މާޒް 10އެމްޖީ އެވެ

▎ މާޒް ސްޓްރަކްޗަރ

މަސްދަރު: ޕަބްކެމް

ސިކުއެންސް: AEGTFTSDVSSYLEGQAAKFIAWLVKGRG މޮލިކިއުލަރ ފޯމިއުލާ: C 207H 317N 45O65 މޮލިކިއުލަރ ވެއިޓް: 4476ގ/މޮލް ސީއޭއެސް ނަންބަރު: 2259884-03-0 ޕަބްކެމް ސީއައިޑީ: 167312357 ސިނޮނިމްސް: ޖީއެލްއެކްސްސީ-26803

▎ މާޒް ރިސާޗް

މާޒްގެ ރިސާޗް ބެކްގްރައުންޑަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ދުނިޔޭގެ ފަލަވުމާއި އެއާ ގުޅުންހުރި ބަލިތަކުގެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ މައްސަލަ: 

މާބޮޑަށް ބަރުދަން އިތުރުވުމާއި ފަލަވުމަކީ ދުނިޔޭގެ އާންމު ސިއްހަތަށް ކުރިމަތިވާ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކަކަށް ވެއްޖެ އެވެ. ވޯލްޑް އޮބެސިޓީ އެޓްލާސް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި 2020 ވަނަ އަހަރު ދުނިޔޭގެ ފެންވަރުގައި ފަލަ މީހުންގެ އަދަދު 764 މިލިއަނަށް އަރާފައިވާއިރު، 2030 ވަނަ އަހަރު 1 ބިލިއަނަށް އަރާނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދިރާސާވެރިން ވަނީ ފަރުވާގެ ފައިދާހުރި ގޮތްތައް، ޚާއްސަކޮށް އާ ބޭސްތައް ހޯދުމަށް ބާރުއަޅާފައެވެ.

އިންކްރެޓިން އަށް ބިނާކޮށް އުފައްދާ ބޭސްތަކުގެ ތަރައްގީގެ ބިންގާ: 

1932 ވަނަ އަހަރު އިންކްރެޓިންގެ ކޮންސެޕްޓް ހުށަހެޅި ފަހުން، މިކަމާ ގުޅުންހުރި ދިރާސާތައް ދަނީ ކުރިއަރަމުންނެވެ. 1987 ވަނަ އަހަރު ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ޕެންކްރިއާސްގައި އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަންގެ މުހިއްމު ރެގިއުލޭޓަރެއްގެ ގޮތުގައި ދެނެގަނެ، އިންކްރެޓިން އަށް ބިނާކޮށް ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ފަރުވާ ދިނުމުގެ އުސޫލުތައް އުފެއްދިއެވެ. 2005 ވަނަ އަހަރު ދުނިޔޭގެ ފުރަތަމަ ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓް (ޖީއެލްޕީ-1އާރްއޭ) ކަމަށްވާ އެކްސެނަޓައިޑް މާކެޓް ކުރުމަށް ފާސްކޮށް، މާޒް ފަދަ އިންކްރެޓިން އަށް ބިނާކޮށް އާ ބޭސްތައް ދިރާސާކޮށް ތަރައްގީ ކުރުމަށް ވަރުގަދަ ތިއަރީ އަދި ޕްރެކްޓިކަލް ބިންގާއެއް އެޅި އެވެ. މާޒް އަކީ މެމަލިއަން އޮކްސިންޓޮމޮޑޫލިން (OXM) ގެ އެނަލޮގެކެވެ. ޖީއެލްޕީ-1އާރް އަދި ޖީސީޖީއާރު އަށް އަމާޒުކޮށްގެން އާ ޖީލުގެ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި، ބަރުދަން ލުއިކުރުމާއި ގުޅުންހުރި ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި ތަފާތު ޑައުއަލް އެކްޝަން މެކޭނިޒަމަކާއި ފުޅާ ޕްރޮސްޕެކްޓްސްތަކެއް އެކުލެވިގެންވެ އެވެ.

މާޒްގެ އަމަލުގެ މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟

ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 (GLP-1) ރިސެޕްޓަރަށް އެގޮނިސްޓިކް އަސަރު: 

ޖީއެލްޕީ-1 އަކީ ގޮހޮރުގެ ހޯރމޯނެއް ކަމުން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ޕްރޮމޯޓްކޮށް، ގްލޫކޯޒް ކޮންސެންޓްރޭޝަނަށް ބަރޯސާވާ ގޮތަކަށް ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެއެވެ ^[1] . ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި މާޒް އަކީ ޖީއެލްޕީ-1 ގެ އަމަލު ނަކަލުކޮށް، އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދީ، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ގްލޫކަގަން ރިލީޒް މަދުކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސް ގެ ސަބަބުން ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްވެ، ފުރިހަމަކަން އިތުރުވެ، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދޭއިރު، މިއީ ބަރުދަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ފައިދާހުރި ކަމެކެވެ ^{[1، 2].}.

ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރަށް އެގޮނިސްޓިކް އަސަރު: 

ގްލޫކަގަން އިން ފުރަމޭގެ ގްލައިކޯޖަން ފަޅައިގެން ގޮސް ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް އިތުރުވުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ. މާޒް، ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށްގެން، ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމްގެ އެތައް ކަމެއް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރަނގަޅަށް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން ހާސިލް ކުރެވޭނެއެވެ. ގްލޫކަގަން އިން ވެސް ލިޕޮލައިސިސް އަށް މަގުފަހިކޮށްދީ، ސަރުބީ ޖަމާވުން މަދުކޮށް ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން ދަށްކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ ^{[1، 2] .}.

ލޭގެ ޕްރެޝަރަށް ރެގިއުލޭޓަރީ އަސަރު: 

މާޒް އަކީ ސިސްޓޮލިކް އަދި ޑައިސްޓޮލިކް ބްލަޑް ޕްރެޝަރު ވެސް ދަށްކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެއްފަރާތުން ގްލޫކޯޒް އަދި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްކޮށްދީ ވެސްކިއުލަރ އެންޑޯތެލިއަލް ފަންކްޝަން ރަނގަޅުކޮށްދެއެވެ؛ އަނެއްކޮޅުން ރެނިން-އެންޖިއޯޓެންސިން ސިސްޓަމް ފަދަ ލޭގެ ޕްރެޝަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގެ ނިޒާމުތަކަށް އަސަރު ކޮށްފާނެއެވެ.

ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މާޒްގެ ވަކި މެކޭނިޒަމަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ލޭގެ ގްލޫކޯޒް އަދި މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކުރުން: 

ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް-1 (ޖީއެލްޕީ-1) އާއި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރސްގެ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި ޖީއެލްޕީ-1 ގެ ގިނަ ފިޒިއޮލޮޖިކަލް އަސަރުތަކުގެ ތެރެއިން އެއް އަސަރަކީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމެވެ. އެއީ އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އިތުރުކޮށްދީ، ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައި، ލޭގައި ގްލޫކޯޒް މަދުކޮށްދީ ^[1] ، ގޭސްޓްރިކް ހުސްވުން ލަސްކޮށްދީ، ފުރިހަމަކަން އިތުރުކޮށްދީ، ކާނާ ކެއުން މަދުކޮށްދީފަ އެވެ. އަނެއްކޮޅުން ގްލޫކަގަން އަކީ ލިޕޮލައިސިސް އާއި ހަކަތަ ބޭނުން ކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދޭ އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން މާޒް އިން ދެ ރިސެޕްޓަރ ވެސް އެކްޓިވޭޓްކޮށް ލޭގެ ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް ބަރުދަން ލުއިކުރުން ހާސިލް ކުރެއެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މާޒް އިން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނާއި، ލޭގެ ޕްރެޝަރު (ސިސްޓޮލިކް އަދި ޑައިސްޓޮލިކް)، ޓޯޓަލް ކޮލެސްޓްރޯލް، ޓްރައިގްލިސެރައިޑްސް، ލޯ ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީން، އަދި ހައި ޑެންސިޓީ ލިޕޯޕްރޮޓީންގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދެއެވެ ^[3] .

ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިވުމާއި ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމަށް ކުރާ ނުފޫޒު: 

ކާހިތްވުމާއި ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމަށް ނުފޫޒު ފޯރުވައިގެން މާޒް އިން ބަރުދަން ލުއިކުރުން ހާސިލް ކުރެވިދާނެ އެވެ. ބައެއް ކްލިނިކަލް ޓްރައިލްތަކުގައި ބައިވެރިންނަށް މާޒް ބޭނުންކުރުމަށްފަހު ކާހިތްވުން ދަށްވުން ފަދަ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ރިއެކްޝަންތައް ފެނިފައިވެއެވެ ^[3] . މިއީ ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ޓްރެކްޓަށް މާޒްގެ ސީދާ އަމަލުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ މަރުކަޒީ ނާރުތަކުގެ ނިޒާމުން ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުން ދިމާވާ ކަމެއް ކަމަށް ވެދާނެއެވެ. ކޮންމެ މެކޭނިޒަމަކަށް ބެލުމެއްނެތި ކާހިތްވުން ދަށްވުމާއި ގޭސްޓްރޯއިންޓެސްޓިނަލް ސައިޑް އިފެކްޓްސް ގެ ސަބަބުން ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން މަދުވެ، ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މަގުފަހިވާނެ އެވެ. މީގެ އިތުރުން މާޒް އިން ސިކުނޑީގައި ހުންނަ ނިއުރޯޓްރާންސްމިޓަރސް އާއި ހޯރމޯންތައް ރެގިއުލޭޓްކޮށް ކާހިތްވުމަށް އަސަރު ކޮށްފާނެއެވެ. މިސާލަކަށް ޖީއެލްޕީ-1 އިން ހައިޕޮތެލަމަސް އަށް އަމަލުކޮށް ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިވުމާއި ހަކަތަ ބެލެންސް ރެގިއުލޭޓް ކޮށްދެއެވެ ^{[4] .}.

ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި މާޒްގެ ވަކި ޢަމަލުކުރާ މަގުތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން އަށް ބާރުއެޅުން: 

ގްލޫކަގަން ކަހަލަ ޕެޕްޓައިޑް-1 (GLP-1) ރިސެޕްޓަރ އެގޮނިސްޓްސް އިން އިންސިއުލިން ސެކްރެޝަން ސްޓިމިއުލޭޓް ކޮށްދެއެވެ. ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރސްގެ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި މާޒް އިން ޖީއެލްޕީ-1 ރިސެޕްޓަރ އެކްޓިވޭޓްކޮށް ޕެންކްރިއޭޓިކް އައިލެޓް β ސެލްތަކުން އިންސިއުލިން ސެކްރެޓް ކުރުމަށް ބާރުއަޅައިފާނެއެވެ. އިންސިއުލިން އަކީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒް ދަށްކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މުހިއްމު ހޯރމޯނެއް ކަމަށާއި، މިއީ ސެލްތަކުން ގްލޫކޯޒް ނަގައިދީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ދަށްކޮށްދޭ ހޯރމޯނެކެވެ ^{[1] .}.

ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވުން: 

ހަމައެއާއެކު މާޒް ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ އަށް އަމަލުކޮށް ގްލޫކަގަން ސެކްރެޝަން ހުއްޓުވައިފާނެއެވެ. ގްލޫކަގަން އާއި އިންސިއުލިން އަކީ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުގައި އެކަކު އަނެކަކާ ދެކޮޅު އެއްޗެހި ކަމަށާއި، އޭގެ ސެކްރެޝަން މަދުކުރުމަކީ ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ދަށްކުރުމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ ^{[1] .}.

ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓް ކުރުން: 

މާޒް އިން ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް އެތައް މިންވަރަކަށް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، އޭގެ ހައިޕޮގްލައިސެމިކް އަސަރު ފޯރުކޮށްދީ، ފުރަމޭ، މަސް، އަދި އެޑިޕޯސް ޓިޝޫތަކުގައި ހުންނަ ގްލޫކޯޒް މެޓަބޮލިޒަމް އަށް އަސަރު ކުރުން ފަދަ ކަންކަން ކޮށްފާނެ އެވެ. ފުރަމޭގައި ފުރަމޭގެ ގްލައިކޯޖަން ފަޅައިގެން ދިއުމާއި ގްލޫކޯނިއޯޖެނެސިސް މަދުކޮށްދީ، ލޭގައި ގްލޫކޯޒް އުފެއްދުން މަދުކޮށްދެއެވެ؛ މަސްތަކުގެ ޓިޝޫތަކުގައި، ގްލޫކޯޒް ނަގައި ބޭނުންކުރުމަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ؛ އެޑިޕޯސް ޓިޝޫގައި ލިޕިޑް މެޓަބޮލިޒަމް ރެގިއުލޭޓްކޮށް، ހިލޭ ފެޓީ އެސިޑް ދޫކުރުން މަދުކޮށް، ލޭގެ ގްލޫކޯޒަށް ނުސީދާ ގޮތެއްގައި އަސަރުކުރެއެވެ ^{[1، 3].}.

ކެއުމަށް ޝައުގުވެރިވުމާއި ހަކަތަ ބޭނުންކުރުމަށް ކުރާ ނުފޫޒު: 

ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މާޒް އިން ކާހިތްވުމާއި ހަކަތަ ބޭނުންކުރުން މަދުކުރެވޭއިރު، މިއީ ސެންޓްރަލް ނާރވަސް ސިސްޓަމްގައި ހުންނަ ރިސެޕްޓަރތަކަށް އަމަލުކޮށް، ކާހިތްވުމުގެ ސިގްނަލިންގ މަގު ރެގިއުލޭޓް ކުރުމުންނެވެ. ކާނާ ކެއުން މަދުކުރުމަކީ ލޭގެ ގްލޫކޯޒްގެ މަސްދަރު ދަށްކޮށްދީ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ކަމެކެވެ ^{[3، 5].}.

ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނާއި ކަކުލުގެ ވަށައިގެންވާ މާހައުލަށް ބޭސްލައިނުން ބަދަލުވުން.

އ.ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނަށް ބޭސްލައިން އިން ޕަސެންޓް ބަދަލުވުން. ބ. ވަގުތު ފާއިތުވަމުންދާ ވަރަކަށް ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނަށް ބޭސްލައިނުން ބަދަލުވުން.

މަސްދަރު:ޕަބްމެޑް ^[2]

މާޒްގެ އެޕްލިކޭޝަންތަކަކީ ކޮބައިތޯއެވެ؟

ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް އަށް ފަރުވާ ދިނުން: 

ރެންޑޮމައިޒްޑް، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި ގްލޫކަގަން ލައިކް ޕެޕްޓައިޑް 1 (ޖީއެލްޕީ-1) އާއި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރސްގެ ހަފްތާއަކު އެއްފަހަރު ދޭ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓް އެއް ކަމަށްވާ މާޒް އިން ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ޗައިނާގެ ބަލިމީހުންގެ ރަނގަޅު ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން ދައްކާފައިވެއެވެ ^[1]..

ބަރުދަން ލުއިކުރުމުގައި ބޭނުންކުރުން: 

މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ބަލިމީހުންނާއި ނުޖެހޭ ބަލިމީހުންގެ މައްޗަށް ކުރެވުނު ދިރާސާތަކުން: ނިޒާމީ ރިވިއުއަކާއި މެޓާ އެނަލިސިސްއަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ނުވަތަ ނެތް ބޮޑެތި މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން މާޒް އިން ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ދަށްކުރެވޭނެއެވެ ^[3] . މި ދިރާސާގައި ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ހަތް ޓްރައިއަލް ހިމަނާފައިވާއިރު ޖުމްލަ 680 ބައިވެރިން ބައިވެރިވެފައިވެ އެވެ. ނަތީޖާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު މާޒްގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަން މާ ބޮޑަށް ދަށްވެފައިވެއެވެ (މީން ޑިފެރެންސް [MD] = -6.22%، 95% ކޮންފިޑެންސް އިންޓަވަލް [CI]: -8.02% އިން -4.41%، I⊃2؛ = 90.0%) (ނަލިސާ ޑީއެލް، 2024). ސަބްގްރޫޕް އަދި މެޓާ ރިގްރެޝަން އެނަލިސިސްތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި މެޓަބޮލިޒަމް ނެތް ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިވެ، 24 ހަފްތާއަށް ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންގެ ބަރުދަން ދަށްވުން 12 - 20 ހަފްތާއަށް ފަރުވާ ދިން ބަލިމީހުންނާ އަޅާބަލާއިރު ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ ^[3]..

މާބޮޑަށް ބަރުދަން ހުންނަ ނުވަތަ ފަލަވާ ޗައިނާގެ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ބޭނުންކުރުން: 

ބަރުދަން އިތުރު ނުވަތަ ފަލަވާ ޗައިނާގެ ބޮޑެތި މީހުންގެ މައްޗަށް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ރެންޑޮމައިޒްޑް، ދެ ބައި (ލޯ ޑޯޒް 6އެމްޖީ އާއި މަތީ ޑޯޒް 9އެމްޖީ)، ޑަބަލް ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް ފޭސް 2 ޓްރައިއަލްގެ މީޑް ޓާމް އެނަލިސިސް އިން ދައްކާ ގޮތުގައި 24 ހަފްތާގެ ފަރުވާގެ މުއްދަތުގައި މި އާބާދީގައި މާޒް ރައްކާތެރި އަދި ފައިދާހުރި ކަމުން ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަދި ކްލިނިކަލީ މާނަހުރި ބަރުދަން ލުއިވެގެން ދިޔައެވެ ^[2] . މި ދިރާސާގައި، ހައިޕަރފޭޖިއާ އާއި/ނުވަތަ މަދުވެގެން އެއް ފަލަވުމާ ގުޅުންހުރި ކޮމޮރބިޑިޓީ އާއި އެކު މާ ބަރުދަން ހުންނަ ބޮޑެތި މީހުން (ބީއެމްއައި ≥ 24 ކިލޯ/މީޓަރު⊃2؛) ނުވަތަ ފަލަކަން ހުންނަ ބޮޑެތި މީހުން (ބީއެމްއައި ≥ 28 ކިލޯ/މީޓަރު 2؛) ހަފްތާއަކު 3އެމްޖީ، 4.5އެމްޖީ، 6އެމްޖީ ނުވަތަ އެއާ އެއްގޮތްވާ ޑޯޒްތަކެއްގައި މާޒް ދިނުމަށް ރެންޑަމްކޮށް ޙަވާލުކޮށްފައިވެއެވެ ޕްލޭސިބޯ އެވެ. ނަތީޖާ ދައްކާގޮތުން ބޭސްލައިން އިން ފެށިގެން 24 ވަނަ ހަފްތާއާ ހަމައަށް 3އެމްޖީ މާޒް ގްރޫޕްގައި ހަށިގަނޑުގެ ބަރުދަނަށް އައި މީން ޕަސެންޓޭޖް ބަދަލަކީ -6.7% (ސްޓޭންޑަރޑް އެރޯރ 0.7)، 4.5އެމްޖީ ގްރޫޕްގައި -10.4% (0.7)، 6އެމްޖީ ގްރޫޕްގައި -11.3% (0.7) އަދި ޕްލޭސްބޯ ގްރޫޕްގައި 1.0% (0.7) އެވެ. ޕްލޭސިބޯއާ އަޅާބަލާއިރު ފަރުވާގެ ތަފާތު -7.7% އާއި -12.3% އާއި ދެމެދުގެ މިންވަރަކަށް ހުއްޓެވެ (ހުރިހާ ޕީ < 0.0001) ^{[2] .}.

ނިންމާލަމުން ދަންނަވާނަމަ، އިނޮވޭޓިވް ޑައުއަލް ޓާގެޓް އެގޮނިސްޓެއްގެ ގޮތުގައި، ލޭގެ ގްލޫކޯޒް ރެގިއުލޭޓްކުރުމާއި، ފެޓް މެޓަބޮލިޒަމް ޕްރޮމޯޓްކުރުމާއި، ކާހިތްވުން ހުއްޓުވުން ފަދަ އެތައް މެކޭނިޒަމްތަކެއް މެދުވެރިކޮށް، ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ބަލިމީހުންގެ ލޭގައި ގްލޫކޯޒްގެ މިންވަރު ފައިދާހުރި ގޮތެއްގައި ރަނގަޅުކޮށް، ފަލަ މީހުންގެ ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް އެހީތެރިވެދެއެވެ. އެއީ މެޓަބޮލިކް ބަލިތަކަށް ފަރުވާ ދިނުމުގައި އާ ދިރުމެއް ގެނެސްދޭ އެއްޗަކަށް ވާއިރު، ފަލަވުމާއި އެއާ ގުޅުން ހުރި ބަލިތަކުގެ ދުނިޔޭގެ ބުރަ ލުއިކޮށްދޭނެ ކަމަށް ބެލެވެ އެވެ.

ލިޔުންތެރިޔާއާ ބެހޭގޮތުން

މިދެންނެވި ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ ކޮސަރ ޕެޕްޓައިޑްސް އިން ދިރާސާކޮށް، އެޑިޓްކޮށް، އެކުލަވާލާފައިވާ ތަކެތި.

ސައިންޓިފިކް ޖާނަލް ލިޔުންތެރިޔާ

ޒާންގް ބީ އަކީ މަޝްހޫރު އެތައް ޖަމިއްޔާތަކަކާ ގުޅިފައިވާ މަތީ - ޤާބިލު އިލްމުވެރިއެކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ޕެކިން ޔޫނިއަން މެޑިކަލް ކޮލެޖާއި، ޗައިނީސް އެކަޑަމީ އޮފް މެޑިކަލް ސައިންސަސް -ޕެކިން ޔޫނިއަން މެޑިކަލް ކޮލެޖާއި، - ޖަޕާން ފްރެންޑްޝިޕް ހޮސްޕިޓަލް، ގުއިޒޯ އިކުއިޕްމަންޓް އެމްއެފްޖީ ޕޮލިޓެކް، ޝަންހާއީ ޖިއާއޯ ޓޮންގް ޔުނިވާސިޓީ، ޔުނިވާސިޓީ އުޓާރާ މެލޭޝިއާ، ޔިންގްކޯ އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް ޓެކްނޮލޮޖީ، ޒެޖިއަންގް ޔުނިވާސިޓީ، އަދި ޕެކިން ޔޫނިއަން މެޑިކަލް ކޮލެޖް ހޮސްޕިޓަލް ހިމެނެ އެވެ. މިފަދަ ތަފާތު މުއައްސަސާތަކުގެ ގުޅުންތަކުން އޭނާގެ ފުޅާ ތައުލީމީ އަދި ދިރާސާގެ ފަހަތުގައިވާ ކަންތައްތަކުގެ މައްޗަށް އަލިއަޅުވާލައެވެ.

ދިރާސާގެ ގޮތުން ޒާންގް ބީ އަކީ މާއްދާތަކުގެ ކެޓަގަރީތަކުގެ ފުޅާ ދާއިރާއެކެވެ. އޭނާގެ ތަޖުރިބާގެ ތެރޭގައި އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ އެންޑް މެޓަބޮލިޒަމް، ޖެނެރަލް އެންޑް އިންޓަރނަލް މެޑިސިން، އޮންކޮލޮޖީ، ކާޑިއޯވަސްކިއުލަރ ސިސްޓަމް އެންޑް ކާޑިއޮލޮޖީ، އަދި ރޭޑިއޮލޮޖީ، ނިއުކްލިއަރ މެޑިސިން އެންޑް މެޑިކަލް އިމޭޖިންގ ހިމެނެއެވެ. މި ދާއިރާތަކުން އޭނާ ކުރި މަސައްކަތްތަކުން ދޭހަވަނީ މެޑިކަލް ސައިންސް ކުރިއެރުވުމަށާއި ސިއްހީ ފަރުވާގެ އުސޫލުތައް ރަނގަޅުކުރުމުގައި އޭނާގެ ފުން ޢިލްމާއި މުހިންމު ޙިއްޞާތަކެކެވެ. ޒާންގް ބީ ލިސްޓްކޮށްފައިވަނީ ސައިޓޭޝަންގެ ރިފަރެންސް [1] ގައެވެ.

▎ ކަމާބެހޭ ސައިޓޭޝަންތައް

[1] ޒާންގް ބީ، ޗެންގް ޒެޑް، ޗެން ޖޭ، އެޓް އަލް. ޓައިޕް 2 މެޓަބޮލިޒަމް ހުންނަ ޗައިނާގެ ބަލިމީހުންނަށް މާޒްގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން: ރެންޑަމް، ޑަބަލް-ބްލައިންޑް، ޕްލޭސިބޯ-ކޮންޓްރޯލްޑް ފޭސް 2 ޓްރައިއަލް[J]. މެޓަބޮލިޒަމް ކެއާ، 2024،47(1):160-168.ޑީއޯއައި:10.2337/dc23-1287.

[2] ޖީ އެލް، ޖިއާންގް އެޗް، ޗެންގް ޒެޑް، އެޓް އަލް. ޗައިނާގެ ބަރުދަން އިތުރުވާ ބޮޑެތި މީހުން ނުވަތަ ފަލަ ބޮޑެތި މީހުންގެ މައްޗަށް މާޒްގެ ފޭސް 2 ރެންޑޮމައިޒްޑް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލް[J]. ނޭޗާ ކޮމިއުނިކޭޝަންސް، 2023،14(1).ޑީއޯއައި:10.1038/s41467-023-44067-4.

[3] ނާލިސާ ޑީއެލް، ކުބޯއިއާ އެން، ޑަޔަބް އީ، އެޓް އަލް. ހަކުރުބަލީގެ ބަލިމީހުންނާއި ހަކުރުބަލި ނޫން ބަލިމީހުންގެ ތެރޭގައި ބަރުދަން ލުއިކުރުމަށް މާޒްގެ ފައިދާއާއި ރައްކާތެރިކަން: ރެންޑަމް ކޮންޓްރޯލްޑް ޓްރައިއަލްތަކުގެ ސިސްޓަމެޓިކް ރިވިއުއާއި މެޓާ އެނަލިސިސް[ޖޭ]. ފްރޮންޓިއަރސް އިން އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ، 2024،15.

[4] މޮރިސް އޭ.އައު ރެވެލިންގ ނޮވެލް ވެއިޓް ލޮސް މެކޭނިޒަމްސް[ޖޭ]. ނޭޗާ ރިވިއުސް އެންޑޮކްރިނޮލޮޖީ، 2020،16(7):343.DOI:10.1038/s41574-020-0374-4.

[5] ޖީ އެލް، ގާއޯ އެލް، ޖިއާންގް އެޗް، އެޓް އަލް. ބަރުދަން އިތުރު ނުވަތަ ފަލަވާ ޗައިނާގެ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ޖީއެލްޕީ-1 އަދި ގްލޫކަގަން ރިސެޕްޓަރ ޑައުއަލް އެގޮނިސްޓް މާޒް (IBI362) 9 މިލިގްރާމް އަދި 10 މިލިގްރާމްގެ ރައްކާތެރިކަމާއި ފައިދާ: ރެންޑަމްކޮށް، ޕްލޭސިބޯ ކޮންޓްރޯލްޑް، މަލްޓިޕަލް އެސެންޑިންގ ޑޯޒް ފޭސް 1ބީ ޓްރައިއަލް[J]. އިކްލިނިކަލްމެޑިސިން، 2022،54:101691.ޑީއޯއައި:10.1016/ޖޭ.އެކްލިންމް.2022.101691.

މި ވެބްސައިޓުން ފޯރުކޮށްދޭ ހުރިހާ މާއްދާތަކާއި އުފެއްދުމުގެ މައުލޫމާތަކީ ހަމައެކަނި މައުލޫމާތު ފެތުރުމާއި ތައުލީމީ ބޭނުމުގައެވެ.  

މި ވެބްސައިޓުގައި ފޯރުކޮށްދޭ އުފެއްދުންތަކަކީ ހަމައެކަނި އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗަށް ޚާއްޞަ އުފެއްދުންތަކެކެވެ. އިން ވިޓްރޯ ރިސާޗް (ލެޓިން ބަހުން: *އިން ގްލާސް*، މާނައަކީ ބިއްލޫރި ތަކެތީގައި) އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑުން ބޭރުގައި ކުރިއަށް ގެންދެއެވެ. މި އުފެއްދުންތަކަކީ ބޭސްތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެމެރިކާގެ ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން (އެފްޑީއޭ) އިން ފާސްކޮށްފައިވާ އުފެއްދުންތަކެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއްވެސް ސިއްހީ ހާލަތެއް، ބައްޔެއް، ނުވަތަ ބައްޔެއް ހުއްޓުވުމަށް، ފަރުވާ ދިނުމަށް، ނުވަތަ ފަރުވާ ކުރުމަށް ބޭނުންކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. މި އުފެއްދުންތައް އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުވަތަ ޖަނަވާރުގެ ހަށިގަނޑަށް އެއްވެސް ގޮތަކަށް ތައާރަފް ކުރުމަކީ ގާނޫނުން ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާ ކަމެކެވެ.