By Cocer Peptides 
1 म्हयनो आदीं
ह्या संकेतथळार दिल्ले सगळे लेख आनी उत्पादन माहिती फकत म्हायती प्रसार आनी शिक्षणीक उद्देशां खातीर आसात.
ह्या संकेतथळार दिल्ले उत्पाद फकत इन विट्रो संशोधनाक आसात. आंतकड्यांनी संशोधन (लॅटीन: *कंवचेंत*, म्हळ्यार कंवचेच्या आयदनांत) मनशाचे कुडीभायर जाता. हे उत्पाद वखदां न्हय, अमेरिकेच्या अन्न आनी वखदां प्रशासनान (FDA) मान्यताय दिवंक ना, आनी खंयचेय वैजकी स्थिती, रोग वा दुयेंस आडावंक, उपचार करपाक वा बरे करपाक वापरूंक फावना. मनशाच्या वा जनावरांच्या कुडींत खंयच्याय रुपांत हीं उत्पादनां हाडपाक कायद्यान खर बंदी आसा.
1. परिचय
व्यायामाच्या वेळार थकवाक लागून चड करून व्यायामाच्या सहनशक्तींत सुदारणा जावपाक मर्यादा येता. व्यायामाची क्षमता तिगोवन दवरपाखातीर ऊर्जा चयापचयाच्या मार्गांचें सामान्य कार्य म्हत्वाचें आसता. संभाव्य नियंत्रक घटक म्हूण ऊर्जा चयापचयाच्या मार्गांत विलोनाची भुमिका ल्हव ल्हव लक्ष ओडून घेतल्या.
आकृती १ ऊर्जा चयापचयाचें नियंत्रण संकेत मार्गांतल्यान जाता, जातूंत एएमपीके आनी ताचे सकयल्या प्रवाहांत संबंदीत घटक आसतात.
2. ऊर्जा चयापचयाचे मार्ग आनी व्यायाम थकवा आनी सहनशक्ती हांचेमदलो संबंद
(१) ऊर्जा चयापचयाच्या मार्गांची नियाळ
व्यायामाच्या वेळार कुडीची उर्जा पुरवण मुखेलपणान कार्बोहायड्रेट, चरबी आनी प्रथिनां हांच्या चयापचयाचेर आदारून आसता. कार्बोहायड्रेट चयापचयाची दीर्घकाळ सहनशक्ती व्यायामांत म्हत्वाची भुमिका आसता, जी ग्लायकोलायसिस आनी एरोबिक ऑक्सिडीभवन मार्गांतल्यान उर्जा दिता. चरबी चयापचय एक टिकावू उर्जेचो स्त्रोत म्हूण काम करता, जाका लागून मर्यादीत कार्बोहायड्रेट सांठो तिगोवन दवरपाक मदत जाता. तशेंच चड काळ सहनशक्ती व्यायाम करतना प्रथिनां उर्जेचो एक भाग योगदान दितात, वट्ट एटीपी उत्पादनांत सुमार १०% वांटो.
(२) व्यायामाचो थकवा आनी ऊर्जा चयापचय हांचेमदलो संबंद
चड काळ व्यायाम केल्यार रगतांतल्या ग्लुकोजाची पातळी उणी जावप आनी ग्लायकोजन सांठो उणो जावप, ताचे वांगडाच लॅक्टिक अॅसिड आनी रगतांतल्या अमोनिया सारकिले चयापचयाचे उपउत्पादन एकठांय जावप अशे उर्जा चयापचयांत असंतुलन जावंक शकता. ह्या बदलांक लागून व्यायामाचो थकवा येवपाक शकता आनी व्यायामाची सोंसपाची तांक उणी जावंक शकता.
ऊर्जा चयापचयाच्या मार्गांत विलोनाची नियामक भुमिका
(१) विलोन हाचें कार्बोहायड्रेट चयापचयाचें नियंत्रण
ग्लायकोजन संश्लेशण आनी विघटन: ग्लायकोजन संश्लेशण आनी विघटन हांचेर विलोन ग्लायकोजन संश्लेशण (GS) आनी ग्लायकोजन फॉस्फोरिलेज ह्या मुखेल एंझायमांच्या क्रियाशीलतेचें नियंत्रण करून ग्लायकोजन संश्लेशण आनी विघटन हांचेर परिणाम करपाक शकता. व्यायामापयलीं विलोन ग्लायकोजन संश्लेशणाक चालना दिता, ताका लागून ग्लायकोजन सांठो वाडटा; व्यायामाच्या वेळार विलोन ग्लायकोजन विघटन जावपाचें प्रमाण योग्य रितीन नियंत्रीत करून रगतांतल्या ग्लुकोजाची पुरवण स्थिर सुनिश्चीत करूंक शकता. मुयाच्या प्रयोगांत विलोन उपचार केल्ल्या मुयांमदीं व्यायामापयलीं आनी उपरांत स्नायू आनी यकृतांतल्या ग्लायकोजनाच्या प्रमाणांत चड वाजवी बदल दिसून आयले, जाका लागून व्यायामाच्या वेळार उर्जेची गरज चड बरी तिगून उरली.
