް، އޭގެ ވެސޯޑިލޭޓަރީ އިފެކްޓްސް މެދުވެރިކޮށް، ޕަލްމޮނަރީ ވެސްކިއުލަރ ރެސިސްޓެންސް އަދި ސިސްޓަމިކް ވެސްކިއުލަރ ރެސިސްޓެންސް ދަށްކޮށް، ކާޑިއަކް ހީމޯޑައިނަމިކްސް ރަނގަޅުކޮށް، ކާޑިއަކް އައުޓްޕުޓް އިތުރުކޮށް، ކަސްރަތު ކުރާއިރު މަސްތަކަށް އިތުރު އޮކްސިޖަން އަދި ނިއުޓްރިއެންޓްސް ފޯރުކޮށްދެއެވެ. ފޮންޓަން ސާޖަރީ ހެދި 16 ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ޓަޑަލަފިލް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު (ފުރަތަމަ ދުވާލަކު އެއްފަހަރު 10އެމްޖީ، ދެން 2 ހަފްތާ ފަހުން ކޮންމެ 12 ގަޑިއިރަކުން 10އެމްޖީ، ޖުމްލަ 6 މަސް ދުވަހުގެ މުއްދަތަށް) އެވްރެޖްކޮށް 6 މިނެޓްގެ ހިނގާލުމުގެ ދުރުމިން 418.75m އިން 439.06m އަށް އިތުރުވެ، އެންމެ ގިނައިން އޮކްސިޖަން ނަގާ މިންވަރު (VO2 max) އިން އިތުރުވެފައިވެއެވެ 0.84 އެލް/މިނިޓް އިން 1.07 އެލް/މިނިޓަށް އިތުރުވެފައިވާއިރު، މިއީ ކަސްރަތު ކެތްތެރިވުމުގެ ގޮތުން ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިފައިވާ ކަމެވެ.
ދުޅަހެޔޮ އާބާދީ: ސިއްހަތު ރަނގަޅު މީހުންގެ ކަސްރަތު ކެތްތެރިވުމަށް ވެސް ޓަޑަލަފިލްގެ ސަބަބުން ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެ އެވެ. މިހާރު ދުޅަހެޔޮ އާބާދީތަކުގައި ބޮޑެތި ދިރާސާތައް މަދު ނަމަވެސް، ބައެއް ކުދި ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކަސްރަތު ކުރާއިރު ލޭދައުރުވުން ރަނގަޅުކޮށް، ޖިސްމާނީ ހަރަކާތްތެރިކަމުގެ ތެރޭގައި މަސްތަކަށް އެކަށީގެންވާ އޮކްސިޖަން ސަޕްލައި ލިބި، ވަރުބަލިކަން ފެށުން ލަސްވެ، އެތުލެޓިކްސް ޕާފޯމަންސް އިތުރުވެދާނެ އެވެ. ވަކި އެންޑަރަންސް ކުޅިވަރުތަކުގައި އެތުލީޓުން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި ޓަޑަލަފިލް ބޭނުންކުރުމަށްފަހު ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ އަރާމު ރަނގަޅުވެ، ކަސްރަތު ކެތްތެރިކަން އިތުރުވެފައިވެއެވެ؛ ނަމަވެސް މި ހޯދުންތައް ކަށަވަރު ކުރުމަށްޓަކައި އިތުރު ހަރުކަށި ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކެއް ކުރަން ޖެހެ އެވެ.
މަސްތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުވުން: މަސްތަކުގެ އާދައިގެ މަސައްކަތް ބިނާވެފައިވަނީ އެކަށީގެންވާ ވަރަށް ލޭ ފޯރުކޮށްދިނުމާއި އޮކްސިޖަން ލިބުމެވެ. ލޭގެ ދައުރުވުން ރަނގަޅުކޮށްދީގެން ޓަޑަލަފިލް އިން މަސްތަކަށް އިތުރު އޮކްސިޖަން އާއި ނިއުޓްރިއެންޓްސް ފޯރުކޮށްދީ، ހަކަތަ މެޓަބޮލިޒަމް ކުރިއަރުވައިދެއެވެ. އަދި އިންޓްރާސެލިއުލަރ ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭސް ރެގިއުލޭޓްކޮށްގެން މަސްތަކުގެ ކޮންޓްރެކްޝަން އަދި ރިލެކްޝަން ފަންކްޝަންތަކަށް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކޮށްފާނެއެވެ. ޖަނަވާރުތަކުގެ ތަޖުރިބާތަކުގައި ޓަޑަލަފިލް އިން ފަރުވާ ދިން ޖަނަވާރުތަކުގެ މަސްތަކުގެ ބާރާއި ކެތްތެރިކަން އިތުރުވެފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. ދިގު މުއްދަތަކަށް އެނދުގައި އަރާމުކުރުމުގެ ސަބަބުން މަސްތަކުގެ ބަލިތައް ނުވަތަ މަސްތައް އެޓްރޮފީ ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ޓަޑަލަފިލް އިން ލޯކަލް ލޭދައުރުވުން ރަނގަޅުކޮށްދީ، މަސްތައް މަރާމާތުކޮށް އާލާވުން އިތުރުކޮށްދީ، މަސްތަކުގެ މަސައްކަތް އިތުރުކޮށްދެ އެވެ.
ދުވާލަކު ޖިސްމާނީ ކުޅުން ރަނގަޅުވުން: އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން (އީޑީ) ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ޓަޑަލަފިލް އިން އިރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން ޖުމްލަ ޖިސްމާނީ ޕާފޯމަންސާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރަށް ވެސް ހެޔޮ އަސަރުތަކެއް ކުރެ އެވެ. އީޑީ ބަލިމީހުންނަށް ގިނަ ފަހަރަށް ނަފްސާނީ ސްޓްރެސް ކުރިމަތިވަނީ އެމީހުންގެ ހާލަތުގެ ސަބަބުން ކަމަށާއި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ދުވަހުން ދުވަހަށް ކުރާ ހަރަކާތްތަކާއި ޖިސްމާނީ ކުޅުމަށް ކުރާ ޝައުގުވެރިކަމަށް އަސަރުކުރާ ކަމަށެވެ. ޓަޑަލަފިލް އިން ޕެނިލް ކޯޕަސް ކެވަރނޯސަމް އަށް ލޭ ދައުރުވުން ރަނގަޅުކޮށްދީ، އިރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން އަލުން ހޯދައިދޭއިރު، ބަލިމީހުންގެ އިތުބާރު ވެސް އިތުރުކޮށްދީ، ދުވަހުގެ ދިރިއުޅުމުގައި ޕްރޮއެކްޓިވް ވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން ބެނިން ޕްރޮސްޓޭޓިކް ހައިޕަރޕްލޭޝިއާ (ބީޕީއެޗް) އަދި ލޯއަރ ޔޫރިނަރީ ޓްރެކްޓް ސިމްޕްޓޮމްސް (LUTS) ހުންނަ ބަލިމީހުންނަށް ޓަޑަލަފިލް އިން ޕްރޮސްޓޭޓް އަދި ބްލެޑަރ ކަރުގެ އޮމާން މަސްތައް ލުއިކޮށްދީ، ކުޑަކަމުދާތަކެތީގެ ދަތިތަކުގެ ސަބަބުން ޖިސްމާނީ ނުތަނަވަސްކަން ކުޑަވެ، ދުވަހުން ދުވަހަށް ޖިސްމާނީ ކުޅުމާއި ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ.
4. ޚުލާޞާ
ޓަޑަލަފިލް އިން ލޭދައުރުވުމާއި ޖިސްމާނީ ކުޅުން ރަނގަޅުކުރުމުގައި ބޮޑެތި އަސަރުތަކެއް ކުރާކަން ދައްކައެވެ. ޕަލްމޮނަރީ އާޓިރިއަލް ހައިޕަރޓެންޝަން އަދި ޕެރިފެރަލް ވެސްކިއުލަރ ޑިޒީޒް ފަދަ ކާޑިއޯ ވެސްކިއުލަރ ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ވިޔަސް ނުވަތަ ކަސްރަތު ޓޮލަރެންސް އިތުރުކުރުމާއި މަސްތަކުގެ މަސައްކަތް ރަނގަޅުކުރުމާއި އުފަންވުމުން ހިތުގެ ބަލި ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ދުވާލަކު ޖިސްމާނީ ކުޅުން އިތުރުކުރުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ.
މަސްދަރުތައް
[1] ކާކު ވައި، ޗިބާ ކޭ، ސާޓޯ ކޭ، އެޓް އަލް. ސިސްޕްލެޓިން އިންޑައުސްޑް ސްޕަރމެޓޯޖެނިކް ޑިސްފެންޝަން އިން ޓަޑަލަފިލްގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ އަސަރުތައް[J]. ބަޔޯކެމިކަލް އެންޑް ބަޔޯފިޒިކަލް ރިސާޗް ކޮމިއުނިކޭޝަންސް، 2022،603:123-129.DOI:10.1016/j.bbrc.2022.02.113.
[2] ކުވާކް ޑީ، ޔޫ ބީ.ދުވާލަކު 5 މިލިގްރާމް ޓަޑަލަފިލްގެ ޑޯޒް އިން ދުންފަތުގެ އިސްތިއުމާލުކުރާ މީހުންގެ އިރެކްޓައިލް ފަންކްޝަން އަދި ލިވަރ ފަންކްޝަން އެންޒައިމްސް ރައްކާތެރިކަމާއެކު ރަނގަޅުވެއެވެ[J]. ޖާނަލް އޮފް މެންސް ހެލްތު، 2022،18:150.DOI:10.31083/j.jomh1807150.
[3] ޔަންގް ޒެޑް، ވަންގް އެލް، ޓިއަން އެލް، އެޓް އަލް. ފުއްޕާމޭއަށް ދިނުމަށް ޓަޑަލަފިލް ލޯޑްޑް ޕީއެލްޖީއޭ މައިކްރޯސްފިއަރސް: ތައްޔާރުކުރުމާއި އިވެލުއޭޓްކުރުން[ޖޭ]. ބްރެޒިލިއަން ޖާނަލް އޮފް ފާމަސިއުޓިކަލް ސައިންސަސް، 2019. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:214115397 ގައި ޑރ.
[4] މޮނިކާ އެފްޒެޑް، ޑި ނޫޗީ ޖީ.ބެނިން ޕްރޮސްޓޭޓިކް ހައިޕަރޕްލޭޝިއާ އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ޓަޑަލަފިލް[ޖޭ]. ފާމަކޯތެރަޕީއާ ބެހޭ ތަޖުރިބާކާރުންގެ ޚިޔާލު، 2019،20(8):929-937.DOI:10.1080/14656566.2019.1589452.
[5] ޚަޖަލީ ޒެޑް، ޕެއިގަމްބަރީ އެމްއެމް، ލޮޓްފިއަން އެސް، އެޓް އަލް. ޓަޑަލަފިލް އަދި ފޮންޓަން އޮޕަރޭޝަނަށްފަހު ކަސްރަތު ކުރުމުގެ ޤާބިލުކަން[J]. ރިސާޗް އިން ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ މެޑިސިން، 2018،7:64-68. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:81298947 ގައި ޑރ.
[6] އީއެންޖީ، ބްރަންޑޭޖް ބީއެޗް، ޣޮފްރާނީ އެޗްއޭ، އެޓް އަލް. ޕަލްމޮނަރީ އާޓިރިއަލް ހައިޕަރޓެންޝަން އަށް ޓަޑަލަފިލް ތެރަޕީ[J]. ސާރކިއުލޭޝަން، 2009،119:2894-2903. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:9916876 ގައި ޑރ.
[7] ކަވާޑް އާރްއެމް، ކާސަން ސީ.އިރެކްޓައިލް ޑިސްފެންޝަން އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ޓަޑަލަފިލް[ޖޭ]. ތެރަޕިއުޓިކްސް އެންޑް ކްލިނިކަލް ރިސްކް މެނޭޖްމަންޓް، 2008،4:1315-1330. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:7054657 ގައި ޑރ.
ހަމައެކަނި ރިސާޗް ބޭނުންކުރުމަށް ލިބެންހުރި ޕްރޮޑަކްޓް:
