ޓެރިޕެރަޓިޑް 750އެމްޖީ އެވެ

▎ ޓެރިޕެރަޓިޑް ސްޓްރަކްޗަރ

▎ ޓެރިޕެރަޓިޑް ރިސާޗް

ޓެރިޕެރަޓިޑްގެ މާނައަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ޓެރިޕެރަޓިޑް އަކީ ހިއުމަން ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯންގެ ފުރަތަމަ 34 އެމިނޯ އެސިޑް އިން އެކުލެވޭ ރިކޮމްބިނޭންޓް ހިއުމަން ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން (PTH) އެނަލޮގެކެވެ. އެއީ އެންޑޯޖެނަސް ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯންގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަމަލުތައް ނަކަލުކޮށްގެން ކަށީގެ މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ޓެރިޕެރަޓިޑް އަކީ ސީރިއަސް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފާސްކޮށްފައިވާ ފުރަތަމަ ސިންތެޓިކް އެނަބޮލިކް ބޭހެވެ. އޭގެ ސްޓްރަކްޗަރ އިން އެންޑޯޖެނަސް ޕީޓީއެޗް އާއި މަތީ ހޯމޮލޮޖީއެއް ދައްކުވައިދޭތީ، ޕީޓީއެޗް ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓް ކުރުމުން އޮސްޓިއޮކްލާސްޓް މެޓަބޮލިކް އެކްޓިވިޓީ މޮޑިއުލޭޓް ކުރެވޭނެއެވެ.

ޓެރިޕެރަޓިޑް އަށް އަމަލުކުރާ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްސް އަށް ކުރާ އަސަރުތައް:

އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް ޕްރޮލިފަރޭޝަން އަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ: ޓެރިޕެރަޓިޑް އިން އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް ޕްރިކަސަރ ސެލްސް ޕްރޮލިފަރޭޝަން ސްޓިމިއުލޭޓްކޮށް، އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްގެ އަދަދު އިތުރުކޮށްދެއެވެ. ޖަނަވާރުތަކުގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުގައި ޓެރިޕެރަޓައިޑް މެދުކެނޑުމެއްނެތި ދިނުމުން ކަށީގެ މެރޯގައި އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްތަކަށް ތަފާތުވުމުގެ ޤާބިލުކަން ހުންނަ މެސެންކައިމަލް ސްޓެމް ސެލްތައް ގިނަވުން ވަރަށް ބޮޑަށް އަވަސްވެފައިވެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އިތުރު ސެލްތައް މެޗުއަރ އޮސްޓިއޮބްލާސްޓްތަކަށް ތަފާތުވެ، ކަށި އުފެދުމަށް ފުރިހަމަ ސެލްއުލަރ ސަޕްލައިއެއް ލިބިގެން ދިޔައެވެ. އިން ވިޓްރޯ ސެލް ކަލްޗަރ ތަޖުރިބާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޓެރިޕެރަޓިޑް ފަރުވާ ދިން ގްރޫޕްގެ އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް ޕްރިކަސަރ ސެލްތަކުގެ ބައިބައިވުމުގެ ރޭޓް ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕަށްވުރެ މާ މަތިކަމުން ޓެރިޕެރަޓިޑް ސީދާ އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް ޕްރިކަސަރ ސެލްތައް ގިނަވުމަށް ބާރުއަޅާކަން ހާމަވެއެވެ ^[1،2]..

އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް އެކްޓިވިޓީ އިތުރުވުން: ޓެރިޕެރަޓިޑް އިން އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްގެ އަދަދު އިތުރުކޮށްދިނުމުގެ އިތުރުން އެތަކެތީގެ ހަރަކާތް މަތިކޮށްދެއެވެ. އެއީ އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްތަކުގައި ބޯން މެޓްރިކްސް ސިންތެސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން އަޕްރެގްޔުލޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ކަށީގެ މެޓްރިކްސްގެ ޕްރައިމަރީ އޯގަނިކް ކޮމްޕޮނެންޓް ކަމަށްވާ ޓައިޕް އައި ކޮލަޖަން އަކީ ސިންތެސިސް އިތުރުކުރުމުގެ ތެރެއިން މާ ވަރުގަދަ މެޓްރިކްސް ފްރޭމްވޯކެއް އުފެދުމަށް އެހީތެރިވެދޭ އެއްޗެކެވެ. އޮސްޓިއޯކެލްސިން އަކީ ކަށީގެ މިނަރަލައިޒޭޝަންގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެއް ކަމަށާއި، މިއީ މެޓްރިކްސްގެ ތެރޭގައި ކެލްސިއަމް އަޔަން ޖަމާވުން ކުރިއެރުވައި، އެކަމުގެ ސަބަބުން ކަށީގެ މިނަރަލައިޒޭޝަން އިތުރުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މި މެކޭނިޒަމްތަކުގެ ތެރެއިން އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްސް އިން ކަށީގެ މެޓްރިކްސް މާ ރަނގަޅަށް ސިންތެސިސްކޮށް ސެކްރެޓްކޮށް، އާ ކަށިތައް އުފެދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ ^[2،3]..

އޮސްޓިއޯސައިޓް އެޕޮޕްޓޮސިސް ހުއްޓުވުން: އާދައިގެ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް ހާލަތްތަކުގައި އޮސްޓިއޯސައިޓްތައް އެޕޮޕްޓޮސިސް އަށް ދަނީ ވަކި ކަށި އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތްތައް ފުރިހަމަ ކުރުމަށްފަހުގައެވެ. ޓެރިޕެރަޓިޑް އިން މި އެޕޮޕްޓޮޓިކް ޕްރޮސެސް ދަމަހައްޓައި، އޮސްޓިއޯސައިޓްގެ އުމުރު ދިގުކޮށްދެއެވެ. ޓެރިޕެރަޓިޑް އަކީ ޕީއައި3ކޭ/އެކްޓް މަގު ފަދަ ގުޅުންހުރި ސެލްއުލަރ ސިގްނަލިންގ މަގުތައް އެކްޓިވޭޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. އެކްޓިވޭޓް ވުމުން މި މަގު އެޕޮޕްޓޮސިސް އާއި ގުޅުންހުރި ޕްރޮޓީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން ދަމަހައްޓައި، އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްސް އަށް ކަށި އުފެއްދުމުގެ މަސައްކަތްތައް ދެމެހެއްޓުމާއި ކަށި އުފެދުމުގެ ކޮންޓިނިއުޓީއާއި ސްޓެބިލިޓީ ދަމަހައްޓައިދެއެވެ ^[1،3]..

އޮސްޓިއޮކްލާސްޓްސް އަށް ކުރާ އަސަރު: އޮސްޓިއޯކްލާސްޓްސް އަށް ޓެރިޕެރަޓިޑްގެ އަސަރުތައް ކޮމްޕްލެކްސް ވެއެވެ. މެދުކެނޑުމެއްނެތި ޑޯޒް ދިނުމުގެ ތެރޭގައި، ނުސީދާ އުސޫލުތަކެއްގެ ތެރެއިން އޮސްޓިއޮކްލާސްޓްސް އަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައެވެ. އެއީ ނިއުކްލިއަރ ފެކްޓަރ κB ލިގަންޑް (RANKL) ގެ ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓަރ އާއި ވާދަވެރިކަމާއެކު ގުޅިފައިވާ ސައިޓޮކިންއެއް ކަމަށްވާ އޮސްޓިއޯޕްރޮޓެޖެރިން (OPG) ގެ އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރާ އެއްޗެކެވެ. ރެންކްއެލް އަކީ އޮސްޓިއޮކްލާސްޓް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އަދި އެކްޓިވޭޝަންގެ މުހިއްމު ރެގިއުލޭޓަރެކެވެ. އޯޕީޖީ ރެންކްއެލް އާއި ގުޅިއްޖެނަމަ ރެންކްއެލް އަށް އޮސްޓިއޮކްލާސްޓް ޕްރިކަސަރ ސެލްތަކުގެ މަތީގައި ހުންނަ ރެންކް ރިސެޕްޓަރ އާއި ނުގުޅި، އޮސްޓިއޮކްލާސްޓް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އަދި މެޗުރޭޝަން ހުއްޓުވައި ކަށި ރިސޯޕްޝަން ދަށްވެއެވެ. އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި ކަށި ރިސޯޕްޝަން އުފެދުމަށްވުރެ ބޮޑަށް ކަށި ގެއްލުމަށް މަގުފަހިވާއިރު، ޓެރިޕެރަޓައިޑް އިން މި މެކޭނިޒަމް މެދުވެރިކޮށް އޮސްޓިއޯކްލާސްޓްގެ ހަރަކާތް ދަށްކުރެއެވެ. މިއީ ރިސޯޕްޝަން އާއި ފޯރމޭޝަން އާއި ދެމެދު ބެލެންސް އަލުން ހޯދައި، ކަށި އިތުރުވުން ކުރިއެރުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ ކަމެކެވެ ^[2،3]..

ފޮޓޯ 1 ފުރަތަމަ ސަފުގެ އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ފަރުވާތަކަށް އަމަލުކުރާ ތަންތަން. ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯންގެ ރިކޮމްބިނޭންޓް ފްރެގްމެންޓެއް ކަމަށްވާ ޓެރިޕެރަޓިޑް އަކީ އޮސްޓިއޯބްލާސްޓްގެ ހަރަކާތް އިތުރުކޮށްދީ، އަދި ކުޑަ މިންވަރަކަށް އޮސްޓިއޯކްލާސްޓް ރިކްރޫޓްވުން ހުއްޓުވައިގެން ކަށި އުފެދުމަށް ބާރުއަޅާ އެއްޗެކެވެ ^{[4] .}.

ކަށީގެ މެޓަބޮލިޒަމް އާއި ގުޅުންހުރި ސިގްނަލިންގ މަގުތައް މޮޑިއުލޭޓްކުރުން:

Wnt/β-Catenin ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ: ކަށީގެ ތަރައްޤީއާއި ކަށީގެ ހޯމޯސްޓޭސިސް ބެލެހެއްޓުމުގައި Wnt/β-catenin ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ އަކީ ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެކެވެ. ޓެރިޕެރަޓިޑް މި މަގު އެކްޓިވޭޓްކޮށް، އިންޓްރާސެލިއުލަރ އެކިއުމިއުލޭޝަން އަދި β-ކެޓެނިންގެ ނިއުކްލިއަރ ޓްރާންސްލޮކޭޝަން ޕްރޮމޯޓް ކުރެއެވެ. ނިއުކްލިއަރ β-ކެޓެނިން ގުޅިފައިވާ ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ފެކްޓަރސް އާއި ގުޅިގެން ކަށި އުފެދުމާ ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ފަށައި، އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް އަށް ޚާއްޞަ ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ފެކްޓަރ Runx2 ގެ އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުކޮށްދެއެވެ. Runx2 އިން އޮސްޓިއޮބްލާސްޓް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން އަދި ފުންކްޝަން އިތުރަށް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ކަށި އުފެދުން ކުރިއަރުވައެވެ. މި މަގު އެކްޓިވޭޓްވުމުން އެޑިޕޮސައިޓްސް އާއި ދިމާލަށް އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ވެސް ހުއްޓުވައި، ބޯންމެރޯ މެސެންކައިމަލް ސްޓެމް ސެލްސް އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް ލައިނޭޖް އާއި ދިމާލަށް ބޮޑު ޑިފެރެންޝިއޭޝަން ކަށަވަރުކޮށްދީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ކަށީގެ މާސް އިތުރުވެއެވެ ^[1،3]..

ޕީޓީއެޗް/ޕީޓީއެޗްއާރުޕީ ރިސެޕްޓަރ ސިގްނަލިންގ ޕަތްވޭ: ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯން (ޕީޓީއެޗް) ގެ އެނަލޮގް އެއް ކަމަށްވާ ޓެރިޕެރަޓިޑް މުހިންމު ގޮތެއްގައި އޭގެ އަސަރުތައް ކުރަނީ ޕީޓީއެޗް/ޕީޓީއެޗްއާރުޕީ ރިސެޕްޓަރ އާއި ގުޅިގެންނެވެ. ބައިންޑް ވުމުން ޓެރިޕެރަޓިޑް އިން ޑައުންސްޓްރީމް ސިގްނަލިންގ މަގުތައް ކަމަށްވާ cAMP/PKA މަގު އަދި PLC/PKC މަގު އެކްޓިވޭޓް ކުރެއެވެ. މި މަގުތައް އެކްޓިވޭޓްވުމުން އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް އަދި އޮސްޓިއޮކްލާސްޓްގެ މަސައްކަތް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ކަށިތައް އުފެދުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. cAMP/PKA މަގުން ޓްރާންސްކްރިޕްޝަން ފެކްޓަރ އެކްޓިވިޓީ މޮޑިއުލޭޓްކޮށްގެން އޮސްޓިއޮބްލާސްޓް އާއި ގުޅުންހުރި ޖީންތަކުގެ އެކްސްޕްރެޝަން އިތުރުކޮށްދޭއިރު، PLC/PKC މަގުން ސައިޓޯސްކެލިޓަލް ރީއޮގަނައިޒޭޝަން އަދި ސެލް މޮޓިލިޓީއަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައި، އޮސްޓިއޯބްލާސްޓް މައިގްރޭޝަނާއި ފަންކްޝަނަށް އަސަރުކުރެއެވެ ^[2،5]..

ޓެރިޕެރަޓިޑްގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯ؟

އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފަރުވާ ދިނުން

ޕޯސްޓްމެނޮޕޮޒަލް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް: ޓެރިޕެރަޓިޑް އަކީ ޕޯސްޓް މެނޮޕޮޒަލް އަންހެނުންނަށް ސީރިއަސް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ޖެހިފައިވާ އަންހެނުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ފާސްކުރި ފުރަތަމަ ސިންތެޓިކް އެނަބޮލިކް އެޖެންޓެވެ. ކަށި އުފެދުމަށް ބާރުއެޅުމުގެ ސަބަބުން ކަށީގެ މާސް އިތުރުވެ، ފަޅައިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ ކުޑަވެގެންދެއެވެ. ޕޯސްޓް މެނޮޕޮޒަލް އަންހެނުންގެ ތެރެއިން ކޮންމެ ދުވަހަކު ޓެރިޕެރަޓައިޑް ބޭނުންކުރުމުން ކަށީގެ މިނަރަލް ޑެންސިޓީ އިތުރުވެ، ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ވަރޓެބްރަލް ފްރެކްޗަރސް %65 އަދި ނޮން ވަރޓެބްރަލް ފްރެޖިލިޓީ ފްރެކްޗަރސްގެ ނުރައްކާ %53 ދަށްވެއެވެ. ވަކިވަކި ބަލިމީހުންގެ ފެންވަރުގެ ޑޭޓާގެ މެޓާ އެނަލިސިސް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި ކޮންޓްރޯލް އާއި އަޅާބަލާއިރު އުނަގަނޑު ފަޅައިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ %56 ދަށްވެފައިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ރައިސެޑްރޯނެޓް އާއި އަޅާބަލާއިރު ޓެރިޕެރަޓިޑް އިން ސީރިއަސް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ޖެހިފައިވާ އަންހެނުންގެ ތެރެއިން އަލަށް ކަށިގަނޑު ފަޅައިގެން ދިއުމުގެ ފުރުސަތު %56 އަދި %52 ދަށްކޮށްދެއެވެ ^[3،6،7]..

ފިރިހެން އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް: މިއީ ފިރިހެން އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ވެސް ފާސްކޮށްފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ކުއަޓްރޮޗީ އީ އެޓް އަލް. އިން ދައްކާފައިވާ ގޮތުގައި ފިރިހެން އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ޓެރިޕަރަޓިޑް (20μg އަދި 40μg ދުވާލަކު އިންޖެކްޝަން) އިން ލަމްބަރ ސްޕައިން ބޯން މިނަރަލް ޑެންސިޓީ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ފާހަގަކުރެވޭ ގޮތުގައި އިތުރުވެފައިވެއެވެ: 20μg ގްރޫޕްގައި %5.9 އަދި 40μg ގްރޫޕްގައި %9.0 (ދެމީހުންވެސް P < 0.001). ފީމޯރަލް ނެކްގައި ކަށީގެ ޑެންސިޓީ 20μg ގްރޫޕްގައި %1.5 އިތުރުވެ (P = 0.021) އަދި 40μg ގްރޫޕްގައި %0.9 އިތުރުވެފައިވެއެވެ (P < 0.001) ^[7]..

ގްލޫކޯކޯޓިކޯއިޑް-އެސޯސިއޭޓެޑް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް: ޓެރިޕެރަޓިޑް އަކީ ފަޅައިގެން ދިއުން ހުންނަ ފިރިހެން އަދި އަންހެން ބަލިމީހުންގެ ގްލޫކޯކޯޓިކޯއިޑް އިންޑައުސްޑް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށް ވެސް ބޭނުން ކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ ^..

ފްރެކްޗަރ ހީލިންގ ސަޕޯޓް: ފްރެކްޗަރ ބަލިމީހުންނަށް، ފްރެކްޗަރ ސައިޓްގައި ކަށި އުފެދުން ވަގުތީ ގޮތުން އިތުރުކުރުމަކީ މަރާމާތު ކުރުމަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް، ޓެރިޕެރަޓައިޑް އިން އަދާކުރެވޭނެ ދައުރެކެވެ. މިއީ ފްރެކްޗަރ ހީލިންގ އިތުރުކުރުމަށް ޕޮޓެންޝަލް އޭޖެންޓެއްގެ ގޮތުގައި ޖަނަވާރުގެ މޮޑެލްތަކާއި ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި ވެސް ދިރާސާކޮށްފައިވާ އެއްޗެކެވެ. އިތުރު ދިރާސާތަކެއް ކުރަން ޖެހޭއިރު، މިހާރު ކުރެވިފައިވާ ދިރާސާތަކުން ދައްކުވައިދެނީ ފްރެކްޗަރ ހީލިންގ ޕްރޮމޯޓް ކުރުމުގައި އޭގެ ގާބިލްކަން ^{[3] .}.

އެލްވިއޯލާ ބޯން ރިޖެނެރޭޝަން: ގުޅުންހުރި ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޓެރިޕެރަޓިޑް އަކީ ޖޯބޯން ނެކްރޮސިސް، ކްރޮނިކް ޕީރިއޮޑޮންޓައިޓިސް، ޑެންޓަލް އިމްޕްލާންޓް އޮސިއޯއިންޓެގްރޭޝަން، އަދި އޯތޮޑޮންޓިކް ދަތް ހަރަކާތް ފަދަ ހާލަތްތަކުގައި އެލްވިއޯލާ ބޯން ރިޖެނެރޭޝަން އަށް ބޭނުންކުރެވިދާނެ އެއްޗެކެވެ. ނަމަވެސް އަނގައިގެ ކަށީގެ އެކި ބަލިތަކުގެ ތެރެއިން އޭގެ އެޕްލިކޭޝަން އާއި ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ސައްހަ ކުރުމަށްޓަކައި އިތުރު އިންސާނުންގެ ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތައް ބޭނުންވެއެވެ ^{[9] .}.

ބަލިވެ އިނުމާއި ކިރުދިނުމާ ގުޅުންހުރި އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް: ބަލިވެ އިނުމާއި ކިރުދިނުމާ ގުޅުންހުރި އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް (PLO) ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ކެލްސިއަމް އާއި ވިޓަމިން ޑީ އާއި އެކު ޓެރިޕެރަޓިޑް (20μg/day) އިން ފަރުވާ ދިނުމުން 12 އަދި 24 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ކެލްސިއަމް އަދި ވިޓަމިން ޑީ އެކަނި ލިބޭ މިންވަރަށް ވުރެ ބޮޑަށް ކަކުލުގެ ބުރަކަށީގެ މިނަރަލް ޑެންސިޓީ ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެއެވެ. 12 މަސް ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޓެރިޕެރަޓައިޑް ގްރޫޕްގައި ލަމްބަރ ސްޕައިން ބޯން މިނަރަލް ޑެންސިޓީ މީން އިތުރުވެފައިވަނީ %20.9 ± 11.9 އާއި ކޮންޓްރޯލް ގްރޫޕްގައި %6.2 ± 4.8 (P < 0.001) އެވެ. 24 މަސް ދުވަހު ޓެރިޕަރަޓިޑް އިން ފަރުވާ ދިން 7 ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން ލަމްބަރ ސްޕައިން ބޯން މިނަރަލް ޑެންސިޓީ މީން އިތުރުވެފައިވަނީ %32.9 ± 13.4 އަދި ކޮންޓްރޯލް 6 ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން %12.2 ± 4.2 (P = 0.001) އެވެ. ފަރުވާގެ ތެރޭގައި އާ ކްލިނިކަލް ފްރެކްޗަރއެއް ނުފެނެއެވެ ^{[10] .}.

ޚާއްޞަ އެޕްލިކޭޝަންސް: ޓެރިޕެރަޓިޑް ރިޕޯޓްކޮށްފައިވަނީ ކަށީގެ ވަކި އުދަނގޫތަކެއް ކަމަށްވާ ހައިޕަރކެލްސިމިއާ އާއި އެކު ހައިޕޯޕެރަތައިރޮއިޑިޒަމް އެސޯސިއޭޓެޑް އޮސްޓިއޯޑިސްޓްރޯފީ (އޭބީޑީ) ފަދަ ކަންކަމުގެ ކޭސް ސްޓަޑީތަކުގައެވެ. ޑައިލިސިސް އަށް ބަރޯސާވާ އުމުރުން 51 އަހަރުގެ އަންހެނަކަށް ޕެރަތައިރޮއިޑެކްޓޮމީ އަށް ފަހު ހައިޕަރކެލްސިމިއާ ޖެހިފައިވާއިރު، ކަށީގެ ބަޔޮޕްސީ އިން ކަށަވަރު ކުރެވުނީ އޭބީޑީ އެވެ. ޓެރިޕެރަޓިޑް އަށް ފަރުވާ ދިނުމަށްފަހު 12 މަސް ފަހުން ސީރަމް ކެލްސިއަމްގެ މިންވަރު އާންމުވެ، ޓެރިޕެރަޓިޑް އިން އޭބީޑީ އާއި ގުޅުންހުރި ހައިޕަރކެލްސިމިއާ ހައްލުވުމުގެ ފުރަތަމަ ލިޔެކިޔުނު ކޭސް ތަމްސީލުކުރެއެވެ ^[11]..

ނިންމުން

ޓެރިޕެރަޓިޑް އަކީ ފަޅައިގެން ދިއުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑު ސީރިއަސް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފައިދާހުރި އެއްޗެކެވެ. މިއީ ގިނަ ފަހަރަށް އޮސްޓިއޯޕޮރޮޓިކް ފްރެކްޗަރސް ގެ ތާރީހެއް ހުރި، ކަށީގެ މިނަރަލް ޑެންސިޓީ އިންތިހާއަށް ދަށް، އަދި އާންމު އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ފަރުވާތަކަށް ދޭ ރައްދު ކުޑަ ބަލިމީހުންނަށް ފަރުވާ ދިނުމެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ސޫޒަން ވީ ބުކާޓާ އަކީ ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ރޮޗެސްޓާ ސްކޫލް އޮފް މެޑިސިން އެންޑް ޑެންޓިސްޓްރީގެ ރިސާޗަރެއް ކަމަށާއި އޭނާ އަކީ ކަށީގެ ބަލިތަކާއި މަސްތަކާއި ކަށިތަކުގެ ބަލިތަކަށް ޚާއްސަ ދިރާސާވެރިއެކެވެ. ކަށީގެ ބަޔޮލޮޖީއާއި، ފްރެކްޗަރ ހީލިންގއާއި، ކަށީގެ ޕްރެކްޓިސްގައި ޓެރިޕެރަޓައިޑް ފަދަ އެނަބޮލިކް އެޖެންޓްތަކުގެ ކްލިނިކަލް އެޕްލިކޭޝަންތަކަށް އަމާޒުކޮށްގެން ގިނަ ޕަބްލިކޭޝަންތަކެއް ކޯ-އޮތޯރ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. އޭނާގެ މަސައްކަތްތަކުގެ ސަބަބުން ކަށި މަރާމާތުކުރުމާއި ރިޖެނެރޭޝަން އިތުރުކުރުމަށް ތެރަޕީޓިކް ސްޓްރެޓެޖީތައް ދެނެގަތުމަށް އެހީތެރިވެދީފައިވެ އެވެ. ސޫޒަން ވީ ބުކާޓާ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [1] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ބުކަޓާ އެސްވީ، ޕޫޒާސް ޖޭއީ. ޓެރިޕެރަޓައިޑްގެ ކަށީގެ ބޭނުންތައް. ކަރަންޓް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ރިޕޯޓްސް 2010؛ 8(1): 28-33.ޑީއޯއައި: 10.1007/s11914-010-0006-3.

[2] ހަސެގަވާ ޓީ، މިޔާމޮޓޯ ވައި، ޔަމަމޮޓޯ ޓީ، އަމިޒުކާ ނ.[އޮސްޓިއޯޕޮރޮޓިކް ބަލިމީހުންނަށް ޓެރިޕެރަޓައިޑްގެ އެނަބޮލިކް އެކްޝަން]. ނިހޯން ޔަކުރީގާކު ޒާޝީ 2019؛ 153(1): 16-21.ޑީއޯއައި: 10.1254/އެފްޕީޖޭ.153.16.

[3] މާރިން އެފް، މާ ވައިއެލް. އޮސްޓިއޯޕޮރޮޓިކް ފްރެކްޗަރ އެންޑް ސިސްޓަމިކް ސްކެލެޓަލް ޑިސްއޯޑަރސް: މެކޭނިޒަމް، އެސެސްމަންޓް، އެންޑް ޓްރީޓްމަންޓް. އިން: ޓަކަހާޝީ އެޗްއީ، ބާރ ޑީބީ، ޔަމަމޮޓޯ އެން، އެޑްސް. ޓެރިޕެރަޓިޑް އެވެ. ސިންގަޕޫރު: ސްޕްރިންގާ ސިންގަޕޫރު؛ 2022: 339-359.ޑޮއި: 10.1007/978-981-16-5613-2_22.

[4] ހެންލީ ޑީ، އަޑަޗީ ޖޭ، ބެލް އޭ، ބްރައުން ވީ.ޑެނޮސުމަބް: މެކޭނިޒަމް އޮފް އެކްޝަން އެންޑް ކްލިނިކަލް އައުޓްކަމްސް. އިންޓަނޭޝަނަލް ޖާނަލް އޮފް ކްލިނިކަލް ޕްރެކްޓިސް 2012؛ 66.ޑީއޯއައި: 10.1111/އައިޖީސީޕީ.12022.

[5] ކިމް އެސް.އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސްގައި ޕެރަތައިރޮއިޑް ހޯރމޯންގެ މެކޭނިޒަމް އަދި އެފިސިކޭޝަން. ޖާނަލް އޮފް ދަ ކޮރެއަން މެޑިކަލް އެސޯސިއޭޝަން 2022؛ 65: 361-365.ޑީއޯއައި: 10.5124/ޖީކޭއެމްއޭ.2022.65.6.361.

[6] ސްޓްރޫޕް ޖޭއެސް، ކޭން އެމްޕީ، އަބޫ-ބެކަރ އޭ.އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފަރުވާކުރުމުގައި ޓެރިޕެރަޓިޑް. އެމެރިކަން ޖާނަލް އޮފް ހެލްތު-ސިސްޓަމް ފާމަސީ : Ajhp : އޮފިޝަލް ޖާނަލް އޮފް ދަ އެމެރިކަން ސޮސައިޓީ އޮފް ހެލްތު-ސިސްޓަމް ފާމަސިސްޓުން 2008؛ 65 6: 532-539. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:207290777 ގައި ޑރ.

[7] ކުއަޓްރޮޗީ އީ، ކޫރްލާސް އެޗް.ޓެރިޕެރަޓިޑް: ރިވިއުއެއް. ކްލިނިކަލް ތެރަޕިއުޓިކްސް 2004؛ 26 6: 841-854 އަށް. https://api.semanticscholar.org/CorpusID:20011673 ގައި ޑރ.

[8] މިނިސޯލާ އެސް، ސިޕްރިއާނީ ސީ، ގްރޮޓާ ޖީޑީ، އެޓް އަލް. އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ޓެރިޕެރަޓައިޑްގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ފައިދާއާ ބެހޭ އަޕްޑޭޓް. މަސްކިއުލޯސްކެލިޓަލް ޑިޒީޒްގައި ތެރަޕީޓިކް އެޑްވާންސެސް 2019؛ޑީއޯއައި: 10.1177/1759720X19877994.

[9] އަގްނިހޮޓްރީ އާރ، ގައުރ އެސް.އެޕްލިކޭޝަންސް އޮފް ޓެރިޕެރަޓިޑް ފޯރ އެލްވިއޯލާ ބޯން ރިޖެނެރޭޝަން: އެ ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއު. ޖާނަލް އޮފް އިންޓަނޭޝަނަލް ސޮސައިޓީ އޮފް ޕްރިވެންޓިވް އެންޑް ކޮމިއުނިޓީ ޑެންޓިސްޓްރީ 2021؛ 11(6): 639-643.ޑޮއި: 10.4103/ޖިސްޕްސީޑީ.ޖީއައިއެސްޕީސީޑީ_169_21.

[10] ލަމްޕްރޮޕޫލޫ-އަޑަމިޑޫ ކޭ، ޓްރޮވާސް ޖީ، ޓްރިއަންޓަފިލޯޕޫލޯސް އައި.ކޭ، އެޓް އަލް. ޕްރެގްނެންސީ- އެންޑް ލެކްޓޭޝަން-އެސޯސިއޭޓެޑް އޮސްޓިއޯޕޮރޮސިސް ޖެހިފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް ޓެރިޕެރަޓިޑް ފަރުވާ ދިނުން. ކެލްސިފައިޑް ޓިޝޫ އިންޓަނޭޝަނަލް 2021؛ 109(5): 554-562.ޑީއޯއައި: 10.1007/s00223-021-00871-y.

[11] ޕެއުގް ޖޭ، ޚަލީލް އޭ، ޗާން އެމް.އާރ، ހާންސަން ކޭ.އީ. އެޑައިނަމިކް ބޯން ޑިޒީޒް އާއި ގުޅިފައިވާ ހައިޕަރކެލްސިމިއާ އަށް ޓެރިޕެރަޓިޑް ފަރުވާ ދިނުން. ޖޭބީއެމްއާރު ޕްލަސް 2019؛ 3(7): e10176.DOI: 10.1002/jbm4.10176.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.