ग्लायकोलायसीस आनी एरोबिक ऑक्सिडीभवन: विलोन ग्लायकोलायटीक मार्गांतल्या फॉस्फोफ्रुक्टोकायनेझ (PFK) ह्या मुखेल एंझायमांच्या क्रियाशीलतेचेर परिणाम करून ग्लायकोलायसिसाच्या प्रमाणाचेर नियंत्रण दवरूं येता. तशेंच सिट्रेट सिंथेज (CS) ह्या वायूमय ऑक्सिडीभवनांतल्या ट्रायकार्बोक्झीलिक आम्ल चक्राकडेन संबंदीत आशिल्ल्या एंझायमांच्या क्रियाशीलतेचें नियंत्रण करपाक, उर्जा उत्पादनाखातीर कार्बोहायड्रेटांचें वायवीय ऑक्सिडीभवन चडांत चड करपाक आनी उर्जेचो वापर कार्यक्षमताय सुदारपाकय विलोन वांटो घेवंक शकता.
(२) विलोन हाणें चरबी चयापचयाचें नियंत्रण
फॅटी अॅसिड संचलन आनी येरादारी: हार्मोन संवेदनशील लायपेज (HSL) ह्या एंझायमांच्या क्रियाशीलतेचें नियंत्रण करून विलोन वसा ऊतकांतल्या फॅटी अॅसिड संचलनाक चालना दिवंक शकता. तशेंच विलोन फॅटी अॅसिड ट्रांसपोर्टर (FATP) हांच्या अभिव्यक्तीचेर परिणाम करपाक शकता, ताका लागून फॅटी अॅसिडांची स्नायू पेशींनी येरादारी बेगीन जाता आनी स्नायूंच्या ऑक्सिडीभवन ऊर्जा उत्पादनाक चड थर मेळटात.
β-ऑक्सिडीभवन: स्नायू पेशींभितर विलोन कार्निटीन पाल्मिटोयलट्रांसफॅरेज (CPT) ह्या मुखेल एंझायमांची क्रियाशीलताय नियंत्रीत करून फॅटी अॅसिडांचें β-ऑक्सिडीभवन करपाक चालना दिवंक शकता, उर्जा उत्पादन करपाखातीर चरबी ऑक्सिडीभवनाची कार्यक्षमताय वाडयता, कार्बोहायड्रेटांचो वापर उणो करता आनी ताका लागून व्यायामाची सहनशक्ती वाडोवंक शकता.
(३) विलोन हाणें प्रथिन चयापचयाचें नियंत्रण
व्यायामाच्या वेळार उर्जा पुरवणांत प्रथिनांचो वांटो तुळेन उणो आसलो तरी विलोन संबंदीत संकेत मार्गांचें नियंत्रण करून प्रथिनांचें विघटन उणें करपाक शकता, जाका लागून स्नायूंचें द्रव्यमान आनी कार्य तिगून उरता. विलोन युबिक्विटीन-प्रोटीअझोम प्रणालीची क्रियाशीलताय आडावंक शकता, ताका लागून स्नायूंच्या प्रथिनांचें विघटन उणें जाता, जें स्नायूंची आकुंचनताय तिगोवन दवरपाक आनी व्यायामाचो थकवा उणो करपाक मदत करता.
थकवाक प्रतिकार आनी व्यायामाची सहनशक्ती सुदारपाखातीर ऊर्जा चयापचयाचे मार्ग नियंत्रीत करपाची विलोनाची भुमिका
(१) थकवा विरोधी परिणाम
थकवा सुरू जावपाक कळाव करप: ऊर्जा चयापचयाच्या मार्गांचें नियंत्रण करून विलोन रगतांतल्या ग्लुकोज आनी ग्लायकोजन ह्या ऊर्जा पदार्थांची स्थिर पुरवण सांबाळूंक शकता, चयापचयांतल्या उपउत्पादनांचें संचय उणें करपाक शकता आनी ताका लागून थकवाक सुरवात जावपाक कळाव करपाक शकता. जनावरांच्या प्रयोगांत विलोन उपचार केल्ल्या जनावरांनी चड काळ व्यायाम करतना थकवाचो आरंभ खूब कळाव जालो.
थकवाची तीव्रता उणी करप: विलोन उपचार केल्ल्या व्यक्तींनी व्यायामा उपरांत रगतांत थकवा संबंदीत जैव रसायनीक निशाणांचें प्रमाण उणें दिसून आयलें, हाचेवयल्यान विलोन व्यायामाक लागून जावपी थकवाची तीव्रता उणी करपाक शकता आनी बेगीन बरे जावपाक सोंपें करपाक शकता अशें दिसून येता.
(२) व्यायामाची सहनशक्ती वाडोवप
व्यायामाचो काळ वाडप: विलोन हाणें ऊर्जा चयापचयाच्या मार्गांचें अनुकूल केल्ल्या नियंत्रणाक लागून कुडीक ऊर्जा थरांचे चड कार्यक्षमतेन उपेग करूं येता, जाका लागून व्यायामाचो काळ वाडटा. विलोन दिल्ल्या जनावरांनी पुराय व्यायामाच्या वेळार व्यायामाचो काळ खूब वाडटा अशें जायत्या अभ्यासांतल्यान दिसून आयलां.
व्यायामाची तीव्रता वाडटा: विलोन व्यायामाचो काळ वाडयताच पूण व्यायामाची तीव्रता कांय प्रमाणांत वाडयता. कारण विलोन ऊर्जा चयापचय सुदारता, स्नायू आकुंचन कार्य तिगोवन दवरपाखातीर उच्च तीव्रता आशिल्ल्या व्यायामा वेळार स्नायूंक फावो ती उर्जा पुरवण मेळोवपाक सक्षम करता.
निश्कर्श
ऊर्जा चयापचयाच्या मार्गांभितर कार्बोहायड्रेट, चरबी आनी प्रथिन चयापचयाचें बहुआयामी नियंत्रणावरवीं थकवाक प्रतिकार करपाक आनी व्यायामाची सहनशक्ती वाडोवपाक विलोन म्हत्वाची भुमिका करता. ताका लागून थकवा सुरू जावपाक कळाव जावंक शकता, थकवाची तीव्रता उणी जावंक शकता, तेच बरोबर व्यायामाचो काळ वाडोवंक शकता आनी व्यायामाची तीव्रता वाडोवंक शकता.
स्रोत
[1] झाओ आर, वू आर, जिन जे, इ. व्यायामाच्या थकवाआड झुजांत सैमीक सक्रिय घटकांवरवीं नियंत्रीत केल्ले संकेत मार्ग-एक पुनरावलोकन[J]. फार्माकोलॉजींत शिमो, 2023,खंड 14 - 2023.DOI:10.3389/fphar.2023.1269878.
[2] ली एम, ह्सू वाय, शेन एस, इ. भलायकेन बऱ्या मनशांत व्हिटॅमिन बी संकुल पूरक पदार्थ दिल्या उपरांत थकवा विरोधी आनी व्यायाम कार्यक्षमताय सुदारपाचें कार्यात्मक मूल्यमापन, एक यादीक डबल-ब्लायंड चांचणी[J]. इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ मेडिकल सायन्सेस, 2023,20:1272-1281.
[3] झोंग एच, शी जे, झांग जे, इ. मृदु कवच आशिल्ल्या कांसवाच्या पॅप्टायडाची पूरक आहारांत ऊर्जा चयापचय आनी ऑक्सिडीभवन ताण हातूंत सुदारणा जाता, व्यायामाची सहनशक्ती वाडटा आनी मुयांमदीं शारिरीक थकवा उणो जाता[J]. खाद्य पदार्थ, 2022,11 (4). डीओआय: 10.3390 / खाद्य पदार्थ11040600.
[4] हुआंग जे, तागावा टी, मा एस, इ. काळो आलें (Kaempferia parviflora) अर्क मुयांमदीं ऊर्जा चयापचय आनी सबस्ट्रेट वापरांत सुदारणा करून सहनशक्ती वाडयता[J]. पोशक तत्व, 2022,14 (18). डीओआय: 10.3390 / nu14183845.
[5] आल्घनम ए एफ, घैथ एम एम, अलहुसेन एम एच. सहनशक्ती व्यायामांत ऊर्जा सबस्ट्रेट चयापचयाचें नियंत्रण[जे]. इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ एनवायरनमेंटल रिसर्च अँड पब्लिक हेल्थ, 2021,18 (9).DOI:10.3390/ijerph18094963.
[6] जू एक्स, डिंग वाय, यांग वाय, इ. β-ग्लुकन सॅलेकन व्यायामाची कार्यक्षमताय सुदारता आनी मुयांमदीं ऊर्जा चयापचय आनी ऑक्सिडीभवन ताण नियंत्रीत करून थकवाआड परिणाम दाखयता[J]. पोशक तत्व, 2018, 10 (7). डीओआय: 10.3390 / nu10070858.
फकत संशोधन वापरा खातीर उपलब्ध आशिल्लें उत्पादन:
